T.C. ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\tEsas-Karar No: 2022/91 Esas - 2023/222
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tT. C.
A N K A R A
ASLİYE 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO\t: 2022/91
KARAR NO\t: 2023/222
BAŞKAN\t: ...
ÜYE\t:...
ÜYE\t: ...
KATİP\t: ..
...
DAVACI \t:..
VEKİLİ\t: Av....
DAVALI \t: ....
VEKİLİ\t: Av. B...
DAVA\t: İstirdat (Ticari Nitelikte Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 01/10/2021
KARAR TARİHİ\t: 11/04/2023
G.KARAR YAZIM TARİHİ \t: 25/04/2023
Asıl ve Birleşen Mahkememiz dosyalarında açılan İstirdat ( Ticari Nitelikte Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan ) davalarının yapılan açık yargılamaları neticesinde ;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Asıl ve birleşen dosyalarda davacı vekili dava dilekçeleriyle ; 22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan “... Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” kapsamında, ... tarafından aynı saha ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun yapıldığı durumlarda, sisteme bağlanacak olanı belirlemek üzere, 15.02.2011 - 13.09.2011 tarihleri arasında 13 farklı pakette ve teklif edilen ... katkı payı miktarları üzerinden ... kapasite tahsis yarışmaları gerçekleştirildiğini, müvekkilinin (eski ünvanları ) ile davalı ... arasında ...esisleri için 22.12.2011 tarihinde , ... tesisi için 01.02.2012 tarihinde ... Katkı Payı Anlaşmalarının imzalandığını, daha sonra ünvan değişikliği nedeniyle 27.03.2015 tarihinde yapılan sözleşmelerin yeni unvana göre güncellendiğini , bu sözleşmeler kapsamında ... Enerji Üretim Santrali için davalı tarafından ... katkı payı için 21.01.2021 tarihinde düzenlenen 19.349.060,90 TL bedeli ve .... sayılı faturanın , ...Enerji Üretim Santrali için 21.01.2021 tarihinde düzenlenen 24.768.245,28-TL bedelli ve ... sayılı faturanın, ... 21.01.2021 tarihinde düzenlenen 28.639.504,15-TL bedelli ve ...sayılı faturaların gönderildiğini, faturaların ihtirazi kayıtla ödendeğini , Yine....için 21.01.2022 tarihinde düzenlenen 38.061.488, 41-TL bedelli ve ....sayılı faturanın .... için 21.01.2022 tarihinde düzenlenen 39.341.003,85-TL bedelli ve ....sayılı fatura ile ... için 21. 01.2022 tarihinden düzenlenen 24.989.933,68 TL bedelli ve ... sayılı faturaların gönderildiğini , müvekkilince ihtirazi kayıtla faturalarında ödendiğini, ancak faturaların taraflar arasında imzalanan ve yönetmeliğe uygun olarak hazırlanan sözleşmeye aykırı olarak teklif mektubu esas alınarak düzenlendiğini , oysaki teklif mektubuna göre hesap yapılmasının mümkün olmadığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alınan teklif mektubunun bir bağlanma iradesi olmadığını, söz konusu mektupla tarafların sadece niyetlerini bildirdiklerini, niyetin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin, tamamen niyette bulunan kişinin iradesine ve başkaca ek faktörlere dayandığını, davalının teklif mektubundaki hususların geçerliliğini devam ettirmek istemesi halinde bu düzenlemeleri sözleşmeye derç edebileceğini ve etmediğini, herhangi bir atıf yapılmadığını, bu hukuki durum nedeniyle teklif mektubunun hiçbir hukuki etkisi/sonucu kalmadığı halde faturanın, ... Katkı Payı Hesabı Yönetmeliğinin 6. Madde (d) fıkrası kapsamında, teklif mektubundaki fiyat ve hesaplama yöntemine göre fahiş hesaplandığını , oysaki hesaplamanın ... Katkı Payı formülü ve hesaplamasının düzenlendiği ... Katkı Payı Hesabı Yönetmeliği'nin 9. Ve 10. Maddelerine uygun yapılması gerektiğinin, bu nedenle faturalar ile olması gerekenden daha fazla tahsilat yapıldığını belirtilerek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik ; Koru tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura nedeniyle fazla yapılan ödeme 11.361.152,52 TL nin ve aynı tesis için düzenlenen 21.01.2022 tarihli fatura nedeniyle fazla yapılan ödeme 15.987.630,31-TL nin , yine ... Tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura için fazla yapılan ödeme 14.543.125 ,64 -TL nin ve aynı tesis için 21.01.2022 tarihli düzenlenen fatura için fazla yapılan ödeme 25.168.911,35-TL' nin , yine Harmanlık Tesisi için düzenlenen 21.01.2021 tarihli fatura için fazla yapılan ödeme 16.816.205, 69 TL 'nin ve aynı tesis için düzenlenen 21.01.2022 tarihli fatura için 24.350.324,95- TL fazla ödemelerin , ödeme tarihlerinden itibaren en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Asıl ve birleşen dosyalarda davalı vekili cevap dilekçeleriyle ; Öncelikle dava konusu uyuşmazlığın çözümünde idari yargı mercilerinin görevli olduğunu, davanın (yargı yolu) görev yönünden reddine karar verilmesini , 4628 Sayılı Elektrik Piyasası
Kanunu'nun 3. Maddesinin 5. Fıkrası hükmü doğrultusunda, ... tarafından onaylanan 22.09.2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Rüzgâr Enerjisine
Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma
Yönetmeliği çerçevesinde
yarışmaya katılan ve kazanan şirketlerle imzalanan ... katkı payı anlaşması
gereğince; Yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma
hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, ... katkı payı faturalarının
hesaplandığını, davaya konu edilen faturaların düzenlendiği tesisler için gerçekleştirilen yarışmalarda , sunulan
teklif mektubu içeriğinden de anlaşılacağı üzere, davacı şirket tarafından, toplam ...
katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında
güncelleştirilerek (kümülatif) davalı teşekkülüne ödeneceği, çekincesiz şekilde kabul ve
taahhüt edildiğini, davacı tarafından yarışma sırasında imzalanarak davalı teşekkülüne
sunulan, Yönetmelik eki taahhütnamenin 2. ve 9. maddesi gereğince ,davalıya 20 yıl boyunca ödenecek olan katkı payı
tutarının yıllar içerisinde değer kaybını önlemek adına, fiyatların genel düzeyindeki
değişim oranının ölçüsü olarak kullanılan ve perakende fiyat değişimleri gösteren,
objektif bir veri niteliğindeki tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) formülasyonda yer aldığını,
davalı teşekkülünce gerçekleştirilen ... kapasite tahsis yarışmalarına ilişkin tüm
hususların, “Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans
Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği” çerçevesinde belirlendiğini, gerek davalı ile
davacı şirket arasında imzalanan ... katkı payı anlaşması gerekse davacı şirket
tarafından sunulan teklif mektubu formu, bu Yönetmeliğin aynı tarihte yayımlanan ekleri
olduğunu, hal böyle iken, sürecin mevzuatsal dayanağı olan Yönetmelik, ekleri ve içeriği
birbirinden ayrı değerlendirilerek, aralarında hiyerarşik bir ilişki kurmak suretiyle teklif
mektubunun yok sayılmasının, hukuka uygun bir yaklaşım olmadığını, yönetmeliğin;
taahhütname, teklif mektubu formu ve ... katkı payı anlaşmasından oluşan ekleri ile
bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, Yönetmelik ve anlaşmanın ilgili
maddelerindeki formülde de bir çarpan olarak yer alan TÜFE'nin, dava konusu
anlaşmanın yıllara yayılan bir anlaşma olması nedeniyle, verilen teklif rakamının yıllar
içinde yaşanan ekonomik değişimler karşısında güncellenmesi için öngörüldüğünü,
yarışma yönetmeliğinin “Başvuru esasları” başlıklı 6.maddesinde, yarışmaya katılma
hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu
imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra
ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağının düzenlendiğini, şu halde, örneği
yarışma yönetmeliği ekinde yer alan teklif mektubu söz konusu yarışmaların asıl unsuru
olup, kapalı zarf ile teslim edildikten sonra, sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağının
(bağlayıcı olduğunun) Yönetmelikte açıkça belirtildiğini, davacının, aynı Yönetmelik
kapsamında yapılan yarışmalarda, sunduğu teklif mektubu ile bağlantı hakkı kazandığını
ve bu teklifi temel alan anlaşmanın imzaladığını, yarışma sırasında sunduğu teklif
mektubu ile anlaşma imzalamaya hak kazanan davacının, daha sonra katkı payının
kendi istediği gibi hesaplanmasını istemesi hakkaniyete aykırı olduğunu, aynı tarihte
yarışmaya katılan diğer istekli firmalar yönünden de \"haksız rekabet\" teşkil edeceğini,
... katkı payının davacı şirketin dilekçesinde belirttiği şekilde
hesaplanmasının, yarışma sırasında tüm istekliler tarafından bilinmesi halinde, fiyat
tekliflerinin değişeceği ve yarışmanın sonucunun dahi etkilenebileceğini, yine davacı şirketin,
bu hesaplama yöntemi ile zarar edeceğini öngörerek, pekala dava konusu yarışmaya
katılmamasının da mümkün olabileceğini, bu durumun davacı tarafından, objektif özenin
gösterilmediğini ve basiretli bir tacir gibi davranılmadığını açıkça ortaya koyduğunu,
davacının, imzaladığı metinlerdeki son derece açık taahhüdüne rağmen, yüksek teklif
verip yarışmayı kazandıktan sonra, aşırı ifa güçlüğü oluştuğunu ileri sürmesine anlam verilemediğini , aynı konu hakkında (görevli olduğunu addeden) adli ve idari yargı
mercilerinde davalı teşekkülü aleyhine açılan davalarda, teklif mektubundaki
taahhüdünün davacı için bağlayıcı olduğu ve davalı teşekkülünce uygulanan hesaplama
yönteminde hukuka aykırılık bulunmadığı yönünde kararları bulunduğunu, ayrıca davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, davacı tarafça talep edilen faiz türü, oranı ve faiz başlangıç tarihi de yersiz ve dayanaksız olduğunu, davalının temerrüte düşürülmesinin söz konusu olmadığından ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilmesinin de hukuka aykırı olduğu iddiasında kabulünün mümkün olmadığının müvekkili tarafından yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu, davanın yargı yolu ve hukuki yarar dava şartı noksanlığı yönünden usulden , aksi halde ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esas yönünden reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER ,DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, asıl ve birleşen dosyalarda, ... Katkı Payı Sözleşmeleri Kapsamında davalı tarafından düzenlenen katkı payı bedeli faturaları nedeniyle fuzulen ödenen bedelin iadesi /istirdatı istemine ilişkindir.
Mahkememizce uyuşmazlığın çözümünde İdari Yargı Mahkemelerinin görevli olduğundan bahisle asıl ve birleşen mahkememiz ... E dosyalarında dava dilekçesinin yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmiş , davacı vekilinin istinafı üzerine ... kararlarıyla , Adli Yargı Mahkemeleri ve bu kapsamda Mahkememizin görevli olduğundan bahisle kararlarımız kaldırılarak işin esasının görülmesi için dosyalar Mahkememize geri çevrilmiştir.
Davalı vekilinin yargı yolu itirazını yenilemesi ve isteminin reddi sonrasında Asıl ve birleşen Mahkememiz ...sayılı dosyalarında , davalı vekilinin ... başvurusu ve kabulü üzerine Uyuşmazlık Mahkemesince , Adli Yargı Mahkemelerinin ve bu kapsamda Mahkememizin davayı çözmede görevli olduğuna karar verildiğinden Mahkememizce yargılamalara devam edilmiştir. Ayrıca birleşen Mahkememiz ... sayılı dosyalarında davalı vekilinin Yargı yolu itirazının reddi üzerine , olumlu uyuşmazlık çıkarmak için Danıştay Başsavcılığına yaptığı başvurusu 14.02.2023 tarihli karar ile reddedilmiştir.
Asıl ve birleşen dosyalarda,TTK' nun 5/A maddesinde öngörülen zorunlu arabuluculuğa başvurulduğu ve anlaşmaya varılamadığına dair son tutanak sunulmuştur.
Davalı Kurumda asıl ve birleşen davalara konu davacı ile davalı arasında imzalanan ... Katkı Payı Anlaşmaları , ekleri Teklif mektubu ve taahhütname , dava konusu faturalara , ödemelere ilişkin bilgi ve belgeler ile ilgili tüm belge ve bilgiler celp edilmiştir.
Dava konusu e- faturaların; davalı...
toplam 175.149.236,27.-TL bedelli olduğu anlaşılmıştır.
Davacı ...tarafından dosyaya sunulan ödeme dekontları
incelendiğinde; davalı...ye 05.02.2021 tarihinde
28.639.504,15.-TL, 05.02.2021 tarihinde 19.349.060,90.-TL 05.02.2021 tarihinde 24.768.245,28.-TL 04.02.2022 tarihinde 38.061.488,41TL, 04.02.2022 tarihinde
24.989.933,68.-TL ve 04.02.2022 tarihinde 39.341.003,95.-TL olmak üzere toplam
175.149.236,27.-TL ödeme yapıldığı ve dava konusu fatura bedellerinin tamamının
ödendiği görülmüştür.
22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan “Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin YARIŞMA YÖNETMELİĞİ'nin6. Maddesinde, \"yarışmaya katılma
hakkı elde eden şirketlerin tekliflerini, Yönetmeliğin ekinde yer alan teklif mektubu formu
imzalanmak suretiyle ve kapalı zarf içerisinde verecekleri, zarflar teslim edildikten sonra
ise sunulan teklifte değişiklik yapılamayacağı\" , 9. Maddesinde ; \"(1)Yarışmaya katılacak şirket, ...'te üretilen kWh başına kuruş olarak belirlenen ...
Katkı Payı tutarını, üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten
başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl
süreyle her yıl ...'a ödemeyi taahhüt eder. Bu Yönetmelikte yer alan usul ve esaslar
çerçevesinde belirlenen ve şirket tarafından ...'a ödenmesi taahhüt edilen
kilowatsaat (kWh) başına kuruş cinsinden ... Katkı Payının yıllık net elektrik enerjisi
üretimi ile çarpılması sonucu Toplam ... Katkı Payı tutarı belirlenir. Toplam ... Katkı
Payı tutarının hesaplanması için aşağıdaki formül uygulanır: Toplam ... Katkı Payı
Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi
taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden ... Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen
Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından
Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi, (2)
...'in yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden hesaplanan yıllık toplam ... Katkı
Payı tutarı, takip eden yılın 15 Ocak günü saat 17.00'a kadar ... tarafından ilgili
şirkete faturalanır ve o yılın 31 Ocak günü saat 17.00'a kadar gelir kaydedilmek üzere
şirket tarafından herhangi bir taksitlendirme yapılmaksızın ...'a ödenir. Hesap
edilen tutarın zamanında ödenmemesi hâlinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen
gecikme zammı oranında gecikme faizi uygulanır.\" hükmüne yer verilmiştir.
Davalı tarafından yapılan ... kapasite tahsis yarışmalarına katılan davacı tarafından sunulan ve imzalanan TEKLİF MEKTUPLARINDA; 1.) 19.08.2011 tarihinde HARMANLIK ... için sunulan teklif
mektubu formunda ;
“İdareniz 19.08.2011 tarihinde, HARMANLIK ... projesi için üretilen kilowatt saat
(kWh) başına ... Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat
tarafımızdan tamamen okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir.
HARMANLIK ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat
(kWh) başına 4,62 kuruş teklifimiz ile Türkiye Elektrik Üretim İletim A. Ş. (...)
tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam ...
Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye
İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi
(TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici
kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve
taahhüt ederiz.” şeklinde , 2.) 12.08.2011 tarihinde ... ... için imzalanan teklif mektubu formunda ; davalı idarenin
19.08.2011 tarihinde, ... ... projesi için üretilen kilowatt saat (kWh) başına ...
Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat davacı şirket tarafından
tamamen okunduğu ve incelendiği, bütün şartlarıyla kabul edildiğinin beyan edildiği
görülmüştür. ... ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat
(kWh) başına 5,08 kuruş teklif ile ... (...)
tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretiminin çarpılmasıyla bulunacak toplam ...
Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye
İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi
(TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici
kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve
taahhüt ettiği , yine
3.) 12.08.2011 tarihinde KORU ... için imzalanan teklif mektubu
Formunda; “İdareniz
14.04.2011 tarihinde, KORU ... projesi için üretilen kilowatt saat (kWh) başına ...
Katkı Payı teklifi verilmesiyle bütün belgeler ve mevzuat tarafımızdan tamamen
okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir. KORU ... projesinde
yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 3,43 kuruş teklifimiz
ile ... (...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi
üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak toplam ... Katkı Payı tutarını, teklif yılından
ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK(Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak
ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip
eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren
yirmi yıl süre boyunca ...’ye ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz.” Şeklinde beyan
edildiği , bunların
davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,
yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu
olmayacağı, tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı oldukları, sadece kWh başına katkı
payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun da kWh başına en
yüksek ... Katkı Payını teklif edene göre belirlendiği görülmüştür.
Taraflar arasında imzalanan ... KATKI PAYI ANLAŞMALARI incelendiğinde; yönetmeliğin ekinde matbu olarak
ve yönetmelik hükümleri doğrultusunda düzenlendiği , sözleşmelerin 3. Maddesinde; Toplam ... Katkı Payı
Tutarı = kr*E*TÜFE, kr = Şirket tarafından ...'a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi
taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden ... Katkı Payı, E = Bir Önceki Yılda Gerçekleşen
Yıllık Net Elektrik Enerjisi Üretimi (kWh), TÜFE = Türkiye İstatistik Kurumu tarafından
Ocak ayında açıklanan bir öncekiydin aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi ,şeklinde belirlenen formüldeki \"Kr \" nin kwh başına taahhüt edilen kuruş olduğu, KORU ... projesi için
yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 3,43 kuruş , yine ... ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat
(kWh) başına 5,08 kuruş, yine
HARMANLIK ... projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatt saat
(kWh) başına 4,62 kuruş olarak belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki UYUŞMAZLIK ; davalı tarafından düzenlene ve davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen faturalardaki ... katkı payı için hesap edilen miktarların , taraflar arasından imzalanan ... Katkı Payı sözleşmeleri ve eklerine aykırı düzenlenip düzenlenmediği , hesaplamada sadece yönetmelik ve sözleşme hükümlerinin mi? yoksa bunlar ile birlikte bunların eki olan teklif mektubu ve taahhütname hükmününde uygulanmasının gerekip gerekmediği , taraflar arasında imzalanan sözleşme, davacının teklif mektubu ve
22.09. 2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Rüzgar Enerjisine
Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma
Yönetmeliği hükümlerinde sözü edilen TÜFE çarpanının ne şekilde uygulanması gerektiği, bu kapsamda teklifin verildiği 2011 yılındaki teklif edilen \"kr \" değerinin , bu tarihten, fatura konusu üretim tarihine kadar, yıllık TÜFE oranında güncellenerek , bulunacak teklif değeri ile üretim değerinin çarpılarak hesaplanmasının gerekip gerekmediği hususlarında toplanmaktadır.
Mahkememizce, Elektirik Yüksek Mühendisi ve nitelikle hesaplama uzmanı bilirkişiden oluşturulan heyetten alınan 17.03.2023 TARİHLİ RAPORDA ;
Taraflar arasındaki uyuşmazlık ve bunun sonucu olarak davacının fazla ödeme iddiasının; davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme, davacının teklif mektubu ve
22.09.2010 tarih ve 27707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Rüzgar Enerjisine
Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma
Yönetmeliği” hükümlerinde sözü edilen TÜFE çarpanının ne şekilde uygulanması
gerektiği noktasında toplandığını , bu kapsamda
teklif mektupları , yarışma yönetmeliği ile sözleşmenin ilgili hükümlerin incelenmesi neticesinde; öncelikle taraflar arasındaki
hesaplama farklılığının nereden kaynaklandığı ve TÜFE çarpanının hesaba nasıl etki
ettiğine bakılmış ve davacı ile davalı arasındaki hesaplama farkının, TÜFE çarpanının
uygulanacağı matrahtan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Davacı, teklif mektubundaki kök
tutarı her yıl , ücrete esas yılın TÜFE değişim oranıyla çarparken ,davalı ise teklif mektubundaki kök
tutarı her yıl o yılın TÜFE değişim oranıyla çarpıp bir sonraki yılın matrahını
bulmaktadır.
Teklif mektubu , yönetmelik ve sözleşme metinde, her üçünde de TÜFE endeksine göre bir artışın yapılacağı anlaşılmaktadır. Teklif mektubundaki ifade, yönetmelikteki ve sözleşmedeki
ifade ile çelişmemektedir. Teklif mektubunda genel geçer şekilde başlangıçtan itibaren
TÜFE’ye göre artış yapılarak 20 sene boyunca ödeme yapılacağı hususu
düzenlenmekte iken sözleşmede “Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında
açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi” denilmekte, yönetmelikte ise daha da somut
şekilde “Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı
ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi” denilmektedir. Görüldüğü üzere hem sözleşmede, hem teklif mektubunda ve hem de
yönetmelikte yer alan TÜFE çarpanı aslında davacının ... katkı payı olarak davalıya
ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği birim fiyatın yıllara sari olarak arttırılmasına hizmet
etmektedir. Her iki tarafın hesaplamalarından anlaşıldığı üzere taraflar arasında yıllar
itibariyle kullanılan TÜFE oranının (her üretim yılı
için o yılın Aralık 2011 hanesinde yazılı olan (sonraki yılın Ocak ayında açıklanan)
%10,45, %6,16, %7,40, %8,17, %8,81, %8,53, %11,92 ve %20,30), böylece her yıl
Aralık ayında ortaya çıkan ve fakat takip eden yılın Ocak ayında duyurusu yapılan “Bir
önceki yılın aynı ayına göre değişim yüzdesi” olarak tabir edilen oranın uygulanması
gerekliliği konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmadığı, tarafların bu konuda
mutabık oldukları anlaşılmıştır. Görüldüğü üzere taraflar arasındaki uyuşmazlık aslında teklif mektubu,
sözleşme ve yönetmelikten hangisinin uygulanması gerektiği, hukuken hangisinin
öncelikli olduğu konusunda değildir. Sözleşme, yönetmelik ve teklif mektubu
arasında bir uyumsuzluk, farklı uygulamaya cevaz verecek bir hüküm yoktur. Bunların
üçü bir bütün olarak ele alındığında sözleşmedeki kök birim fiyatın sözleşmenin
devam ettiği sonraki yıllarda TÜFE oranında arttırılacağı amaçlanmakta ve
düzenlenmektedir. Yine taraflar arasındaki uyuşmazlık 4 alt başlığı olan TÜFE
endekslerinden hangisinin uygulanacağı konusunda da değildir. Ayrıca hesaplamalarda
esas alınan TÜFE oranlarında bile ihtilaf yoktur. Ancak taraflar arasındaki uyuşmazlığın; her yıl artış yapılarak
belirlenecek olan yeni birim fiyatın hesabında artış oranının matrahı olarak bir
önceki yılın birim fiyatının mı? yoksa kök (3,43 kr, 4,62 kr ve 5,08 kr’luk) birim
fiyatın mı? baz alınacağı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. Davalı ..., her
yıl bir önceki yılın birim fiyatını ihtilafsız TÜFE oranında arttırarak yeni yılın birim
fiyatını belirlemekte; davacı ise her yıl 3,43 kr, 4,62 kr ve 5,08 kr’u ihtilafsız TÜFE
oranında arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlemektedir.
Buna göre artışın ne şekilde yapılacağı ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın
çözümü taraflar arasındaki sözleşme, teklif mektubu ve yönetmeliğin bir bütün halinde
yorumunu gerektirdiğinden ve bu yorum hukuki mesele olduğu için Mahkemenin
takdirinde olduğu, davalı ...’ın, her yıl bir önceki yılın birim fiyatını ihtilafsız TÜFE oranında
arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlediği, davacı Şirketin ise her yıl kök birim
fiyatı ihtilafsız TÜFE oranında arttırarak yeni yılın birim fiyatını belirlediği,
Sözleşme, teklif mektubu ve Yönetmelik tamamı bir bütün halinde amaca yönelik
değerlendirildiğinde; aslında teklif zamanı bildirilen kök birim fiyatın, her yıl bir
önceki yılın Aralık ayında açıklanan TÜFE oranına göre arttırılmak (yani
enflasyona göre güncellenmek) suretiyle yeni yılın birim fiyatının tespit
edilmesinin amaçlandığı, süreklilik arz eden yıllara sari sözleşmelerde sözleşme
bedelinin enflasyon araçlarına göre arttırılmasının sözleşme bedelinin
güncellenmesini amaçladığı,
Mahkemece bu görüşe itibar edildiğinde, davacının, davalıdan istirdadını
isteyebileceği bir bedel bulunmadığını, Ancak Mahkemece davacının iddialarına ve hesap şeklinde itibar edilmesi
Halinde , asıl ve birleşen davalarda davacının istirdadını talep edebileceği
tutarların ;... nolu fatura nedeniyle 05.02.2021
tarihinde ödenen fazla tutarın 11.361.152,98 ₺ , yine birleşen... E. Sayılı dosyasına konu edilen .... nolu fatura nedeniyle 04.02.2021
tarihinde ödenen fazla tutarın 15.987.630,32 ₺ , yine birleşen... E.sayılı dosyasına konu edilen ... nolu fatura nedeniyle 05.02.2021
tarihinde ödenen fazla tutarın 16.816.205,69 ₺ , yine birleşen ... E. Sayılı dosyasına konu edilen ... nolu fatura nedeniyle 04.02.2022
tarihinde ödenen fazla tutarın 24.350.324,96 ₺, yine birleşen ...nolu fatura nedeniyle 05.02.2021 tarihinde fazla ödenen 14.543.125,64 ₺ VE birleşen ...nolu fatura nedeniyle 04.02.2022 tarihinden ödenen fazla tutarın 25.168.911,35 ₺ olmak üzere toplam fazla ödenen miktar 108.227.350,92 ₺
olarak hesap edilmiştir.
Davacı vekili , taraflar arasında ilgili Yarış Yönetmeliğine uygun olarak imzalanan Sözleşme nin 9. Maddesi yerine , davaya konu fatura hesaplamasının buna aykırı olarak teklif mektubu esas alınarak yapıldığını, teklif mektubuna göre hesap yapılmasının mümkün olmadığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alınan teklif mektubunun bir bağlanma iradesi olmadığını, söz konusu mektuplar ile taraflar sadece niyetlerini bildirdiklerini, niyetin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği ise, tamamen niyette bulunan kişinin iradesine ve başkaca ek faktörlere dayandığını, davalı tarafından hesaplamaya esas alındığı söylenen teklif mektubunun sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğuna dair ne sözleşmede ne de teklif mektubunda hiçbir şekilde atıf olmadığını, teklif mektubunun düzenlendiği yönetmelikte de teklif mektubunun sonradan imzalanacak sözleşme halinde de geçerliliğini koruyacağına dair herhangi bir ibarenin yer almadığını davalının teklif mektubundaki hususların geçerliliğini devam ettirmek istemesi halinde bu düzenlemeleri sözleşmeye derç edebileceğini ve etmediğini, herhangi bir atıf yapılmadığını, bu hukuki durum içinde teklif mektubunun hiçbir hukuki etkisi/sonucu kalmadığını, belirterek , sözleşmeye aykırı düzenlenen ... katkı payı faturasında fazla ödenenin iadesini talep ettmiştir.
Buna karşı davalı ... vekili ise;
yarışmaya katılan tüm isteklilerin bu matbu teklif mektubu ile başvurduklarını , yarışma sırasında sunmuş
olduğu bu teklifin tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğunu,
yarışmaya katılan diğer isteklilerin de fiyat tekliflerini teklif mektubundaki şartlar altında
verdikleri göz önüne alındığında, davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı
olmadığının kabulünün diğer istekli firmalar bakımından haksız rekabet teşkil edeceğini., davacı şirket tarafından, toplam ...
katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında
güncelleştirilerek (kümülatif) davalı teşekkülüne ödeneceği, çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt edildiğini, davacı tarafından yarışma sırasında imzalanarak davalı teşekkülüne
sunulan, Yönetmelik 9. Maddesi ve taahhütname maddeleri hükümleri nazara alınarak, itirazın ve talebin reddine karar verilmesi belirtmiştir.
TBK’nın 26. maddesinde;“Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” hükmü ile bu özgürlüğün sınırını belirleye 27. maddedesinin “Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür.\" hükümleri mevcuttur.
Yine Kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”hükmü , yine İhaleye ilişkin idari süreç sonunda imzalanacak sözleşmelerde, 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirleyen 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 4. maddesinde; \"sözleşmelerde ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu suretle, ihaleye katılacaklar yönünden şeffaf, öngörülebilir, güvenilir ve haksız rekabet doğurmayan bir ortam yaratılır.\" hükmü düzenlenmiştir.
Bu yasa düzenlemeler ile taraflar arsındaki sözleşmeler incelendiğinde; sözleşmelerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa tabi olup sözleşme özgürlüğünün istisnasını / sınırı belirleyen bu hükümler oldukları ve bu hükümlerin nazara alınması gerektiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, sözleşmelerin dayanağı olan yönetmeliğin 1. Maddesinde , \"amacın , rüzgâr enerjisine dayalı
üretim tesisi kurmak üzere yapılmış lisans başvurularından aynı bölge ve/veya aynı
trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, sisteme bağlanacak
olanı / olanları belirlemek için yapılacak yarışmanın ve yarışma sonunda belirlenen
Rüzgâr Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Santrali Katkı Payının ödenmesine ilişkin usul
ve esasların belirlenmesi olduğu , yine 6/2/d maddesinde; “ayrı bir kapalı zarf içerisinde şirketi temsil ve
ilzama yetkili kişiler tarafından imzalı ve kaşeli ekte yer alan teklif mektubu
Formunun” verileceği ve 6/3 maddesinde; “Zarflar teslim edildikten sonra teklifte değişiklik
yapılamayacağı” hususları düzenlenmiştir.
Teklif mektubu, yönetmeliğin 6.maddesine göre idare tarafından matbu olarak
hazırlanmakta olup yönetmeliğin de eki haline getirilmiştir. Bu teklif mektubunun ,
davacının kendisinin belirlediği ve özgür iradesi ile hazırladığı bir metin olmadığı,
yarışmaya katılan isteklilerce farklı farklı şekillerde teklif hazırlanmasının söz konusu olmadığı , tüm isteklilerin bu matbu metin ile bağlı olduklarını, sadece kWh başına katkı
payı ücretini belirlemekte serbest oldukları, yarışmanın sonucunun , kWh başına en
yüksek ... Katkı Payını teklif edene göre belirlendiği görülmektedir.
Bu durumda, yarışma sırasında sunmuş
olduğu bu teklifin, tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğu , yine
yarışmaya katılan diğer isteklilerin de fiyat tekliflerini, teklif mektubundaki şartlar altında
verdikleri göz önüne alındığında, davacının teklifinde yer alan hesap şekli ile bağlı
olmadığının kabulünün, yarışama yönetmeliği ile ekindeki matbu hazırlanan teklif mektupları , taahhütleri ile sözleme hükümleri ve Kamu İhalelerinin özellikleri birlikte nazara alındığnıda , diğer istekli firmalar bakımından da haksız rekabet teşkil edeceği de anlaşılmakladır.
Tüm dosya kapsamı ve yukarıda ki yasal düzenlemeler , bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; Yarışma Yönetmeliği ile buna uygun matbu olarak hazırlanan sözleşme , yönetmeliğe uygun hazırlanan yarışma / ihale neticesinde davacı tarafından verilen teklif mektubu ile taahhütnameye göre boş kısmı doldurularak imzalan sözleşme birlikte nazara alındığında , teklif mektubu ve taahhütname ile sözleşmenin bir bütün oluşturduğu ve bunların ... katkı payı hesabına ilişin hükümleri arasında çelişki bulunmadığı , gibi bulunsa dahi önceliğin sözleşme eki/temeli sayılan teklif mektubunda olduğu ... K ) kabul edilerek , teklif birim fiyatının verildiği 2011 yılından, ücrete esas yıla kadarki Tüfe oranları üzerinde birim fiyatın güncellenerek uygulanması gerektiği , bilirkişinin güncellenmiş birim fiyat üzerinde yapılan hesaplamada davalının düzenlediği faturaların , sözleşme ve eklerine uygun düzenlendiği tespit ve hesap edildiği anlaşılmıştır.
Yine davacının, yarışmaya teklif mektubunda yazılı şekilde teklif ettiği miktar üzerinde katıldığı ve diğer rakiplerinden daha uygun fiyat verdiği için teklifinin kabulü ile sözleşmenin imzalandığı, ücret ödeme aşamasında ise , yarışma yönetmeliği ekindeki matbu olarak hazırlanmış sözleşme , teklif mektubu ve buna uygun yapılan hesaplamaya dayalı davalı faturalarına, sözleşme hükümü yerine, teklif mektubu nazara alınarak fazla miktarda ... katkı payı hesabı yapıldığı gerekçesiyle yaptığı itirazı , 4721 Sayılı TMK nun 2. maddesinde ifade edilen ve TTK 1.maddesi atıf hükümce ticari davalarda da uygulama yeri bulan ,\" herkesin haklarının kullanırken ve borçların yerine getirirken iyiniyetili/dürüst davarması gerektiği\" ilkesine aykırı olduğu da anlaşılmakla , itirazının ve bu kapsamda asıl ve birleşen dosyalarda açtığı davalarının reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl dosyada davacının davasının REDDİNE,
2-Birleşen Mahkememizin ...esas sayılı dosyasında davacının davasının REDDİNE,
3-Birleşen Mahkememizin...esas sayılı dosyasında davacının davasının REDDİNE,
4-Birleşen Mahkememizin... esas sayılı dosyasında davacının davasının REDDİNE
5-Birleşen Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında davacının davasının REDDİNE,
6-Birleşen Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında davacının davasının REDDİNE,
7-A)Asıl davada alınması gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 194.020,09-TL harcın mahsubu ile bakiye 193.840,19- TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
B)Birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında alınmaı gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 248.360,23-TL harcın mahsubu ile bakiye 248.180,33-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
C)Birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında alınması gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 287.178,76-TL harcın mahsubu ile bakiye 286.998,86-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
D)Birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında alınması gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 415.842,68-TL harcın mahsubu ile bakiye 415.662,78-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
E)Birleşen mahkememizin... esas sayılı dosyasında alınması gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 273.028,76-TL harcın mahsubu ile bakiye 272.848,86-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
F)Birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında alınması gerekli 179,90-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 429.822,09-TL harcın mahsubu ile bakiye 429.642,19-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
8-A)Asıl davada davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 351.611,53-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
B)Birleşen mahkememizin... esas sayılı dosyasında davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 383.431,26-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
C)Birleşen mahkememizin... esas sayılı dosyasında davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 406.162,06-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
D)Birleşen mahkememizin... esas sayılı dosyasında davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 481.503,25-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
E)Birleşen mahkememizin... esas sayılı dosyasında davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 397.876,30-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
F)Birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 489.689,11-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
9-Davacı tarafından asıl ve birleşen dosyada yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
10-HMK333 maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair,taraf vekillerinin yüzlerine karşı oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ...Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/04/2023
Başkan ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Üye...
✍e-imzalıdır
Katip...
✍e-imzalıdır