T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:23/06/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:26/02/2025
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:23/06/2025
İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkili aleyhine Alanya İcra Müdürlüğü'nün ... ve ... Esas sayılı icra dosyaları ile takip yapıldığını, takibin kesinleştiğini, takibe konu senetlerin kambiyo senedi vasfı taşımadığını, zira üzerinde ipoteğin fekki için verildiği, ciro edilemeyeceği şeklinde kayıtlar bulunduğunu, kaldı ki ipoteğin daha sonra fek edildiğini, ciro edilemez kaydına rağmen davalı ... tarafından diğer davalıya ciro edildiğini, diğer davalının kötü niyetli olduğunu, verilen belgenin kayıtsız şartsız borç ikrarını içermediği, soyut olmadığı için kambiyo senedi olarak değerlendirilemeyeceğini, bono keşidesinin şart kabul etmeyen bir işlem olduğunu, illetten mücerret vasfını ortadan kaldıran kayıtların bono üzerine konmasının kambiyo senedi vasfını ortadan kaldıracağını, somut olayda ... ipotek fekki için ibaresinin ödemeyi şarta bağladığını, bu durumun illetten mücerretlik şartına açıkça aykırı olduğunu, söz konusu belgenin davalı ...'ya ipoteğin kaldırılması için emaneti olarak verildiğini, ipotek kaldırıldığında senedin müvekkiline iade edileceğinin Fars dilinde yazılarak imzalandığını, senedin davalı ...'ya ipotek fekki şartlı olarak ve ciro edilemez kaydı ile verildiğini, bono vasfını taşımadığını, ipotek de fek edildiği için herhangi bir borcunun bulunmadığını, yapılan cironun geçersiz olduğunu, zira senette açıkça ciro yasağının bulunduğunu, buna rağmen senedi ciro yoluyla devralan diğer davalının kötü niyetli olduğunu, senedin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle asıl borçluya karşı ileri sürülecek defilerin diğer borçlu ...'e de ileri sürülebileceğini belirterek borçlu olmadığının tespitine, %20 oranında kötü niyet tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... vekili; müvekkilinin iyi niyetli olduğunu, davacının senedin vasfına yönelik bir itirazının bulunduğunu, bu durumu ancak şikayet yoluya İcra Hukuk Mahkemesinde dile getirebileceğini, senedin kambiyo senedi vasfında olduğunu, müvekkili cirantanın iyi niyetli olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili; senedin ipoteğin kaldırılması amacıyla müvekkiline verildiğini, ancak ipoteğin kaldırılmadığını, ipoteği üçüncü bir şahsın kaldırdığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Davanın açıldığı Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce 22/09/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararla; davacı tarafından davalılar hakkında açılan menfi tespit davasının kabulüne, davacı borçlunun Alanya İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ve ... Esas sayılı dosyaları ile ilgili olarak davalılar hakkında borçlu olmadığının tespitine, İİK'nın 72. maddesi uyarınca icra takibi ile ilgili olarak tedbir kararı verildiğinden 52.000,00 TL tazminata hükmolunmasına, davalılardan müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine karar verilmiş, işbu kararın davalılar tarafından istinaf edilmiş, Dairemizin 25/12/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile \"Davalı ... yönünden istinafın yasal koşulu oluşmadığından USULDEN REDDİNE, Davalı ... vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22/09/2023 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesinin görevsiz olmasına rağmen davanın esası hakkında karar vermiş olması nedeniyle 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-3. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi ve görevsizlik kararı verilmesi için dosyanın Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE \"karar verilmiş ve dosya Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmiş, Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 19/01/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek dosya Yerel Mahkemeye gönderilmiş ve görevsilik kararı neticesinde dava dosyası Mahkemenin yukarıda belirtilen esas sırasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Dairemiz kaldırma kararı sonrası Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen görevsizlik kararı üzerine Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davalı ...'ya karşı açılan davanın reddine, davalı ... yönünden Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen hüküm Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 25/12/2023 tarihli ... esas ... karar sayılı kararı ile kesinleşmiş olduğundan adı geçen davalı yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi'nce verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; senedin (bono), kambiyo senedi niteliğini haiz olmadığını, kambiyo senetlerinin soyut borç ikrarını havi olmaları nedeniyle şarta bağlı tutulamayacağını, teminat senedi olarak adlandırılan bonoların, bonoda zorunlu bir unsur olan kayıtsız ve şartsız borç ikrarı unsuruna aykırı olduğunu, \"... ipotek feki için\" ibareli ve huzurdaki davaya konu belgenin, bir bono olmamasına ve bu belgeye dayanılarak Örnek 10 Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yoluyla Takip açılamayacak olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesi'nin gerekçeli kararında bu hususun hiç değerlendirilmediğini, davaya konu belge üzerindeki \"... İpotek Feki icin\" ibaresinin ödemeyi şarta bağladığını, ödemenin şarta bağlı olmasının bonoda zorunlu unsur olan muayyenlik ve borcun illetten mücerret olması unsurlarına açıkça aykırı olduğunu, ayrıca davalı tarafından bono fotokopisinin altına bononun müvekkil tarafından ...'a (T.C vatandaşı olduktan sonra ...) ... ipoteğinin kaldırılması için emanet olarak verildiğinin, ipotek tasfiye edildikten sonra senedin ...'e geri verileceğinin Farsça dilinde yazılarak imzalandığını, bu hususun tercüman bilirkişiye yaptırılan tercümede de belirtildiğini, belgenin davacı müvekkili tarafından davalı ...'a ipotek fekki şartına bağlı olarak ve \"ciro edilemez\" kaydı ile verildiğinin açıkça görüldüğünü, bu belgenin bono vasfını taşımadığını, nitekim söz konusu belgenin geçerli bir kambiyo senedi olmadığının görevsizlik kararı ve Alanya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin gerekçeli kararında da aynen belirtildiğini, TTK'nın 645. maddesinin \"(1) Kıymetli evrak öyle senetlerdir ki, bunların içerdikleri hak, senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkalarına da devredilemez.\" hükmünü haiz olduğunu, bu halde senetten kaynaklı hak ileri süren davalıların senetlerinin geçersizliği durumunda \"senet nedeniyle\" ileri sürebileceği bir haklarının da bulunmadığını, ancak dosyanın İlk Derece Mahkemesi tarafından bu yönüyle hiç irdelenmediğini ve eksik incelemeyle usul ve yasaya aykırı ret kararı verildiğini, senet metninde bulunan kayıtların iyiniyeti ortadan kaldırmakla cironun geçersiz olduğunu, Alanya İcra Dairesi'nin ... E. ve ... E. sayılı dosyalarına konu belgenin bono vasfını taşımadığının dosya kapsamıyla sabit olduğunu, kambiyo senedi vasfını taşımayan bir belgenin cirosu geçerli olmamakla zaten belgeyi veren davacı müvekkili tarafından da belgeye \"ciro edilemez\" kaydı konulduğunu, bu kaydın senet metninden anlaşılabilir bir kayıt olduğunu, dolayısıyla herkese karşı ileri sürülebilir bir def'i olduğunu, davalı ... ve ...'nun bu hususu bilmelerine rağmen kötü niyetli olarak bonoyu devrettiklerini, belgenin kambiyo senedi olmadığı için cirosu kabil olmamakla ciro edilmesinin düzenleyen davacı müvekkili tarafından da yasaklandığını, borcu kabul etmemekle birlikte usulüne uygun alacağın temlikinin de yapılmadığını davalılardan ...'nun yetkili hamil olmadığını, her ne kadar söz konusu cironun alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu belirtilmişse de alacağın temliki hükümlerine göre alacaklının alacağın sözleşmesi yazılı şekle tabi olmakla dosyada yazılı bir alacağın temliki sözleşmesi bulunmadığını, davaya konu senedin davalı ... (...) tarafından beyaz ciro ile devredildiğini, beyaz cironun kambiyo senetlerini ticaret hayatının hızına uygun şekilde devretmek için kanunun cevaz verdiği bir yöntem olduğunu, ancak beyaz ciroda alacağı devreden ve devralan kişilerin belli olmadığını, bu halde alacağın temliki sözleşmesinin esaslı unsurunun bulunmadığını, alacağın temliki hükümlerine göre muamele edilecek olsa dahi davalı ...'nun alacaklı olduğunun ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile başlatılan (Örnek No:10) takibinde bulunabileceğinin söylenemeyeceğini, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ipoteğin fek edildiğini, icra takiplerine konu edilen belge kambiyo senedi vasfını taşımadığı için geçersizse de senet metninde yer alan temel ilişki (ipotek fekki) açısından da incelendiğinde davacı müvekkilinin söz konusu belgeye (geçersiz bono) dayalı bir borcu bulunmadığını, çünkü ... nolu daire üzerindeki ipoteğin 20/11/2019 tarihinde yani söz konusu belgeye dayalı takipler açılmadan çok önce (17/09/2020 tarihi ve 25/01/2021 tarihi) fek edildiğini, nitekim bu hususun dosyaya celp edilen 20/05/2022 tarihli aktif - pasif tapu kaydı ile sabit olduğunu, icra dosyalarına sunulan senet ile kendileri tarafından sunulan ... ıslak imzalı evrakın karşılaştırılmasında adres kısmındaki \"Alanya\" yazısının da sonradan doldurulduğunun, eklendiğinin ortaya çıktığını, bu sebeplerle de zorunlu adres unsuru eksik olan ve sonradan doldurulduğu tespit edilen senedin yine bono vasfını taşımadığını, İlk Derece Mahkemesi tarafından senet fotokopisi altına yazılan Farsça yazıların tercümesinin tercüman bilirkişiye yaptırıldığını, söz konusu icra takiplerine konu edilen senedin ipotek fek edildiğinde davacı müvekkiline iadesinin gerektiğini, ipoteğin fek edildiği şu halde bononun bağlandığı şart gerçekleşmiş olduğundan bononun bedelsiz kaldığını, senedin teminat fonksiyonunun bulunmadığını, senedin ilk başta teminat fonksiyonu bulunsa dahi bu teminat işlevinin davalı ... (...) yönünden olduğunu, davalı ... yönünden verilen davanın kabulü kararının ise istinaf incelemesi neticesinde kesinleştiğini, bu halde davalı ... yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davalıların kötü niyetleri sabit olmasına rağmen davalı lehine tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı ... (...) tarafından ciro edilen ve davalı ... tarafından iki farklı icra takibine konu edilen belgelerin (geçersiz bonolar) kötü niyetle icraya konulup haksız para tahsil edilmeye çalışıldığını, bu hususu söz konusu senedin ipotek fekki için verildiğinin ve takipler açılmadan önce ipotekler fek edilmiş olduğunun açık olmasına rağmen iki farklı icra takibi açılmasının, \"ciro edilemez\" kaydının senedin metninden açıkça anlaşılmasına rağmen yine de senedin geçersiz de olsa ciro edilmesinin açıkça gösterdiğini, yine davacı müvekkiline bizzat tebligat yapılmamasına rağmen Alanya İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyadan o tarihte davacı müvekkiline ait olan ... nolu dairenin satışına gidilmesi ve yapılan hukuki girişimler neticesinde ancak ihaleye 1 gün kala %15 teminat ve icra dosyasına da dosya hesabının %100'ünün ödenerek davacı müvekkilinin taşınmazının satılmaktan kurtarılmasının da davalıların kötü niyetle davacı müvekkilini yıprattığını gösterdiğini, davalıların kötü niyetli olduğunu, İİK 72/5 uyarınca takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödemelerine hükmedilmesi gerekmekte iken İlk Derece Mahkemesi tarafından davacı müvekkili aleyhine tazminata hükmedildiğini, İİK 72/5 maddesi uyarınca dava alacaklı lehine karara bağlanırsa borçlunun tazminata mahkum edilmesi için \"kötü niyetli\" olduğunun ispat edilmesi gerektiğini, ancak dosya kapsamında veyahut da gerekçeli kararda davacı müvekkilinin kötü niyetine ilişkin hiçbir delil bulunmadığını, davacı müvekkilin dava açması ve tedbir kararı gereğini yerine getirmesinin hak arama özgürlüğü kapsamında olmakla kötü niyet olarak nitelendirilemeyeceğini, ayrıca söz konusu tazminata hükmedilebilmesi için davalının talepte bulunması gerektiğini, ancak davalı tarafından süresinde sunulmuş bir cevap dilekçesi bulunmadığından tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, vekalet ücretinin de hatalı hesaplandığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dairemizce de istinaf incelemesi bu çerçevede yapılmıştır.
Yargılamada ileri sürülen iddia ve cevaplar, mevcut deliller ve tüm dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde;
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle, davanın davalı ...'ya karşı açılan davanın reddine, davalı ... yönünden Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen hüküm Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 25/12/2023 tarihli ... esas ... karar sayılı kararı ile kesinleşmiş olduğundan adı geçen davalı yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiştir.
Yerel Mahkemece davalı ... yönünden Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen hükmün Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 25/12/2023 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararı ile kesinleştiği gerekçesiyle adı geçen davalı yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmiş ise de bu husus hatalıdır.
Dairemizce verilen 25/12/2023 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararla davalı ... tarafından istinaf harç ve giderlerinin yatırıldığı, ancak istinaf dilekçesinin sunulmadığı anlaşıldığından bu davalı yönünden istinafın yasal koşulu oluşmadığından usulden reddine karar verilmiş olup davalı ... yönünden esastan verilmiş bir karar söz konusu olmadığı gibi davalılar yönünden herhangi bir ayrım yapılmaksızın 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 22/09/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesinin görevsiz olmasına rağmen davanın esası hakkında karar vermiş olması nedeniyle 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-a-3. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi ve görevsizlik kararı verilmesi için dosyanın Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, yine Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince de 19/01/2024 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararla davalı ... yönünden herhangi bir ayrıma gidilmeksizin görevsizlik kararı verilerek dosyanın Yerel Mahkemeye gönderildiği anlaşılmıştır.
Görev, kamu düzenine ilişkin olduğu gibi 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince de dava şartlarından olup mahkemece, davanın her aşamasında istek olmaksızın kendiliğinden gözetilir ve görevle ilgili hususlarda kazanılmış haktan söz edilemez. Görevin, kazanılmış hak kuralının bir istisnası olduğu Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu’nun 04.02.1959 tarih ... Esas - ... Karar sayılı kararında da belirtilmiştir.
Hal böyle olunca Yerel Mahkemece davalı ... yönünden de davanın esasına ilişkin inceleme yapılarak hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde Alanya 1. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen hüküm kesinleşmiş olduğundan adı geçen davalı yönünden yeniden hüküm tesisine yer olmadığına karar verilmesi isabetsizdir.
Sonuç olarak; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni yönünden re'sen sebeplerle kabulü ile, davalı ... yönünden de davanın esasına ilişkin inceleme yapılarak bir karar verilmesi yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının HMK’nın 353/1-a.6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesi'ne gönderilmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekillinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun kamu düzeni yönünden re'sen sebeplerle ESASTAN KABULÜNE,\t
2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a.6. maddesi gereğince Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/02/2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının istem halinde İlk Derece Mahkemesi'nce davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi'nce yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine istinaf vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesi'nce ilgili tarafa İADESİNE,
8-Kararın İlk Derece Mahkemesi'nce taraflara TEBLİĞİNE,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 23/06/2025
...