T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1593
KARAR NO\t: 2026/1839
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 01/06/2023
NUMARASI\t\t: 2022/181 Esas ve 2023/151 Karar
DAVACI\t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVALI\t: ...
VEKİLLERİ\t: Av. ...
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t:25/06/2026
KARAR YAZIM TARİHİ\t:25/06/2026
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2023 tarih, 2022/181 Esas ve 2023/151 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ\t :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı, ...'da faaliyet gösteren, ... Kitap Kırtasiye ve Büro Malzemeleri Ticaret Limited Şirketi olduğunu, sahibi ve münferit tek yetkili temsilcisinin ... olduğnu, şirket, davalı taraf ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, müvekkili şirket yaklaşık 20 yıldan beri ... Mah. ... Sok. No: 132/1, Kat: 5, İç Kapı No: 41 de faaliyet gösteren ... A.Ş. ile kırtasiye ürünlerine ilişkin ticari faaliyet sürdürmekte olduğunu, müvekkilinin, mal teslimi öncesi veya sonrasında anlaşma gereği çek keşide ederek, bu çekleri kargo ile ... A.Ş.'ne gönderdiğini, Şu ana kadar bu konuda bir sıkıntı çıkmamasına rağmen, 27.08.2021 tarihinde müvekkilinin ... Kargo ... Şubesi aracılığıyla ... Ltd. Şti.'ne aynı kargo paketiyle gönderdiği, ... San. ve Tic. A.Ş. emrine düzenlenmiş; ... ... Şubesine ait 30.11.2021 keşide tarihli, 75.000,00 TL meblağlı, ...-... seri nolu çek ile yine davaya konu ... ... Şubesine ait 31.12.2021 keşide tarihli, 75.000,00.TL meblağlı, ... seri nolu çekler alıcı ... A.Ş.'ne ulaşmadan kargoda çalındığını ve sahte cirolarla piyasaya sürüldüğünü, dava konusu çekler ... San. ve Tic. A.Ş.'ne ulaşamaması nedeniyle ciro silsilesinin koptuğunu, çeklerin kötü niyetli şahıs/firmaların eline geçmiş ve sahte olarak ciro yapıldığını, bu çekler kargodan çalındığı için, çeklerin emrine düzenlendiği ... San. ve Tic. A.Ş.'ne ulaşmamış ve bu şirket tarafından her hangi bir ciro işlemin yapılmadığını, ... San. ve Tic. A.Ş.'nin cirosu başkaları tarafından sahte kaşe ve sahte imza ile yapıldığını, bu durumu ... San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi, çeki elinde bulunduran firmanın kendilerini cironun gerçek olup olmadığı hususunda aramaları üzerine müvekkile intikal ettirmesi üzerine müvekkil tarafından öğrenildiğini, zaten bu kadar kısa bir zaman aralığında dava konusu çekinde içinde bulunduğu çeklerin bu kadar fazla ciro görmesi zaman ve mekan bakımından da imkansız olduğunu, İlgili banka şubesince, .... Başsavcılığı'nın 2021/15717 soruşturma sayılı dosyasında verilmiş olan bu emir, çekin muhafaza altına alınarak gönderilmesi yönünden maalesef yerine getirilmediğini, İİK 72 maddesi uyarınca ve konunun aciliyetine binaen tensiple birlikte, çalınan ve yukarıda bilgileri verilen çek bedelinin bu aşamada ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bu dava ile ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/123 Esas nolu menfi tespit dava dosyası arasında hukuki ve fiili bağlantı bulunmakla HMK'nın 166. maddesi uyarınca davaların birleştirilmesini, davalarının kabulünü, talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, genel hükümler saklı kalmak kaydı ile davalının yerleşim yeri mahkemesi veya takibe başlandıktan sonra menfi tespit davası açılmışsa takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi olduğunu, davacının dava dilekçesinde icraya konu çeke ilişkin savcılık işlemlerinden bahsettiğini, bu iddiaları müvekkili şirketin iş bu dava ile öğrendiğini, bu iddiaların kendisiyle bir ilgisi olmadığını, davacı tarafından dava ve icraya konu çekin kısa sürede çok fazla cirolandığının iddia edildiğini, ancak bu tespitin ne şekilde yapıldığının taraflarınca anlamlandırılmadığını, bu şekilde çekin içerisinde kaç ciro gördüğünün tespitinin imkansız olduğunu, öncelikle mahkemece verilen tedbir kararının kaldırılmasına, davanın reddine, Yüzde 20'den az olmamak üzere davacının tazminat ödemeye mahkum edilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2023 tarih, 2022/181 Esas ve 2023/151 Karar sayılı kararında, davacı, dava dışı ... San. Ve Tic. A.Ş. lehine keşide ettiği ... ... Şb ne ait 31.12.2021 tarihli 75.000.TL bedelli, ... seri nolu çekin kargo ile adı geçen lehtara gönderilmesi esnasında çalındığını, çeklerdeki lehtar ... San. Ve Tic. A.Ş.’nin cirosunun sahte olması nedeniyle, söz konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ettiğini, dosya arasına ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gönderilen ... ... Şb ne ait 31.12.2021 tarihli 75.000.TL bedelli, ... seri nolu çekin fotokopisi incelendiğinde; davacı tarafından ... San. Ve Tic. A.Ş. lehine keşide edildiğini, çekin arkasındaki ilk imzanın lehtara ait olduğunu, sırasıyla diğer cirantaların; ... Turizm Ltd. Şti, ... Gıda Ltd. Şti, davalı ve en son cirantanın dava dışı ... San ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, çekin .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/746 esas sayılı dosyasındaki ödeme yasağı nedeniyle ödenmediğini, çekin hali hazırda ... Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2021/15717 sayılı soruşturma dosyası nedeniyle emanete alındığı ve halen emanette olduğunu, 6102 sayılı TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali(bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, keşideci davacı çekteki imzasını inkar etmediğini, TTK'nın 687. maddesi uyarınca davacı, ara cirantalar ve hamilin, dava konusu çeki, lehtarın ciro imzasının sahih olmadığını bilerek devraldıklarını ispat etmesi gerektiğini, bu hususun bilinmesi gereken an, çekin devralındığı an olduğunu, ispat yükü davacı tarafta olup, dosya kapsamı ile keşideci davacının, ara cirantalar ve hamilin dava konusu çekleri, lehtar imzasının geçersiz olduğunu bilerek devraldıkları ve davacıyı zarara uğratmak maksadıyla hareket ettiklerini ispatlayamadığını, ayrıca imzaların istiklali prensibi uyarınca lehtar imzasının geçersiz olmasının sadece sahibi yönünden sonuç doğuracağını, davacının lehtar imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamayacağını, lehtara ödeme yapıldığının da iddia ve ispat edilmediği gözetilerek, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, her ne kadar mahkemece ... Seri numaralı çek yönünden de hüküm kurulmuş ise de; iş yoğunluğu nedeniyle sehven kurulduğu gerekçeli karar yazım aşamasında fark edilmiş ancak dosyadan el çekildiğinden hüküm de herhangi bir değişiklik yapılmadığını, davanın ... ... şubesine ait 30/11/2021 tarihli 75.000,00.TL bedelli, ...-... Seri numaralı çek yönünden davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h 115. Maddeleri gereği usulden reddine, ... ... şubesine ait 31/12/2021 tarihli 75.000,00.TL bedelli, ... Seri numaralı çek yönünden esasen reddine, karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konu çekinde bulunduğu çeklerin çalınması ile ilgili olarak çek hırsızlığı, Resmi Belgede Sahtecilik, Nitelikli Dolandırıcılık ve Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma suçlarından, tarafça kargo şirketi görevlileri ile ilgili şahıslar hakkında .... Başsavcılığı'na derhal suç duyurusunda bulunulmuş olup, soruşturma 2021/15717 sayılı dosya numarası üzerinden devam ettiğini, maddi gerçeğin ortaya çıkması ve hakkaniyetli bir kararın verilebilmesi amacıyla yerel mahkemenin bu soruşturma sonucunu beklememesi, en azından şüphelilerin beyanlarını dosya içine almaması hukuki bir eksiklik olup bu durum istinaf nedenlerinden olduğunu, 01.09.2021 tarihi saat 11:05'te ... Anonim Şirketi muhasebe müdürü, ... nolu telefondan müvekkil şirket sahibi ve tek yetkilisi ...'ın ... nolu telefonunu arayarak müvekkile; \"...'dan ... Süt Ürünleri Ltd. Şirketi'nin yetkilisinin kendilerini arayarak, bir çekin ellerinde olduğunu belirtip, ... Anonim Şirketi emrine düzenlenmiş çekin arkasındaki cironun ... A.Ş.'ne ait olup olmadığını sorduğunu, kendilerininde bu cironun şirketlerine ait olmadığını, çekin de kayıp-çalıntı çek olduğunu\" belirttiğini söylediğini, bu durum dahi, çeklerin kargo aşamasında çalındığı ve lehdar cirosunun sahteliğini ispatlamasına rağmen yerel mahkemenin bu konuda bir araştırma yapmaması ve soruşturma sonucunu beklemesinin istinaf nedenlerinden olduğunu, söz konusu çalınan çeklerin meşru hamil olmayan kişilerce tahsiline mahal vermemek amacıyla müvekkil açısından ileride daha büyük zararların doğmaması için hukuken bu davayı açma zorunluluğu doğmuş olmasına rağmen yerel mahkemenin işin esası ile değil olaya ve somut dosya kapsamına uygun düşmeyen kitabi bilgi ve hatalı yorum ile ret kararı verdiğini, yerel mahkemenin dosyaya tam vakıf olamadığını, somut olaydaki özgü hali nazara almadığını, dava konusu yapılmayan çek hakkında da hüküm kurmuş olması istinaf nedenlerinden biri olduğunu, Aleyhe vekalet ücretine hükmedilmekle, Mahkeme kararının icraya konulması halinde müvekkil açısından ileride telafisi güç ve imkansız zararların olaşacağını, bu nedenle tehiri icra talebinin kabulüne karar verilmesini, açıklanan nedenlerle; Tehiri İcra talebinin kabulü ile, Bölgede örnek bir tacir olan müvekkilin daha fazla mağduriyet yaşamaması amacıyla, yerel mahkemenin ... ... Şubesine ait 31.12.2021 keşide tarihli, 75.000,00.TL meblağlı, ... seri nolu çeke yönelik davanın reddi kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t :
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2023 tarih, 2022/181 Esas ve 2023/151 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Davacının ... ... Şubesinden verilme düzenleyeni davacı, düzenleme tarihi 30/11/2021, seri no ...-..., lehtarı ... A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli çek ile düzenleyeni davacı, düzenleme tarihi 31/12/2021, seri no ..., lehtarı ... A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli iki adet çekin 27/08/2021 tarihinde ... Kargo şirketiyle lehtara gönderilmek üzere kargoya verildiğini, çeklerin kargoda çalınarak sahte cirolarla piyasaya sürüldüğünü, suç duyurusu üzerine .... Başsavcılığı'nın 2021/15717 sor. sayılı dosyası üzerinde soruşturmanın yürütüldüğünü, davalının çalıntı çeki iktisap ettiğini belirterek ... İcra Müdürlüğü'nün 2022/2264 Esas sayılı takibine konu 31.12.2021 keşide tarihli 75.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitini istediği, ilk derece mahkemesince ...-... seri nolu çek yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle, diğer çek yönünden davanın esastan reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
6012 sayılı TTK'nın 687. maddesinde göre; “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defi’leri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” Bu hükme göre şahsî def’îlerin kural olarak hamile karşı ileri sürülemez ancak hamil poliçeyi devralırken bile bile borçlunun zararına hareket ederse, bu durumda şahsî def’îler hamile karşı da ileri sürülebilecektir. Anılan bu düzenleme TTK’nın 818. maddesi göndermesi nedeniyle çekler hakkında da uygulanmaktadır.
6102 sayılı TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali(bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez.
Somut olayda uyuşmazlık, dava konusu çeki düzenleyen olan davacının, çekin kaybolması ve sahte ciro iddiasına dayalı olarak borçlu olup olmadığı noktasında olup, davacının, düzenleyen imzasını kabul etmekle birlikte çekin lehtara ulaşmadan çalındığını ve ciroların sahte olduğunu ileri sürdüğü, ... ... Şubesinden verilme 31.12.2021 tarihli 75.000 TL bedelli, ... seri nolu çekin davacı tarafından ... San. ve Tic. A.Ş. lehine düzenlendiği, çekin arkasındaki ilk imzanın lehtara ait olduğu, sırasıyla diğer cirantaların; ... Turizm Ltd. Şti, ... Gıda Ltd. Şti, dava dışı ... Ltd. Şti ve en son cirantanın davalı ... San ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, çekin .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/746 esas sayılı dosyasındaki ödeme yasağı nedeniyle ödenmediği, TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali(bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı,. davacının çekteki imzasını inkar etmediğinden davalı hamilin, çeki kendisinden önceki cirantadan devraldığı anda imzaların gerçek olmadığını ve ciro silsilesinin kopuk olduğunu bilerek çeki devraldığını davacının ispat etmesi gerektiği, davacının, davalının çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini ispat etmesi gerektiği, davacı bu iddiasını ispat edemediği davacının imzaların istiklali prensibi gereğince kendi imzasından sorumlu olduğu, ilk derece mahkemesince 31.12.2021 tarihli 75.000 TL bedelli, ... seri nolu çek yönünden davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu ancak 30/11/2021, seri no ...-..., lehtarı ... A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli çek yönünden davacı tarafından dava dilekçesinde talepte bulunulmadığı bu nedenle anılan çekin dava konusu olmadığı , mahkemece dava konusu olmayan 30/11/2021, seri no ...-..., lehtarı ... A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli çek yönünden karar verilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, mahkemece kararda hata edilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmasına, davanın reddine karar vermek gerekmiş, hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde kurulması uygun görülmüştür.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2)- ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2023 tarih, 2022/181 Esas ve 2023/151 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3)-YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
a)- DAVANIN REDDİNE,
b)Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 732,00.TL harcın peşin yatırılan 1.280,82 TL harçtan mahsubu ile fazladan alınan 548,82.TL'nin kararın kesinleşmesi ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden istinafa gelenin sıfatı gözetilerek A.A.Ü.T göre hesaplanan 12.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansın yatıran tarafa iadesine,
İstinaf incelemesi yönünden;
1)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafça yatırılan 269,85.TL istinaf maktu karar harcının davacıya İADESİNE,
2)-6100 Sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafça yapılan 30,00.TL posta gideri ve 738,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının toplamı olan 768,00.TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3)-6100 sayılı HMK'nun 330. maddesi gereğince inceleme dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi uyarınca peşin alınan ve kullanılmayan gider avansının ilk derece mahkemesine İADESİNE,
5)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,
Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 25/06/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır\t
...
Üye
... ¸e-imzalıdır\t
...
Üye
...
¸e-imzalıdır\t
...
Katip
...
¸e-imzalıdır\t