T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/553 Esas - 2025/372
T.C.
ANKARA
2. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
KARAR TÜRK MİLLETİ ADINA
Esas No\t\t: 2024/553
Karar No\t\t: 2025/372
....
Dava\t\t: Tasarım Hakkına Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Önlenmesi, Durdurulması, Kaldırılması, İlan
Dava Tarihi\t\t: 30/12/2024
Karar Tarihi\t\t: 02/10/2025
Gerekçeli Kararın
Yazıldığı Tarih \t\t: 02/10/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Tasarım Hakkına Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Önlenmesi, Durdurulması, Kaldırılması, İlan istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :
Davacı vekili dilekçelerinde özetle; müvekkiline ait ...ismi verilen tasarımın tescilden doğan haklarına davalıya ait .... adlı internet sitesinde satışa arz edilen .... sayılı dosyasın alınan bilirkişi raporunda yer aldığını, davalıya ait ....” isimli Instagram hesabına ait ekran görüntülerinin D.İş raporunda değerlendirildiğini, müvekkiline ait 2017-2024 yılları arası yurtiçi ve yurt dışı satış belgelerinin dilekçeye ekli sunulduğunu, bununla birlikte, ...adlı masa tasarımının tasarımcısı olan .... tarihleri arası kestiği faturaların yani müvekkilinin söz konusu tasarımın tasarımcısına ödediği tasarım bedellerine ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğunu, ....'nde alınan bilirkişi raporunun hüküm tesisi için yeterli olduğunu bu sebeple ayrıca bilirkişi incelemesine gerek bulunmadığını, Sayın mahkemece gerekli görülmesi halinde, bilirkişi incelemesinin yapılmasının talep edildiğini, dava dilekçesinde de ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, müvekkiline ait tasarım ile davalı tarafa ait ürün arasında şekli, orta bölümü, materyaller, renkler açısından ayniyete varan bir benzerlik bulunduğu, ....sayılı masa tasarımının tescildeki iki görünümü incelendiğinde tasarımın esas unsurunun masa tablası olduğunun görüldüğünü, tablanın ikizkenar veya eşkenar üçgen görünümünde olduğu, davaya konu üründe de açıkça görüleceği üzere masa tablasının yine ikizkenar veya eşkenar üçgen görünümünde olduğu, masa tablası yüzeylerinin de birebir aynı olduğu, tablanın bir kenarında sümen bulunduğu, .... sayılı masanın tablasının köşelerinin alt-iç kısımlarından tablalara paralel bir şekilde dışa doğru uzanan ve sonra köşe hizasına doğru dik olmayan bir açıyla dışa ve yere doğru uzanan yapıda 3 adet ayak bulunduğu, davaya konu ürünün 3 ayağının da aynı şekilde birebir aynı açıyla ve aynı hizadan tablaların altından çıkarak yere doğru uzandığını, masa tasarımının genel görünümündeki asli unsurları olan masa tablasının ve masa ayaklarının tasarımı ile ... sayılı tescilde ve tespite konu ürünlerde ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu, müvekkile ait tescilli tasarım ve davalı yana ait ürün incelendiğinde ürünler arasında ayniyete varacak derecede benzerlik olduğu ve bilgilenmiş kullanıcı algısında davalı yana ait ürünün yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı, işbu hususun ....sayılı dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda sabit hale geldiğini, raporda özetle; davalı tarafa ait internet sayfalarında sergilenen ürünlerin, müvekkile ait tescilli tasarım ile benzer olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında oluşturulan görselliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı, ... nolu tasarım tescilli ürüne ilişkin tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabetten bahsetmenin mümkün olduğu” açıklamasının yar aldığını ifade ederek, davalı yan fiillerinin, müvekkile ait ... numarası ile tescilli tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüz teşkil eden fiillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen, ithal veya ihraç edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulmasına, davalı yanın ihlal fiillerinin devamını önlemek üzere el konulan ürünlerin ve araçların imhasına, davalı yan fiillerinin, TTK anlamında Haksız Rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile haksız rekabetin önlenmesine ve bu kapsamda olmak üzere haksız rekabet teşkil edecek şekilde üretilen, ithal veya ihraç edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulmasına, davalı yanın ihlal fiillerinin devamını önlemek üzere el konulan ürünlerin ve araçların imhasına, tescilli tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile davanın kabulüne dair verilen kararın masrafları davalı yan tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulması için ülke çapında yayın yapan gazetelerden birinde ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili dilekçelerinde özetle; davacının dava dilekçesindeki iddialarının gerçek dışı olup, davacı taraf tasarım tescil korumasının sınırlarını hukuka aykırı şekilde genişletmeye çalıştığını, müvekkili şirketin üretmekte olduğu... isimli ürünün davacının ürününden tasarım ve malzeme bakımından oldukça farklı olduğunu, müvekkili şirketin özellikli olarak davacının ürününün tasarımına ilişkin bilgisi ancak dava açılması sonrası öğrenilmiş olup,.... isimli ürünün tasarım ve üretim sürecinde davacı şirketin ürünü hakkında bilgisinin bulunmadığını, kaldı ki dava konusu iki ürünün tek benzer yani ürünün geometrik şekli olup üçgen şeklinde ofis masası üretiminin oldukça yaygın olduğunu, bahse konu iki ürün arasında mobilya sektörüne hakim olunmasa dahi açık görülmekte olan açık farkların mevcut olduğunu, bu farkların şu şekilde olduğunu; davacı şirkete ait masada ahşap sümen kullanılmaktayken müvekkili şirkete ait masada siyah sümen kullanıldığını, masa tablalarının materyallerinin farklı olduğunu, davacı şirkete ait masanın tablası iki farklı parçadan oluşmakta iken müvekkili şirkete ait masanın tek parçadan oluştuğunu, davacı şirkete ait masada 3 adet ayak bulunmakta iken müvekkili şirkete ait masada 4 ayak mevcut olduğunu, davacı şirkete ait masanın ayakları lama iken müvekkili şirkete ait masanın ayaklarının kalın profil olduğunu, müvekkili şirkete ait masanın arka kısmında kalın bir ayak mevcut olup elektrik, internet vb. Kablolarının geçirilebileceği siyah renkte ve ayak şeklinde kablolama sistemi mevcut iken davacı şirketin ürününde bu sistemin bulunmadığını, davacı şirkete ait üründe kablosuz şarj alanı mevcutken müvekkili şirkete ait masada bu sistemin mevcut olmadığını, .... kurumuna yazılan müzekkereye gelen cevapta açıkça görüldüğü gibi, davacı şirketin tasarım tescili yaptırmış olduğu ürünün müvekkili şirketçe üretilen ürünlerden tamamıyla farklı olduğunu, buna ilişkin her iki ürünün farklarının açıkça görülmesi için fotoğrafları yan yana sunduklarını, her iki ürünün tek ortak özellikleri tasarımın üçgen şeklinde olması olduğunu, fakat davacı şirketin tasarım tescilini üçgen şeklindeki masa için yapmamış olup masanın ayaklarıyla beraber tamamı için tasarım tescili almış olduğun, kaldı ki mobilya piyasasında onlarca üçgen şeklinde masanın satılmakta olduğu sabit bir internet araması sonucu dahi anlaşıldığını, davacı şirketin açıkça tasarım tescilinin sağlamış olduğu hukuki korumayı kötü niyetli olarak kullanmaya çalıştığını, tasarımın korunması, belirli bir parça üzerinde değil de ürünün tamamına yayıldığından tecavüz eyleminin değerlenmesinde genel görünümün esas alınması gerektiğini, genel izlenimle iki ürün tasarımının birbirinden açıkça farklı olduğunu ifade ederek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davanın açılmasını müteakip yargılamaya katılımı olan tarafların dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.\t
GEREKÇE\t:
Dosya uyuşmazlık konuları hakkında rapor tanzimi için bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve rapor tanzim ettirilmiştir.
Davacı ve davalı arasındaki uyuşmazlık, davalı tarafından davacının tasarım hakkına tecavüz edilip edilmediği noktasında toplanmaktadır.
Toplanan delillere, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre;
Mahkememizin .... sayılı dosyasında alınan bilirkişi heyet görüş ve tespit raporunda;
Tespit konusu ...sıra sayılı tescilin “Masa” olarak 21.01.2016 tarihi itibariyle tescil edildiği ve ... adına kayıtlı olduğu, söz konusu tasarımın tasarımcısının ....” olduğu ve tasarım tescilinin halen geçerliliğini koruduğu,
... sıra nolu tasarım tescile ilişkin 1 kayıt bulunduğu,
... sıra numaralı Tasarım tescilli ürün ve .... adreslerinde tespit edilen mesnet ürüne ilişkin karşılaştırmalı tespit ve değerlendirmelerde:
....adreslerinde sergilenen mesnet ürün, tasarım tescilli ürün ile tespite konu olan ürün, ofis mobilyaları grubundan masa olarak tasarlandığı, temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı, tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında iki ürünün anlamlı düzeyde benzer oldukları,
Her iki ürünün en dikkat çekici tarafı ürünlerin köşeleri yuvarlatılmış oval üçgen görünümlü masa tablası olduğu, üçgen görünümle birlikte, masa üst tabla üzerinde sümen olarak kullanılmak üzere tasarlanmış bölüm ve ahşap kaplamaların deseni/haresi ile oluşturulan çizgisellik anlamlı düzeyde benzer yaklaşımlar ile uygulandığının dikkat çektiğini, ayaklarda ki silindirik form ve ayakların ana gövde üzerinde yer aldığı konumlandırma birbirinin aynısı olduğu,
Bu iki masa anlamlı düzeyde benzer/aynı karakteristik özellikleri taşıyan tasarım öğe ve prensiplerinin kullanımı ve dağılımı ile tasarlandığı, tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında oluşturulan görselliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı kanaatine varıldığı,
... sıra nolu tasarım tescilli ürün/masa ile tespite konu masaya ilişkin değerlendirme neticesinde;
“...” uzantılarında sergilenen mesnet ürünlerin TASARIM TESCİLLİ ÜRÜN ile benzer olduğu, Tasarımıcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında oluşturulan görselliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı, Web adreslerinin .... kayıtları incelendiğinde aleyhine tespit yapılanın unvanının ... olduğu, ... sıra nolu tasarım tescilli ürüne ilişkin tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğu yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.
Davalı yana ait ..../ ve..../ internet sitelerinin bilirkişi heyetince incelendiği, ilgili sitelerde dava konusu “...” isimli ürüne rastlandığı anlaşılmıştır.
TASARIM HAKKINA TECAVÜZ HALLERİ:
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun’da tasarımlara tecavüz konusu madde 81’de düzenlenmektedir. SMK md. 81/1-a “Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak” fiillerini tasarım hakkına tecavüz olarak düzenlemiştir. O halde bir ürünün tescilli tasarım hakkına tecavüz ettiğinin tespiti için öncelikle tasarımların aynı veya genel izlenim itibariyle benzer olup olmadığı değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme yapılırken bilgilenmiş kullanıcı gözünden inceleme yapılmalıdır. Zira SMK md. 58/1’e göre “Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir.” hükmünü haizdir.
Yenilik” kriteri madde 56/4’de “Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 56/5. maddesi: “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” hükmünü havidir. “Genel izlenimde farklılık” ile ifade edilmek istenen husus tasarımın bütün olarak bıraktığı etkidir. Bu kapsamda ayrıntılara girilmeyecek, genel görünüme etkisi olmayan unsurlar dikkate alınmayacaktır. Yine aynı kanunun 56/6 maddesi: “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” hükmünü havidir. Bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu tasarımın yönelik olduğu ürün grubu hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü kullanmış, piyasayı tanıyan, bilen, herhangi bir sebeple benzer tasarımlar hakkında bilgi ve/veya kullanım deneyimine sahip olmuş farazi bir kişi olarak kabul edilmektedir. Bilgilenmiş kullanıcı ise, ne ayrıntılarda boğulur ne de önemli plan özellikleri ve ayrıntıları kaçırır. Gerçekten, bir ya da birkaç ayrıntı tasarımda can alıcı noktayı teşkil edebilir. Tüketicinin bu ürünlerle daha önce en azından bir kez karşılaşmış olabileceği, bilgilenmiş kullanıcının bu kimseler olacağı değerlendirilmiştir. Bilgilenmiş kullanıcı kitlesinin bu denli geniş ve spesifik kriterlere sahip olmadığı durumlarda farklılıkların daha somut ve fark edilebilir olması gerekmektedir. Bu noktada değinilmesi gereken bir başka kavram da tasarım özgürlüğü kavramıdır. Zira tasarım korumasının hedefi yeniliğe teşvik olup kendinden sonrakilere tasarım özgürlüğü bırakmayan bir tasarım tekelleşme sağlayacaktır. Önemle ifade edilmelidir ki ürünün teknik fonksiyonunu icra edebilmesi için o şekilde tasarlanması zorunluysa, o ürünü herkes aynı şekilde tasarlayacaktır ve bu halde bu tasarımın özgünlüğünden (ayırt ediciliğinden) bahsedilemeyecektir. Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır. Tasarımcının seçenek özgürlüğü ve tasarım özgünse bu özgünlüğün derecesinin, ilgili tasarımın tasarımcının özgün yaratımı olarak mı yoksa ürünün teknik olarak o şekilde üretilmesinin zorunluluğundan kaynaklı olarak mı ortaya çıktığının belirlenmesi gerekir.
Somut olaya bakıldığında, dava konusu tasarımların yönetici masası ürününe ait olduğu anlaşılmıştır. Bu noktada bahsedilebilecek teknik zorunluluk masa açısından belirli bir yükseklikte olmasıdır. Bunun dışında tasarımcı açısından seçenek özgürlüğü son derece geniştir. Bilirkişi heyet raporunda seçenek özgürlüğünün anlaşılması açısından çeşitli örneklere yer verildiği anlaşılmıştır.
Davaya konu taraf tasarımlarına bakıldığında,
Her iki tasarım da köşeleri yuvarlatılmış üçgen formlu bir tablaya sahiptir ve tablanın alt kenarı ortasından yukarıya doğru çekilen düz hat sağ ve sol tarafı birbirlerine açılı şekilde birleşen desene sahiptir. Her iki tasarımda da üçgenin alt kenar ortasında tabla ile farklı renkte dikdörtgen formda bir sümen yer almaktadır ve tabla üç köşesinde dışa doğru belirli bir açı ile inen ayaklar yer almaktadır.
Tasarımlar arasındaki farklılıklara bakıldığında, davacı tasarımı tabla kenarının alta doğru pahlı olması, sümen boyutarı, ayak ve tabla birleşim biçimi, bahsi geçen desenlerin birleşme açıları ve tecavüz iddiasında bulunulan davalı ürününde tabla ortasında da bir ayak bulunması yer almaktadır.
Dolayısıyla, tasarımlara ana karakterlerini veren yapılarda bulunan benzerlikler karşısında farklılıkların detay seviyesinde kaldığı ve davalı tasarımına yenilik ve bilgilenmiş kullanıcı gözünde ayırt edicilik niteliklerini katmadığı değerlendirilmiştir.
Neticede, delil tespit dosyası, alınan bilirkişi heyet raporları, toplanan delillerden ve tüm dosya kapsamından;...” uzantılarında sergilenen mesnet ürünlerin tasarım tescilli ürün ile benzer olduğu, tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında oluşturulan görselliğin tesadüfi olmadığı, bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı, ... kayıtlarından, web adreslerinin davalı .... olduğunun tespit edildiği, dolayısıyla, davalı eylemlerinin, davacının ...sıra nolu tasarım tescilli ürüne ilişkin tasarımdan doğan haklara tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğu, davalı eylemlerinin davacı adına tescilli markalarından doğan hakları ihlal niteliğinde olduğu kanaatine varıldığından, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :
Davanın Kabulüne,
Davalı yan fiillerinin, davacıya ait .... numarası ile tescilli tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine,
Davalı yan fiillerinin, davacıya ait .... tasarım tescil numarası ile tescilli tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil eden fiillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen, ithal veya ihraç edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulmasına, davalı yanın ihlal fiillerinin devamını önlemek üzere el konulan ürünlerin ve araçların imhasına,
Davalı yan fiillerinin, TTK anlamında Haksız Rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile haksız rekabetin önlenmesine ve bu kapsamda olmak üzere haksız rekabet teşkil edecek şekilde üretilen, ithal veya ihraç edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulmasına, ürünlerin ve araçların imhasına,
Tescilli tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti masrafı davalıdan alınmak kaydıyla karar özetinin ülke çapında yayın yapan üç gazeteden birinde ilanına,
Alınması gereken 615,40.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubuyla, eksik kalan 187,80.-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
Davacının kendisini vekil ile temsil ettirmesi sebebiyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü yazılı 28.258,90.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalının yapmış olduğu bir yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde... yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.02.10.2025
Kâtip\t\t\t \t Hâkim ...
✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır
\t\t MASRAF DÖKÜMÜ \t\t
\t\t İlk Masraf\t\t: 916,00.-TL
\t\t Bilirkişi Ücreti\t: 18.000,00.-TL
\t\t Tespit Masrafları\t: 9.232,90.-TL
\t\t P.M.\t\t: 110,00.-TL
\t\t TOPLAM\t : 28.258,90.-TL