T.C. ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t GEREKÇELİ KARAR\t
ESAS NO\t: 2020/620 Esas
KARAR NO\t: 2021/46\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\t 2- ...
DAVA\t: Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ\t: 14/12/2020
KARAR TARİHİ\t: 01/02/2021
KARAR YAZIM TARİHİ\t : 01/03/2021
Mahkememize açılan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilleri şirketlerin ticari faaliyetleri nedeniyle müşterilerinden dava konusu çek ve senetleri teslim aldıklarını, bu senetleri ticaretlerinde kullandıklarını, ancak senetlerin en son noktada ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' ne teslim edildiğini, ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' nin senetleri Ankara' dan kargo ile İzmir' deki merkezine göndermiş olduğunu, ancak kargoda gönderim esnasında senetlerin çalındığını, bu konu hakkında ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' nin ... Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını ancak senetlerin başka firmalarca icraya konu edildiğini, bu nedenlerle senetlerin 3. Şahıslara devrinin önlenmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, zayi nedeniyle davacılar yönünden dava konusu senetlerin iptaline, ... Müdürlüğü' nün ... esas sayılı icra dosyasının ve ... Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı icra dosyasına ilişkin takiplerin teminatsız olarak tedbiren durdurulmasın talep ve dava etmiştir.
YANIT
Dava hasımsızdır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.
\tOlayda çözümlenmesi gereken sorun davacıların çek iptal davası açma hakkı bulunup bulunmadığı, dava açma hakkının kimde olduğu noktasında toplanmaktadır.
\tKıymetli evrak ile tacirlere ait diğer defter ve belgelerin iptali konusunda T.T.K' da değişik düzenlemeler öngörülmüştür.
\t6102 sayılı TTK nın 82. maddelerinde tacire \" saklamakla yükümlü olduğu defter ve dayanaklarının yasada sayılanlar ile benzeri olaylar nedeni ile zayi olması halinde\" mahkemeden bu konuyu saptayan bir belge verilmesini isteme hakkı tanınmıştır. Bu madde kapsamına giren evrak sayma yolu ile sınırlandırıldığı için maddeyi geniş yorumlayarak çek, poliçe ve bono gibi kıymetli evrakların madde kapsamında kaldığını kabul etmek mümkün değildir.
\t28.02.2009 tarihine kadar yürürlükte kalan T.T.K.’ nun 711/3. maddesi ile keşideciye kendisi veya 3. kişi elinde iken iradesi dışında elinden çıkan çek’ in bedelinin ödenmesini engellemek amacı ile bankaya çeki ödemeden yasaklama talimatı verme hakkı tanınmış idi. 28.02.2009 tarihinde yürürlüğe giren 5838 sayılı yasanın 32. maddesi ile keşidecinin T.T.K.’ nun 711/3. maddesi ile tanınmış olan hakkı bu tarihten itibaren ortadan kalkmıştır. Ayrıca 01/07/2012 tarihi itibarı ile 6102 sayılı TTK yürürlüğü girmiş olup, bu yasal düzenlemenin içeriği itibarı ile de artık keşidecinin çek bedelinin ödememesi için ilgili bankaya yasaklama talimatı verme hakkı bulunmamaktadır.
\t6102 sayılı TTK nın 818/1-S maddesi yollaması ile aynı yasanın 757 ve devamı maddeleri uyarınca \" bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için yukarıda belirtilen yasal düzenlemelere dayanılarak iptalini istemek hakkı sadece hamile\" aittir. Böyle bir iddiaya sahip keşideci yani imzasını içeren ve fakat kaybettiği çekin bedelinin kendisinden istenmesi halinde aynı kanunun 704.maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak hakkına sahiptir.
\tÇek iptali davası ile amaçlanan hamilin ( çek bedelini talep hakkı olan kişinin ) zayi olan çekten kaynaklanan alacağını belgesiz olarak ve iptale ilişkin kararı ibraz ederek borçludan tahsilini sağlamaktır. Keşideci çek nedeni ile ödeme yapmak zorunda olup çekten kaynaklanan alacağı söz konusu değildir. Çek keşidecisi bu hali ile ancak rızası dışında elinden çıktığını söylediği çek bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çek’in kimde olduğunu öğrendiğinde çekin kendisine verilmesi amacı ile çeki elinde bulundurana karşı çekin istirdadını talep etme, ya da çek nedeni ile borçlu olmadığının tespitine ilişkin davasını açmak ve mahkemeden o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahip olduğu için zayi nedeni ile iptal davası açılamayacaktır.
\tSomut olayda ise ; Davacılar tarafından senetleri en son noktada ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' ne teslim edildiğini, ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' nin senetleri Ankara' dan kargo ile İzmir' deki merkezine göndermiş olduğunu, ancak kargoda gönderim esnasında senetlerin çalındığını, bu konu hakkında ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' nin ... Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, davacıların dava konusu çeklerde keşideci ve ciranta olup, hamil konumunda olmadığının açık olduğu, hamil konumunda bulunan ... Su ve İçecek San. Ve Tic. A.Ş.' nin ... Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası iptal davası açmış olduğu, iptal davası açma hakkının lehdar ve hamile tanınmış bir hak olup, hesap sahibinin ve hamil konumunda bulunmayan cirantanın böyle bir hakkı bulunmadığı kabul edilip davanın usulden reddine ilişkin aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM : \tYukarıda açıklanan nedenlerle,
1.-Davanın REDDİNE,
2.-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 59,30 TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan 54,40 TL' nin indirilmesi ile noksan olan 4,90 TL’ nin davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3.-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
4.-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/02/2021
Katip ...
¸E-İmzalıdır
Hakim ...
¸E-İmzalıdır