T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/797 Esas
KARAR NO\t:2026/110
DAVA:Alacak (Ticari Nitelikteki Emanet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:04/11/2025
KARAR TARİHİ:18/02/2026
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Emanet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 09/10/2016 tarih ve 29852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği esasları çerçevesinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 28/10/2024 tarih ve 32706 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yarışma ilanı ile 5 adet rüzgar enerjisi santralinin (...) kurulması amacıyla belirlenmiş Bağlantı Kapasitelerinin ve ilgili ...'ların kullanım hakkının 49 yıl süreyle tahsis edilmesine yönelik uygulanacak usul ve esaslar çerçevesinde Yarışma Şartnamesi ve ... ... -2024 yarışması ilan edildiğini, Bakanlık tarafından yapılan Yarışma ilanı akabinde müvekkili şirket, 200 MW kapasiteli \"... Yarışması” için şartname kapsamında yer alan belgeleri düzenlediğini ve Bakanlığa süresinde teslim ettiğini, Bakanlık tarafından yapılan evrak incelemesi akabinde Yarışmaya katılmaya hak kazanan şirketler arasından ilan edildiğini, bunun üzerine, 28/01/2025 tarihinde yapılan yarışmada ... projesi için en yüksek teklif müvekkili tarafından verildiğini, \"... Yarışması” müvekkili tarafından kazanıldığını, yarışmanın müvekkili tarafından kazanılması sonrasında \"Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname\"nin 3.4.1. Sayılı maddesi uyarınca 04/02/2025 tarih ve 308454 sayılı Bakanlık Makam Olur'u ile ... Kullanım Hakkı Sözleşmesinin imzalanması için müvekkili şirket 06.02.2025 tarihli ve 310052 sayılı Bakanlık yazısı ile davet edildiğini, Bakanlık tarafından tebliğ edilen 06.02.2025 tarihli ve 310052 sayılı yazı ile, İlgili Şartname'nin 3.3.6. Maddesi gereği taahhüt edilen katkı payı üzerinden toplam katkı bedelinin ödenmesi gerektiği bildirildiğini, ilgili bildirim akabinde müvekkili tarafından Yarışmayı Kazanan şirket olarak 200 MW gücündeki ... için 28.000.000 USD tutarlı Katkı Payı ödendiğini, bunun yanında gerek Yarışma ilanı gerek Şartname gerek Sözleşme ve gerek sürecin herhangi bir aşamasında düzenlemesi bulunmayan ancak EPİAŞ tarafından sözleşme imzası incesinde şifahi olarak KDV ödemesi talep edildiğini ve talep edilen KDV bedelinin 6. taksidi 07.08.2025 tarihinde ödendiğini, KDV bedeline ilişkin ödeme müvekkili tarafından \"ihtirazi kayıtla\" gerçekleştirildiğini, müvekkili tarafından yapılan bu ödeme Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bildirildiğini, Bakanlık ile müvekkili arasından 11/03/2025 tarihinde ... ... Kullanım Hakkı Sözleşmesi imza altına alındığını, müvekkilinin davalı EPİAŞ'a şartname gereği ödemiş olduğu katkı payı tutarı KDV kanunu'na KDV'ye tabi olmadığı için EPİAŞ'ın, haksız ve hukuka aykırı şekilde KDV ödenmesi talebinde bulunduğunu, ... kapsamında Rüzgar Enerjisi Kaynağı olarak belirlenen ... statüsündeki arazide tesis kurma ve işletilmesinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 49 yıl süreyle bir özel hukuk tüzel kişisine tahsis edilmesi ile ilgili olarak katkı payı ödemesi işleminin KDV Kanunu'nun 1. maddesindeki verginin konusunu teşkil eden bir işlem yani ticari bir işlem olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığını, bu işlemin verginin konusuna girmediğini ve bu nedenle Katkı Payı için KDV istenmesinin hukuken bir dayanağı bulunmadığını, avans niteliğinde yapılan ödemelerin de KDV'ye tabi olmadığını, bu sebeplerle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıya KDV adı altında ihtirazi kayıtla 07.08.2025 tarihinde ödenen 17.021.806,67 TL'nin fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline, davalı aleyhine yargılama giderleri ile vekalet ücretine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğunu, adli yargının görevli olmadığını, 6100 sayılı HMK uyarınca davanın usulden reddi gerektiğini, sözleşmede yer alan tahkim kaydı uyarınca da davanın usulden reddi gerektiğini, 28/10/2024 tarih ve 32706 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan \"Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı\" kapsamında 28/01/2025 tarihinde ... ...-2024 yarışması T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından gerçekleştirildiğini, dava dışı idare tarafından katkı payı ödemesi gereken davacı dahil 11 şirket, müvekkili şirkete bildirildiğini, davacının müvekkili şirkete 1.021.308.400,00 TL katkı payı bedeli ödemesi gerçekleştirdiğini, dava dışı idare tarafından düzenlenen ... ... 2024 şartnamesi, yarışmayı kazanan tüm şirketler ve müvekkili EPİAŞ açısından bağlayıcı nitelikte olduğunu, davacının dava dışı idare ile akdettiği sözleşme kapsamında müvekkili şirketin rolü, yarışma sonucunda ortaya çıkan katkı payı bedelinin kendisine ödenmesi ve ödenen bu bedelin YEKDEM kapsamında değerlendirilmesi ile ortaya çıktığını, davacı, EPİAŞ'ın sunduğu bir hizmetin bulunmadığını ve KDV Kanununa göre katkı payı olarak ödenen bedelin KDV'ye tabi olmadığını iddia ettiğini, KDV Kanunu'nun 10. maddesine göre bir hizmet ifası vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği anlamına geldiğini, müvekkili şirketin piyasa işletmecisi sıfatıyla yerine getirdiği aracılık faaliyeti nedeniyle düzenlendiği faturaların tümünde KDV kalemi bulunduğunu, müvekkili şirketin, davacı dahil 11 yarışmacıdan toplam da 8.037.397.736,50 TL katkı payının tahsili sürecini yürüttüğünü, EPİAŞ'a ödenen ... Katkı Payları, Şartnamede düzenlendiği şekilde | yıl içinde 12 eşit taksit tutarlı YEK Geliri olarak piyasa katılımcılarına alacak olarak yansıtılmış, KDV Hariç şekilde piyasa işletim sistemine dahil edildiğini, davacı, bir kısım içtihatlara yer vererek katkı payı bedelinin KDV dahil tutar olduğunu iddia etmekteyse de bu iddiasının da kabul edilebilmesi mümkün olmadığını, davacı, katkı payı bedelinin KDV'ye tabi olmadığını veya KDV dahil tutar olduğunu iddia etmekteyse de ileri sürülen bu iddia, kamu gelirinini azalması ve tüketicilerin aleyhine sonuçlara yol açacak nitelikte kamu düzenine aykırılık taşıdığını, davacı dava dilekçesinde KDV ödemesinin ek bir yükümlülük olduğunu, bunun şartnameye aykırılık teşkil ettiğini ileri sürmekteyse de bu iddianın da kabulü mümkün olmadığını, bu sebeplerle; yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine, tahkim itirazları doğrultusunda davanın usulden reddine, davanın T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na ihbarına, esasa ilişkin beyan ve itirazlar kapsamında mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Arabuluculuk son tutanak örneği, dekont, fatura ve sözleşme örneğinin dosyamız arasında olduğu görülmüştür.
GEREKÇE:
Dava; davacı ... A.Ş. tarafından T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca düzenlenen Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartnamesi gereği kazanılan ... 2024 ... (“...”) projesi için davalıya ödedikleri 28.000.000,00 USD tutarında Katkı Payı sebebiyle ...'a KDV adı altında ihtirazi kayıtla ödenen 17.021.806,67 TL'nin şimdilik 10.000,00 TL'sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte istirdadı talebine ilişkindir.
Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi için varlığı veya yokluğu gerekli olan hallere, dava şartları denir.
HMK'nın 138. maddesine göre Mahkemeler öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinde karar verir.
HMK'nın 115/1 maddesi geregince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadıgını davanın her asamasında kendiliğinden araştırır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi geregi yargı yolunun caiz olması dava şartıdır.
Aynı Kanun'un 115. maddesine göre; mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
Danıştay 13. Hukuk Dairesi'nin 29/09/2016 tarih 2016/1992 E., 2016/3088 K nolu ilamında \"2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde; idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı iradeyle tesis ettigi kesin ve yürütülebilir idarî işlemler hakkında yetki, sekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı oldukları iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından, idari yargı mercilerinde iptal davası açılabileceği düzenlenmiştir.
İdari yargının görev alanının tespitinde belli başlı üç ölçüt kabul edilmektedir.
Bunlardan kamu gücü ölçütüne göre, idare, tek yanlı, egemenliğin bir parçası olarak emretme gücü (kamu kudreti) kullanmaktadır ve ilgililere bu tek yanlı iradesini gerektiğinde zorla kabul ettirmek yetkisine sahiptir. Bu sebeple idarenin kamu gücü kullanarak yaptığı işlemler ve eylemler, idari yargının görev alanına girer.
Kamu hizmeti ölçütüne göre ise idari yargının görev alanı kamu hizmeti kavramıyla açıklanmaktadır. İdarenin kamu hizmeti görmek için yaptığı işlem ve eylemler, idare hukukunun alanına girmektedir, ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözüm yeri de idari yargıdır.
Karma ölçüte göre ise idarenin üstlendiği hizmetlerin artması ve çesitlenmesi, kamu hizmeti ölçütünü yetersiz kılmıştır. Günümüzde birçok kamu hizmeti, idare hukuku kurallarına göre degil özel hukuk kurallarına göre yürütülmeye baslanmıştır. Örnegin elektrik, dogalgaz dagıtım, iletim ya da elektronik haberleşme gibi.
Bu sebeple, günümüzde idari yargının görev alanının tespitinde yürütülen faaliyetin niteliğinden daha ziyade, faaliyeti yürüten ya da işlemi tesis eden ve uygulayan kuruluşun özel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanıp kullanmadığı önem taşımaktadır. İdarenin özel hukuku aşan, özel hukukta rastlanmayacak yetkiler kullanarak yaptığı işlem ve eylemlerinin denetiminin idari yargının görev alanına girdiği kabul edilmektedir.\"
Yukarıda yer verilen ölçütlere göre kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemler bakımından işlemi tesis eden kuruluşun; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olması ya da yönetilmesi tesis edilen işlemin \"idari\" niteligini degiştirmediği gibi, bu islemlerin iptali için açılacak davaların da idari yargı mercilerinin görev alanına girdigi kuşkusuzdur.\" denilmiştir.
Somut olaya gelince, davacı ve davalı taraf anonim sirket ve özel hukuk tüzel kişisidir. Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile davacı arasında imzalanan 11/03/2025 tarihli ... ... Kullanım Hakkı Sözleşmesi kapsamında davacı tarafın davalı EPİAŞ'a sartname gereği ödemiş oldugu katkı payı tutarı KDV tahsilat işlemi özel hukuku aşan yetkiler kullanılarak yapılmış bir işlemdir. İşlemi tesis eden davalının özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş ve yönetiliyor olması kamu gücü kullanılarak tesis edilen islemin idari niteligini ortadan kaldırmayacağından uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdigi kabul edilmelidir.
HMK.m.114/1-b,c bendlerine göre yargı yolunun caiz olması ve mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayılmıştır. Dava şartlarının, yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerektiği anlaşıldığından davanın yargı yolunun caiz olmaması dava şartı nedeniyle usulden reddine karar verilmistir.
T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nca düzenlenen Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Baglantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartnamesi gereği kazanılan ... 2024 ... (“...”) projesi için davacının davalıya ödedigi 28.000.000,00 USD tutarında Katkı Payı sebebiyle ...'a KDV adı altında ödenen 17.021.806,67 TL'nin EPİAŞ'ın tahsil isleminin dayanağı olan EPDK kararlarının hukuka uygun olup olmadıgı, davacının yaptıgı ödemelerin Elektrik Piyasası mevzuatı hükümlerine göre kendisinden alınıp alınmayacagı hususları uyusmazlık konusudur.
Davalının yürüttüğü elektrik piyasası işletmeciliği kapsamındaki islemleri kamusal faaliyet niteliğindedir. Davacının lisansının üzerinde yaptıgı elektrik üretimi için aldığı ödemelerin tahsil edilmesine yönelik işlemin statü itibarıyla özel hukuk kurallarma tabi kılınmış olsa da \"piyasa işletmecisi\" olan...'ın, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma mevzuatı çerçevesinde tek yanlı, kamu gücü kullanarak tesis ettiği idari bir işlem olduğu ve adli yargının görev alanında kalmadığı, idari yargı denetimine tabi olduğu anlaşılmaktadır.
HMK.m.114/1-b,c bendlerine göre yargı yolunun caiz olması ve mahkemenin görevli olması dava şartları arasında sayılmıstır. Dava şartlarının, yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerektiği anlaşıldığından davanın yargı yolunun caiz olmaması dava şartı nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
HUAK 18/A-(13) ''Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde uyuşmazlığın konusu dikkate alınarak Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.\" ve (14). Fıkrası: \"Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.\" hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak sistem üzerinden yapılan inceleme neticesinde sarf kararı düzenlenmediğinden ödeme yapılmadığı ve davanın reddine karar verildiği gözetilerek, ilerde sarf kararı düzenlenmesi halinde arabulucuya ödenecek olan ücretin davacı aleyhine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-Davanın HMK 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca yargı yolu caiz olmadığından dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL karar harcının, peşin yatırılan 615,40-TL'den mahsubu ile eksik yatırılan 116,60-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesap ve takdir olunan 10.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafça yapılan 175,00-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, zorunlu arabuluculuk başvurusu yapıldığı ancak sarf kararı düzenlenmediği görülmekle (Dosya No: 2025/164729); Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenecek olan 2025 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Sarf kararı düzenlendiğinde; arabuluculuk ücretinin tespit edilenden eksik/fazla olması durumunda bakiye miktarın iadesine ya da tahsiline ilişkin talep halinde işlem yapılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.18/02/2026
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza