T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1867
KARAR NO: 2024/175
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 16/05/2023
NUMARASI:2021/34 (öncesi 2017/56 E., 2017/471 E.
BİRLEŞEN İSTANBUL 1. FSHHM 2017/509 ESAS 2021/385 KARAR SAYILI
DAVANIN KONUSU: Fsekten Kaynaklanan Hakların İhlali Nedeniyle Tecavüzün Ref'i, Men'i, Maddi ve Manevi Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin, Mayıs 2012 tarihinde baskısı yapılan ve yazarı ... olan (...) ve Nisan 2010 tarihinde baskısı yapılan ve aynı yazara ait olan (...) ile Mayıs 2012 Tarihinde baskısı yapıları (...) isimli üç adet kitabın, FSHK ilgili maddeleri çerçevesinde tanımlanan mali haklar ve manevi hakları kullanma yetkisine sahip olduğunu belirterek, izni olmadan yayınlanmasının mümkün olmadığını, , ... sisteminin ve matematik formülünün yaratıcısının ... olduğunu, hali hazırda bu konuda eğitimlerin Türkiye Yetkilisi ... tarafından verilmekte olduğunu, davalının, ... tarafından verilmiş herhangi bir danışmanlık sertifikasına sahip olmamasına rağmen, gerek kendi yeni internet sitesinde ve gerekse katıldığı ulusal ve yerel televizyon kanallarında, “...” olarak müvekkiline ait formülleri kullanarak analizler yaptığını, davalının katıldığı televizyon programlarında müvekkilin kitabının görsellerini kullandığını, davalının kendisine keşide edilen İzmir .... Noterliğinin 24.02.2017 tarihli ... nolu ihtarnamesine rağmen, davacı müvekkilinin telif haklarına aykırı davranarak müvekkiline ait kitaplardaki formül ve bilgilerle internet sitesi kurarak ve televizyon programlarına katılarak, haksız ticari kazarıç elde ettiğini ve bu ihlaller neticesinde. müvekkilinin hem maddi hem de manevi zararlara uğradığını belirterek davalının hukuka aykırı fiilleri nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın tespitine, FSEK ve TBK den doğan fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000TL maddi ve 100.000TL tazminatın davalıdan tahsilini, müvekkilinin haklarının ihlal edildiği, www....com) web sitesine erişimin durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin, temel yönteminin birbirinden farklı olduğunu, konu içeriklerinin anlatımının ... ait dava konusu olan kitapların konu başlıklarında farklı olduğunu, zaman zaman gözlenen benzerliklerin bulunmasının sebebinin ise, Burç özellikleri gibi evrensel olan bilgilerden kaynaklandığını bu hususun ... dava konusu kitaplarında da açıkça yer aldığını müvekkiline ait internet sitesine ait verilen bilgilerde (İnsanın Pin Kodu Danışmanı) olduğunu beyan etmediğini, müvekkilinin herhangi bir televizyon programında da kendisini “... danışmanı olduğunu beyan etmediğini, televizyon programında kullanılan görsellerin müvekkilinin bilgisi dışında hazırlanmış olduğunu bu nedenle müvekkiline kusur yüklenemeyeceğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili birleşen dosya dava dilekçesinde özetle, davalıların hukuka aykırı fiileri sebebi ile müvekkilinin uğradığı net zararın tespitini, FSEK 66-67-68-69-70-71. maddeleri kapsamında müvekkiline ait \"...\" adlı eserlerinin izinsiz kullanılması nedeni ile fazlaya ilişkin hakları saklı kaydı ile şimdilik 50.000TL maddi ve 250.000 TL manevi tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, devam eden tecavüzün ref'i ve men'ine dair ihtiyati tedbir kararı verilerek \"...\" adlı kitabın hukuka aykırı çoğaltılmış mevcutların satışının ülke genelinde durdurularak toplatılmasına, çoğaltılmasına, yayınlanmasına ve yeni basımlarının önlenmesi ile karar kesinleştikten sonra basılı kitapların imhasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı ... vekili birleşen dosya cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili tarafından herhangi bir alıntı ve intihal yapılmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Tic. Ltd Şti vekili birleşen dosya cevap dilekçesinde özetle, Müvekkilinin davalı olarak neden gösterildiğini anlayamadıklarını, müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; Somut olayda ... hayatta olup davalı kullanımlarının ... kişisi tarafından bulunduğu ve yöntemin hak sahibinin de ... olduğu anlaşılmaktadır. Dava dışı ... , davacı tarafa hak sahipliğini özel olarak devredildiğini gösteren herhangi bir belge bulunmamakla beraber davacının manevi zarara yönelik herhangi bir talepte bulunma hakkı da bulunmamaktadır. Ayrıca davalılardan ... vekili tarafından ... ait https://....com/ isimli internet sitesinde sözleşmenin iptaline ilişkin içeriğin yer aldığına yönelik beyan ve itirazlarda bulunulmuş, mahkememizce davalı vekiline ... internet sitesinde belirtilen sözleşmenin iptaline ilişkin hususlara dair noter onaylı tercüme evraklarını dosyaya sunması için süre verilmiş, davalı vekili tarafından süresi içerisinde sunulan Beyoğlu .... Noterliği'nin 17/02/2023 tarih, ... yevmiye numaralı tespit görüntüleri ve bu görüntülerin noter tasdikli çevirisinde ;\"...'ın Türkiye genelinde ve dünya çapında yönetici/eğitmen olarak tüm Fikri Mülkiyet haklarının geri çekildiğini; Ana lisans sözleşmesinin 01.11.2022 tarihi itibari ile sona erdiğinin\" bildirildiği görülmüştür. Bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceğinden husumet yokluğundan davanın reddine karar vermesi gerekmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim veya kimler hak sahibi ise, davayı da bu kişi veya kişilerin açması gerekir.Özetle; davayı açabilmek için gerekli sıfat, dava konusu şey üzerinde hak sahibi olan kişiye aittir. İşbu açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede , gerek Bakırköy Fikri ve Sinai haklar Ceza Mahkemesinin 202/64 E. 2022/2410 K. Sayılı dosyası gerek Beyoğlu .... Noterliği'nin 17/02/2023 tarih, ... yevmiye numaralı tespit görüntüleri ve bu görüntülerin noter tasdikli çevirisinden de anlaşıldığı üzere davacının taraf sıfatının bulunmadığı, dava şartlarının yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağı hususu gözetilerek asıl dava ve birleşen davanın HMK md. 114/1-d uyarınca ayarı ayrı usulden reddine karar verilmiştir. Davacı tarafça 06/04/2023 tarihli duruşmada, davalılardan ... yönünden davadan vazgeçtiklerine ilişkin beyanı da dikkate alınarak yukarıda açıklanan gerekçeler ışığında asıl dava ve birleşen dava yönünden davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine, birleşen dava yönünden ise, davacının davasını geri aldığı beyanı doğrultusunda karar verilmesine yer olmadığına dair,\" karar verildiği,
İSTİNAF: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verdiğini, müvekkilinin davacı sıfatı bulunmadığını ... resmi internet sitesi olan https://.../ adlı siteye girildiğinde İngilizce dilinde yazan ifadelerin noter tasdikli çevirileri ile varıldığını belirttiğini, sitede yer alan yazının esas hakkında karar vermeye elverişli bir delil durumu bulunmadığını, Müvekkili ve ... arasında maddi ve manevi hakların müvekkilince kullanılması amacıyla hazırlanıp imzalanmış çeşitli sözleşme ve vekaletnameler olduğunu, bunlar göz önünde bulundurulduğunda kimin düzenlediği ve kullanımına açık olduğu belirsiz olan bir internet sitesinde bulunana alelade bir yazının, müvekkilinin sahip olduğu haklardan hukuken ve resmen ibra ettiğinin kabulü gerek sözleşmeler hukukuna gerek yasa ve usule aykırılık teşkil ettiğini bu kadar belirsiz ve eser sahibi ... iradesini yansıtıp yansıtmadığı dahi muamma olan bir site yazısı ile müvekkilinin sahip olduğu hakların elinden alınabilmesinin ve bu belgeye dayanarak dava şartı yokluğuna karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Bunun yanı sıra https:/....com/ adlı sitenin kimin kullanımında olduğununda belirsiz olduğunu, bu sitenin yöneticisi herhangi bir insan olabileceği gibi müvekkile karşı husumetli olan herhangi biri dahi olabileceğini, mahkemece bunun araştırılmadığını, müvekkili ...’la ilgili olan yazıda “kimin” ...’ı azlettiğine dair hiçbir ifade de bulunmadığını, mahkemenin aktif husumet yokluğuna ilişkin kanaatlerine katılmadıklarını, müvekkilinin taraf ve dava ehliyetinin yanı sıra davayı takip yetkisine de sahip olmakla birlikte, davacı sıfatına haiz olduğunu, buna ilişkin yazar ... ile müvekkili arasında düzenlenen sözleşme ve sözleşme çevirisi de dosyada mevcut olduğunu, Müvekkili tarafından baskısı yapılan yazarı ... olan 3 adet kitabın mali hakları ve bu haklara dayanarak manevi haklarının kullanma yetkisi münhasıran müvekkili yayınevine ait olduğunu, müvekkilinin izni olmadan basılamayacağını, yayınlanamayacağını, kopyalanamayacağını, çoğaltılamayacağını, davalının müvekkilin eserindeki bilgi ve formülleri kullanarak Tv programlarında müvekkilin bilgi ve fikirlerini anlatması hukuka aykırı olduğunu, davalının müvekkilinin hem maddi hem de manevi haklarına tecavüz ettiğini, Tv programlarında ...'tan bahsetmeden onun hesaplama yöntemlerini kullanarak hesaplama yapmasının haksız rekabet kapsamında olduğunu, Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda eser sahipliğinden kaynaklı mali hakların devredilebileceğini, manevi hakların devredilemeyeceğini müvekkilin manevi tazminat talep edemeyeceği yönünde ifadelere yer verildiğini, raporda tazminat hesabı yapılmadığını, maddi tazminat taleplerine ilişkin herhangi bir hesaplamaya gidilmediğini, yeniden bilirkişi raporu alınmasını talep ettiklerini, taleplerinin değerlendirilmediğini, eksik inceleme ile verilen kararın kaldırılmasını, istinaf isteminin kabulünü talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Asıl davanın konusu, davacı tarafından baskısı yapılan yazarın ... olan ... ilişkin 3 adet kitabın Fikri Ve Sanat Eseri Kanunun 21-25 mad. göre mali hakları ve bu haklara dayanarak manevi hakları kullanma yetkisinin davacı yayınevine ait olduğunu, davalı tarafından kaynak göstermeden kitabında televizyon programlarında ve internet sitesinde izinsiz kullanılması sebebiyle maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığı, internet sitesine erişimin durdurulmasının istenip istenemeyeceğine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.Birleşen davada; davacı yayınevi tarafından 3 adet kitabın mali haklarına sahip olduğu, davalı ...'un meleklerin şifresi adlı kitabında izinsiz ve kaynak gösterilmeden alıntı yapıldığı ileri sürülerek, maddi manevi tazminat ve meleklerin şifresi-doğum tarihinizin gizemi adlı kitabın hukuka aykırı çoğaltılmış mevcutlarının satışının ülke genelinde durdurularak toplatılması çoğaltılması, yeni basım yapılmasının önlenmesi, karar kesinleştikten sonra imha edilmesine karar verilmesini talep edilmiştir.Mahkemece asıl ve birleşen davada davacının aktif husumeti bulunmadığından davanın usulden reddine ve birleşen dava yönünden davalılardan ... bakımından davacının davasını geri aldığını beyan nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 16/05/2010 tarihinde ...(yayımcı) ile ... arasında 3 adet kitap çalışmasına ilişkin sözleşme tanzim edildiği, yazarın bu anlaşma tarihinden itibaren 20 yıllık dönem için kitap şeklindeki 3 kitabını dünya çapında basım, yayın, çoğaltma, sahiplenme, düzenleme, dağıtım, satış iletim ve temsil özel haklarını yayıncıya vermediğini ve devrettiğini, tercümenin diğer baskıları mal sahibi/yazar ve yayımcının karşılıklı anlaşmasına tabi olduğu, yayımcının tercümenin 6 aylık baskısı ardından her 2 nüsha için mal sahibi yazara 1000 USD ödeyeceğini, yazarın finansal haklar yetkisi ve manevi hakların kullanımını yayıncıya devredeceği, yayımcının kitapları ve human pin code sistemlerini televizyon, radyo sosyal medya ve internet gibi ortamlarda reklam, ilam, ve/veya tanıtım için tüm temsil haklarına sahip olacağı belirtilmiştir. Beyoğlu .... Noterliğine ait 20/02/2023 tarih ... ( ...) yev.nolu tercüme yazısında ...-mevcut yönetici/eğitmen, avukatlar aracılığıyla e-posta ile I.P. (fikri mülkiyetin) Türkiye ve dünya çapındaki tüm operasyon haklarını geri çektiği hakkında bilgilendirildiğini, üzülerek bildirerek yanıt vermeyen tek ülkenin ... olduğunu, ana lisans sözleşmesini 01/11/2022 tarihinde iptal edeceği belirtilmiştir. Bakırköy 2. FSHCM mahkemesinin 2018/699 E. 2021/110 K. sayılı kararında, katılanın ..., sanığın ... olduğu, sanığın Postika yayınlarının yetkilisi olmadığı kitabın yazarı olduğu, sanıkla ilgili usulüne uygun geçerli bir şikayet bulunmadığı, kitapta kullanılan yöntemin hak sahibinin ... olduğu, bu kişinin hak sahibini müştekiye özel olarak devredip müştekiyi yetkilendirdiğine dair bir belgenin veya yetki sözleşmesinin bulunmadığı tespit edildiği belirtilmek suretiyle kamu davasının düşmesine karar verilmiştir. 05/07/2021 tarihli bilirkişi ek heyet raporunda, kök raporun tanziminden sonra davacı tarafça sunulan 16/05/2010 tarihli sözleşme incelendiğinde davaya konu kitapların yazarı olan ... davaya konu kitapların anlaşma tarihinden itibaren 20 yıllık dönem için basım yayın haklarını davacıya devredildiği, davacının kitapların mali hak sahibi olduğu belirtilmiştir. Davacı ile dava dışı ... arasında 3 kitaba ilişkin düzenlenen 16/05/2010 tarihli sözleşmede; \"1-Mal sahibi/yazar bu anlaşma tarihinden itibaren 20 yıllık dönem için kitap şeklindeki üç kitabın dünya çapında basım, yayım, çoğaltma, sahiplenme, düzenleme, dağıtım, satış, iletim ve temsi özel haklarını Yayıncı'ya vermekte ve devretmektedir. 2- Yayımcı, tercümenin altı aylık baskısı ardından her 2000 nüsha için Mal sahibi/Yazar'a bin Amerikan Doları(1000 USD) ödeyecektir. 3- Mal Sahibi/Yazar, finansal haklar yetkisi ve manevi hakların kullanımını Yayımcı'ya devreder. Yayımcı, kitapları ve ... Sistemleri'ni TV, radyo, sosyal medya, internet gibi ortamlarda reklam, ilan ve /veya tanıtım için tüm temsil haklarına sahip olacaktır. \"düzenlemesinin yer aldığı, davacının formüllerin kendisine ait olduğuna dair ve iddia ettiği hakların 3. Kişilere karşı ileri sürebileceğine dair herhangi bir belgenin bulunmadığı, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından mahkemece davanın reddine dair verilen karar hukuken yerindedir,Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Usûl ve yasaya uygun İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 16/05/2023 tarih ve 2021/34 E., 2023/122 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Asıl dava yönünden, 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Birleşen dava yönünden, 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4- Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 05/02/2024