T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:06/07/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:ALANYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ:10/03/2026
DAVANIN KONUSU:Tazminat
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:06/07/2026
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalı ... Turizm Şirketinin maliki olduğu, davalı ...'ün sürücüsü olduğu ... plaka sayılı araç 01/10/2023 günü antalya ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... caddesi üzerinde seyir halinde olduğu sırada davacı müvekkilin maliki olduğu ... plaka sayılı fiat ulysse marka model araca arkadan çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelerek davacıya ait araç kullanılamayacak hale gelerek tam zayi olduğunu davalı ... araç takip mesafesini korumayarak davacıya ait araca yakın seyretmesi ve aracının hızını yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmaması nedeniyle arkadan çarparak gerçekleşen kazanın meydana gelmesinde kaza tespit tutanağında ve sigorta eksper raporunda belirtildiği üzere %100 tam ve asli kusurludur davacıya ait ... plaka sayılı araç için davalı sigorta şirketi tarafından ... poliçe numaralı kasko poliçesi düzenlenmiş olup dava konusu kaza poliçe sigorta süresi içerisinde meydana geldiğini. davacı müvekkilin davalı sigorta şirketine başvurusu üzerine davalı sigorta şirketi tarafından ... sayılı hasar dosyası açılmış, davalı sigorta şirketince kasko poliçesi klozlarından tam ziya klozu uygulanarak davacı müvekkile 1.150.000-TL ödeme yapılmış ancak yapılan ödeme dava konusu aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç piyasa bedelini karşılamamış, rayiç piyasa bedelinden oldukça eksik kaldığını, davacı müvekkile ait araç sınıfında tutulan bir araç olması, 2022 model olması, km kaydının düşük olması, kaza kaydının olmaması, sınıfına göre donanımlı araç olması nedeniyle davalı sigorta şirketinin hesapladığı bedelden çok daha yüksek rayiç piyasa bedele sahip bir araç olduğunu, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkını saklı tutarak ihtirazi kayıtla kabul ettiğini, bu sebeple davalı sigorta şirketince sunulacak sigorta şirketlerince sigortalıya ödemeden önce dayatmayla imzalatılan mutabakatname, ibraname vb. belgelerin dava konusu alacağı söndürecek, dava konusu alacağın talep edilmesini engelleyecek mahiyeti, özelliği, muhteviyatı bulunmayağını. davalı ... Turizm Otel İşletmeciliği İnşaat Ticaret A.Ş ... sayılı aracın kaza tarihindeki maliki olduğunu .malvarlığındaki eksilmenin saptanması için zarar bırakıcı eylemden sonra meydana gelen durum ile bu davranış yapılmasa idi gösterecek olduğu durumun karşılaştırılması gerektiğini, re’sen gözetilecek nedenlerle davanın kabulü ile hmk. 107. maddesi uyarınca alacak belirli hale geldiğinde artırılmak ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı şartıyla belirsiz alacak olarak 100,00-TL EKSik kalan bakiye pert-tam ziya hasar bedelinin davalı ... sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden işleyecek avans faiziyle, diğer davalılar yönünden kaza tarihinden işleyecek avans faiziyle, 100,00-TL Araç mahrumiyet bedelinin ise davalı ... Sigorta A.Ş haricindeki diğer davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALILARIN SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı ... Sigorta A.Ş vekili, ... numaralı genişletilmiş kasko sigorta poliçesi ile sigorta teminatı altına alınmış bulunan ... plakalı aracın 01/10/2023 tarihli kaza sebebi ile meydana gelen maddi tazminat talebinden kaynaklanmakta olduğunu, davacının talepleri haksız ve mesnetsiz olup reddi gerektiğini, davalı sigorta şirketince ödenmesi gereken tüm tutar ödendiğinden davanın reddi gerektiğini, 1,150,000.00TL ödendiğini ve bu doğrultuda davalı sigorta şirket ibra edildiğini, davacı taraf ile aracın rayiç değeri bakımından mutabık kalındığı halde işbu başvurunun yapılmış olması açıkça kötüniyetinin göstergesi olup davacının başvurusunun reddi gerektiğini davacının zararının tespiti için dosyanın bilirkişi incelemesine gönderilmesi, bilirkişi incelemesinde hasar tutarının poliçe genel ve özel şartları göz önünde bulundurularak tespiti gerektiğin, davanın esastan ve usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Turizm Otel İşletmeciliği İnşaat Tic. A.ş vekili; davacının zararının sigorta şirketi tarafından tam ve eksiksiz karşılanması ve karşılığında ibraname imzalamasına rağmen hukuka aykırı ve kötü niyetli olarak huzurdaki davayı açmış olup davanın reddi gerektiğini, davacının iddiaları kötü niyetli olduğunu, kilometresindeki hatasız, boyasız ve ticari taksi olarak kullanılmamış aracın 1.200.000,00 TL fiyat bandında satılmakta olduğunu, bir aracın taksi olarak kullanması aracın değerini büyük ölçüde düşürdüğünü, davacının araç mahrumiyet bedeli istemi yerinde olmadığını, görevsiz ve yetkisiz mahkemede açılan davanın usulden reddini, zorunlu dava şartı yerine getirilmediğinden süre verilmeden davanın usulden reddini, her halde işbu haksız ve kötüniyetli davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"... davacı taraf trafik kazası nedeniyle davaya konu araçta meydana gelen bakiye pert bedeli ve ikame araç/ ticari kazanç kaybı bedelinin tazmini istemi ile dava açmıştır. Dava, 24/01/2024 tarihinde Alanya 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmış anılan mahkemenin 16/10/2024 tarih ... E. ... K. Sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilmiş ve dosya mahkememize tevzi olunmuştur. Davacı ticari taksi ile yolcu nakli ticareti işi ile uğraşmakta olup davaya konu araç da yolcu nakli yapılan araçlardandır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3/k. maddesi gereğince davacı tüketici olmadığından anılan kanunun 3., 73/1. ve 83/2. maddeleri uyarınca tüketici mahkemesi görevli olmadığından, uyuşmazlık kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklandığından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. ve 5. maddeleri gereğince mahkememiz görevli olduğundan; yetki itirazının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 16. maddesi uyarınca reddine karar verilerek; dava esastan incelenmiştir. ... günü saat ... sıralarında davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı otobüs ile Antalya istikametinden Manavgat istikametine doğru ... Caddesi üzerinde seyir halindeyken ... Geri Dönüşüm tesislerine yaklaştığında aracının ön-sol kısımlarıyla, ilerisinde seyir halinde olan sürücü ... idaresindeki ... plakalı kamyonetin arka ksıımlarına çarpması akabinde otomobilin savrularak ilerisinde seyir halinde olan sürücü ... idaresindeki ... plakalı kamyonete çarpması sonucu ... plakalı kamyonetin hasarına konu olay meydana gelmiştir. Antalya Adli Tıp Kurumunun ... tarihli raporuna göre; davaya konu kazada davalı ... %100 oranında kusurlu, sürücü ...’in kusursuz, sürücü ... kusursuzdur. Trafik kazasında hasara uğrayan aracın onarım/tamir süresi boyunca kullanılamaması ya da işletilememesi sebebiyle ortaya çıkan zarar, ticari araçlarda (taksi, otobüs, servis, minibüs ve diğer ticari araçlar) ticari kazanç kaybı, ticari olmayan araçlarda ise araç mahrumiyet tazminatı (ikame araç bedeli) tazminatının konusunu oluşturmaktadır. Şoförler Odasının cevabi yazısına göre, davacının başka bir araç kiralayarak ticari faaliyete devam etmesinin mümkün değildir. Davacının ticari defterleri, vergi kayıtları getirtillerek amortisman, yakıt vb. giderler de düşüldükten sonra dava konusu arcın günlük günlük net gelirinin tespit edilmiştir. Davacının ticari defter ve kayıtlarına göre günlük net kazancının 63.82-TL olduğu, davaya konu aracının benzerini yeniden almak için gerekli sürenin 45 gün olduğu buna göre davacının isteyebileceği kazanç kaybının 2.871,90-TL olduğu bilirkişi raporları ile belirlenmiştir. Davacının ticari defter ve belgelerine göre zararı belirlenebildiğinden 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 50. maddesi hükmü uyarınca bu miktar esas alınmıştır. Mal sigortalarından olan kasko sigortasında aslolan amaç zarar bedelinin tamamen karşılanmasıdır. Hasarlı aracın kimin uhdesinde kalacağı hususunda sigortalıya seçimlik hak tanınmıştır. Sigorta sözleşmesinden kaynaklanan dava, ticari dava niteliğinde olup şirketin tüm faaliyetleri ticari niteliktedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 3. maddesi ve 3095 sayılı Kanununun 1. ve 2/1. maddesi uyarınca temerrüt faizi olarak ticari faiz niteliğindeki avans faizine hükmedilmesi gerekir. Sigortacının eksper raporunun tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde genel ve özel şartlar kapsamında gerekli incelemeleri tamamlamak ve ödemeye engel bir durumun bulunmaması halinde tazminat miktarını tespit edip sigortalıya ödemek zorunda olması, tazminat ödeme borcu her halde hasarın ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olacak olması, borç muaccel olunca, sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşecek olması; sigortacının riziko tarihi itibariyle gerçek değer üzerinden zararı karşılamak zorunda olması, kasko sözleşmelerinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 111. maddesi uygulanamayacak ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 28. maddesinde düzenlenen aşırı yararlanma hükümlerine dayanmamış ise de davacının mutabakatname/ ibranamede ihtirazi kayıt da ileri sürmüş olması, bu haliyle davacının ayrıca talepte bulanabilecek olması, makine mühendisi bilirkişi ... bilirkişi raporuna göre davaya konu aracın kaza tarihi itibari ile bakiye pert bedelinin 100.000,00TL olması, dava konusu kazada tüm kusurun davalı sürücüde olması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 281. maddesine göre taraflar bilirkişi raporunun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içerisinde eksik gördükleri hususların bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecek olması, iki haftalık süre madde gerekçesinde de belirtildiği üzere hak düşürücü süre olması, taraf, iki hafta içinde bilirkişi raporuna tamamen veya kısmen itiraz etmezse rapor, itiraz etmediği kısımlar bakımından onun hakkında kesinleşmesi, davalı gerçek kişinin bilirkişi raporuna itiraz etmemiş olması, bilirkişi raporunun davalı yönünden kesinleşmesi, bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya uygun olması, nedenleri ile davadan önce yapılan davanın kısmen kabulü\" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; aracın gerçek rayiç değerinin eksik belirlendiğini, aracın uzun şase 8+1 ticari sarı taksi niteliğinde olduğunu, araç mahrumiyet bedelinin gerçek zararı karşılamadığını, dosyadaki 17.07.2024 tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda kazanç kaybının 67.500 TL olarak hesaplandığını, Mahkemenin buna rağmen mali müşavir bilirkişinin yalnızca vergi kayıtlarına dayalı hesaplamasına itibar etmesinin doğru olmadığını, ticari taksi faaliyetinde fiş veya makbuz düzenlenmesinin her zaman mümkün olmadığını, basit usulde vergilendirilen davacının vergi kayıtlarının gerçek ticari kazancını yansıtmadığını, ... Odasının cevabına göre ikame araç kiralanarak faaliyetin sürdürülmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan bakiye hasar bedeli ile haksız fiile dayalı araç mahrumiyet (kazanç kaybı) bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece yukarıda yazılı gerekçe ile; bakiye hasar bedeline ilişkin talebin kabulü ile 100.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline, araç mahrumiyet bedeli talebinin ise kısmen kabulü ile 2.871,90 TL'nin davalı ... Turizm A.Ş. ile ...'den müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak araç mahrumiyet bedeline yönelik ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamındaki 17.07.2024 tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda, davaya konu ticari aracın (taksi) faaliyet alanı ve piyasa koşulları dikkate alınarak aylık geliri araştırılmış, bu doğrultuda aylık kazancın 45.000,00 TL olacağı belirlenmiş, pert total çalışması ile yeni aracın temini için gerekli olan makul sürenin 45 gün olduğu kabul edilerek bu süreye ilişkin kazanç kaybı 67.500,00 TL olarak hesaplanmıştır. Mahkemece daha sonra yalnızca davacının vergi kayıtları esas alınarak mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış ve bu rapordaki günlük net kâr üzerinden hesaplama yapılarak araç mahrumiyet bedeline hükmedilmiştir.
Ancak davacının basit usulde vergilendirildiği, ticari defter tutmadığı ve vergi kayıtlarında yer alan kazanç miktarının fiili ticari faaliyet sonucu elde edilen gerçek geliri her zaman yansıtmayacağı açıktır. Öte yandan dosyaya gelen ... Odası cevabında, davacının başka bir araç kiralayarak ticari taksi faaliyetini sürdürmesinin mümkün olmadığı açıkça belirtilmiştir. Bu durumda araçtan mahrum kalınan süre boyunca davacının fiilen gelir elde edemeyeceği sabittir. Haksız fiilden doğan tazminatın amacı, zarar görenin gerçek zararının giderilmesidir. Bu nedenle kazanç kaybı zararının belirlenmesinde yalnızca vergi kayıtlarında görünen kârın esas alınması doğru olmayıp, aracın niteliği, kullanım şekli ve piyasa rayicine göre sağlayacağı gelir de dikkate alınmalıdır. Bu itibarla mahkemenin mali müşavir raporuna üstünlük tanıyarak karar vermesi isabetli bulunmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilmiştir. Piyasa rayicine göre yapılan hesaplamayı içeren 17.07.2024 tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunun bilimsel yöntemlere ve oluşa uygun, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu değerlendirilmiştir.
Anılan yanılgı yeniden yargılama yapılmasını gerekli kılmadığından ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak ... tarihli makine mühendisi bilirkişi raporu doğrultusunda kazanç kaybı bedelinin 67.500,00 TL olduğu kabul edilip bu doğrultuda yeniden hüküm kurulmuştur.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜYLE; yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince düzelterek esas hakkında yeniden karar verilmek üzere ALANYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 10/03/2026 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Davanın KABULÜYLE ;
-100.000,00TL pert bedeli tazminatının kaza tarihi olan ... tarihinden davalı sigorta şirketi yönünden ise 21.11.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak davacıya VERİLMESİNE,
-67.500,00 TL kazanç kaybı bedeli tazminatının kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar ... Turizm Otel İşletmeciliği İnşaat Tic. A.Ş. ve ...'den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 11.441,92 TL harcın peşin olarak yatırılan 427,60 TL peşin harç ve 2.858,00 TL tamamlama harcından mahsubuyla bakiye 8.156,32 TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak hazineye gelir kaydına,
Alanya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/05/2026 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı ... Harç sayılı harç tahsil müzekkerelerinin ilk derece mahkemesince İPTALİNE,
b-Davacı tarafından yatırılan 427,60TL başvurma harcı ile 427,60 TL peşin harç ve 2.858,00 TL tamamlama harçları toplamı 3.713,20 TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak davacıya VERİLMESİNE,
c-Davacı tarafından yapılan davetiye gideri, posta masrafı ve bilirkişi masrafından oluşan toplam 13.200,00 TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak davacıya VERİLMESİNE
d-Arabuluculuk aşamasında sarf edilen 2.080,00 TL'nin yargılama gideri olarak 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilmek üzere davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak hazineye GELİR KAYDINA,
e-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen (sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) alınarak davacıya VERİLMESİNE,
f-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde ilgiliye İADESİNE,
3-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davacının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 732,00 TL maktu istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince davacıya İADESİNE,
b-Davacı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 2.002,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 650,00 TL posta masrafı ve tebligat gideri olmak üzere toplam 2.652,00 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
d-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmın 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
4-Kararın Dairemizce taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince aynı Kanun'un 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren İKİ HAFTALIK süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.
...