T.C. ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
\tT.C.
\tANKARA
\t4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t: 2020/74 Esas
KARAR NO\t: 2023/168
HAKİM \t: ... ...
KATİP\t: ... ...
DAVACI \t: ...
VEKİLİ\t: Av. ... -...
DAVALI \t: ...
VEKİLLERİ\t: Av. ... - ...
\t Av. ... - [...
DAVA\t: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 12/03/2014
KARAR TARİHİ\t: 28/02/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t: 17/03/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA\t: \t\t\t\t
Davacı vekili, Taraflar arasında, 26 adet ... 665.000,00 TL bedel ile imalatı hususunda 24/09/2012 tarihli sözleşme imzalandığını, 01/10/2012 tarihinde yer teslimi yapılarak işe başlandığını, işin davalının 08/02/2013 tarihli oluruyla yapılacak imalatın 25 adete düşürüldüğünü ve yapılmaması kararlaştırılan 1 adet prefabrik otobüs hareket noktası bedelinin 19.348,72 TL olarak tespit edildiğini ve buna göre sözleşme bedelinin 645.651,28 TL olarak belirlendiğini, işin bitim tarihinin ise 27/02/2013 tarihine kadar uzatıldığını, müvekkilinin 12/02/2013 tarihli yazıyla sözleşme konusu işlerin geçici kabule hazır olduğunu davalıya bildirdiğini, incelemeler sonucunda eksik işler tespit edildiğini, eksik işlerin müvekkilince giderildiğini, davalının müvekkiline haber vermeden 04/07/2013 tarihinde saha gezisi yaparak tutanak tuttuğunu ve taraflar arasındaki sözleşmeyi tek yanlı ve haksız bir şekilde feshederek müvekkilinin 39.900,00 TLlık teminat mektubunu irat kaydettiğini, müvekkilinin edimini tam, eksiksiz ve ayıpsız yaparak ifa ettiğini ve davalının geçici kabul komisyonu oluşturmak suretiyle işi teslim aldığını, iş tesliminden sonra davalının sözleşmeyi feshetmesinin haksız olduğunu, davalı tarafından toplam 548.803,59 TL ödeme yapıldığını, buna göre müvekkilinin davalıdan (645.651,28TL- 548.803,59 TL) 96.847,69 TL + KDV bakiye alacağının bulunduğunu, davalının 22/02/2013 tarihli hakediş raporunda 5.985,00 TL gecikme cezası ve 16.464,11 TL geçici kabul noksanları kesintisi yaptığını bu kesintilerin yapılmasının da yasal olmadığını belirterek ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak suretiyle bakiye hakediş alacağı olan 10.000,00 TL + KDV”nin temerrüt tarihinden itibaren ve irat kaydedilen 39.900,00 TL teminatın irat kaydedilme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizleriyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, davacı vekili 06/05/2016 tarihinde harcını yatırdığı ıslah dilekçesi ile bakiye hakediş alacağı olan 10.000,00 TLlık talebini 132.184,39 TL+KDV'ne yükselterek bu miktarın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili, Davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini savunmuş, esas yönünden ise sözleşme kapsamında 120 gün olan işin süresinin 28/01/2013 tarihinde sona erdiğini ve bu tarihte yapılan saha tespitinde işin geçici kabule hazır olmadığının belirlendiğini, davacının zaten 25/01/2013 tarihli yazısıyla da zaten işi 28/01/2013 tarihinde bitiremeyeceğini kabul ettiğini, daha sonra davacının 09/02/2013 tarihli dilekçesinde işin geçici kabule hazır olduğunu bildirdiğini, 28/02/2013 tarihinde kontrol teşkilatı tarafından yapılan saha gezisinde işin geçici kabule hazır olmadığının anlaşıldığını, eksikliklerin %5'den fazla olduğunu bu nedenle idare tarafından, yasal sorumluluklarını zamanında yerine getirmediği için yükleniciye kesilen 30 günlük 5.985,00 TL tutarındaki cezanın yasal olduğunu, 25/03/2013 tarihli geçici kabul komisyonu tespit raporunda belirtilen eksikliklerin 7 gün içinde tamamlanması gerektiğinin 24/05/2013 tarihli yazıyla davacıya bildirildiğini, 01/07/2013 tarihinde saha tespiti yapıldığını ve belirtilen eksik ve kusurların yapılmadığının kayıt altına alındığını, sözleşmenin 26. maddesi ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 47.2.a ve b maddeleri hükmü gereğince sözleşmenin feshedilerek kesin teminatın irat kaydedildiğini, sözleşmenin feshinin haklı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Mahkememizce, davanın kabulüne karar verilmiş ve hükme yönelik davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.
...Sayılı ilamı ile davalı vekilin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ve bu karar yönelik davalı vekilince temyiz yoluna başvurulmuştur.
.... Sayılı ilamı \"... davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
2-Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. 24.09.2012 tarihli sözleşme ile davacı yüklenici, davalıya ait 26 adet prefabrik otobüs hareket noktasının yapım işini üstelenmiştir. Sözleşmenin 8.2.1-1 maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır. Söz konusu şartnamenin geçici hakediş raporları başlıklı 39. maddesinin 4-e bendinde yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu \"idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazî kayıtla\" cümlesini yazarak imzalaması gerektiği, aynı bendin son cümlesinde, yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı belirtilmiştir. Söz konusu şartnamedeki düzenleme, 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi hükmünce delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan görevi gereği mahkemeler, bölge adliye mahkemesi ve temyiz halinde Yargıtay'ca kendiliğinden gözetilir. Dava edilen alacaklardan 5.985,00 TL gecikme cezası ve 16.464,11 TL geçici kabul noksanları kesintisi, 22.02.2013 tarihinde düzenlenen 1. ara hakedişte kesilmiş, yüklenici tarafından idareye verilen ve tarihi yazılı dilekçeden bahsedilmeksizin ve dilekçenin bir sureti eklenmeksizin ihtirazî kayıtla imzalıyoruz şerhi yazılarak imzalanmıştır. Bu şekilde konulan ihtirazî kayıt, şartnamenin 39. maddesine uygun olmadığından yapılan ceza ile geçici kabul noksanlıkları kesintileri yönlerinden söz konusu ara hakediş davacı yüklenici aleyhine kesinleşmiştir.
Dosya kapsamı, davalının düzenlediği tutanaklar, davalı iş sahibinin ihtarı ile, davacı yüklenicinin üstlendiği işi sözleşme ve eklerine göre ve süresinde bitirmemesi, geçici kabul noksanlıklarının %5'ten fazla olduğu tespit edilip yüklenicinin geçici kabul noksanlıklarını tamamlamaması sebebiyle davalı idare yetkilisinin 26.07.2013 tarihli oluru ile sözleşmenin feshedildiği ve davacı yüklenicinin 39.900,00 TL teminat mektubunun irat kaydedildiği anlaşılmaktadır. Davacı yüklenicinin, davalı iş sahibince geçici kabul noksanlarının tespit edildiği tutanağın düzenlenmesinden ve davalı iş sahibince sözleşmenin feshinden sonra işe devam ederek geçici kabul noksanlıklarını tamamlandığına dair bir iddiası ve buna yönelik bir delili bulunmamaktadır.
Eser sözleşmesi ilişkilerinde sözleşme ilişkisinin devam ettiği sürece yüklenicinin işi bırakıp gittiği ya da eksik bıraktığı kanıtlanmadıkça gerçekleştirilen imalâtın yüklenici tarafından yapılmış olması karine olup bunun aksini, ileri süren iş sahibinin ispatlaması gerekir. Sözleşmenin feshi ya da iş ile işyerinin tesliminden veya geçici ya da kesin kabülden sonra yapılan iş ve imalât varsa bunları iş sahibinin yapmış ya da yaptırmış olması iş sahibi lehine karine olarak kabul edilmekte olup, bunun aksinin yani fesih ya da kabülden sonra işe devam ederek imalât yapıldığının bunu ileri süren yüklenici tarafından yasal delillerle kanıtlanması zorunludur.
Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelince, cezalı sürenin bitiminden sonra davacının geçici kabul yapılmasını talep etmesi üzerine geçici kabul komisyonunca saptanan geçici kabul noksanlıklarının tamamlanmasının yükleniciden talep edilmesine rağmen ve fesihten sonra dahi yüklenici tarafından işe devam edilerek geçici kabul eksiklerinin tamamlandığı ileri sürülmediği gibi yasal delillerle de ispat edilmemiştir. Bu halde fesihte haksızlık ve imalât seviyesinin tespitinde keşif mahallinde saptanan ve iş sahibinin başka bir yükleniciye tamamlattığını ileri sürdüğü imalâtların ve seviyenin değil, geçici kabul komisyonu tutanağındaki belirlemelere göre tespiti gerekir.
Bu durumda mahkemece hükme esas raporu düzenleyen bilirkişi kurulundan hukukçu bilirkişi çıkartılarak teknik bilirkişiden yüklenicinin iş ve imalâtları geçici kabul komisyon tutanağında saptanan seviyede yaptığı ve tespit edilen eksikleri uyarı ve süre verilmesine rağmen tamamlamadığı, inşaatı keşif anındaki seviyeye iş sahibinin yaptığı tamamlama ihalesi sonucu dava dışı ikinci yüklenicinin getirdiğini göz önünde tutmak suretiyle iş sahibinin fesihte ve bunun sonucu olarak teminat mektubunu irat kaydetmekte haklı olup olmadığı ile geçici kabul tarihi itibariyle davacı yüklenicinin sözleşme ve eklerine uygun olarak gerçekleştirdiği iş ve imalâtlar sebebiyle hak edip de ödenmeyen iş bedeli alacağı ve miktarı konusunda gerekçeli ve denetime elverişli ek rapor alınıp ara hakedişte yer alıp ihtirazî kayıtsız imzalanmış olması sebebiyle ceza kesintisi ile geçici kabul noksanlıkları kesintisi ile ilgili alacak taleplerinin reddedilmesi gerektiği dikkate alınarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanlış değerlendirme ile davanın ıslahla arttırılan miktar da dikkate alınarak kabulü ve istinaf talebinin reddi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.\" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Usul ve yasaya uygun bozma ilamına uyulmasına karar verilerek, yargılamaya devam olunmuş ve dava dosyası mahkememizin 2020/74 Esasına kaydedilmiştir.
Bozmadan önce rapor sunan bilirkişiye dosya tevdi edilmiş ve alınan 04/08/2021 tarihli ek rapor hüküm kurmaya elverişli görülmemiş ve dosya yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor tanzimi istenmiştir.
04/01/2022 tarihli bilirkişi raporu bozma ilamına uygun düzenlendiğinden hüküm ve denetime elverişli kabul edilmiştir.
Yukarıda anılan rapor ve tüm dosya kapsamına göre; 25 adet otobüs hareket noktası için belirlenen sözleşme bedeli 645.651,28 TL dir.
Uyulan Bozma ilamında vurgulandığı üzere geçici kabul tarihi itibariyle belirlenen imalat kadar davacı yüklenicinin imalat gerçekleştirdiği ve de fesih ve geçici kabul sonrası imalatları yapmadığı kabulünden (ve bu iki durumun aksinin taraflarca ispatlamadığı da dikkate alınarak) hareketle;
Davalı tarafından tutulan 22.02.2013 tarihinde yapılan ve tutanağa bağlanan saha tespit gezisinde prefabrik yapılar görülmüş ve her prefabrik için %85 baz alınarak hakediş yapılması uygun görülmüştür. Buna göre 25 adet prefabrik Otobüs Hareket noktası yapımının bedeli 645.651,29 TL olarak hesaplandığında %85 i 548.803,59 TL olmakta ve bu tutara KDV eklendiğinde yapılan iş bedeli 647.588,24 TL ye tekabül etmektedir. Anılan tutardan kurumlar vergisi ve KDV tevkifatı düşüldüğünde ve özellikle uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere ara hakedişte yer alıp ihtirazî kayıtsız imzalanmış olması sebebiyle ceza kesintisi ile geçici kabul noksanlıkları kesintisi ile ilgili alacak taleplerinin reddi de gerektiğinden bu 4 kaleme yönelik toplam 58.670, 15 TL çıkarıldığında davalının davacı yükleniciye ödeyeceği miktar 588.918,09 TL olarak hesaplanmıştır.
Taraflarca da kabul ediliği üzere davalı tarafından davacıya dava konusu bu iş sebebiyle 548.803,59 TL ödeme yapılmış olup, bu durumda davacının davalıdan talep edebileceği toplam alacak miktarı 40.114,50 TL olmaktadır
Öte yandan; davacının tespit edilen eksikleri uyarı yapılmasına ve süre verilmesine rağmen tamamlamadığı, kalan işin iş sahibinin yaptığı tamamlama ihalesi sonucu dava dışı yüklenici tarafından yerine getirildiği anlaşıldığından dava konusu yapılan ve davalıca irat kaydedilen teminat mektubu bedelinin de iadesi talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda yapılan hesaplamalar ve bilgiler ışığında davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarı 40.114,50 TL olup, alacağın 10.000,00-TL'lik kısmı yönünden dava tarihi olan 12/03/2014 tarihinden itibaren kalan 30.114,50-TL'lik kısmı yönünden bozmadan önceki ıslah tarihi olan 06/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
40.114,50-TL alacağın, 10.000,00-TL'lik kısmı yönünden 12/03/2014 tarihinden itibaren kalan 30.114,50-TL'lik kısmı yönünden 06/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gereken 2740,22 -TL harçtan peşin ve ıslah yatırılan 2.257,39 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 482,83 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacının 25,20TL başvurma harcı, 681,40 TL peşin harç 1.575,99 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.282,59 TL harcın davalıdan alınacarak davacıya verilmesine,
4-Davacının bozma öncesi ve bozmadan sonra posta-davetiye gideri ve bilirkişi ücreti olarak sarf ettiği toplam 3996,00-TL yargılama giderinden haklılık oranına göre hesaplanan 931,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına, gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde gideri içerisinden karşılanarak davacıya iadesine,
5- Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. uyarınca belirlenen 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Reddedilen kısım yönünden Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 20.795,48 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde verilecek dilekçe ile ... temyiz yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/02/2023
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza