T.C. ... 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\tEsas-Karar No: 2023/336 Esas - 2024/774
\tTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t: 2023/336 Esas
KARAR NO\t: 2024/774
DAVA\t: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 10/05/2023
KARAR TARİHİ\t: 22/11/2024
GEREK.KARAR.YAZ. TARİH \t: 19/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile ...Özel Güvenlik Ltd. Şti. arasında 2021/329341 ihale kayıt numaralı ihale neticesinde, “Tekirdağ Doğalgaz Santralleri İşletme Müdürlüğü İhtiyacı 3 Yıl Süreli 26 Kişi İle Özel Güvenlik Hizmeti” işine ait sözleşme imzalandığını, sözleşme maddeleri ve diğer düzenlemeler gereği damga vergilerinin davalı tarafından teşekkülü hesaplarına yatırıldığını, söz konusu damga vergilerinin, mükellef olan teşekkülleri tarafından yasal süresi içerisinde beyan edilip ödendiğini, davalı firmanın daha sonra Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine, .... .... .... sayılı Kanunlar ve ikincil mevzuat hükümlerine göre yürütüldüğünü, Kamu İhale Genel Tebliği 78.30. Maddesinde; “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: ç) Sözleşme giderleri ve Genel Giderler: İhaleye ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, (...) sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” denildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin, “Sözleşme Bedeline Dahil Olan Giderler” başlıklı 7. Maddesinde taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin verginin sözleşme bedeline dahil olduğunun açıkça düzenlendiğini, Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve Teşekküllerinin ihalelerinde kullanılan Tip İdari Şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25.1. maddesinin; “İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğinde ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir.\" “İhalenin sözleşmeye bağlanması “ başlıklı 44. Maddesinin 6. bendi “Sözleşmenin imzalanmasına ilişkin her türlü vergi, resim ve harçlar ile diğer sözleşme giderleri Yükleniciye aittir.” şeklinde olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmelerin ve eki şartnamelerin muhtelif maddelerinde davalının bu husustaki sorumluluğunun düzenlendiğini, davacı firmanın teklif mektubunun; “Yukarıda ihale kayıt numarası ve adı yer alan ihaleye ilişkin ihale dokümanı oluşturan tüm belgeler tarafımızdan okunmuş, anlaşılmış ve kabul edilmiştir. Teklif fiyata dahil olduğu belirtilen tüm masraflar ve teklif geçerlilik süresi de dahil olmak üzere ihale dokümanında ter alan tüm düzenlemeleri dikkate alarak teklif verdiğimizi, dokümanda yer alan yükümlülükleri yeri, getirmememiz durumunda uygulanacak yaptırımları kabul ettiğimizi beyan ediyoruz.” şeklinde olduğunu, Kamu İhale Mevzuatında da belirtildiği üzere; teklif bedeline dahil olan sözleşme giderlerinin içerisinde yer alan dava konusu ihale kararı damga vergileri dahil sözleşme giderlerinin tamamı davalı firmaya hakediş bedeli içerisinde tekrar ödendiğini, Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde Kamu İhale Kurumunca hazırlanan ve teşekkülleri ihalelerinde kullanılan tip sözleşme ve ekleri gereği sözleşme bedeline dahil olan ve aralarındaki sözleşmeler gereği yüklenici sorumluluğunda olan tutarın kendilerince ödenmek zorunda kalındığını, izah edilen nedenlerle davanın kabulünü, 55.843,01TL alacaklarının ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle taraflarına ödenmesini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Usul yönünden görevli mahkemelerin Vergi Mahkemeleri olduğunu, İhale sonrası taraflar arasında sözleşme imzalanana kadar idare hukuk ilkelerinin geçerli olduğunu, uyuşmazlık konusu vergi tutarının sözleşme öncesi aşamada doğmuş vergi niteliğinde olduğundan sözleşme kapsamında olan bir konu olarak değerlendirilemeyeceğini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerin, ihaleye hazırlık aşaması, ihale süreci aşaması ve sözleşme imzalanması aşaması olmak üzere üç ana aşamadan oluştuğunu, davacının ihale açmak suretiyle ihale etmek istediği işi potansiyel isteklilere duyurduğunu, akabinde ihale katılımcılarının tekliflerini sunduğunu, bu ana kadar katılımcıların bu iş için sadece istekli sıfatını kazandıklarını, davacının kesinleşen ihale kararını imza etmek suretiyle, ki bunun davacının tek taraflı işlemi olduğunu ve imza edildiği anda davaya konu vergiyi doğuran olayın gerçekleştiğini, kararın alınmasının akabinde uyuşmazlığa konu olan İhale Karar Damga Vergisi borçlusu sıfatını kazandığını, sonrasına imzalanan kararla isteklilere kiminle çalışılacağının bildirildiğini, sonrasında İse en avantajlı teklif sahibiyle sözleşme imzalandığını, sözleşmenin imzalanmasıyla Sözleşme Damga Vergisinin doğduğunu, Sözleşme Damga Vergisinin yüklenici üzerinde olduğundan behis olmadığını, çünkü sözleşmeye yüklenici firmanın da imza koyduğunu, İhale Karar Damga Vergisinin doğduğu anda müvekkilin sadece istekli sıfatını taşıdığını, aralarında sözleşmeyle kurulmuş bir bağ bulunmadığını, söz konusu verginin sözleşmeden önce doğduğu ve davacıyı bağladığı açık olduğunu, sunulan sözleşme hükümlerine dayanılmak suretiyle müvekkilin üzerine yükletilmeye çalışılmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından her ne kadar Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.30.maddesinin (ç) bendine göre ihale damga vergisinin sözleşme giderlerine dahil olduğu ve bundan dolayı ihale öncesi damga vergilerinden müvekkil şirketin sorumlu olduğunun iddia edildiğini, 78.30. Maddesinin (ç) bendinde sözleşme öncesi damga vergisi sözleşme gideri olarak sayılmış ise de; bahse konu genel tebliğin taraflar arasında imzalanan tip sözleşmelerin eki ya da unsuru olmadığı gibi taraflar arasındaki tip sözleşmelerde düzenlenmediğini, söz konusu genel tebliğin sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak düzenlenmediğini, sözleşme ile ihale dokümanları arasında çelişki ve farklılık bulunması halinde ortaya çıkacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde öncelikle hiyerarşiye uygun olarak bakılacak belgeler arasında yer almadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeden üstün konumda olan hizmet işleri genel şartnamesi ve idari şartname olduğunu, kaldı ki Kamu İhale Genel Tebliği'ne taraflar arasındaki irade doğrultusunda imzalanan sözleşmeden daha üstün bir nitelik tanınması halinde sözleşmenin hükümsüz kalacağı nedeniyle davaya konu uyuşmazlığın çözümü için özel hukuk hükümlerinin uygulandığını, taahhüdün yerine getirilmesi aşamasına ilişkin, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğini, sözleşmelerin ilgili maddelerinin incelenmesinde; \"Sözleşme bedeline dahil olan giderler\" başlıklı 7. maddesinde; \"Taahhüdün yerine getirilmesi ilişkin sözleşme ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi sözleşme bedeline dahil olmayıp, idare tarafından yükleniciye ödenir.\" düzenlemesi yer aldığını, sözleşme hükmünden anlaşılacağı üzere sözleşme imzalandıktan sonra taahhüdün yerine getirilmesi aşamasında ödenen vergi ve harçların sözleşme bedeline dahil olduğunu, davaya konu ihale karar pulunun, sözleşme imzalanması öncesine ait ihale süreci aşamasında davacı tarafından alınan ve davalıların imzasının taşımayan tek taraflı ihale kararlarına ilişkin olduğundan müvekkilin sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, Hizmet işleri genel şartnamesinde davaya konu edilen ihale karar pulu damga vergisine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini, idari şartnamenin \"Teklif fiyata dahil olan giderler\" başlıklı 25 inci maddesinde İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyata dahildir.\" düzenlemesi yer aldığını, anlaşılacağı üzere sözleşmenin uygulanması sırasındaki ödenecek vergilerin teklif fiyata dahil olan giderler kapsamında kabul edildiğini, davaya konu sözleşme öncesi işleme dayanan ihale karar pulunun, teklif fiyata dahil giderler kapsamında belirtilmediğini, kimse henüz bir sözleşme ile bağlı değilken doğan bir vergiden sorumlu tutulamayacağını, davaya konu vergiyi doğuran olay ve verginin niteliği göz önüne alındığında sorumluluğun davacı'ya, yani vergiyi doğuran olayın tek muhatabı ve sorumlusuna ait olduğunu, söz konusu vergiyi doğurucu işlemin, davacı tarafından gerçekleştirilen tek taraflı bir işlem olduğunu, yüklenicinin sorumluluğundan bahsedilmesinin mümkün olmadığını, Hizmet Alım Sözleşmesi'nin imzalandığı ve ihale karar damga vergisinin müvekkil şirketçe yatırıldığı, sözleşmeler uyarınca mükellefiyetin ve sorumluluğun tarafımıza geçtiği yönündeki değerlendirmelerin hatalı olduğunu, söz konusu bedelin sözleşme imzalanmasının ön şartı olarak haksız bir şekilde talep edildiğini, bu nedenle müvekkili şirket tarafından yatırılmak durumunda kalındığını, ancak bu durumun mükellefiyetin tarafımıza geçtiği şeklinde yorumlanamayacağını, davacı şirketin mükellefiyeti, sözleşme ve eki belgelerle değiştirmeye çalıştığını, mükellefiyetin kanunla belirlendiğini ve sözleşme ile değiştirilemeyeceğini, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun 3. ve 24/2” md.'lerinde verginin mükellefinin açıkça tanımlandığını, “ Madde 3 Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.\" denildiğini, davacının bahsettiği verginin adının İhale Karar Damga vergisi olduğunu, mükellefinin bu kararı alan kişi veya kişiler olduğunu, Vergi Mahkemesi kararı ile ödenmiş olan ihale Karar Damga Vergisi'nin davacı şirketin sorumluluğunda olduğunun belirtildiğini, ihale kararını alan davacı kurum Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I ve Il sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idareleri arasında sayılmadığını, 27.07.2006 tarih ve 26241 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektrik Üretim Anonim Şirketi Ana Statüsü'nün 5. maddesinde, Elektrik Üretim Anonim Şirketinin, tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir iktisadi devlet teşekkülü olduğunun belirtilmiş olduğunu ve taraf olduğu işlemlerde vergiden muaf tutulacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmediğini, Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'nün 488 sayılı Kanunun yukarıda anılan 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığını, bu durumda; ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefinin, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan davacı Elektrik Üretim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü olduğunu, mükellefi ve sorumlusu olmayan iş bu davanın davalısı mükellef şirketten tamamen Yasa'ya aykırı şekilde \"ihale karar pulu\" adı altında damga vergisi tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLER
-Taraflar arasında düzenlenen sözleşme örneği
-Ödeme belgeleri
-Vergi dairesi kayıtları
-Bilirkişi raporunda özetle; Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacı tarafın, davalı taraftan: 01/02/2023 tarihinde Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğü hesaplarına yatırmış olduğu, 42.989,10TL Damga Vergisi, 12.853,91TL Gecikme Zammı olmak üzere toplam 55.843,01TL tutarında alacaklı olduğunu bildirmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri uyarınca ihale karar damga vergisinin tahsili talebine ilişkindir.
Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun olmakla hükmün tesisinde esas alınmıştır.
Davanın çözümü için herşeyden önce ihale damga vergisinin kim tarafından ödenmesi gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
488 sayılı damga vergisi kanununun 3.maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği belirtilmiştir. Kanuna ekli (1) sayılı tablonun \"II.karararlar ve mazbatalar\" başlıklı bölümünün 2.fıkrasında, ihale kanunlarına tabi olan veya resmi daire ve kamu tüzel kişiliğe haiz kurumların hertürlü ihale kararlarının nispi damga vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır. Davacının bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu buna göre mevzuat hükümleri gözetildiğinde sözleşme öncesi alınan ihale kararına ilişkin olarak ödenen damga vergisinden dolayı mükellefin davacı olduğu açıktır. Ne var ki kanuni yükümlülüğe rağmen sözleşmenin imzalanması sırasında davacıya ait kanuni yükümlülüğün davalı tarafından yerine getirileceğine dair bir sözleşme yapılması mümkün olup bu yönde bir anlaşmanın varlığı halinde sözleşme ilişkisine dayalı olarak davacının ödediği damga vergisini davalıdan talep etme hakkı bulunabilecektir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7/1, 25, 44 maddeleri ve Kamu İhale Genel Tebliği 78.30.maddesi hükümleri nazara alındığında, sözleşmeden doğan tüm vergi, resim ve harçların davalıya ait olduğunun anlaşıldığı yine ihale teklifi olarak davalı tarafça sunulan tutarın içerisinde ihale karar damga vergisinin maliyet kalemi olarak hesap edilmek suretiyle teklif verildiğinin kabulü gerektiği, bu nedenle davacı tarafça ödenen verginin davalıdan tahsili talebinde hukuka aykırılık bulunmadığı yine damga vergisinin gecikme cezası ile ödenmesinde davacının bir kusurunun olmadığı anlaşılmakla taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacı tarafın, davalı taraftan: 01/02/2023 tarihinde Maltepe Vergi Dairesi Müdürlüğü hesaplarına yatırmış olduğu, 42.989,10 TL Damga Vergisi, 12.853,91TL Gecikme Zammı olmak üzere toplam 55.843,01TL tutarında alacaklı olduğu kanaatine varılmış ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜNE, 55.843,01 TL'nin 01.02.2023 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalıdan tahsiline, davacıya ödenmesine,
2-Kabul edilen 55.843,01 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 3.814,64 TL karar ve ilam harcından 953,66 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 2.860,98 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı, 953,66 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.133,56 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının karşıladığı 321,00 TL tebligat gideri, 6.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.321,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 55.843,01 TL üzerinden takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 22/11/2024