T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1905
KARAR NO: 2024/218
KARAR TARİHİ 09/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/05/2023
NUMARASI: 2023/336 E. - 2023/349 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalı şirket tarafından Sabiha Gökçen Havalimanı Dış Hatlar’da müvekkiline ait “...” markası adı işletme faaliyetinde bulunulması amacıyla 08.07.2019 tarihli 10 yıl süreli Franchise Sözleşmesi ve “Franchise Sözleşmesine Ek Protokol” akdedildiğini, Davalı şirketin bu süreçte müvekkili şirketin prestijinden ve Sabiha Gökçen Havalimanı ile olan ilişkisinden istifade etmek suretiyle Havalimanı ile kira sözleşmesi akdettiğini, bir başka ifadeyle müvekkili şirket sayesinde Sabiha Gökçen Havalimanında işletme faaliyetinde bulunabilme hakkını elde ettiğini, Nitekim, bu hususun davalı şirket ile Havalimani işletmesi arasında imzalanan Kira Sözleşmesi’nin 2. Maddesinde de yer aldığını, mecurun davalı şirkete “...” adı altında faaliyette bulunmak üzere kiralandığının düzenlendiğini, Tarafların 08.07.2019 tarihli “Franchise Sözleşmesine Ek Protokol” kapsamında Franchise işletmesinin açılış sürecinde projeyi hazırlayacak mimarın müvekkili şirket tarafından belirlenmesi, proje ve tadilat işlemlerinin tamamının müvekkili şirket tarafından gerçekleştirilmesi, karşılığında yatırım maliyetinin davacı tarafından toplam 500.000,00 USD + KDV olmak üzere 18 ay içerisinde eşit paylar ile ödenmesi, ödeme için 27.777,00 USD bedelli 18 adet senetin davalı tarafından tanzim edilerek müvekkiline tevdi edilmesi ve bu süreçte ...’in yatırım maliyetinin artması halinde bu bedellerinde yatırım bedeline eklenmek suretiyle davalıya fatura edilmesi konularında mutabakata varıldığını, Müvekkili şirketin Sözleşmede belirlenen şekilde Franchise İşletmesinin mimari projesi ve imalatını anahtar teslim şekilde gerçekleştirdiğini, yatırım bedeli olarak müvekkili şirket tarafından davalı şirkete 13.02.2020 tarihli KDV dahil 1.355.080,85 TL, 11.03.2020 tarihli KDV dahil 101.604,22 TL, 11.03.2020 tarihinde KDV dahil 135.508,09 TL bedelli faturalar düzenlendiğini, Müvekkili şirket tarafından Franchise İşletmesinin açılış sürecindeki yatırım maliyetinin karşılığı olan işbu faturaların davalı tarafından da kabul edilerek ticari kayıtlarına alındığını, Devam eden süreçte davalının işbu borcunu süreye yayarak ödemeyi talep etmesi üzerine; müvekkilinin zarara uğramasının önüne geçmek amacıyla taraflar arasında yapılan anlaşma gereği davalının 1.592.193,00 TL borcu USD’ye çevrilmek suretiyle davalı şirket tarafından şirket yetkilisinin de aval sıfatıyla imzaladığı 14.030,68 USD bedelli 18 adet senet düzenlenerek müvekkili şirkete teslim edildiğini, Müvekkili şirket tarafından işletmenin iç mimari yapımı ve dizaynı tamamlandıktan sonra davalı şirketin anahtar teslim şekilde Sabiha Gökçen Havalimanı Dış hatlarda müvekkile ait “...” markası altında işletme faaliyetine başladığını, ancak müvekkiline olan borçlarını ifa etmekten imtina ettiğini, bunun üzerine müvekkilinin İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2020/126 Değişik İş sayılı dosyası ile borçlular aleyhine ihtiyati haciz kararı aldığını, söz konusu kararın İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı takip dosyası ile icraya konulduğunu ve davalı hakkında haciz tatbik edildiğini, Davalı tarafın senetlerle belirlenmiş borcu ile ilgili ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine taraflar arasında imzalanan Ek Protokolün 2.9. maddesi uyarınca tüm senetler muaccel hale gelmiş olup Müvekkili şirkete Üsküdar .... Noterliğinin 28.04.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bu durum davalı şirkete bildirerek ödeme talep ettiğini, Buna rağmen, davalı şirketin müvekkili şirketin markası altında müvekkil şirketin yaptığı yatırım ile işletme faaliyetine hiçbir ödeme yapmaksızın devam ettiğini, Bunun üzerine müvekkili şirket tarafından Beşiktaş ... Noterliğinin 16.07.2020 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek 08.07.2019 tarihli Franchise Sözleşmesi ve Ek Protokol’ün müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiği ve cezai şart ödenmesi gerekliliğinin bildirildiğini, Müvekkili şirketin, davalı şirket ile arasındaki Franchise Sözleşmesi ve Ek Protokol gereği üzerine düşen tüm yükümlülükleri tam ve eksiksiz yerine getirdiğini ancak davalı şirket sözleşmenin yürürlükte olduğu süre edimlerini yerine getirmekten imtina ettiğini, bu sebeple 200.000,00 TL cezai şart bedelinin ve 100.000,00 TL yoksun kalınan gelir kaybının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede ikame edildiğini, birleşen davanın asıl davadan ayrılarak yetkili İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri’ne gönderilmesi gerektiğini, Franchise Sözleşmesinin feshinin haksız olduğunu,müvekkili şirketin pandemi koşullarında yani mücbir sebeplerle ödemelerinde geciktiğini, ayrıca, Franchise Sözleşmesinin feshinin usulsüz olduğunu, Karşı davacının, bu sözleşmede özellikle müzakere edilerek belirlenen fesih usulüne uymaksızın ve zorunlu fesih önelleri ile iddia edilen ihlali gidermek için müvekkilu şirkete tanınan imkanları kullanmasını beklemeksizin Franchise Sözleşmesini feshettiğini, sözleşmenin haksız feshi sonrası cezai şart talep edilemeyeceğini, sözleşmenin feshi sonrası bir olumlu zarar (müspet zarar) kalemi olan kar mahrumiyeti feshedilen Franchise Sözleşmesinde özel bir tazminat türü olarak Franchise veren lehine düzenlenmediğinden talep edilemeyeceğini, birleşen davanın konusu asıl davadan farklı olarak sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, cezai şart ve kar mahrumiyeti talebinin şartlarının oluşup oluşmadığdan ibaret olduğunu bu nedenle birleştirme kararının hukuka aykırı olduğunu beyan ederek öncelikle yetki itirazının kabulü ile birleşen davanın asıl davadan ayrılarak yetkili İstanbul (Çağlayan) Mahkemeleri’ne gönderilmesini, karşı davacının kar mahrumiyeti dahil dilekçesindeki anlaşılamayan talep ve ilgisiz beyanlarının açıklattırılmasını,Yetkili Mahkeme tarafından davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; ''...Mahkememizin 2020/516 esas sayılı dosyası ile önce birleştirilen, daha sonra tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilen İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/193 esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafça davalı aleyhine tazminat davası açıldığı, cevap dilekçesinde davanın yetkisiz mahkemede açıldığına dair yetki itirazında bulunulduğu; taraflar arasında imzalanan franchise sözleşmesi uyarınca, doğacak uyuşmazlıklarda İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığı, HMK hükümleri uyarınca taraflarca aksi kararlaştırılmadığı takdirde yetki sözleşmesinin geçerli ve bağlayıcı olduğu, yerleşik içtihatlar uyarınca da \"İstanbul Mahkemeleri\" ibaresinden anlaşılması gerekenin, \"İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri\" olduğu, yetki itirazının usul ve yasaya uygun olup süresinde yapıldığı, anlaşılmakla davalının usulüne uygun yetki itirazının kabulüne karar verilerek mahkememizin yetkisizliğine, görevli ve yetkili mahkemenin İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde...'' şeklinde gerekçeyle Mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili istinaf dilekçesinde; İlk derece mahkemesi ilamında, ''yargılama giderleri konusunda yetkili mahkeme tarafından karar verileceğinden bu konuda karar verilmesine yer olmadığına'' karar verildiğini, davaya yetkili mahkemede devam edilmez ise yargılama giderleri ile ilgili karar verileceği hususunun belirtildiğini, ancak vekalet ücreti yönünden herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediğini, yargılama giderleri ile birlikte vekalet ücreti hususuna da gerekçeli kararda yer verilmesi gerekir iken bu hususun eksik kaldığını beyan ederek,Hükmün 3 Numaralı bendinde yer alan \"Hukuk Muhakemeleri Kanunu 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde aynı madde gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına), bu usuli kararın verilmesi ve bu kararla birlikte harç hususunun re'sen karara bağlanması hususlarının re'sen gözetilmesine; re'sen gözetilmesi gereken hususlar dışında kalan yönlerden ise gerekirse talebe bağlı olarak değerlendirme yapılmasına,\" kısmının \"Hukuk Muhakemeleri Kanunu 20. Maddesi gereğince kararın kesinleşmesine müteakiben iki hafta içinde talep halinde dava dosyasının yetkili ve görevli mahkeme olan İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi halde aynı madde gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına (kararın tebliği ile ihtarat yapılmış sayılmasına), bu usuli kararın verilmesi ve bu kararla birlikte harç ve vekalet ücreti hususunun re'sen karara bağlanması hususlarının re'sen gözetilmesine; re'sen gözetilmesi gereken hususlar dışında kalan yönlerden ise gerekirse talebe bağlı olarak değerlendirme yapılmasına, \" şeklinde düzeltilmesine, Yine hükmün 4 Numaralı bendinde yer alan “Süresinde başvuruda bulunulması halinde yargılama harç ve giderlerinin 6100 Sayılı HMK 331/2. maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemede verilecek nihai kararla birlikte değerlendirilmesine” kısmının “Süresinde başvuruda bulunulması halinde yargılama harç ve giderlerinin ve vekalet ücretinin 6100 Sayılı HMK 331/2. maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemede verilecek nihai kararla birlikte değerlendirilmesine\" şeklinde düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, franchise sözleşmesine aykırılık iddiasına dayalı cezai şart tazminat alacağı ve fesih sebebi ile davacının mahrum kaldığı gelirlerin tazmini talepli alacak davasıdır.Mahkemenin 2020/516 esas sayılı dosyası ile İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/193 esas 2023/215 karar sayılı dosyasının birleştirildiği, 16/05/2023 tarihli ön inceleme duruşma ara kararı gereğince, birleşen İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/193 esas sayılı dosya yönünden taraflar arasında yapılan yetki sözleşmesine bağlı olarak, yetki itirazı hakkında karar verilmek üzere, bu dosyadan tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedildiği anlaşılmıştır. Mahkemece eldeki dava dosyasında ''yetkisizlik'' kararı verilmiş, bu karar davalı vekilince istinaf edilmiştir.Davalı her ne kadar istinaf başvurusunda; Mahkemece verilen kararın 3 ve 4 numaralı hüküm fıkralarına ''vekâlet ücreti'' ibaresi eklenmek suretiyle hükmün düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiş ise de; ileri sürülen hususun, istinafı kabil kararlardan olmadığı anlaşıldığından, başvurunun HMK'nun 341. ve 352. maddeleri uyarınca usulden n reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 341. ve 352. maddesi delaletiyle 6100 Sayılı HMK'nun 352/1/b. maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,2- İstinaf talebinin esası incelenmediğinden davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde yatırana iadesine,3- 6100 Sayılı HMK' nun 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4- 6100 Sayılı HMK'nun 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine YER OLMADIĞINA,5- 6100 Sayılı HMK' nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,6- 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı yasanın 30. maddesiyle değişik 359/3 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 352/1-b. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.09/02/2024