T.C. BURSA BAM ... HUKUK DAİRESİ
T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: .
KARAR NO\t: .
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: BURSA.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ\t: .
NUMARASI\t\t: .
DAVACI\t: ... - ... \t
VEKİLİ\t: Av. ....
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali (Açık Hesap İlişkisinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t:.
KARAR TARİHİ\t: .
KARAR YAZIM TARİHİ\t: .
Bursa... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih, ... kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ile davalı arasında kumaş alım satımına dayalı ticari ilişki bulunduğu, bu ilişki nedeniyle düzenlenen faturalardan kaynaklı cari hesap alacağının Bursa ... İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyası ile 116.744,37 TL üzerinden takibe konulduğunu, icra takibine borçlu ... tarafından itiraz edildiğini, itiraz neticesinde icra takibi durdurulduğunu, davalı borçlunun borca itirazının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek davalı itirazının iptaline, takibin takip tarihi itibariyle işleyecek avans faizi ile birlikte devamına, davalı aleyhine haksız itirazı nedeniyle %20'den aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkiline yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, söz konusu alacak kalemlerinin kabul etmediklerini, alacak iddialarına dayanak teşkil edildiği iddiasındaki belgelerden de alacağın zamanaşımına uğramış olduğunu, müvekkilinin ticari işletmesini mutabakatlarla kapattığını, faturaların bir kısmının işletme kapanış tarihinden sonrasına denk geldiğini, teslim alınan ürün bedellerinin ödendiğini, sonradan oluşturulan faturalara konu malların teslim alınmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, davalının ihtara rağmen defterlerini ibraz etmediği, bu sebeple davacının ticari defter ve kayıtları esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; mahkeme kararında belirtilmesi rağmen lehe icra inkar tazminatına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının bu yönüyle kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesi ile; davacı tarafından alacak kalemlerine konu malların tesliminin ispatı gerektiğini, müvekkilinin davacı kayıtlarındaki teslim almadığını davacının teslime ilişkin delil sunmadığını, mahkemece zamanaşımı itirazının değerlendirilmediğini cari hesap ilişkisinin araştırılmadığını vergi dairesi yazısına göre müvekkilinin işletme hesabına esasına göre defter tuttuğu ve ... tarihleri arasında faaliyet gösterdiğinin belirtildiğini, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, müvekkilinin defter saklama yükümlülüğünün de sürenin dolması sebebiyle bulunmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, açık hesap ilişkisine dayalı ayacağın tahsiline yönelik icra takibine vaki itirazın iptali istemine yöneliktir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; davacı, davalı ile kumaş alım satımına yönelik kurulan ticari ilişki nedeniyle düzenlenen faturalara dayalı açık hesap ilişkisinden kaynaklı bakiye alacağının ödenmediğini iddia etmiş, davalı ise ticari işletmesini mutabakatlarla kapattığını, faturaların bir kısmının işletme kapanış tarihinden sonrasına denk geldiğini, teslim alınan ürün bedellerinin ödendiğini, sonradan oluşturulan faturalara konu malların teslim alınmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Yıldırım Vergi Dairesi Müdürlüğünün cevabi yazısına göre, davalının 25/04/2011-31/12/2016 tarihleri arasında mükellef olarak faaliyette bulunduğu ve \"İşletme Hesabı Esası\"na göre defter tuttuğu belirtilmiştir.
Bu halde, davalının tacir niteliğinde kabul edilmesi için Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmasının gerektiği, bu durumda mahkemece taraflar arasındaki ticari ilişkinin sonlandığı 2016 yılı itibariyle davalının tacir sıfatının bulunup bulunmadığının araştırılması neticesine göre görevli olup olmadığı ile davalının ticari defterleri saklama yükümlülüğünün bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi suretiyle sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
Kabule göre de; 6100 sayılı HMK'nın \"Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Olması\" başlıklı 222 maddesinde;
(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.
(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.
(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz (Ek cümle: 22/07/2020 - 7251 S.K./23. md) Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.
(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.
(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.\" hükmü yer almakta olup, söz konusu yasa maddesinde 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23. maddesi ile yapılan değişiklik sonrası usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtların sahibi lehine delil olabilmesini sağlayan koşullar arasında karşı tarafın ticari defterlerin ibraz edilmemesi hali de yasaya eklenmiştir. Ancak söz konusu ibrazdan kaçınma halinin kabulü için hangi yıllara ait, hangi ticari defter ve kayıtların incelemeye esas olmak üzere ibrazının istenildiğinin, ibraz etmemesinin yukarıda belirtilen hukuki sonuçları doğuracak olduğunun tarafa bildirilmesi gerekir.
Somut olayda; mahkemece davalı vekili adına çıkarılan davetiyede yer alan ihtarın belirtilen yasa hükmüne uygun olmadığı, ibraz etmemesinin yukarıda belirtilen hukuki sonuçları doğuracağının ihtarda yer almadığı, buna göre davalının ibrazdan kaçındığı ve usulüne uygun tutulan davacı ticari defter ve kayıtlarının esas alınabileceğine dair yasal koşulun usulüne uygun ihtaratın bulunmaması sebebiyle gerçekleşmediği dolayısıyla yerel mahkeme kararının bu yönüyle de yasaya aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
Öte yandan, mahkemece gerekçede yer verilen icra inkar tazminatına dair hüküm yerinde icrai karar tesis edilmemesi de usule aykırı olmuştur.
Bu halde, mahkemece yapılması gereken iş; yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca öncelikle davalı yönünden esnaf-tacir araştırması yapılarak neticesine göre ticari ilişkinin son bulduğu dönemdeki davalının sıfatının belirlenmesi, sonucunda görev hususu ve defterlerin saklama yükümlülüğüne dair ihtilafın giderilmesi, sonrasında uyuşmazlığa yönelik ispat kuralları gözetilerek ve de ticari defter ve kayıtlarının ibrazına yönelik yukarıda belirtilen yasa hükmü dikkate alınarak yapılacak yargılama sonucuna göre karar verilmekten ibarettir.
Açıklanan bu nedenlerle tarafların istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın 6100 sayılı HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
2-Bursa... Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/06/2022 tarih, ... kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE,
4-Davacı ve davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, peşin alınan istinaf karar harcının istek halinde istinaf eden taraflara iadesine,
5-Yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince verilecek esas karar ile birlikte dikkate alınmasına,
6-Harç ve tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. 14/11/2025
\t\t\t\t
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza