TÜRK MİLLETİ ADINA\t
\t T.C.
\t BURSA
\t2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t: 2017
KARAR NO\t: 2018
HAKİM\t: ... ...
KATİP\t: ... ...
DAVACI \t: ... - ... ...
VEKİLİ\t:
DAVALI \t:
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t: Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ\t: 10/04/2017
KARAR TARİHİ\t: 27/09/2018
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 26/10/2018
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı ...’ın Bursa il içi taşımacılığında faaliyet gösteren ... plakalı özel halk otobüsünün maliki olduğunu, yapılan düzenlemelerle özel halk otobüslerinde nakit para kullanılmadığı bunun yerine manyetik bilet ve akıllı kart kullanıldığını, davacıya ait ve diğer halk otobüslerinde bulunan ve validatör denilen elektronik ücretlendirme cihazları sayesinde bu manyetik biletlerin kullanıldığını ve akıllı kartlardan ücret düşüldüğünü, bu hizmete ilişkin tüm paranın davalı şirkete toplandığını ve kontrolünün sağlandığını, yapılan ücretlendirmeye KDV'nin dahil olduğunu, davalı kurum periyodik olarak özel halk otobüsleri maliklerine taşıdıkları yolcu sayısına göre hak etmiş oldukları tutarları bildirerek fatura kesmelerini istediğini, otobüs sahibinin de tutara ilişkin olarak biniş hasılatı + KDV fatura kestiğini, ayrıca yapılan sözleşme gereği de davalı şirket sistem işletim bedeli aldığını ve buna ilişkin komisyon + KDV faturası düzenlendiğini, taraflar arasında imzalanan Bütünleşik Bilet Sistemi Toplu Taşıma Elektronik Akıllı Bilet Sistemi Sözleşmesi Protokolü’nün Genel Hükümleri başlıklı 3/d maddesinde iletişim bedelinin biniş hasılatının %l 1 + KDV’si olarak hesaplanacağının düzenlendiğini, söz konusu protokolde %11'in biniş hasılatının üzerinden hesaplanacağı, biniş hasılatında KDV'nin olmayacağını, davacının keseceği fatura biniş hasılat + KDV olduğunu, Bu nedenle davalının tazmin edeceği fatura tutarını hesaplarken esas alacağı, matrah KDV’siz olan biniş hasılatı olduğunu, Sözleşme gereği %11 olan bu tutar karşılıklı anlaşma sonucu %8 düşürüldüğü akabinde 2013 yılı 6. ayında %4,5 e kadar düşürüldüğünü, yüzdelerin düşürülmesine rağmen tüm bu süreler boyunca sürekli kanununa aykırı fatura düzenlenerek davacının zarara uğratıldığını, Davalı şirketin işletim bedeli matrahı hesaplarken davacının düzenlemiş olduğu fatura tutarındaki KDV'yi de ekleyerek komisyon faturası düzenlediğini, 365 sayılı Katma Değer Kanunu’nun Matraha Dahil Olmayan Unsurlar başlıklı 25. maddesinde matraha dahil edilecek unsurların açıkça belirtildiğini, kanunun emredici hükümlerine aykırı düzenlemelerin sözleşmeye konulamayacağını, somut olayda davalı tarafından tespit edilen matrahın içerinde KDV’nin dâhil edildiğini, Davalı şirketin sistem işletim bedeli matrahını hesaplarken müvekkilinin düzenlemiş olduğu fatura tutarındaki KDV’yi ekleyerek komisyon faturası düzenlediğini, davanın kabulü ile, 01.01.2010-20.12.2016 tarih aralığındaki dava konusu fazla faturalandırılan 17.248,48 TL’nin alındığı tarihinden itibaren işleyecek ticari davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklen verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Davacı ile davalı taraf arasında \" Bütünleşik Bilet Sistemi Toplu Taşıma Elektronik Akıllı Kart ve Akıllı Bilet Sistemi Protokolü\" imzalandığını, imzalanan bu protokolün \" Genel Hükümler\" başlıklı 3/d maddesinde \" Sistem işletim bedelinin biniş hasılatının %11+KDV'si\" olarak hesaplanacağı vc yine aynı sözleşmenin 18. maddesi \"İşleticiye yapılacak ödemelerde, özel halk otobüsünde bulunan ve işleticiye kayıtlı validört, biniş ve aktarma raporlarına göre yapılan idare ile banka arasındaki hesap mutabakatları geçerlidir. İşleticinin bu konuda herhangi bir itirazı hakkı yoktur. Ancak, herhangi bir sebepten dolayı hakkedişe itiraz vaki olursa ve gerek görülürse, hakkedişlere ilişkin itirazları değerlendirmek üzere idarenin, odanın ve bankanın görevlendireceği birer kişiden oluşturulan komisyon ayda bir kere itirazları değerlendirir. \" hükmü bulunduğunu, yine sözleşmenin 18. maddesinde düzenlenen hakkediş, davacının sözleşmeye göre verdiği hizmet karşılığında gerçekleştireceği yolcu taşıma sayısına tekabül eden validatörle tespit edilen ve davalı şirket tarafından yapılan kesinti sonucunda tahakkuk eden alacağı olduğunu, Gerek sözleşmenin 18. maddesinde düzenlenen hükümlerle gerekse de başka yoldan herhangi bir itirazın olmadığından huzurdaki davanın reddinin gerektiğini, Bütünleşik Bilet Sistemi Toplu Taşıma Elektronik Akıllı Kart ve Akıllı Bilet Sistemi Protokolü imzalandığını tarihin 13.05.2005 olduğunu, sözleşmenin imzalandığı tarihte, mülga 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanun’un geçerli olduğunu, huzurdaki davada, davacının hizmeti sonucunda aldığı ücretin hakediş olduğunu, davacının herhangi bir sebepten dolayı hak edişe itirazı vaki olursa ve gerek görülürse hakkedişe ilişkin itirazları değerlendirmek üzere idarenin, odanın ve bankanın görevlendireceği birer kişiden oluşan komisyon kurulacağını, davacının oluşan komisyona herhangi bir itirazı kayıtlı beyan etmemesi nedeniyle hakkedişin kesinleştiğini ve hak edişe bağlı haklar düştüğünden davanın reddinin gerektiğini, davacı şirketçe yapılan hesaplamalar ve kesilen faturalar taraflar arasında akdedilen sözleşme ve protokol hükümlerine uygun olduğunu, bu nedenle ödenmesi istenen tutarlara ilişkin hukuka ve muhasebe standartlarına uygun olmadığını ve davacı taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, diğer yandan Katma Değer Vergisi Kanunu 4. 8 ve 10. maddeleri gereği olarak bir mal veya hizmeti teslim alan müşterinin ödemeyi yaparken mal ve hizmet bedeli ile birlikte KDV'yi ayrıca hesaplamak ve ödemek zorunda olduğu, bu durumda dava konusu işlemlerde KDV'si satış bedelinden ayrıca hesaplamak zorunda oldduğunu, yine bu durumda dava konusu işlemelerede KDV'nin dava tarafından müvekkile ödenmesinde KDV kanunu bakımından da bir aykırılık olmadığını, 3065 sayılı Kanunun 8/2 maddesinde yapılan değişiklikle vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı halde vergi uygulanması veya yanlışlıkla olması gerekenden fazla vergi hesaplanması halinde fazla hesaplanan vergilerin indirimi ve hakkın sahibine iadesi hususunda Bakanlığın yetkili kılındığını, vergi dairesine müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, dava dilekçesinde talep edilen faizin gerek türüne gerekse de başlangıç tarihinde itiraz ettiklerini, dava dilekçesinde talep edilen meblağa alındığı tarihlerden itibaren faiz olduğunu bu talebin kabulünün mümkün olmadığını, Davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tar bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap dilekçesi, ikinci cevap dilekçesi, tarafların beyanı, ticari defterler, faturalar, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:
Dava, hukuki niteliği itibariyle alacak davası istemine ilişkindir.
Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
Davalının zamanaşımı itirazı yönünden, alacağın sözleşmeden kaynaklandığı anlaşılmakla TBK' nın 146. Maddesi uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı süresi geçerli olduğu ve bu sürenin tamamlanmadığından reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce 20/02/2018 tarihli celsede; dosyanın 1 hesap uzmanı SMMM ile 1 SMMM bilirkişiden oluşan heyete tevdii edilerek, gerektiğinde davalı şirketin sunacağı belgelerin büyüklüğü kapsamında yerinde inceleme yetkisi verilerek tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda rapor düzenlenmesini istenmesine, karar verilmiş olmakla; bilirkişiler SMMM ................... ile SMMM ... tarafından Mahkememize ibraz edilen 27/06/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda \" A-Davacının yapmış olduğu iş ve hizmetin sonucunda aldığı ücretin,Yargıtay kararınca kabul edilen Hak ediş olması durumunda; davacının, herhangi bir sebepten dolayı hak edişe itiraz vaki olursa ve gerek görülürse, hak edişlere ilişkin İtirazları değerlendirmek üzere idarenin, odanın ve bankanın görevlendireceği birer kişiden oluşturulan komisyona itiraz etmemiş olması ve her hangi bir İhtiraz-i kayıt beyan etmemesi nedeniyle; hak ediş olduğu şekliyle kesinleştiğinden ve hak edişe bağlı haklar düştüğünden, ayrıca davalı vekilinin 01.03.2018 tarihli dilekçe ekinde yer alan Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ............... Sayılı dosyası doğrultusunda kaıar verilmesi durumunda davacının alacağının bulunmayacağı ve Davanın reddi gerekeceği hususu sayın mahkemenin takdirindedir. B-Sayın Mahkemenin, heyetimizin görüşüne katılması durumunda, davalının (113.699,91-96.308,00=) 17.391,91 TL (KDV dahil) fazla fatura düzenlediği, H.M.K. 26 gereğince taleple bağlılık ilkesi uyarınca, davacı tarafından dava dilekçesinde 17.248,48 TL olarak kabulü; sayın mahkemenin takdirindedir. Bu açıklamalar ışığında, seçenekli olarak uyuşmazlık konusunda sonuç ve kanaatine varıldığı\" belirtilmiştir.
Usul ve yasaya ve dosya kapsamına uygun olması nedeniyle mahkememizce de benimsenen bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi; 2010-2016 yılları arasında davalının hakettiği komisyon miktarını yanlış hesaplamak suretiyle davacıdan 17.391,91 TL fazla kesinti yapıldığı sabittir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 18.maddesi uyarınca tarafların hakedişe itiraz etmeleri halinde öncelikle 3 kişilik komisyona müracaat etmeleri gerekir.Çözümlenmesi gereken mesele,davacıdan yapılan kesinti hakediş olup olmadığı ve ayrıca davacının komisyona başvurmadan bu davayı açabilip açamayacağı noktasındadır
Davacının alacağı sözleşmeden kaynaklanan bir hak olup teknik anlamda bir hak ediş değildir.
Yine taraflar arasında imzalanan Bütünleşik Bilet Sistemi Toplu Taşıma Elektronik Akıllı Bilet Sistemi Sözleşmesi Protokolünün 18.maddesi ile tarafların dava açma hakkı kaldırılmadığından,davacının itiraz müessesine müracaat etmeden dava açabileceği kabul edilmiştir.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/6112 Esas ve 2015/13936 Karar sayılı Kararda vurgulandığı üzere) Dolayısıyla davacıdan yanlış hesaplanan gerekçeli denetime açık bilirkişi raporuna itibar edilerek, alacağın hak ediş olmadığından, 17.248,48 TL alacağın davalıdan dava tarihi itibariyle temerrüdün oluştuğundan faiz işletilerek aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın kabulü ile 17.248,48 TL alacağın dava tarihi olan 10/04/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.178,24 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 294,57 TL'nin mahsubu ile bakiye 883,67 TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan bilirkişi gideri 900,00 TL, posta ve tebligat gideri 141,00 TL olmak üzere toplam 1.041,00 TL yargılama gideri ve 294,57 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.335,57 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 2.180,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK' nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMKnın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
27/09/2018
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır