T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2020/122 Esas
KARAR NO\t\t: 2021/104
DAVA\t\t: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t\t: 04/03/2020
KARAR TARİHİ\t: 16/02/2021
Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
İSTEM:
Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde; müvekkilinin ... Ve ... den olan doğmuş ve doğacak alacakları için dava konusu çeki teslim alındığını, çekin müvekkiline teslim edildiğinde Keşidecisi ... Lehtarı aynı zamanda ciranta .. ve ... Olduğunu, müvekkilinin ceki ciroladığını, ... nolu ...-TL bedelli keşidecisi ... Firması olan müvekkil ...'ın elinden rızası dışında çıkmış olduğunu, buna ilişkin Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptali davası açtıklarını davanın derdest olduğunu, davalılar ile hiç bir ticari ilişkilerinin olmadığını, Antalya ... asliye Ticaret Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyasında yazılan müzekkere gereğince ödeme yasağı konulduğunu, müvekkilinin davalılara hiç bir borcunun bulunmadığını, çekin rızası dışında elinden çıktığını, çek üzerine konulan ödeme yasağının devamı ile davalılar hakkında davalılar adına kayıtlı menkul gayrimenkul üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları ile banka mevduatlarının dava sonuna kadar olmak üzere İİK 281 madde gereğince tedbir konulmasına, müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, çek miktarının müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
YANIT:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; Davaya konu çek, Müvekkil Bankaya tahsil cirosu ile devredildiğini, Müvekkil Banka, devraldığı bu çekten kaynaklanan bütün hakları kullanabilir bu sebeple, Müvekkil Bankanın çeki tahsil etme maksadıyla muhatap bankaya başvurması hukuka aykırı bir durum olmadığını, belirtilen sebeplerle Müvekkil Bankanın dava konusu çekten hukuki menfaat temini etmediği ortada olduğunu, bundan dolayı davada taraf sıfatı bulunmadığını, davanın husumetten reddini talep ettiklerini, müvekkil Banka iyi niyetli hamil olup, dava konusu çekten kaynaklanan bir borç ilişkisinin tarafı olmadığını, davacı yan Müvekkil Bankanın dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da çekin ağır kusurla iktisap edildiğini hususunu iddia etmediğini, öyle bir iddiayı da kanıtlama yoluna da gidemeyeceğini, Müvekkil Bankanın dava konusu çek ile temin edebileceği bir hukuki menfaatinin bulunmadığı bu nedenle pasif husumet yokluğundan davanın reddini talep ettiklerini, Müvekkil Banka, dava konusu çeki ... adına tahsil etmek amacıyla devraldığını, çekten kaynaklanan bedelden dolayı Müvekkil Bankanın herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, dava konusu çekten dolayı, Müvekkil Bankanın herhangi bir menfaat temin etmesi de söz konusu olmadığını, söz konusu davada müvekkilim bankaya yöneltilecek bir talep mevcut olmadığını, müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını, bu nedenle davanın öncelikle pasif husumet yokluğu nedeni ile müvekkil banka yönünden reddedilmesi gerektiğini, Ciro silsilesinde; ..., ..., ..., ..., ... yer aldığını, Müvekkili Bankanın cirantalarla arasında bir ticari ilişki olmadığını, müvekkili Bankanın dava konusu çekten kaynaklanan bir sorumluluğu olmadığını, Müvekkilin davada taraf sıfatı olmayıp, davacının dava dilekçesinde talep ettiği Müvekkil Banka adına kayıtlı menkul, gayrimenkul, üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklar ile banka mevduatlarının dava sonucuna kadar, ihtiyati haczini talep etmiş olup, bu talebin belirtilen sebeple reddini talep ettiklerini, davalı bankanın, taraf sıfatı bulunmamasından dolayı öncelikle husumet yokluğundan davanın reddine, mahkeme esasa girmesi halinde davanın esastan reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Cevap dilekçesinde; Müvekkil şirket ile diğer davalı ... arasında faktoring sözleşmesi akdedilmiş olup sözleşme kapsamında da fatura ile tevsik edilen iş bu davaya konu olan .../... Şubesine ait ... seri no'lu ... USD'lık ... keşide tarihli çeki diğer davalı ...’nden teslim alındığını, Davacı tarafından müvekkil şirket aleyhine açtığı huzurdaki dava ile davalılara borcun olmadığını ve davaya konu çekin elinden rızası dışında çıktığını iddia ederek davalılara borcu olmadığının tespit edilmesi ile çek miktarının davacıya ödenmesi talep edildiğini, müvekkilinin ikametgahı ... / ...’da bulunduğunu, yetkili yerin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, yetki itirazlarının olduğunu, davacı çekte yer almadığını, cirosununda bulunmadığını, davacı taraf dava konusu çek nedeni ile başlatılan icra dosyasında da taraf olarak yer almadığını, davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararı olmadığından ve dava şartı bulunmadığından davanın reddi gerektiğini, Müvekkil şirket ile diğer davalı ... arasında ... sözleşmesi akdedildiğini, ... sözleşmesi kapsamında diğer davalı şirket ..., dava dışı ...'nden mal veya hizmet satışından doğmuş olan alacaklarını müvekkile temlik etmiş ve karşılığında kredi temin ettiğini, İş bu faktoring sözleşmesi kapsamında da müvekkil şirket, fatura ile tevsik edilen iş bu davaya konu olan .../... Şubesine ait ... seri no'lu ... USD'lık ... keşide tarihli çeki diğer davalı ...’nden ekteki çek teslim bordrosu ile teslim alındığını, davalılardan ... ... tarihli ekteki faturayı müvekkil şirkete ibraz etmiş ve müvekkil şirket de 6361 sayılı faktoring yasası gereğince usulüne ve yasaya uygun olarak fatura ile tevsik edilen alınan .../... Şubesine ait ... seri no'lu ... USD'lık ... keşide tarihli çeki işleme aldığını, Davaya konu .../... Şubesine ait ... seri no'lu ... USD'lık ... keşide tarihli çek yasal süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edildiğini, çekle ilgili olarak Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ödeme yasağı kararı verildiği öğrenildiğini, ödeme yasağı kararları tarafı olmayan iyi niyetli 3. kişileri bağlamadığından ve icra takibi başlatılmasına engel olmadığından dolayı müvekkili şirketin çekle ilgili olarak yasal haklarını kullandığını, dava konusu çekle ilgili olarak müvekkil tarafından ...,..., ...,... Ve ... hakkında İstanbul ... Asliye Tİcaret Mahkemesi .../... D. İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını, İstanbul ... İcra Müdürlüğü .../... E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, dosya borcu icra dosyasına ödendiğini ve icra dosyası kapatıldığını, davacı ise işbu dava ile dava konusu çekin rızası dışında elinden çıkmış olduğunu iddia ettiğini, bu çekten dolayı borcu olmadığının tespitini ve çek bedelinin istirdatını talep ettiğini, davacı tarafın bu haksız ve soyut iddialarını kabul etmemekle birlikte davacının bu iddiaları ispata da muhtaç olduğunu, müvekkil şirketin faktoring sözleşmesi ile çeki alırken davacının iddialarından haberdar olması söz konusu olmadığını, davacı taraf defi ve itirazlarını iyi niyetli olan müvekkil şirkete karşı ileri süremeyeceğini, davacı taraf çek bedelinin ödenmesini müvekkil şirketten talep edemeyeceğini, davacının bu talebinin de reddi gerektiğini, dava konusu çekte ciro silsilesi düzgün olup kopukluk bulunmadığını, Davacının ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talebinin Reddine, Yetki itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine, haksız ve yasaya aykırı açılan davanın reddine, davacının %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir \t
KANITLAR VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ... nolu ...-USD bedelli çekin davacı tarafından rızası dışında elinden çıktığı iddiası ile dava konusu çek yönünden borçlu olmadığının tespiti ile istirdat istemine ilişkindir.
Davaya konu çek fotokopisinin incelenmesinde; ... seri numaralı ... USD bedelli çekin keşidecisinin ..., lehdarın ... olduğu, davalıların çek ciro zincirindeki cirantalardan oldukları görülmüştür.
Davacının ibraz ettiği \"İbraname ve Protokol\" başlıklı belgenin incelenmesinde, çekte ciranta konumunda bulunun ... ile davacı ... arasında protokolün düzenlenerek imza altına alındığuı, davaya konu ... seri numaralı ... USD bedelli çekin davacıya verileceği hususuna protokolde yer verildiği görülmüştür.
Kural olarak çekte ismi yazılı olmayan davacının sözkonusu çeklerden dolayı sorumluluğu olmayacağından ve aktif dava ehliyeti de bulunmamaktadır. Ancak davacı tarafın çek fotokopisinde ciranta konumunda bulunan ... ile aralarındaki protokol gereği çekteki hak sahibi olduğunu iddia etmiş olduğu nazara alındığında davacının dava konusu çek yönünden aktif dava ehliyetinin bulunduğu Mahkememizce kabul edilmiş ve bu doğrultuda yargılamaya devam olunmuştur.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; \"faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez.\"
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren \"faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik\" 8/1 madesinde ise; \"faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir\" düzenlemesine yer verilmiştir.
Somut olayda dava konusu çekte lehtardan hamile ciro silsilenin tam olduğu, herhangi bir kopukluk bulunmadığı anlaşıldığından davalı ...'nin yetkili hamil olduğunun kabulü gerekir.
6102 sayılı T.T.K.'nun 792. maddesine göre; \"çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle hükümlüdür.\"
6361 sayılı Yasa'nın 9/2 maddesi hükmü ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8. maddesi, faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğünü yüklemiş, 6102 sayılı T.T.K.'nun 790. maddesi ise ciro silsilinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü yüklemiştir. Faktoring şirketlerine bunların dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Mahkememizce davacı tarafa dava dilekçesinde belirttiği savcılık dosyasını bildirmek üzere öninceleme duruşmasında 2 haftalık kesin süre verilmiş, verilen kesin süre içerisinde bildirimde bulunulmaması halinde bu delilden vazgeçmiş sayılacağı hususu ihtar edilmiş, davacı tarafça süresi içerisinde savcılık dosyasına ilişkin bildirimde bulunulmamış ... tarihli celsede davacı vekilinin savcılık dosyasında takipsizlik kararı verildiğini beyan ettiği görülmüştür.
Tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları delillere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davalı ... şirketi tarafından yapılan işlemin ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu, çekin ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, davalının yetkili hamil olduğu, faktoring sözleşmesinin ve devir işleminin ödeme yasağı kararı alınmadan önce yapıldığı, faktoring şirketinin çek hakkında ödeme yasağı konulduğunu bilebilecek durumda olmadığı, davalıların kötüniyetli olduğuna dair iddiaları teyit eder tarzda bir delilin davacı tarafça dosyaya ibraz edilmediği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken ... TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan ... TL harçtan mahsubu ile bakiye ... TL harcın davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerine bırakılmasına,
4-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalılar ... ve ... kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap edilen ...-TL ... vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılar ... ve ...'ne verilmesine,
6-Karar kesinleştiğinde bakiye gider avansının ilgili tarafa derhal iadesine,
Dair; tebliğden itibaren İKİ HAFTA içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenecek olan istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı diğer davalıların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/02/2021
Katip ...
E imzalı
Hakim ...
E imzalı