T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
...
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t:
KARAR NO\t:
KARAR TARİHİ\t:
İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ\t:
DAVACI\t: 1-
DAVALI\t: 1 -
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Rücuen Tazminat)
B.A.M. KARAR TARİHİ \t:
KARAR YAZIM TARİHİ\t:
Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sırasında mahalli mahkemesince ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen ara karara süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde, Müvekkil ... ...'a ait ... Hattının ... no’lu direğinin bulunduğu ... Parselde davalılarca yapılan dolgu çalışmaları nedeniyle ... no’lu direkte zarar meydana geldiğini, davalı ... firmasının, ... no'lu direğin bulunduğu ... Parsel sayılı taşınmazın maliki olup diğer davalı ... firması ise aynı taşınmazda kiracı olarak bulunduğunu, taşınmazda davalılarca gelişigüzel ve tekniğine aykırı dolgu yapılması ve/veya buna izin verilmesi nedeniyle oluşan zararın giderilmesi için hafriyat/dolgu ve istinat duvarı yapımı işleri ve direğin gördüğü zarardan dolayı müvekkili ... tarafından yapılmak zorunda kalınan tüm masraflar olan 976.869,34 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini, dava boyunca alacağın güvenceye alınabilmesi için dava konusu ... Parsel sayılı taşınmaz üzerine ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir konulmasını talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkil .... Tur. İnş. Tic.A.Ş.'ye ait olan ve tapunun ... parselde kayıtlı boş tarla vasıflı taşınmazın yakın çevre yoluna cephe olan 30.000 m2 alanı diğer davalı ... Ltd.Şti.'ye kiraya verildiğini, kalan kısımları ise boş tarla olarak durmakta olduğunu, müvekkil şirketin bilgisi dışında tarlanın boş olan kısmına hafriyat döküldüğü ve davacıya ait elektrik direğinin çevresinin kısmen dolduğunun davacı tarafın saha kontrol sonuçlarının bildirilmesi ile öğrenildiğini, davacı şirketin, saha tespiti ve durumu müvekkil şirkete bildirmesi ile birlikte arazide gerekli önlemler alındığını, kaçak girişlerin engellenmesi için iş makinesi ile set oluşturulduğunu, talebin fahiş olduğunu, davacının gerçek zararının ve bu zararın doğmasına neden olan gerçek sorumluların tespiti gerektiğini, davacının talep ettiği zararın neleri kapsadığı araştırılıp ve bu hususta gerçek zarar tespiti yapılması gerektiğini, kendi görevli personeli için kontrol bedeli adı altında müvekkil şirketten tazminat istemesi ve KDV ilave etmesinin yasal bir dayanağı bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, .../10/ Tarihli ara karar ile, her ne kadar davacı vekilince ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuşsa da hukuk düzenimiz içeresinde ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbire ilişkin bir müessese bulunmamakta olup, HMK 389 ve devamında ihtiyati tedbir müessesinin düzenlendiği, ihtiyati tedbir talebinin ancak dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olabileceği davacı vekilinin talebi değerlendirildiğinde davacının talebinin para alacağına ilişkin olduğu, talebin ihtiyati haciz talebi olarak değerlendirilmesi halinde de, ihtiyati hacze konu taşınmazın tapu kaydının celbine karar verilmiş olup, davalı adına kayıtlı olup olmadığı bu aşamada tespit edilemediği gibi, dosyada alacağın varlığı ve muacceliyeti hususunda yaklaşık olarak ispat edecek delil bulunmadığı görülmekle talebin reddine, karar verilmiştir.
Davacı vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde, HMK 388. maddede sayılan unsurların mevcut olduğunu, rücuen tazminata konu ödemelerin müvekkili kurumca yapıldığının ve zararın gerçekleştiği hususunda bir tereddüt bulunmadığını, kamunun zarara uğraması riski bulunduğunu beyanla mahkemece verilen ara kararın kaldırılması ile dava konusu taşınmaz üzerine ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE :
Dava, rücuen tazminat istemine ilişkin olup talep ihtiyati tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz istemine ilişkindir.
HMK’nın 389. maddesinde meydana gelebilecek bir değişme nedeni ile hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller genel bir ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir. Mahkemece ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak yapılan incelemeden sonra bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır.
İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış ancak ihtiyati tedbirin konusu hakkında verileceği düzenlenmiştir. İhtiyati tedbire esas olan hakkın iyi belirlenmesi gerekir. Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun “uyuşmazlık konusu hakkında diyerek” bu hususu vurgulanmıştır. (m. 389/1) Ancak özellikle dikkat edilmesi gereken husus diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. Bu sebeple para alacakları konusunda özel ve istisnai durumlar dışında asıl geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir. Keza diğer özel hükümlerde açıkça farklı bir geçici hukuki korumadan bahsedilmişse bu durumda o çerçevede bir karar verilmeli, ihtiyati tedbir kararı verilmemelidir. (Pekcantez/Atalay/Özekekes, 877)
İhtiyati haciz müessesesi 2004 sayılı İİK’nın 257. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan düzenlemenin ilk fıkrası şu şekildedir: “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haciz ettirebilir.”
Kanun koyucu bahsi geçen düzenlemede ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gerekli olan şartları düzenlemiştir.Anılan madde uyarınca muaccel hale gelmiş olan ve rehinle temin edilmemiş olan alacaklar için ihtiyati haciz kararı verilebilecektir.
İhtiyati haciz, HMK 406/2 maddesinde geçici hukuki koruma olarak kabul edilmiş, bu hükmün gerekçesinde ise diğer geçici hukuki korumaların bu kısımda düzenlenen geçici hukuki korumalar karşısındaki durumu açıklanarak, bu fıkra ile özellikle uygulamada farklı geçici hukuki korumaların birbirinin yerine kullanılmasının hatta “ ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz kararı verilmesi” gibi aslında Kanuna tamamen aykırı geçici hukuki koruma kararı oluşturulmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, bu bölümde düzenlenen ihtiyati tedbir ve delil tespiti dışında diğer geçici hukuki korumaların kendi özel hükümlerine tabi olduğu dolayısıyla bu bölüm hükümlerinin doğrudan diğer geçici hukuki korumalara uygulanmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
İhtiyati haczin şartları ve etkileri ise İİK madde 257 ve devamı maddelerde düzenlenmiş olup 257. Maddenin birinci fıkrasında vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz talep etme koşulları, ikinci fıkrada ise vadesi gelmemiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilecek haller düzenlenmiştir. Gerek birinci gerek ikinci fıkra hükümleri dikkate alındığında ihtiyati haciz talep edebilmek için öncelikle ortada bir para borcunun bulunması, bir diğer değişle ihtiyati haciz talep eden kişinin talep konusu borcun alacaklısı sıfatına sahip olması gerekir. Maddenin birinci fıkrasına göre ihtiyati haciz isteyebilmek için alacağın kural olarak vadesinin gelmiş olması gerekir.Vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilmesinin diğer bir şartı ise alacağın rehin ile temin edilmemiş olmasıdır. Rehin ile temin edilmiş olan bir alacak teminatı haiz olduğu için ihtiyati hacze gerek yoktur. Vadesi gelmemiş bir borçtan dolayı ihtiyati haciz talep edilebilmesi ise İİK.’nın 257. Maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Söz konusu fıkraya göre borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa borçlu taaahhütlerden kurtulmak maksadı ile mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa bu hallerde ihtiyati haciz talep edilebilecektir.
Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için ihtiyati haczin ihtiyati tedbirden farkına da kısaca değinilmesi gereklidir; ihtiyati haciz yalnız para ve teminat alacakları hakkındaki davalarda veya icra takiplerinde söz konusu olduğu halde ihtiyati tedbir kural olarak paradan başka şeyler (haklar, taşınır ve taşınmaz mallar) hakkındaki davalarda alınır. İhtiyati tedbirde çekişmeli ve bu nedenle dava konusu olan şey (mesela taşınır ve taşınmaz bir mal ) hakkında önleyici tedbir alınır; buna karşılık ihtiyati hacizde; alacaklıya henüz kesin haciz isteme yetkisinin gelmediği bir dönemde, alacaklının para alacağının zamanında ödenmesi güvence altına alınır.
İhtiyati hacizde ihtiyaten haczedilen mallar üzerinde bu malların borçluya ait olduğu hakkında bir çekişme yoktur ve bu nedenle bu mallar alacaklının açtığı veya yaptığı ( veya açmayı veya yapmayı düşündüğü) bir dava veya icra takibinin konusu değildir. Oysa ihtiyati tedbirde üzerine ihtiyati tedbir konulan mallar çekişmeli olup davacının açmış olduğu veya ileride açmayı düşündüğü bir davanın konusudur.Taşınmaz mallar üzerine ihtiyaten tedbir konulması halinde genellikle taşınmazın başkasına devrinin yasaklanmasına karar verilmekte üzerine ihtiyati tedbir konulan taşınmaz başkasına satılamamak ve devredilememektedir.
İhtiyati hacizde alacaklı borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulduğundan ihtiyati haciz kesin hacze çevrilip takip kesinleşmeden alacaklı ihtiyaten haczedilen malların satılmasını ve bedelinin kendisine ödenmesini isteyemez. Borçlu, üzerine ihtiyati haciz konulmuş olan taşınmazını başkasına satabilir devredebilir (İİK. Madde 261,91). İhtiyati hacizde alacaklı ihtiyati haciz kesin hazce dönüşürse üzerine ihtiyati haciz konulmuş olan mal icra dairesi tarafından satılır ve bedeli ile alacaklının alacağı ödenir. Oysa ihtiyati tedbirde davacı davayı kazanırsa üzerine ihtiyati tedbir konulmuş olan mal aynen davacıya verilir. Alacaklının ihtiyati haciz koydurduğu mallar üzerinde bir öncelik (rüçhan) hakkı yoktur.
İhtiyati haciz kararından sonra alacaklı, borçlu hakkında mutlaka dava açmaya mecbur olmayıp icra takibinde de bulunabilir (İİK madde 264). İhtiyati tedbir kararı alan kimse mutlaka süresi içinde dava açmak zorundadır.
Diğer yandan HMK 392. maddesine göre durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini açıklayarak teminat almaksızın ihtiyati tedbire karar verebilir. Ancak İİK’nun 259. Maddesine göre ihtiyati haciz kararlarında mahkeme takdiren teminat alınmamasına karar veremez. Teminat alınmayacak haller hakimin takdirine bağlı olmayıp sınırlı olarak Kanunda açıkça sayılan hallerde teminatsız olarak ihtiyati haciz kararı verilebilmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz birbirine yakın olmakla birlikte amaç sonuç konu ve koruduğu hukuki yarar bakımından özünde birbirinden tamamen farklıdır.
İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir arasındaki bu açık farka rağmen uygulamada hatalı olarak ihtiyati tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz, ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir kararları verildiği görülmektedir. İhtiyati haciz ancak para alacakları için uyuşmazlık konusu olmayan borçlu/davalıya ait mal, hak ve alacaklar hakkında uygulanabilecekken ihtiyati tedbir konusu para olsun veya olmasın çekişmeli bulunan uyuşmazlık konusu her şey hakkında uygulanabilir.
Somut uyuşmazlıkta, mahkemece verilen .../10/... tarihli ara karar, yukarıda izah edilen ilkeler kapsamında, usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
6100 sayılı HMK 355 maddesi gereğince istinafa başvuranın sıfatı, istinaf konusu yapılan nedenler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, istinafa konu kararda dosya kapsamına, yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-... ... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ...Esas sayılı ara kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından HMK 353/1-b-1 hükmü gereğince davacının istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli harç peşin olarak alındığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
3-İstinaf yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Karar tebliği ve harç tahsil işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1.f hükmü uyarınca kesin olmak üzere ../... tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
...
Üye
...
...
Üye
...
...
Katip
...