T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2023/750
KARAR NO\t: 2024/1327
DAVA\t: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 01/08/2023
KARAR TARİHİ\t: 25/12/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH\t: 30/12/2024
DAVA: Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasındaki ticari ilişki gereğince müvekkili tarafından davalıya 2 adet fatura düzenlendiğini, davalı tarafından 28.568.54 USD ödendiğini, 62.731,46 USD bakiye alacak kaldığını, davalının fatura konusu malları eksiksiz teslim aldığını, bu kapsamda gümrük beyannamelerinin düzenlendiğini, Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... esasına kayıtlı olarak icra takibi başlattıklarını, davalının takibe itirazı ile takibin durduğunu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacının isnat ettiği alacak kalemlerine dayanak olan fatura içeriği ürünlerin ihracatı konusunda dava dışı …AŞ ile anlaştığını, anlaşma ile fatura çıkışının davacı firmaya, ödemenin ise dava dışı şirkete yapılması konusunda anlaştıklarını, 1 yılı aşkın süredir bu ticari ilişkinin bu şekilde devam ettiğini, davaya konu edilmiş fatura bedellerinin dava dışı .... şirketine ödendiğini, davacı firmanın milyon dolarlar bedelinde fatura kesmesine rağmen müvekkili tarafından davacıya 1 TL ödeme dahi yapılmadığını, bunun sebebinin taraflar arasındaki sözlü anlaşma olduğunu, hatta davacının ödendiğini beyan ettiği tutarın dahi dava dışı şirkete yapıldığını, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını, davacının sunduğu fatura ve ihracat beyannamesi incelendiğinde açıklama bölümünde ürün adı olarak “...” yazdığını, 29/07/2022 tarihinden itibaren bugüne kadar kesilmiş olan faturaların açıklama bölümünde aynı hususun belirtildiğini, davanın .... firmasına ihbar edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVABA CEVAP: Davacı vekili tarafından sunulan cevaba cevap dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinin yasal süresinde sunulmadığını, cevap dilekçesinde yazılı hususları kabul etmediklerini, davalı tarafça iddia edilen sözlü anlaşma iddialarının gerçeklikle bağdaşmadığı gibi tacir olmanın yasal yükümlülüklerine de aykırı olduğunu, müvekkilinin sözleşmeden bilgisinin olmadığını, davalının emtiaları eksiksiz teslim aldığının beyannameler ile sabit olduğunu, borçlu tarafından herhangi bir ödeme belgesi sunulmadığını, faturalara yasal süresi içerisinde itiraz edilmediğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İKİNCİ CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan ikinci cevap dilekçesinde özetle; ibraz etmiş oldukları cevap dilekçesinin süresinde olduğunu, bir tacirin hiçbir ödeme almadan aylık ortalama 70 bin dolar civarında milyon doları aşan ürün satmaya devam etmeyeceğini, yapılan incelemeler sonucunda durumun ortaya çıkacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ilamsız icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olup, fatura konusu malların davalıya teslim edildiği ve davacı tarafa ödeme yapılmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davalı tarafın taraflar arasında yapılan sözlü anlaşma gereğince ödemelerin dava dışı şirkete yapıldığı iddiasına ilişkin olduğu, bu suretle uyuşmazlığın taraflar arasında ödemelerin dava dışı şirkete yapılması konusunda anlaşma olup olmadığı, dava dışı şirkete ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılan ödemelerin icra takibine dayanak faturalara konu mallara ilişkin olup olmadığı, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının celbi talep edilmiş, dosya uyap sistemi üzerinden mahkememize gönderilmiş olup, davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 62.731,46-USD üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı takip borçlusunun vekili aracılığıyla takibe itiraz ettiği ve takibin durmuş olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların ticari defter ve belgeleri ile dava dışı .... Dış Ticaret Anonim Şirketi defterleri üzerinde 19/02/2024 günü, saat 15.00'de Mahkememiz duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınmasına karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM ...'nun 15/04/2024 tarihli kök raporunda özetle; dava dışı şirket tarafından davacı şirkete mal teslimi yapıldığını, davacı tarafından teslim alınan bu mallara ilave bir işlem uygulanarak ihraç kaydıyla davalı şirkete teslim edildiğini, ihraç kayıtlı olarak davacıdan alınan malların davalı şirket tarafından ihracatının gerçekleştirildiğini, davalı şirketin ödemelerini dava dışı şirkete yaptığını, dava dışı şirket tarafından davacı şirkete ödeme yapıldıkça, davacı şirket ticari defterlerinde davalı şirketin hesabına alacak kaydedildiğini, davacı tarafından davalıya, dava konusu 91.300-USD karşılığı 1.730.637,15-TL tutarında 2 adet fatura düzenlendiğini, mal teslimine ilişkin davalı tarafından bir itirazın olmadığını, davacı tarafından beyan edildiği haliyle bahse konu faturalara karşılık 28.568,54-USD tahsilat yapıldığı ve dava konusu ödenmeyen alacağın 62.731,46-USD olduğunu, davacı ticari defterlerinde dava konusu faturalara ilişkin davalı tarafından yapılan bir ödeme kaydına rastlanılmadığını, davalı tarafından dava dışı şirkete 2023 yılında “....” açıklamalarıyla toplam 3.817.101-TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerin icra takibine dayanak faturalara konu mallara ilişkin olup olmadığının tespit edilemediğini, davacının davalıdan olan alacağının, icra takibine dayanak faturalar kapsamında ve yapılan kısmi tahsilat sonucunda 62.731,46-USD olduğunu bildirmiştir.
Davalı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde SMM maarifetiyle inceleme yapılarak bilirkişi raporu tanzimi için Antalya Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM ...'in 22/07/2024 tarihli raporunda özetle; davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.’nin ibraz ettiği 2022-2023 yılı ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.' nin davacı ....Ltd. Şti. ve dava dışı .... Dış Ticaret A.Ş. arasında ticari ilişkinin olduğunu, davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.’nin tarafıma ibraz ettiği 2022-2023 yılı ticari defterlerinin e-beratlarının oluşturma tarihlerinin süresi içerisinde olduğunu, kayıtlarının muhasebe usul ve esaslarına uygun olduğunu, 6100 sayılı HMK.’nun 222. maddesine göre ticari defterlerin sahibi lehinde delil olma özelliğine sahip olduğunu, davalı şirketin 2023 yılı defter kayıtlarında, 01.10.2023 tarihi itibariyle davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.’nin dava dışı ...A.Ş'ne borcu ve alacağı olmadığı hususunda kaydının olduğunu, davalının defter kayıtlarına göre davalı şirketin davacıya borcunun görünmediğini, davacı ve dava dışı şirket defterlerini inceleyen bilirkişiler Sayın ... ve Sayın ....'un tespitlerinin birbiri ile ve tarafınca yapılan tespitlere uymadığını, tarafların defter kayıtlarına göre sonucun farklı olduğunu, sebebinin tarafların belge ve kayıtlarındaki farklılıklar sebebiyle olabileceğini bildirmiştir.
İhbar Olunan ... Gıda Dış Ticaret A.Ş.'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde SMM maarifetiyle inceleme yapılarak bilirkişi raporu tanzimi için Bursa Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM ....'un 29/02/2024 tarihli raporunda özetle; Dava dışı ... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin 2021-2022-2023 yıllarına ait defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin T.T.K'nun 69. ile 213 sayılı V.U.K.'nun 220. ve 222.inci maddelerinde öngörülmüş olan esaslara uygun olarak yaptırılmış olduğunu, kayıtlama sistemi olarak Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğunu, tutulması zorunlu defterlerin birbirlerini doğruladığını, dava dışı .... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketi'nin ticari defterlerine göre; davacı ... Gıda ve Tarım Ürünleri İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin dava dışı .... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketine, 120.10.T002 hesap kodlu cari hesabından 15.03.2023 tarihi itibariyle 2.713.379,46-TL borçlu olduğunu, 320.10.7003 hesap kodlu cari hesabından 01.10.2023 tarihi itibariyle 2.282.716,64-TL borçlu olduğunu, davalı .... Dış Ticaret Limited Şirketi'nin dava dışı ... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketinden 120.10.A001 hesap kodlu cari hesabından 30.12.2023 tarihi itibariyle 7.075.028,51-TL alacaklı olduğunu, bu nedenle davalı ... Dış Ticaret Limited Şirketi'nin Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu edilen icra tutarının dava dışı ... Gıda Dış Ticaret Anonim Şirketi tarafından mutabık kalınarak mahsuplaşma yolu ile ödenebileceğini, davacı şirket, davalı şirket ve dava dışı şirket arasında yapılan mutabakat mektubunun tarafına sunulmadığı için cari hesap bakiyeleri üzerinde mutabık olup olmadıklarının bilinemediğini bildirmiştir.
Mevcut bilirkişi raporuna itirazların irdelenerek ek rapor tanzimi için dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM ....'nun 12/10/2024 tarihli ek raporunda özetle; davacının dava dilekçesinde yer alan talebi dışındaki sonraki beyanında belirttiği fazlaya ilişkin talebinin yerinde olmadığını, davacı tarafından dosyaya sunulan hesap ekstresinde davalı ve dava dışı şirket hesaplarının birleştirildiğini, ticari defterlerinde ise davalı ve dava dışı şirket hesaplarının ayrı ayrı tutulduğunu, defterler üzerinden oluşturulan her iki hesap ekstresinin incelenmesinde davacı ... Gıda Ltd.Şti.'nin davalı ... Ltd. Şti.'nden 136.950-USD karşılığı 2.592.189,59-TL alacaklı olduğunu, dava dışı şirket ... A.Ş.'ye 74.218,54-USD karşılığı 1.395.609,57-TL borçlu olduğunu, her iki şirket cari hesaplarının mahsuplaştırılması halinde davalı Areestrading Ltd. Şti.'nden 62.731,46-USD karşılığı 1.196.580,02-TL alacaklı olabileceğini, dosya içeriğinden anlaşıldığı haliyle; dava dışı şirket tarafından davacı şirkete mal teslimi yapıldığını, davacı tarafından teslim alınan bu mallara ilave bir işlem uygulanarak ihraç kaydıyla davalı şirkete teslim edildiğini, ihraç kayıtlı olarak davacıdan alınan malların davalı şirket tarafından ihracatının gerçekleştirildiğini, davalı şirketin ödemelerini dava dışı şirkete yaptığını, dava dışı şirket tarafından davacı şirkete ödeme yapıldıkça, davacı şirket ticari defterlerinde davalı şirketin hesabına alacak kaydedildiğini, davacı ticari defterlerinde dava konusu faturalara ilişkin davalı tarafından yapılan bir ödeme kaydına rastlanılmadığını, taraf ticari defterlerinin birbirleriyle uyumsuz olduğunu bildirmiştir.
Davacı taraf davalı tarafa teslim edilen fatura konusu malların tahsili istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptalini talep etmiş, davalı taraf ise fatura konusu ürünlerin ihracatı konusunda 29/07/2022 tarihinde dava dışı ...AŞ şirketi ile anlaşma akdettiklerini, bu anlaşmaya göre fatura çıkışının davacı tarafından yapılması ve ödemenin ise dava dışı Master Maya ..AŞ şirketine yapılması konusunda anlaştıklarını, davacı ile dava dışı ...AŞ ile davacı arasında fason imalat akdi, davalı ile dava dışı ..Aş arasında distrübütörlük ve alım satım akdi bulunduğunu, KDV Kanunu 11/c maddesi gereğince KDV muafiyetinden faydalanabilmek için faturaların kendilerine kesildiğini beyan etmiştir.
3065 sayılı Katma Değer vergisi Kanununun vergi istisnasına ilişkin \"Mal ve hizmet ihracatı\" başlıklı 11/1(c) hükmünde, ihraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisinin ihracatçılar tarafından ödenmeyeceği; 11/4'te de söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen verginin terkin olunacağı düzenlenmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) fatura tanımlanmamıştır. Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 229. maddesinde \"Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır\" hükmünü haizdir. Bu hüküm çerçevesinde, 24.12.2003 tarihli ve 25326 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulunun 27.06.2003 tarihli ve 2001/l E., 2003/l K. sayılı kararında fatura; “Ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü, fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari belge niteliğindedir” şeklinde tanımlanmıştır.
Davalı, davacı ile arasındaki satışın, gerçek satış olmadığını, davalının KDV Kanunu'nun 11/c maddesinde şartları belirlenen KDV muafiyetinden faydalanmak için fatura düzenlendiğini ileri sürmekle iddiasını taraf muvazaasına dayandırdığı görülmüştür. Muvazaa, en basit tanımıyla, bir sözleşmenin taraflarının, üçüncü kişilerden gerçek durumu gizleyerek, onları aldatmak maksadıyla, gerçek iradelerine uymayan ve kendi aralarında geçerli olmayan bir hususta anlaşmalarıdır. Bu şekilde yapılan işlemlere de, muvazaalı işlemler adı verilir (Hukuk Genel Kurulu’nun 09.02.2005 gün E:2005/1-19, K:2005/42; 16.6.2010 gün ve E:2010/1-281, K:2010/323; 26.09.2012 gün ve E:2012/14-422, K:2012/618 sayılı ilamları).
Muvazaada, daima görünüşte var olan, ancak taraflarca gerçekte asla istenmeyen, salt üçüncü kişilere yanlış kanaat verip onları aldatmak amacıyla yapılmış bir hukuki işlem ile, bu işlemin aralarında geçerli olmadığına ilişkin bir muvazaa anlaşması mevcuttur. Bazı durumlarda, buna ek olarak, tarafların gerçek iradelerine uygun olan (tarafların gerçekte istedikleri), ancak, çeşitli nedenlerle görünen işlemin arkasına sakladıkları bir gizli işlem daha bulunur. Taraflar arasında bir gizli işlemin bulunup bulunmadığına göre bakılarak, muvazaanın iki türünden söz edilir. Bunlardan ilki, tarafların, kendi aralarında geçerli herhangi bir hukuki işlem yapmak istemedikleri halde, salt üçüncü kişilere, aralarında bir hukuki işlem varmış gibi görünmek için işlem yapmaları hali olup, bu halde mutlak (basit) muvazaa söz konusu olur. Diğeri ise, nispi (mevsuf) muvazaa olup, sözleşmenin niteliğinde, konusunda, şartlarında ya da tarafların şahsında ortaya çıkabilir. Bu durumda, görünüşteki işlem tarafların gerçek iradesine uygun bulunmadığından, her koşulda geçersizdir. Gizli işlem ise, yasanın o işlem için öngördüğü şekil şartına ve ayrıca herhangi bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için aradığı genel geçerlilik şartlarına uygun bulunduğu takdirde geçerli olabilecektir.
Diğer taraftan, görünüşteki hukuki işlemin muvazaa nedeniyle geçersiz bulunduğu iddiası, hukuken korunması gereken bir hakkı bulunan üçüncü kişiler tarafından da ileri sürülebilir. Çünkü muvazaalı bir hukuki işlem ile üçüncü kişinin zarara uğratılması, ona karşı işlenmiş bir haksız fiil niteliğindedir. Zira somut olayda da davalı tarafından gerçek olmayan bir alım satıma ilişkin fatura düzenlendiği iddia edilmektedir. VUK’nun 359/b maddesine göre “Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir.“ Aynı maddeye göre sahte belge düzenleyenler (ve kullananlar) 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacağı düzenlenmiştir. Davalı iddiasının da muvazaa iddiası niteliğinde olduğu sabittir. Görünüşteki işlemin geçerliliği ve ispatı bir şekle bağlı bulunsa bile, üçüncü kişiler muvazaa iddiasını tanık da dâhil olmak üzere her türlü delille ispat edebilirler. Esasen, üçüncü kişiye, tarafı olmadığı bir sözleşmedeki muvazaa olgusunu yazılı delille kanıtlama yükümü getirilmesine hukuken olanak da yoktur (Hukuk Genel Kurulu’nun 02.10.2002 gün ve E:2002/6-618, K:659; 24.02.2010 gün ve E:2010/6-94, K:100; 26.09.2012 gün ve E:2012/14-422, K:2012/618 sayılı ilamları). Muvazaanın varlığını iddia eden taraf veya bunların ardılı sıfatı ile hareket eden, başka bir anlatımla sözleşmenin yanlarından birine karşı dava açan kişi bu iddiasını ispat etmek zorundadır.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporları ile dava konusu fatura karşılığı ürünlerin davalıya teslim edildiği, taraf BA-BS kayıtlarının birbirini doğruladığı, davalı tarafından fatura karşılığı ödeme yapılmadığı sabittir. Somut olay yukarıda açıklanan ilke ve kavramlar ışığında değerlendirildiğinde; davacı tarafından takibe konulan faturanın taraf muvazaası nedeniyle verildiğine yönelik davalı iddiasının yazılı delille kanıtlanması gerekir. Takibe konu yapılan fatura alacağının muvazaalı olduğunu yasal olarak ispatlayacak yazılı bir delil davalı tarafça ibraz edilmemiştir. Davalı şirket, faturanın tarafı bulunduğuna göre, faturanın tarafı olan davacı üçüncü kişi olmadığından, muvazaa iddiasını tanıkla ya da olay örgüsünden çıkarım yaparak değil, usulün öngördüğü biçimde yazılı delille ispatlaması gerekmektedir. Davalı tarafça bu yönde bir delil sunulmamış olmakla davanın kabulü ile Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında davalının itirazının iptaline, davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile 247.205,86-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN KABULÜNE,
1-Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında davalının İTİRAZININ İPTALİNE, takibin DEVAMINA,
2-Davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile 247.205,86-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Alınması gereken 115.791,30-TL harçtan, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 22.767,68-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 93.023,62-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir KAYDINA,
4-Davacı tarafından yatırılan dava ilk açılış harç gideri olan 23.037,53-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak toplam 15.347,75-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir olunan 246.459,42-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Davalı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
9-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.
25/12/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır