T.C.
İSTANBUL\t
2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ\t
ESAS NO\t: 2021/176
KARAR NO\t: 2026/53
DAVA\t: Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini
DAVA TARİHİ\t: 24/05/2021
KARAR TARİHİ\t: 11/03/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesi : Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle;“Müvekkili, kurucusu ve yöneticisi olduğu ‘....’ isimli işletmesi kapsamında, hırdavat, kilit menteşe, bağlantı parçası vb. ürünlerin üretimi ve toptan ticareti işi ile iştigal ettiğini, Söz konusu faaliyet kapsamında üretmek ve satışını yapmak üzere mevcut menteşe sistemini değiştirerek, yeni ve pratik bir menteşe tasarlamış olduğunu, ilgili ürün için 17/02/2016 tarihinde Türk Patent Enstitüsü’ne başvuruda bulunduğunu, Yapmış olduğu başvuru neticesinde, ... tarih ve .... sayılı, ‘...’ buluş başlıklı faydalı model belgesini tescil ettirdiğini, İlgili tescil işlemi 21/11/2016 tarihinde yayımlandığını, talep ve dava etmiştir. ...Şirketi, müvekkili adına tescilli faydalı model belgesine konu ürününü, müvekkiline bildirmeden, aralarında bir lisans sözleşmesi imzalanmadan, müvekkilinin herhangi bir şekilde yazlı/sözlü rızasını almadan ve ürün üzerinde herhangi bir değişiklik yapmaksızın, birebir taklit edilmek suretiyle üretmeye başlamış ve piyasaya satışa sunduğunu, Bu nedenlerle, sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin TECAVÜZÜNÜN MEN’İ yönünde hüküm kurulmasını, davalı şirketin, ticari defter, kayıt, fatura, davalının faydalı modelin kullanılması, üretimi ve satışa sunulması ile ilgili bilgi ve belgeleri vb. her türlü evrakın mahkemeye sunulması, inceleme neticesinde faydalı modele konu üründen elde edilen net kazanç ve karın hesaplanarak, ihlali gerçekleştiren davalı ... – ... şirketi aleyhine şimdilik 1.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Cevap ve karşı dava dilekçesi: Davacı taraf işbu davaya esas olmak üzere ... 14. Sulh Hukuk Mahkemesi... D. İş dosyası ile delil tespit isteminde bulunarak bilirkişi incelemesi yaptırdığını, İşbu bilirkişi incelemesinde dava konusu ‘çelik kırılmaz menteşe yapılanması’ başlıklı ürünün davacı kendisine ait tasarım ve tescili olduğundan bahisle müvekkilinin imal etmiş olduğu ürünlerin benzerlikleri karşılaştırıldığını, Tespit neticesinde davacı ve davalı tarafın ürünlerinin birebir aynı olduğu kanaatine varıldığını, Davacı taraf da iş bu rapora istinaden huzurdaki davayı ikame ettiğini, ... 14. Sulh Hukuk Mahkemesi...D. İş sayılı dosyada bilirkişi raporu hatalı bir rapor olduğunu, davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği ürün ‘çelik kırılmaz menteşe yapılanması’ olduğunu, raporda işbu ürünün mukavemet için çelik malzemeden yapıldığı tespit edilmiş ise de müvekkiline ait ürünler çelik malzemeden değil saçdan (demirden) imal edilen ürünler olduğunu, Dolayısıyla ürünlerin birebir aynı olmadığını, Ürünlerin yapımında müvekkili firma davacının iddia ettiği malzemeden farklı bir malzeme kullandığını, Davacı tarafın tasarım ve aidiyet iddiasının değerlendirirsek zaten her ne kadar davacı taraf bu ürünün ‘faydalı model’ tescili yönünden hak sahibi olarak görünse de bu ürünün tasarımı ve fark yaratıcı özellikleri davacıya ait olmadığını, başvurusu yapılan faydalı modelin başvuru tarihi ... sayılı olup bilindiği üzere ‘faydalı model’ TPE’ye beyan usulü yapılan bir başvuru olup TPE tarafından araştırma ve inceleme yapılmadan ‘beyan üzerine’ yapılan bir tescil olduğunu, Davacı tarafın ‘faydalı model’ hakkının kendisine ait olduğunu iddia etmiş olduğu ürün ile ilgili olarak; TPE’ye ... sayılı başvuru ile patent başvurusunda bulunulduğunu, TPE’ye ... sayılı faydalı model başvurusu yapılmış ve bu başvuru da reddedildiğini, işbu başvurular bu ürünün daha önce kullanıldığının ispatı
açısından önem arz ettiğini, Çelik menteşe pvc 2014 yılında Youtube’da yayınlanmış görüntüsü başvuru konusu ürün 2014 yılında zaten var olan ve kullanılan bir ürün olduğunu, Ayrıca davacı tarafa ait ürün ile müvekkiline ait ürün arasında müvekkiline ait olan bir ayrıcalık daha vardır ki menteşe bağlantı noktalarında plastik aksam kullanılmak suretiyle sürtünmeyi ve yıpranmayı önleyici bir parça kullanıldığını, Davacı tarafın istem ve iddialarının haksız ve hukuksuz olması bir tarafa müvekkili tarafından işbu dava konusu ürünlerin üretim ve satışı geçici olarak tedbiren durdurulmuş
olup, davacı tarafın haksız çıkması durumunda her türlü maddi ve manevi tazminat hakları saklı olarak talep ve dava etmiştir.
Islah dilekçesi : davacının 28/01/2026 tarihli dilekçesi ile tazminatın türünü SMK m.151/2-c olarak belirttiği anlaşıldı. Mahkememiz dosyasının 11/03/2026 tarihli sözlü yargılama duruşmasında SMK 151 ' de yer alan tazminatların seçimlik hak niteliğinde olduğu, bir kere belirlenmekle ıslahı ile değiştirilemeyeceği anlaşılmakla ıslaha ilişkin talebin yapılmamış sayılmasına karar verilerek tefhimli açık yargılamaya devam olunduğu kararı verildiği anlaşılmıştır.
Deliller:
... 14. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası dosyamız arasına alınmıştır. Yapılan incelemede davacı karşı davalı ... tarafından karşı taraflar ... ile ... doğrama şirketi aleyhine delil tespiti yapıldığı, alınan bilirkişi raporunda 25/03/2021 tarihinde karşı tarafa ait adreslerde yerinde inceleme yapıldığı, inceleme yapılan yerin ...isimli şirkete ait olduğu,... isimli şirkette yerinde yapılan incelemede TPMK nezdinde ... adına tescilli bulunan faydalı modelle benzer durumda ürünlerin tespit edildiği, tespit edilen ürünler ile faydalı model belgesine konu buluşun istemlerinin birebir aynı olarak satışa hazır sunulduğu hususunun tespit edildiği anlaşılmıştır.
TPMK Kayıtları: Dava konusu ... tescil numaralı faydalı model belgesine ilişkin tescil kayıtları dosya arasına getirtişmiş, yapılan inclemede çelik kırılmaz, PVC menteşe yapılanması ismi ile davacı karşı davalı ... adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.
Bilirkişi Raporu: 03/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda \" ... faydalı model belgesine sahip ‘çelik kırılmaz pvc menteşe yapılanması’ isimli Buluşun davalı ... – ... firmasına ait ürünlerle Laboratuar ortamında malzeme ve hammadde yönünden inceleme yapılarak test sonucuna göre faydalı model kapsamında korunan unsur yönünden yani Çelikten mamul edilmiş olması halinde davacının faydalı model haklarına yönelik tecavüzün gerçekleştiğinin kabulü gerekeceği ve SMK 141 kapsamında kaldığının değerlendirilebileceği, Karşı dava hükümsüzlük yönünden yapılan incelemede ise Karşı Dava dilekçesinde sunulan teknik dokümanlar, patent belgelerine ait araştırma raporları ve sunulu diğer kanıtlarla sınırlı olmak üzere; bu buluşlarında konusunun “...” ile ilgili geliştirmelere/yeniliklere ilişkin olduğu tespit edilmekle birlikte hiçbirinde davaya konu faydalı model belgesinde açıklanan “çelik” sabit/hareketli gövde yer almadığı, söz konusu dokümanlar karşısında karşı davaya konu faydalı modelin yenilik kriterini sağladığı bu sebeple dava konusu... no’lu faydalı modelin Hükümsüzlüğünün talep edilemeyeceği değerlendirilmektedir. \" kanaatini bildirmiştir.
08/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda \" ... 14. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D. İş dosyası Sayın Mahkemeniz tarafından fiziken istenilmiş olup, tarafımızca bu dosya üzerinde fiziken yapılan incelemede, dosya kapsamında herhangi bir numune bulunmadığı, bu dosyada aldırılan bilirkişi tespit raporunda da davalının ürettiği tespit edilen ürünlerin hangi malzemeden üretildiğinin değerlendirilmediği görülmüş olup, davalının ürettiği ürünlerin çelikten mamul olup olmadığı hususunda tarafımızca bir değerlendirme yapılamadığı,
Davacı tarafın cevaba cevap dilekçesi ekinde sunmuş olduğu whatsapp yazışması ekran görüntüsünde ...numara ile yaptığı yazışmanın davalı ile yapılıp yapılmadığı, ... numarasının davalıya ait olup olmadığının tarafımızca tespitinin mümkün olmadığı, bu yazışmaya dayanarak davalının ürettiği ürünlerin çelikten mamul olup olmadığı hususunda tarafımızca bir değerlendirme yapılamayacağını, bu hususun takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Üniversite laboratuarından alınacak malzeme yapısını belirtir bir raporla değerlendirmenin yapılabileceği \" kanaatini bildirmiştir.
21/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda\" Davacının talebi doğrultusunda davalı tarafın faydalı modele konu üründen elde edilen net kazanç ve karın hesaplanabilmesi için davalının sadece faydalı modele konu ürüne ait üretim ve satış rakamları, satış fiyatları ile kar oranlarının tespit edilebilmesi halinde bu hesaplama yapılabilecektir. Ancak davalının önceki muhasebecisi tarafından sadece gelir gider listesi sunulmuş olup, bu liste üzerinden bu rakamların tespiti ve hesap yapılabilmesi mümkün değildir. \" kanaatini bildirmiştir.
Dava ve uyuşmazlık : Taraflar arasındaki dava esas dava bakımından davalınını eylemlerinin davacı adına tescilli faydalı modele tecavüz niteliğinde olup olmadığının tespiti, tecavüz eylemlerinin durdurulması, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Karşı dava ise davacı adına tescilli bulunan faydalı modelin hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediğine ilişkinidir. Davacı karşı davalı taraf TPMK nezdinde davacı karşı davalı adına tescilli bulunan faydalı model belgesinde yer alan istemlerle birebir aynı şekilde davalı karşı davacı tarafça üretim yapıldığını belirterek davalı karşı davacının eylemlerinin faydalı model belgesine tecavüz niteliğinde olduğunu, davalı karşı davacı ise davacı karşı davalının ürününü çelikten yağıldığını, davalı karşı davacının ürünlerinin ise sac malzemeden yapıldığın belirterek eylemlerinin tecavüz niteliğinde olmadığını ayrıca davacı karşı davalı adına tescil edilen ürünün daha önce piyasaya sunulduğunu belirterek hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Gerekçe: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında TPMK nezdinde ... tescil numaralı çelik kırılmaz PVC menteşe yapılanması ibareli faydalı modelin davacı karşı davalı adına tescilli olduğu, değişik iş dosyasında yapılan yerinde inceleme sırasında davalı karşı davacının iş yerinde tespit edilen ürünler ile faydalı model belgesine konu istemlerin birebir aynı nitelikte olduğu hususunun tespit edildiği anlaşılmıştır.
Esas davanın incelenebilmesi için Karşı davadaki açılan hükümsüzlük davasının önce ele alınması gerekmekte olup karşı dava yönünden yapılan incelemede mahkememizce alınan 03/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı karşı davalı adına tescilli faydalı model belgesinin davalı karşı tarafça ileri sürülen ..., ... ,... ,... , ... numaralı patentler ile davalı karşı davacı tarafça ileri sürülen URL'lerde yer alan ürünlerle ayrıntılı şekilde karşılaştırıldığı, davacı karşı davalı adına tescilli faydalı model ile yeniliğe ilişkin davalı karşı davacı tarafça ileri sürülen patent istemleri karşılaştırıldığında hepsinin menteşe ile ilgili olduğu anca hiçbirisinde çelik sabit hareketli gövde yer almadığı, bu nedenle davacı karşı davalı adına tescilli faydalı modelin yenilik kriterini sağladığı ve sanayiye uygulanabilir nitelikte olduğu anlaşılmakla hükümsüzlük davasının reddine karar vermek gerektiği anlaşılmıştır.
Esas dava bakımından yapılan incelemede ise dosya kapsamında yapılan delil tespiti ve mahkememizce alınan bilirkişi raporları irdelendiğinde davacı karşı davalı adına tescilli faydalı model belgesi ile davalı karşı davacının ürettiği ürünlerin aynı mahiyette olduğu, davalı karşı davacı tarafça ileri sürülen davacı ürününün çelikten yapılamayacağına ilişkin itirazlar bakımından faydalı model belgesinin çelik üründen imal olmasına rağmen bu hususun sanayiye uygulanamayacağını, ayrıca davalı karşı davacı tarafça üretimi yapılan ürünlerin saç malzemeden yapıldığı ileri sürülmüş ise de faydalı model belgesine konu ürünler ile davalı ürünlerinin birebir aynı olduğu kanaatine varılmakla davalı eylemlerinin davacı adına tescilli faydalı model belgesine tecavüz niteliğinde olduğunun tespiti ile tecavüz eylemlerinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Maddi tazminat talebi bakımında yapılan incelemede davacının talebinin SMK 151/2B maddesi kapsamında talep edildiği, mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesinde DAVALININ TİCARi defterlerinde faydalı modele ilişkin ürün üretim ve satış rakamlarının yer almaması nedeniyle hesaplama yapılamadığı, bu nedenle mahkemece TBK 50 gereğince takdiren bir tazminata hükmedilmesi gerektiği anlaşılmakla talep edilen miktar üzerinden 1.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmiştir.
Manevi tazminat talebi bakımından ise; davalıların davacıya ait tescilli faydalı modelin kullanılmasının davacının manevi haklarına zarar verdiği ve manevi tazminatın şartları oluştuğundan, tazminata konu eylemlerin ağırlığı, eylemlerin davacının tüketici nezdindeki imajı üzerindeki etkileri dikkate alıanrak davacı lehine 10.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı dikkate alınarak davalı karşı davacının davacı karşı davalı adına tescilli bulunan faydalı modele ilişkin kullanımlarının davacının faydalı model hakkına tecavüzün niteliğinde olduğunun tespiti ile tazminat taleplerine ve açılan karşı davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Karar verilirken delil tespitinin yapıldığı tarih itibariyle davalı karşı davacının bu tarihte temerrüde düştüğü kabul edilerek bu tarihten itibaren faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan sebeplerle;
1-Esas davanın kabulü ile davalının eylemlerinin TPMK nezdinde davacı adına tescilli bulunan ... tescil numaralı faydalı modele tecavüz niteliğinde olduğunun tespitine, tecavüz eylemlerinin menine,
2- Açılan maddi tazminat davasında 1.000,00 TL maddi tazminatın 25/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Açılan manevi tazminat davasında 10.000,00 TL manevi tazminatın 25/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcından peşin yatırılan 59,90 TL'nin mahsubu ile kalan 672,70 TL bakiye karar harcının davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
5-Davacı tarafından yapılan; 2.250.00 TL bilirkişi ücreti, 700,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 2.950,00 TL yargılama giderinin 119,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 3.069,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tecavüz davası bakımından davacı karşı davalı vekili yararına hesap olunan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacı karşı davalıya verilmesine,
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maddi tazminat davası bakımından davacı karşı davalı vekili yararına hesap olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacı karşı davalıya verilmesine,
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tecavüz davası bakımından davacı karşı davalı vekili yararına hesap olunan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacı karşı davalıya verilmesine,
10- Karşı dava yönünden açılan davanın reddine,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcının davalı karşı davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
12-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca vekili yararına hesap olunan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.11/03/2026
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır