T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/2477
KARAR NO\t\t: 2024/282
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: MUĞLA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI\t\t: 2023/59
KARAR TARİHİ\t: 25/07/2023
DAVA TARİHİ\t:17/01/2023
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)|Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAİRE KARAR TARİHİ\t: 05/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 05/02/2024
Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/59 Esas sayılı dosyasında verilen 25/07/2023 tarihli kararının, davalı vekili tarafından istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı avukatı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; davacı vekili, 19/07/2023 tarihli dilekçesi ile; Mahkememizin 07/04/2023 tarihli ara kararı ile \"Fethiye İcra Dairesinin 2022/9769, 2022/9772 ve 2022/9773 esas sayılı dosyalarında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde İHTİYATİ TEDBİR KONULMASINA,\" kararı verildiğini, karşı tarafın talebi doğrultusunda Fethiye İcra Dairesinin 2022/9772 esas sayılı dosya kapsamındaki ihtiyati tedbirden vazgeçtiklerini, 2022/9772 esas sayılı dosya hakkında verilen paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, diğer dosyadaki ihtiyati tedbir kararlarının devam etmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi 25/07/2023 Tarih ve 2023/59 Esas, sayılı ara kararında özetle; ...\" davacı vekilinin 19/07/2023 havale tarihli 2022/9772 esas sayılı dosya hakkında verilen paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kaldırılması, 2022/9769 ile 2022/9773 esas sayılı dosyalardaki ihtiyati tedbir kararlarının devam etmesi talebinin kabulüne, davalı vekilinin 13/07/2023 havale tarihli Mahkememizin 07/04/2023 tarihli ara kararının kaldırılması talebinin kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki ara karar tesis edilmiştir. Davacı Vekilinin Talebinin Kabulüne, davalı vekilinin talebinin kısmen kabulü ile, mahkememizin 07/04/2023 tarihli ara kararı ile fethiye icra dairesinin 2022/9772 esas sayılı dosyasında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, mahkememizin 07/04/2023 tarihli ara kararı 2022/9769 ve 2022/9773 esas sayılı dosyalarında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararının devamına...\" gerekçelerini içeren ifadelerle karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN:
Davalı vekili tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı avukatı tarafından verilen 01/08/2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi’nin menfi tespit davasına konu teşkil eden borca karşılık davacı tarafça davalıya güvence olarak verilen 11694 yevmiye no.lu araç rehni, Fethiye 1. Noterliği'nin 09/09/2021 tarih ve 10872 yevmiye no.lu araç rehni ve Fethiye 1. Noterliği'nin 08/09/2021 tarih ve 10822 yevmiye no.lu araç rehninin paraya çevrilmesi için Fethiye İcra Dairesinin 2022/9769, 2022/9772 ve 2022/9773 Esas sayılı dosyalarında başlatılan icra takiplerinde, rehinli ...., ...ve ... plakalı araçlar satış işlemleri gerçekleştirilerek davalının alacağına kavuşması için yakalanıp yed’i emin deposunda muhafaza altına alındığı, araçlar satış aşamasında iken, davacı tarafından Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi’nin iki ayrı menfi tespit davası açılmıştır. Davacının talebi doğrultusunda, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 07/04/2023 tarihinde “Fethiye İcra Dairesinin 2022/9769, 2022/9772 ve 2022/9773 esas sayılı dosyalarında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasına” şeklinde ara karar tesis edildiği, davacı, hesaplamanın yapıldığı 11/07/2023 tarihinde dosya borçlarının tamamını ödediği, davacı bu eylemiyle borcunu kabullendiği,dolayısıyla davacı açısından, en azından 195.142,00 TL’lik tutar için borç ikrarı mevcut olduğunu, tüm bu nedenlerle, istinaf incelemesi neticesinde ilk derece mahkemesi ara kararının ikinci kısmının kaldırılması gerektiğini, dosyanın öncelikle incelemeye alınmasını talep etmiştir.
GEREKÇE; Dava: rehnin fekkinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.
İhtiyati tedbir; 6100 Sayılı HMK'nın 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılmasıyla hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir kurumu kabul edilmiştir.
HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale gelebileceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, genel bir ihtiyati tedbir sebebi veya şartı olarak kabul edilmiştir. Bu şartlardan birisinin mevcudiyeti halinde, mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.
İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş, ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceğini düzenlemiştir.
İhtiyati tedbire esas olan hakkın iyi belirlenmesi gerekir. Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun ''uyuşmazlık konusu hakkında'' diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (madde 389/1). Ancak özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. Bu sebeple, para alacakları konusunda özel ve istisnai durumlar dışında asıl geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir. Keza, diğer özel hükümlerde açıkça farklı bir geçici hukuki korumadan bahsedilmişse, bu durumda da o çerçevede bir karar verilmeli, ihtiyati tedbir kararı verilmemelidir.
İstinafa konu ara karar 25/07/2023 tarihli ara kararının istinafen incelenmesi talebine ilişkindir.
Somut olayda davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalının 3 adet aracın 460.000,00 TL bedel karşılığında satışı için ve satış bedellerinin de taksitle ödeneceğine dair şifaen anlaştıklarını bu anlaşmaya istinaden davalının araçları teslim ettiğini resmi satışları yapmadığını davacının davalıya 17/12/2020 de ödeme yapmaya başladığını nihayet 08/09/2021 tarihinde .... plakalı aracın 09/09/2021 tarihinde ... plakalı aracın 24/09/2021 tarihinde ise ... plakalı aracın noterde resmi satışlarının yapıldığını davalının aracını güvence altına almak için 460.000,00 TL tutarında rehin sözleşmelerinin tanzim ettirdiğini araçlara rehin konduğunu yine aracın güvence altına alınması için taraflar arasında 450.000,00 TL bono düzenlendiğini rehin sözleşmeleri ve bononun aynı borcu güvence altına almak amacı ile konduğunu davacının düzenli olarak davalıya ödeme yaptığını ancak ödenen para miktarının ... plakalı aracın üzerindeki rehin bedelindeki fazlasıyla aşmış olmasına rağmen davalının rehnin kaldırılması için bugüne kadar hiçbir işlem yapmadığını davacının dava tarihine kadar ödediği toplam mevla 150.273,00 TL olup Fethiye 1. Noterliğinin 24/09/2021 tarihli ve 08/817 yevmiye nolu reyin sözleşmesinden de anlaşılacağı üzere bu mevla rehin bedelini karşıladığını belirterek ... plakalı araç üzerine konan rehnin fekkine karar verilmesini ve kalan mevla için Fethiye 1. Noterliğinin 09/09/2021 tarihli 10872 yevmiye nolu 150.000,00TL bedelli rehin sözleşmesindeki alacaktan düşülerek davacının ödenen meblağ kadar borcunun olmadığının tespitinin talep etmiştir.
Davacı vekili tarafından ayrıca ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuştur.
İlk Derece Mahkemesi 07/04/2023 tarihli ara kararı ile İcra İflas Kanununun 72/3 maddesi gereğince davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulüne %15 teminat karşılığında Fethiye İcra Dairesinin 2022/9769 2022/9772 2022/9773 esas sayılı dosyalarında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı vermiş bu karara kaşı davacı vekilinin itiraz etmesi üzerine 25/07/2023 tarihli ara kararı ile ihtiyati tedbir kararının Fethiye İcra Dairesinin 2022/9772 esas sayılı dosyasında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ihtiyatı tedbir kararının kaldırılmasına mahkemenin 07/04/2023 tarihli ara kararı ile 2022/9769 ve 2022/9773 esas sayılı dosyalarında icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmesi yönündeki ihtiyati tedbir kararının devamına dair ara kararı vermiş ve davalı vekili tarafından kararın haksız olduğu HMK hükümleri uyarınca tedbir istemiyle ilgili açıklayıcı bilgi verilmesi gerektiği, gerekçenin belirtilmediği, rehnin borçlu açısından borcun mevcudiyetini gösterdiği, davacının ödeme yapmak ve dosyayı kapatmak amacıyla icra dosyalarına dilekçe sunduğu 11/07/2023 tarihinde yapılan hesaba göre Fethiye İcra Dairesinin 2022/9773 sayılı dosyasında 323813 85 tl 2022/9772 esas sayılı dosyada borcun 84.345,36 TL olduğu Fethiye İcra Dairesinin 2022/9769 dosyasında toplam borcun 195.345,89 TL olduğu şeklinde hesap yapıldığı, davacının hesaplamanın yapıldığı 11/07/2023 tarihinde dosya borçlarının tamamını ödediğini davacının bu eylemiyle borcunu kabullendiğini buna rağmen tedbir kararı sebebiyle yatan paranın davalı tarafa ödenmediği, uzun süredir davalının alacağına kavuşamadığını, davacının 21/07/2023 tarihinde araçların uzun süredir yedieminde olmasından dolayı onarım masraflarını ödeyebilmek amacıyla Fethiye İcra Dairesi 20222/9772 esas sayılı dosyada rehinli olan aracı satmaya karar verildiğini , tedbir kararı kalkmadan rehnin sona ermediğini belirterek bu dosyadaki paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararının kaldırılması ve diğer dosyalardaki tedbir kararının devam etmesi talebini içeren bir dilekçesi uyap uzerinden dosyaya sunduğunu ve mahkemenin de davacı vekilinin 21/07/2023 tarihinde yeniden dilekçe sunarak borcu ikrar etmediğini, amacının araçları yedieminden çıkarabilmek olduğunu, ödemeyi bu amaçla yaptığını belirttiğini, davacı tarafın sürekli dilekçeler sunduğunu, taleplerini değiştirdiğini genişlettiğini, kötü niyetli olduğunu, enflasyonik koşullar dikkate alındığında icra dosyalarında bekletilmekte olan paralara uygulanan %15 oranındaki faizin son derece düşük olduğunu belirterek istinaf taleplerinin kabulü ile 07/04/2023 tarihli ara kararındaki 2022/9769 esas ve 2022/9773 karar sayılı dosyalardaki icra veznesine yatacak paranın alacaklıya ödenmemesi yönündeki ihtiyati tedbir kararının devamına kısmının kaldırılmasını talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 25/07/2023 tarihli ara kararı incelendiğinde ara kararının hiçbir gerekçesinin belirtilmediği sadece tarafların talep ve beyanlarının kısaca özetlendiği görülmektedir. Mahkeme kararları gerekçeli olmak zorundadır. Davalı vekili de bu hususu bizzat istinafına konu etmiştir. İlk Derece Mahkemesinin kararının gerekçeli olmadığı gibi tarafların gerçek kişi olduğu dikkate alındığında mahkemenin görevli olup olmadığı hususununda da gerekli araştırmalar yapılarak değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılması gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
İlk Derece Mahkemesi hem kararını gerekçeli olarak yazmalı ayrıca görev hususunu da netleştirmelidir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davalı vekilinin istinaf istemini KABULÜ ile, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/07/2023 Tarih ve 2023/59 Esas sayılı ara kararının HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Belirtilen eksiklikler giderilerek hasıl olacak sonucu uygun karar verilmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE,
3-İstinaf talebinde bulunan davalı tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince kurulacak esasa ilişkin hükümde dikkate alınmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ve müzakere neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 05/02/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t