T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t : 2023/1030
KARAR NO\t : 2025/460
DAVA\t: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t : 21/06/2016
KARAR TARİHİ\t : 30/05/2025
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında... ll Konut Projesi Anahtar Teslim Müteahhitlik işini yapmak üzere ocak/2015 tarihli sözleşme ile anlaşıldığı, işbu anlaşma gereği müvekkilinin... II Konut Projesi Anahtar Teslim Müteahhitlik İşini yapmayı taahhüt ettiği, müvekkilin yükümlülüklerini yerine getirmeye devam ederken ve taahhütlerde herhangi bir gecikme veya aksama yok iken davalı şirket İzmir.... Noterliği, 04.04.2016 tarih ve... yevmiye numarası ile müvekkile gönderildiği, işbu ihtarname ile müvekkili şirketin davalıya 16.248.921,73 TL borcu bulunduğu, müvekkili şirket tarafından taraflar arasındaki sözleşmeye herhangi bir aykırılık bulunmamasına rağmen davalı şirket tarafından taraflar arasındaki sözleşme haksız olarak feshedildiği,... II Konut Projesi Anahtar Teslim Müteahhitlik sözleşmenin haksız feshinden kaynaklı tüm zararların tespiti ile fesih tarihinden itibaren uygulanacak avans faiziyle birlikte şimdilik 5.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline, müvekkili şirket aleyhine ve zor durumundan faydalanılarak imzalanan sözleşmeler nedeniyle uğranılan zararın tespiti ile sözleşme tarihinden itibaren uygulanacak avans faiziyle birlikte şimdilik 5.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı arasında eser sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşmede davalının iş sahibi, davacının ise müteahhit olduğu, davacıya yer teslimi yapıldığı, ancak davacının nakit akışı sorunu yaşadığı, iş programının gerisinde kaldığı, davacıya avans ödemeleri yapıldığı halde mal ve hizmet tedarikçileri ile personele ödeme yapmadığı, davacı şirketin iflas aşamasında olduğu, ödemede güçlük yaşadığını davalı şirkete bildirmesi üzerine borç nakli sözleşmeleri yapıldığı, davacı şirket adına üçüncü kişilere ödemeler yapıldığı, davacının hak ettiği iş bedelinden fazlasından davacıya ve davacı adına üçüncü kişilere ödendiği, bunun üzerine davacıdan avans teminat mektuplarının yenilenmesi ile sözleşmeye aykırılıklarının giderilmesinin talep edildiği, davacının bu ihtarların gereğini yerine getirmediği, hak kayıplarının yaşanmaması amacıyla davacıya ait teminat mektuplarının nakde çevrildiği, davacının sözleşme devam ederken iflas erteleme talebi ile İzmir 4 Asliye Ticaret Mahkemesine müracaat ettiği, davacının bu davranışları neticesinde sözleşmenin haklı nedenle kendileri tarafından feshedildiği, davacının taleplerinin haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAVA:
Dava, eser sözleşmesinin haksız nedenle feshedildiği iddiasına dayalı müspet zarar ile aşırı yararlanma sureti ile teminat mektuplarının nakde çevrilmesi ve borç nakli sözleşmesi yapılmasına zorlanıldığı iddiasına dayanan tazminat isteğine ilişkindir.
DELİLLER:
-Taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri,
-... A.Ş'nin 08/11/2016 tarihli yazısı ve eki,
-...A.Ş nin 24/01/2017 tarihli yazısı ve eki,
- İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosya sureti,
-Tanıklar...ün beyanları.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacı ... İnşaat A.Ş'nin, davalı ... Yapı Teknolojisi A.Ş ile aralarında eser sözleşmesi bulunduğu, eser sözleşmesinin davalı tarafından haksız şekilde feshedildiği, teminat mektuplarının nakde çevrildiği, kendisinin davalı tarafından borç nakli yapılmaya zorlandığı, bu nedenle zararlarının bulunduğu iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ise davacının sözleşmeye aykırı hareket ettiği, edimlerini yerine getirmediği, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği, taleplerinin yerinde olmadığını savunduğu, taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ihtilafsız olup, davalı tarafından yapılan feshin haklı olup olmadığı ile davacı yüklenicinin fesih nedeniyle müspet zarar, nakde çevrilen teminat mektupları ve dava dışı üçüncü kişiler lehine yapılan borç nakli sözleşmeleri nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığı, zarar var ise miktarının ne olduğu ve davalı iş sahibinin sorumlu olup olmadığı hususlarında uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı ... İnşaat A.Ş'nin iş bu dava öncesinde İzmir 4 Asliye Ticaret Mahkemesine iflas erteleme istemi ile müracaat ettiği, iş bu davanın yargılaması devam ederken İzmir 4 Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/04/2017 tarih ve... karar sayılı ilamı ile adı geçen şirketin iflas erteleme isteminin reddi ile borca batık olması nedeniyle iflasına karar verildiği, mahkememizce 2004 sayılı İİK'nun 191 ve 194.maddeleri uyarınca davacı şirketin iflasına karar verildiğinden davanın durmasına ve iflas tasfiye sürecinin akibeti ile ikinci alacaklılar toplantısının yapılmasının beklenildiği, İzmir İflas Müdürlüğünün ... iflas dosyasında davacı şirketin iflas işlemlerinin yürütüldüğü, iflasın adi tasfiye şeklinde yürütülmesine karar verildiği ve anılan mahkeme ilamının 21/12/2021 tarihinde kesinleşmesi üzerine ikinci alacaklılar toplantısının 07/10/2022 tarihinde yapıldığı, mahkememizce İflas Müdürlüğünden müflisin davacısı olduğu iş bu dava dosyasının takibi yönünden ikinci alacaklılar toplantısında karar alınıp alınmadığı, davanın masa tarafından takibine ilişkin bir karar alınmamış ise davayı takip hususunda müflis alacaklılarına davayı takip konusunda yetki verilip verilmediği hususlarının sorulduğu, İzmir İflas Müdürlüğünün 13/12/2022 tarihli cevabı yazısında toplantı nisabının gerçekleşmemesi nedeniyle herhangi bir karar alınmadığı, ancak İİK'nun 239 maddesi gereğince tutanağın tutulduğu ve iflas idaresinin tasfiye bitene kadar görevine devam edeceği, davanın iflas masası adına iflas idaresi üyeleri tarafından takip edileceğinin bildirildiği, bunun üzerine mahkememizce 14/12/2022 tarihli celse ara kararı ile müflis davacı yönünden iflas masasının bu davayı takip edebilmesinin iflas idaresinin bu yönde bir karar alması ve bu kararın 2. Alacaklılar toplantısında uygun bulunması ile mümkün olduğu, ancak bu yönde alınan bir karar olmadığı gerekçesi ile İflas İdaresinin davayı takip etmeye ilişkin taleplerinin reddedildiği ve İzmir İflas Müdürlüğünden iflas idaresince davayı takip yetkisinin isteyen alacaklıya İİK 'nun 245 maddesi uyarınca devredebileceği, alacaklıların davayı takip etmek istememesi halinde ise müflisin davayı takip yetkisinin doğacağı belirtilerek iş bu davayı takip etmek isteyen alacaklı bulunup bulunmadığı ve davayı takip yetkisinin devredilip devredilmeyeceği hususunda mahkememize bilgi verilmesinin istenildiği, İzmir İflas Müdürlüğünün 13/03/2023 tarihli cevabı yazısında davayı takip yetkisinin alacaklılara devredilmeyeceği, davanın iflas idaresince takip edileceğinin bildirildiği, mahkememizce İflas İdaresinin davayı takip yetkisinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verildiği, bu kararın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesinin 21/12/2023 tarih ve ... karar sayılı ilamı ile kaldırılmasına karar verildiği ve dosyanın mahkememizin yukarıdaki esasını aldığı anlaşılmıştır.
Davacı ile davalı şirket arasında ... 2. Etap projesine ilişkin 2015 yılı Ocak ayı tarihli eser sözleşmesi bulunduğu, bu sözleşmede davacının yüklenici, davalının ise iş sahibi olduğu, davacının bu sözleşme uyarınca anahtar teslim iş yapmayı taahhüt ettiği, davacı yüklenici tarafından sözleşme uyarınca davalıya avans ve kesin teminat mektuplarının verildiği, davalı iş sahibinin 2016 yılı Nisan ayında teminat mektuplarının sürelerinin yenilenmesi veya süresize dönüştürülmesi hususunda davacıya ihtarname gönderdiği, davacı tarafından ihtar uyarınca herhangi bir işlem yapılmadığı, daha sonra davalının sözleşme gereklerinin yerine getirilmediği, yeni teminat mektubunun sunulmadığı, inşaat sahasındaki taşeron personelinin ücretleri ödenmediğinden bahisle çalışmalara devam etmediği, davacı şirket tarafından iflas erteleme talebinde bulunulmasının sözleşmenin feshini gerektiren nedenlerden biri olduğu, taşeronlara malzeme temini yapılmadığı gerekçesi ile İzmir... Noterliğinin 27/04/2016 tarih ve ...yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği görülmüştür.
Davacı ... İnşaat A.Ş'nin iş bu yargılama devam ederken İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesine iflas erteleme istemi ile müracaat ettiği, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin 14/04/2017 tarih ve ... karar sayılı ilamı ile adı geçen şirketin iflas erteleme isteminin reddi ile borca batık olması nedeniyle iflasına karar verildiği, bu kararın Yargıtay denetiminden geçerek 21/12/2021 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
İzmir... İcra Müdürlüğünün ..., İzmir... İcra Müdürlüğünün ..., İzmir... İcra Müdürlüğünün ... İzmir ... İcra Müdürlüğünün..., İzmir ... İcra Müdürlüğünün ..., İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyalarında 2016 yılı Nisan ayı ve sonrasında davacı ... İnşaat San ve Tic. A.Ş 'nin borçları sebebi ile davalı şirket ve dava dış... İzmir... AŞ 'ye birinci haciz ihbarnamelerinin gönderildiği ve adı geçen davacı şirketin hak ve alacaklarının haczedildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Dava dışı... Organizasyon Ltd Şti, ...Yapı İnşaat Ltd Şti, ...n ... A.Ş,... Enerji AŞ ile ..., ..., ..., ... ve diğer bir kısım işçilerin davalı ... A.Ş ye davacı şirketten olan alacaklarının ödenmesi için 2016 yılı Nisan ayından itibaren başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı şirket, davalı şirket ve davacı şirketten alacaklı olan dava dışı üçüncü kişiler olan... İnşaat Ltd Şti, ...Yapı Ltd Şti, ...n... A.Ş, arasında borç nakil sözleşmeleri yapıldığı, bu sözleşmeler uyarınca davalı şirketin davacı şirketin borcunu üstlendiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın smmm bilirkişiye tevdi edildiği ve bilirkişiden tarafların 2015-2016-2017 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulup tutulmadığı, kendileri lehine delil vasfına sahip olup olmadığı, taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, var ise bu ilişkinin defterlere ne şekilde yansıdığı, fesih tarihi olan 27/04/2016 tarihi itibariyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacaklı olduğu miktarın ne olduğu, davacının bu tarih itibariyle dava dışı ...İnşaat Organizasyon Turizm Gıda Ltd Şti, ...Yapı İnşaat Taahhüt Ltd Şti, ...n A.Ş,...y Enerji San ve Tic. A.Ş, ye borçlu olup olmadığı, borçlu ise borçlu olduğu miktarın ne kadar olduğu, davalı tarafından dava dışı ...İnşaat Organizasyon Turizm Gıda Ltd Şti, ...Yapı İnşaat Taahhüt Ltd Şti, ...n A.Ş,...y Enerji San ve Tic. A.Ş,ye yapılan ödemeler olup olmadığı, yapılan ödeme varsa yapılan ödeme miktarının ne olduğu, davacı tarafından davalıya verilen kesin ve avans teminat mektuplarının davalı tarafından tahsil edilip edilmediği, tahsil edilmiş ise yapılan tahsilat miktarlarının ve tahsilat tarihlerinin ne olduğu, dava tarihi itibariyle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise alacaklı olduğu miktarının ne kadar olduğu hususlarında rapor düzenlenmesinin istenildiği, bilirkişi tarafından düzenlenen 31/01/2024 tarihli raporda, taraf defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, taraf defterlerinin kendileri lehine delil vasfına sahip olduğu, davacının defter kayıtlarında, 27.04.2016 sözleşmenin fesih tarihi alacağının kayıtlı olduğu, davalının 10.258.253,94 TL alacak bakiyesinden 31.05.2016 tarihinde (4.680.000,00 +8.000.000,00-) 12.680.000,00 TL teminat mektubu çözümü açıklaması ile kaydedilen borç tutarının düşülmesi sonucu 21.06.2026 dava tarihi itibariyle ise davalının davacıya (10.258.253,94 - 12.680.000,00-) 2.421.746,06 TL borcunun kayıtlı olduğu, dava tarihinden sonra 1.350.000 TL'si Vakıfbank teminat mektubu çözümü, 207.302,67 TL fatura bedeli olmak üzere toplam 1.557.302,67 TL'nin davalının cari hesabına borç kaydedildiği, bu kayıtlardan sonra 31.12.2017 tarihi itibariyle davacının defterinde davalının davacıya (2.421.746,06 + 1.557.302,67-) 3.979.048,73 TL tutarında borcunun kayıtlı olduğu ve bu tutarın 2017 yılına ve 2018 yılına devrettiği, davalının ticari defter kayıtlarında 27.04.2016 sözleşmenin fesih tarihi itibariyle davalının davacıdan 1.757.265,15 TL alacağının kayıtlı olduğu, 21.06.2016 dava tarihi itibariyle davalının davacıdan 1.828.966,22 TL alacağının kayıtlı olduğu, davalının ticari defter kayıtlarında dava tarihinden sonraki işlemler sonucu 31.12.2017 tarihi itibariyle davalının davacıdan (1.621,663,55-24.836,18) 1.596.827,37 TL alacağının kayıtlı olduğu, teminat mektupları yönünden ... 4.680.000,00 TL ve 7.000.000,00 TL, ...1.350.000,00 TL olmak üzere toplam 13.030.000,00 TL davalı tarafından tazmin edilen teminat mektubu tutarlarının her iki tarafın 2016 yılı defterinde davalıya ödeme olarak kayıtlı olduğu, diğer taraftan davalı tarafından tahsil edilen teminat mektubu toplam tutarının 13.030.000,00 TL olmasına karşın davacı defterinde davalının cari hesabına kaydedilen ödeme tutarının 14.030.000,00 TL olduğu, dolayısı ile davacı defterinde söz konusu teminat mektubu tutarının davalı cari hesabına 1.000.000,00 TL fazla ödeme olarak kaydedildiği, dava dışı üçüncü kişi firmalara ilişkin yapılan inceleme sonucu, davalı defter kayıtlarında dava dışı ...firmasına ilişkin 250.000,00 TL, dava dışı ...firmasına ilişkin 250.000,00 TL ve dava dışı ...n firmasına ilişkin cari hesap kapsamında 2.679.933,00 TL olmak üzere toplam 3.179.933,00 TL nin davacının cari hesap borcuna kaydedildiği, bu tutarların ilgili firmalara ödendiği, dava dışı... firmasına davalı tarafça ödenen 19.04.2016 tarihli 105.000,00 TL tutarında ödeme dekontu ibraz edilmişse de davalının defterinde dava dışı... firmasına yapılan ödeme davacının cari hesabına kayıtlı olmadığı, davacının defterlerinde, 31.12.2026 ve 31.12.2017 tarihi itibariyle dava dışı ...firmasına borç ya da alacak bakiyesinin kayıtlı olmadığı, dava dışı ...yapıya; 216.690,73 TL, dava dışı ...n'a 2.679.933,95 TL, dava dışı...'a 324.073,91 TL borç kaydının mevcut olduğu, dolayısı ile dava dışı firmalara davacının toplam 3.220.698,59 borçlu olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı tarafından sözleşmenin haksız nedenle feshedildiği ve müzayaka halinden yararlanıldığı iddiası ile iş bu davada tazminat isteminde bulunulduğu, mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesi ile davacının sözleşmenin feshi tarihi itibariyle borç nakil sözleşmeleri yapılan dava dışı alt taşeronlar ...Yapı Ltd Şti, ...n ... A.Ş, ile dava dışı ...y Enerji San ve Tic. A.Ş' ye borçlu olduğunun tespit edildiği, borç nakil sözleşmelerinde yer alan borç tutarları ile davacı şirketin borçlu olduğu tutarların yaklaşık bedeller olduğu, yine taraf defterlerinin incelenmesinde sözleşmenin feshi tarihi itibariyle davacının davalıya borçlu olduğunun sabit olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 1.7 ve 1.29 maddeleri uyarınca davacı yüklenicinin davalıya kesin ve avans teminat mektuplarını sunması gerektiği, davacı yüklenicinin almış olduğu avansı amacına uygun şekilde kullanmaması halinde davalı iş sahibinin avans teminat mektuplarını nakde dönüştürülebileceği, yine sözleşmenin 1.55 maddesi uyarınca davacı yüklenicinin iflasına karar verilmesi veya davacı yüklenicinin konkordato istemesi, davacı yüklenicinin hak ve alacaklarına ihtiyati haciz ve tedbir konulması halinde davalı iş sahibinin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebileceğinin taraflarca kararlaştırıldığı, mahkememizce dinlenilen taraf tanıkları ile dosyamıza kazandırılan icra takibine ilişkin belgeler ve İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin...esas sayılı dosyasına göre davacı şirketin 2016 yılı Mart ayından itibaren alt taşeronlar, işçiler, malzeme tedarik eden şirketlere ödeme yapmakta zorlandığı, davalı şirketten almış olduğu avanslara rağmen adı geçenlere ödeme yapmadığı, bundan kaynaklı olarak davalı şirkete ait inşaat projesinin bulunduğu mahalde işçiler tarafından işin bırakıldığı, çalışmalara devam edilmediği, icra takipleri kapsamında inşaat mahallinde fiili hacizler yapıldığı ve davacı şirketin davalı şirketten olan doğmuş ve doğacak hak ve alacaklarına hacizler uygulandığı, ayrıca sözleşme uyarınca davalıya teslim edilmesi gereken ve süresi dolan avans teminat mektuplarının yenilenmediği, bu durumun davacı şirketin İzmir...Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasındaki iflas erteleme talebi ile de sabit olduğu, hal böyle iken davalı şirket tarafından sözleşmenin feshinin haklı olduğu, davacının sözleşmenin haksız nedene feshedildiğine ilişkin iddiasının yerinde olmadığı, bu sebeple davacının sözleşmenin feshinden kaynaklı olarak müspet zarar talebinde bulunamayacağı, yine davacı tarafından borç nakil sözleşmelerinin düzenlenmesinde müzayaka halinden yararlanıldığı ve aşırı yararlanma içerdiği iddiası yönünden ise yapılan defter incelemesi ile davacının dava dışı şirketlere borçlu olduğunun sabit olduğu, davacının borçlu olduğu tutarlar ile sözleşmede yer alan tutarlar arasında açık bir orantısızlık bulunmadığı, bu alacaklılar tarafından davalı şirkete gönderilen ihtarnameler ve ödeme talepleri dikkate alındığında davalının fiktif bir borç yaratmasının da söz konusu olmadığı, borç nakil sözleşmelerinin yapılmasına ilişkin talebin davacı tarafından davalı şirkete yöneltildiği, borç nakil sözleşmelerinde yer alan borç tutarları ile davalı tarafından yerine getirilen edimler arasında açık bir orantısızlık bulunmadığı, dosya kapsamı itibari ile davacının bu iddiasının da açıkça dayanaktan yoksun olduğu, reddi gerektiği, iddia ve savunmanın ileri sürülüş biçimi ve mahkememizce yapılan incelemenin kapsamına göre başkaca araştırma yapılmasına lüzum bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 170,78 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 444,62 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Mahkememizce bu yargılama nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
6-Kararın kesinleşmesinden sonra İzmir 4 ATM'nin...esas sayılı dosyasının merciine İADESİNE,
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.30/05/2025
Katip ...\t\t\t\t Hakim ...
E-İMZA\t\t\t\t E-İMZA\t\t\t\t\t \t\t\t\t\t\t\t\t