T.C. BURSA BAM ....HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
...HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:.
KARAR NO\t:.
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ\t.
NUMARASI\t\t.
DAVACI\t: ... - ... \t
VEKİLİ\t: Av. ... .
DAVALI\t: ... - ...\t
VEKİLİ\t: Av. ....
DAVANIN KONUSU\t: Haksız Rekabet-Tazminat (Tescilsiz Tasarıma Dayalı)
DAVA TARİHİ\t: .
KARAR TARİHİ\t: .
KARAR YAZIM TARİHİ\t: .
Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin Türkiye'nin ilk ofis koltuğu üreticisi olduğunu ve hizmet kalitesi ile haklı bir üne kavuşarak kendisine iyi bir pazar payı oluşturduğunu, müvekkilinin Power 9, File 7 ve File 3 isimli tescilsiz tasarım ürünlerinin davalı tarafından taklit edilip Optima Makam, Conrad Çalışma ve Conrad Misafir olarak isimlendirilip piyasaya sunularak müvekkil şirket tarafından piyasada tutundurulmuş ürün ve/veya ürün gruplarının pazar payından haksız kazanç sağladığını, bunun yanında müvekkili tarafından yapımı gerçekleştirilen bir kısım proje görsel materyallerinin davalı tarafından kendisine ait görsellermiş gibi internet sayfasında paylaşılarak aldatıcı hareket içerisinde bulunulduğunu, davalı şirketin işbu haksız rekabet hallerinin, müvekkil şirketin malvarlığının artmamasına sebebiyet vermiş olduğunu, bu nedenle haksız rekabet sonucunda davalının elde etmiş olduğu menfaatin ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda tespit edilerek tarafına ödenmesi gerektiğini belirterek davalı haksız rekabetinin men'ine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, 5.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın avans faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiş, akabinde maddi tazminat miktarını ıslahla 24.050,14 TL'ye artırmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; yetki itirazıyla birlikte müvekkilinin kamuya mal olmuş formlardan ve gerek ise kendi tasarımlarından ürettiği yüzlerce ürün ile uzun yıllardır piyasada yer aldığını, davacı şirketin ürettiği ürünlerin taklit edildiği iddiası gerçeği yansıtmadığını, sözkonusu ürünlerin davacı şirket adına tescilli olmadığı belirtilmekte devamında ise tasarımı davacı şirkete ait olan bu ürünlerin taklit edildiği ve satışa sunulduğu belirtilmesinin çelişki olduğunu, davaya konu edilen ürünlerin, tasarımı ve kullanımı açısından ulusal ve uluslar arası platformda farklılık ayırt edecek tasarımlar olmadığı, davacıya ait olduğu belirtilen ürünlerin tasarımlarının tescilsiz ve kamuya mal olmuş ürünler ve tasarımlar olduğunu, internet üzerinden satış siteleri incelendiğinde de pek çok firma tarafından uzun yıllardır üretimi yapılan ve tasarım açısından ayırt edici özelliği olmayan ürünler olduğunun görüldüğünü belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, iddia, savunma, dosya kapsamı deliller ve alınan bilirkişi raporları uyarınca; davacı tarafça, Power 9, File 7 ve File 3 isimli ürün tasarımlarının davalı tarafından aynen taklit edilerek OPTİMA MAKAM CONRAT ÇALIŞMA VE CONRAT MİSAFİR olarak piyasaya sürüldüğü iddiası ile haksız rekabetin tespiti, men’i, ref’i, maddi ve manevi tazminat istemi ile eldeki davayı açtığı,
Mülga 6762 sayılı TTK'nın 56. maddesi uyarınca, haksız rekabet, aldatıcı hareket ve hüsnüniyet kaidelerine aykırı suretlerle iktisadi rekabetin her türlü suistimalidir. Aynı Yasa’nın 57/5. maddesinde haksız rekabet olarak kabul edilen eylemlerden biri de; \"Başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticari işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka işaret gibi tanıtma vasıtalarıyla iltibasa meydan verebilecek surette ad, unvan, marka gibi tanıtma vasıtalarını kullanmak\" olarak belirtilmiştir.
6102 sayılı TTK’nın 54. maddesinde de ‘’Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.‘’ hükmü düzenlenmiş, aynı Yasa’nın 55/1-a-4 maddesinde haksız rekabet olarak kabul edilen eylemlerden biri de ‘‘Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak’’ olarak düzenlenmiştir.
6102 sayılı TTK’nın anılan bende ilişkin madde gerekçesinde ise yeni düzenlemenin 6762 sayılı TTK’nın 57/5 maddesindeki düzenleme ile özdeş olduğu, lafızda farklılık bulunduğu, önceki kanun dönemindeki öğreti ve uygulamanın feda edilmemesi gerektiği, “karıştırılma” kavramının dış görünüş (tanıtım, takdim-görsellik) ve duyuruş (ses yönünden benzerlik) bağlamında düzenlendiği, iç benzerlikten kaynaklanan karıştırılmayı kapsamadığına yer verilmesi yanında ayrıca, 6762 sayılı TTK’da, başkasının \"ad, ünvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları ile iltibasa meydan verebilecek surette, ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları\" cümle parçasına yer verilmiş ise de, anılan ayırt edici işaretlere ilişkin karıştırılma koşul, hüküm ve sonuçlarıyla birlikte kendi özel kanun hükmünde kararnamelerinde (MarkKHK'da, EndTasKHK'da, CoğİşKHK'da ve unvanla ilgili olarak TK'da) ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş olması nedeniyle, 6102 sayılı TTK’da bu koruma türlerine yer verilmesine gereksiz olduğu, ayrıca yorum güçlüklerine sebebiyet vereceğine, fikri mülkiyete ilişkin hakların kümülatif korumanın da burada tekrar düzenleme yapmayı gerekli kılmadığına da vurgu yapılmıştır.
Öte yandan tescilsiz tasarımlar yönünden, 10/01/2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 55/4, 56/4-5, 59/2 ve 69/2 maddelerinde getirilen yeni düzenlemeyle, ilk defa Türkiye’de kamuya sunulmuş olması, mutlak anlamda yeni ve ayırt edici olması koşuluyla, sadece üç yıl için koruma getirilmiştir. Söz konusu şartları taşıyan tescilsiz tasarımlara da tescilli tasarımlar gibi SMK hükümlerine göre koruma sağlanacaktır.
Kanun madde gerekçesiyle birlikte yorumlandığında, 6769 sayılı SMK’daki koruma bir yana, tescilsiz tasarımların haksız rekabet hükümleri çerçevesinde korunabilmesi ancak ve ancak, mutlak manada yenilik ve ayırt edicilik niteliğinin bulunması, onu üreten işletmeyle bütünlük arz ederek aynen bir marka gibi işletmesel kökene işaret edecek derecede yüksek bir ayırt edicilik düzeyine ulaşması ve onunla özdeşleşmesi, öte yandan taklidini üretenlerce, işletmesel kökenleri itibariyle tasarıma konu malların işletmesel kökenlerinin karıştırılmasına yol açacak tedbirlerin alınmaması, diğer bir anlatımla hedef tüketici kitlesinin bakış açısına göre, orijinal ve taklit malların aynı veya aralarında idari, ekonomik ya da işletmesel bağ bulunan işletmelerce üretilmiş olabileceği hususunda karıştırılma ihtimaline yol açılması halinde söz konusu olabilecektir. Bunun dışında, orijinal tescilli tasarımlar için bile her beş yılda bir yenilenmek koşuluyla yirmi beş yıllık koruma sağlandığı ve sürenin sonunda tasarım hakkının topluma intikal edeceği kabul edildiği halde, haksız rekabet hükümlerinden ve emeğin korunması ilkesinden hareketle sırf orijinal olmasından dolayı tescilsiz tasarımlara daha fazla hak bahşedildiği de iddia edilemez (Füsun Nomer Ertan, Tasarımların Haksız Rekabet Hükümleri Çerçevesinde Korunması Artık Söz Konusu Değildir, Türkan Rado’ya Armağan, Oniki Levha, İst-2020, s. 313-317).
Haksız rekabetin önlenmesindeki amaç, serbest piyasa düzeninde, herkesin dürüstlük kuralları içerisinde hareket etmesini sağlamak suretiyle bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Dürüst ve bozulmamış rekabetin varlığı, piyasa katılımcılarının (tüketiciler, tacirler, rakipler) yanında, bireysel rekabet düzeninin korunmasını da gerektirir. Tacirlerin korunması ilkesi çerçevesinde koruma unsurlarından biri de emeğin ve yatırımların korunması olmakla birlikte, fikri mülkiyet hakları özelinde, bütün dünyada ve ülkemizde geçerli olan tescile bağlı ve süreyle sınırlı koruma ilkelerinin de göz ardı edilmemesi gerekir. Bu çerçevesinde, haksız rekabet hükümlerine dayanılarak anılan ilkeleri geçersiz kılacak veya zedeleyecek yorumlardan dikkatle kaçınılmalı ve bu noktada haksız rekabet hükümleri dar yorumlanmalı, konuya ilişkin özel hükümlerin ötesinde, mal veya hizmetlerle ilgili olarak tekel yaratılmamalı, ekonominin sağlıklı şeklide işlemesi için serbest rekabet ortamı özenle korunmalıdır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/89 Esas ve 2021/3954 Karar sayılı Kararda vurgulandığı üzere).
Bu açıklamalar uyarınca, tescilsiz tasarımlarının davalı tarafından isimlerinin değiştirilerek taklit edildiği ve davalının haksız kazanç sağladığı ileri sürülerek davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiği ileri sürülerek TTK 54 ve devamı maddelerince korunma talep ettiği, davalı tarafından üretilen ürünlerin orta düzeyde tüketici nezdinde benzerlikler olduğu, davacı tarafından üretilen ürünlerin ayırt edici niteliği sahip olmadığından haksız rekabet teşkil etmediği gibi bilirkişi heyetinin 15/03/2022 tarihli raporunda açıkça vurgulandığı üzere davacı tarafından üretilen ilk ürünün 2008 olup tescilsiz tasarımlar için korunma süresinin 3 yıl olduğundan bu sürenin dolduğu anlaşılmakla tescilsiz tasarıma dayalı koruma talep edemeyeceğinden davanın sübut bulmadığından reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; davaya ilişkin beyan ve olguları tekrarla davalı şirketin eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğini, emek ve mesai sonucu üretilen ürünün taklit edilmesinin rekabet hakkının suistimali olduğunu, 6769 sayılı SMK ile tescilsiz tasarımların korum altına alınmış olmasının TTK'da düzenlenen haksız rekabet hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmeyeceğini, tescilsiz tasarımların haksız rekabet hükümlerine göre korunabileceğini, davanın TTK hükümlerine dayalı açıldığını, tescilsiz sınai ürünlerin haksız rekabet hükümleri çerçevesinde korunmasına ilişkin emeğin korunması ilkesi, üstün hak sahipliği kriteri, benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmaması, yenilik/ özgünlük/ orijinallik, ürünün taklit edilmesi ve karıştırılmanın varlığı kriterleri uygulama ve Yargıtay içtihatlarıyla benimsenmiş olup, bu ilke ve kriterlerin tamamının aynı anda mevcut olması dahi aranmamakta, somut olayın özelliğine göre bir veya birkaçının bir arada bulunması yeterli kabul edildiğini, yargılama da alınan bilirkişi raporlarının benzerliği tespit ettiğini, aksi kabulde dahi davalı vekilinin duruşmalara katılmaması sebebiyle lehine vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; davacının dava konusu yapmış olduğu ürünler tescilsiz tasarımlar olup, tescilsiz tasarımların haksız rekabet hükümleri çerçevesinde korunabilmesi için doktrinde ve uygulamada mutlak manada yenilik ve ayırt edici özelliğinin bulunması ve onu üreten firma ile adeta birlikte anılması, özdeşleşmesi gerektiği, davacının dava konusu etmiş olduğu ürünler ise piyasada davacı ile özdeşleşebilecek şekilde üretilen ürünler olmadığını belirterek usul ve kanuna uygun yerel mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, TTK 54 ve devamı maddeleri uyarınca haksız rekabetin tespiti, men’i, ref’i ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; davacı, tasarım hakkına sahip olduğu ancak tescili bulunmayan Power 9, File 7 ve File 3 isimli ürün tasarımlarının davalı tarafından aynen taklit edilerek Optima Makam, Conrat Çalışma ve Conrat Misafir olarak üretim ve satışının yapıldığını, bunun yanında, kendisi tarafından yapımı gerçekleştirilen bir kısım proje görsel materyallerinin davalı tarafından kendisine ait görsellermiş gibi web sayfasında paylaşıldığını ileri sürerek haksız rekabet iddiasına dayalı eldeki davayı açtığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamı deliller uyarınca; davaya konu büro koltuk tasarımlarının Power 9, File 7 ve File 3 ismi ile davacı tarafından 2008 yılından itibaren piyasaya arz edildiği, davalının ise Optima Makam, Conrat Çalışma ve Conrat Misafir isimli ürünleri 2016 yılından itibaren piyasadan temin ederek satışa arz ettiği, her iki taraf ürünlerinin aynı/benzer olduğu ve Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli olmadıkları anlaşılmaktadır. Öte yandan, davaya konu ürünlerin gelinen aşamada özgünlük taşımadığı, davacıyla özdeşleşen orjinal tasarımlar olmadığı, harcı alem ürünler olduğu görülmektedir.
Bilindiği üzere, haksız rekabet ve sınai mülkiyet hukuku birbiriyle irtibatlı alanlar olup, tasarım hakkının ihlali haksız rekabette bulunmanın nitelikli hâlidir. Öte yandan, 6769 sayılı ve 22/12/2016 tarihli Sınai Mülkiyet Kanunu, 10 Ocak 2017 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 55/4, 56/4-5, 59/2 ve 69/2 maddeleriyle getirilen yeni düzenlemeyle tescilsiz tasarımlar yönünden hukuki koruma sağlayan yeni hükümler ihdas edilmiştir. Söz konusu bu düzenleme öncesinde tescilsiz tasarımlar hakkında haksız rekabet hükümlerinden yola çıkılarak emek ilkesine dayalı koruma sağlanmıştır.
6769 sayılı SMK'nın 55/4 maddesi, tasarımın ilk kez Türkiye’de kamuya sunulmuş olması hâlinde tescilsiz tasarım olarak korunacağı, aynı Kanunun 69/2 maddesi ise bu korumanın tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıl ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Eldeki dava 6769 sayılı SMK yürürlük tarihinden sonra açıldığından ve de haksız rekabet iddiasına konu ürünler tescilsiz tasarım olduğundan haksız rekabet iddiasının SMK hükümleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bir başka anlatımla, yasa koyucunun ehemmiyet arz ederek sonradan çıkarttığı özel yasa ile ayrı bir hukuki koruma sağladığı hükümlerin, tasarım hakkının ihlali haksız rekabetin nitelikli, özel hali olduğundan göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Bu itibarla, davaya konu edilen tescilsiz tasarımların koşulları taşıması halinde SMK hükümleri kapsamında korunabileceği, gelinen aşamada ürünlerin harcı alem hale gelmesi, davacıyla özdeşleşen tasarımlar da olmaması karşısında TTK'da düzenlenen haksız rekabet halinin konusunu oluşturamayacağı değerlendirilmiştir.
Öte yandan, davacı, yapımını gerçekleştirdiği iş ürünü nitelikli görsellerin davalı tarafından aldatıcı hareketle yetkisiz kullanıldığını haksız rekabet hali olarak ileri sürmüş, proje yapım işine dair dava dışı şirketler adına düzenlenmiş faturalar sunmuştur.
Öncelikle, davaya konu görsellerin salt koltuklara dair yapılan işi göstermeyip pek çok branşı da kapsayan, uygulamanın da içinde olduğu proje resimleridir. Bir başka anlatımla, görselde öne çıkan unsur tek başına koltuk olmayıp tüm unsurlarıyla bir bütün olarak konferans salonudur. Bunun yanında, davacı tarafından her iki projeye dair koltukların tarafınca projelendirilip yapıldığına dair ispata yeterli delil de sunulmamıştır. İbraz edilen faturalar bu işlerin davacı tarafından yapıldığının ispatına yeterli değildir. Dolayısıyla davacı görsellerin iş ürünü olduğunu ispat edemediğinden haksız rekabet iddiasının yerinde olmadığı dolayısıyla yerel mahkemenin davanın sübut bulmadığından reddine dair değerlendirmesinin isabetli olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcının peşin alınan ...TL'den mahsubu ile bakiye ... TL'nin istek halinde istinaf eden tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf giderlerinin üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının talebi halinde istinaf eden tarafa iadesine,
4-6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca temyizi kabil kararın Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 15/12/2025
\t\t\t\t
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza