T.C. ADANA BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
22. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2026/2285
KARAR NO\t: 2026/253
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 04/09/2026
NUMARASI\t\t: 2026/507 D.İş ve 2026/507 Karar
TESPİT TALEP EDEN \t: ...
KARŞI TARAF \t: TÜM TACİRLER
TALEP\t\t: Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 13/10/2026
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 13/10/2026
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/09/2026 tarih, 2026/507 D.İş ve 2026/507 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ\t :
Tespit isteyen talep dilekçesinde özetle: tacirler için zorunlu 10 yıllık defter ve ödeme belgeleri saklama süresinin başlangıç tarihi ve bitiş tarihinin tespiti konusunda problemler yaşandığını, örneğin 2013 yılına ait muhasebe belgelerinin 2014 takvim yılında oluştuğunu, bu durumda 2013 yılına ait defter ve belgelerin saklama süresinin başlangıcının 2014 takvim yılının bitişiyle başlayacağını ve 10 yıl sonrasına kadar devam edeceğini, ancak icra hukuk mahkemelerinde görülen davalarda hem bilirkişilerin hemde icra hukuk mahkemelerinin tacirler için 10 yıllık zorunlu saklama süresi ve ibrazının başlangıç tarihi ve bitiş tarihinin tespiti için farklı yorumlar yaptığını, işbu ön sorunun aydınlatılması için ticaret mahkemesi kararına ihtiyaç olduğunu, kendisinin de böyle dosyalarının bulunduğunu ''Tacirler arasındaki ticari ilişki sonucu oluşmuş ticari alacak borç durumlarında tacirlerin defter ve kayıtlarını zorunlu saklama süresi ve ibrazı konusunda Türk Ticaret Kanunu’nun 82/5 ve 82/6. maddesindeki zorunlu 10 yıllık saklama süresi ve ibrazı başlangıç ve bitiş tarihi olan 10 yıllık zaman süresi kanun metni ( TTK m. 82/5 ve m. 82/6 ) açıklamasının esas alınması gerektiğini, örneğin, 2013 yılında tacirler arasındaki gerçekleşmiş ticari ilişki için ticari defterlere son kayıtlar, beyannameler, bordrolar, fişler, makbuzlar, beyannameler ve diğer muhasebe belgeleri izleyen yıl 2014 yılı içinde oluştuğu,. aynı zamanda 2013 yılı yevmiye defterinin zorunlu noter kapanışı Haziran 2014 takvim yılında yapıldığı, yine 2013 yılına ait beyannameler, fişler, makbuzlar, bordrolar, BA-BS formları ve envanterler gibi muhasebe belgeleri de 2014 takvim yılında oluştuğu, şu durumda 2013 yılına ait defter ve belgelerin zorunlu saklama süresi başlangıcı TTK m.82/6 amir hükmü metni gereği 2014 takvim yılının bitişiyle ( 31.12.2014 ) başlar ve 10 yıl sonrası en son 31 Aralık 2024 tarihine kadar devam ettiği, şayet tacirler arasında 2013 yılındaki gerçekleşmiş ticari ilişki için tahminen 2013 yılında ticari borcu ödenmiş kabul edilirse ödeme tarihinden sonra 10 yıl zaman aşımı 31/12/2023 yılında biter fakat bu ödeme belgesinin ticari defterlerle birlikte zorunlu 10 yıl süreyle saklanması ve mahkemeye ibrazı konusunda zorunlu 10 yıllık saklama süresi ve ibrazı başlangıcı tarihi ve bitiş tarihi konusunda ise kanun koyucunun Ticaret Kanunu Madde 82/5 ve 82/6 İle Açık ve Net Belirtildiği, TTK m.82/6 yasa metni :“Saklama süresi; ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yıl sonu finansal tablolarının hazırlandığı ve konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar.”Uygulamada bir yıla ilişkin defterlere son kayıtlar, beyannameler , bordrolar, fişler, makbuzlar, beyannameler ve diğer muhasebe belgeleri izleyen yıl içinde oluştuğu 2013 yılındaki ticari ilişkiye dair 2013 yılına ait fiziki ticari defterlerin ( yevmiye-envanter-kebir) ve bu ticari ilişkiye dair varsa ödeme belgelerinin zorunlu saklama süresi ve ibrazı ,mahkemeye bilirkişiye ibraz yükümlüğü , 31/12/2024 tarihine kadar devam ettiği, yine aynı şekilde uygulamada bir yıla ilişkin defterlere son kayıtlar, beyannameler , bordrolar, fişler, makbuzlar, beyannameler ve diğer muhasebe belgeleri izleyen yıl içinde oluştuğu, 2014 yılı yevmiye defterinin noter kapanışı Haziran 2015 takvim yılında yapılmaktadır. 2014 yılına ait beyannameler, fişler, makbuzlar, bordrolar, BA-BS formları ve envanterler gibi muhasebe belgeleri 2015 takvim yılında oluştuğu, Burada 2015 yılındaki ticari ilişkiye dair 2015 yılına ait fiziki ticari defterlerin ( yevmiye-envanter-kebir) ve bu ticari ilişkiye dair varsa ödeme belgelerinin zorunlu saklama süresi ve ibrazı ,mahkemeye bilirkişiye ibraz yükümlüğü, 31/12/2026 tarihine kadar devam etmektedir.'' Şeklinde tespitlerin değişik iş kararı ile dosyasına kaydının yapılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/09/2026 tarih, 2026/507 D.İş ve 2026/507 Karar sayılı kararında, Tespit talep eden, tacirler için zorunlu 10 yıllık defter ve ödeme belgeleri saklama ve ibraz sürelerinin başlangıç tarihi ve bitiş tarihinin tespiti konusunda tespit talebinde bulunduğunu, bu tespitin Tarsus İcra Hukuk Mahkemelerinde görülmekte olan esası belirtilmeyen İİK m.89/4'ten kaynaklı tazminat davalarında delil olarak kullanacağını, HMK m.400 vd. düzenlenen delil tespiti hükümlerine göre dava açıldıktan sonra yapılan her türlü delil tespiti talebi hakkında sadece davanın görülmekte olduğu mahkemenin yetkili ve görevli olduğunu, bu düzenlemeye göre Tarsus İcra Hukuk Mahkemelerinde görülmekte olan derdest davalara yönelik mahkememizden tespit talep edilemeyeceğini, tespit için kanunda belirtilen şartların oluşmadığı gerekçesi ile tespit talebinin reddine karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Talep vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyasında değişik İş Karar Evrakı 04/09/2026 başlığı ile kayıtlı d.iş kararı tarafa E-TEBLİGAT şeklinde 4-9-2026 tarihinde E-tebliğ olduğunu, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvuru yapıldığını, Ticaret mahkemesince tek hakimle verdiği D.İŞ kararda Ticaret Kanunun madde 82/6 amir hüküm metninin yorumlanması tespiti konusunun ticaret mevzuatında dar yetkili ilgili icra hukuk mahkemelerince yapılması gerektiğini, ticaret mahkemesinin talep edilen ticaret mevzuatı konusunu tespiti yapamayacağı gerekçesiyle tespit talebinin red edildiğini, oysa Yargıtay kararları ile sabit olan İcra Hukuk Mahkemelerinin özelikle ticaret mevzuatı konusunda dar yetkili mahkeme oluşu nedeniyle İlgili ticaret mahkemesinin bu yorum kararı hukuka ve usule aykırı olup, Yargıtay içtihatlarına aykırı olup, İcra Hukuk Mahkemelerinin dar yetkili mahkeme oluşu sabit durumuna aykırı olup, talep konusununun yanlış anlaşıldığını, bu yerel mahkemenin hatalı kararının kaldırılmasını ve talep dilekçesi ekindeki Ticaret Bakanlığının TTK m.82/6 amir hükmü uygulaması için örnekleme içeren uzman görüş yazısı gereği istinaf dairesince talep edilen gibi karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLER\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/09/2026 tarih, 2026/507 D.İş ve 2026/507 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, hukuki niteliği itibariyle tespit istemine ilişkindir.
Tespit talep eden talep dilekçesi ile, Tacirler için TTK Madde 82/5 ve 82/6 hükümlerindeki zorunlu 10 yıllık defter ve ödeme belgelerinin saklama ve ibraz sürelerinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespitini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince tespit isteyenin talebinin reddine karar verilmiş ve iş bu karara karşı tespit isteyen tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile ilgili konularla sınırlı olarak yapılmıştır.\t
Talep dilekçesi ve dosya kapsamına göre; mahkemeden,Tacirler için TTK Madde 82/5 ve 82/6 hükümlerindeki zorunlu 10 yıllık defter ve ödeme belgelerinin saklama ve ibraz sürelerinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespitinin talep edildiği, bu haliyle istemin HMK'nın 106 maddesine göre tespit davasının konusunu oluşturduğu, delil tespitine yönelik HMK'nın 400 ve devamı maddeleri kapsamında olmadığı, ancak davacı tarafça değişik iş kaydından talepte bulunulduğu, anılan talebin karşı tarafa husumet yöneltilerek esas kaydından görülmesi gereken dava çeşidi olduğu, bu durumda ilk derece mahkemesince sonuç olarak talebin reddine karar verilmiş olmasının yerinde olduğu, tespit talep edenin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu, tespit talep edenin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/09/2026 tarih, 2026/507 D.İş ve 2026/507 Karar sayılı kararına karşı tespit talep eden tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2)-Dosya adli yardımlı olduğundan alınması gerekli 732,00.TL maktu istinaf karar harcı ve 2.002,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının talep edenden alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince tespit talep eden tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin tespit talep eden üzerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince YAPILMASINA,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 13/10/2026 tarihinde karar verildi.
\t
\t\t\t\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır