T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1026
KARAR NO: 2024/489
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/12/2022
NUMARASI: 2022/122 E - 2022/941 K
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 15/02/2024
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle, dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... A.Ş., ... (... Enerji Santrali), ... (... Enerji Santrali), ... (... Enerji Santrali) numaralı üretim lisanslarına dayanarak elektrik üretmekte olduğunu, müvekkil şirket hakkında T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (\"EPDK\") tarafından; lisansına kayıtlı kurulu güç ile üretilebilecek azami üretim miktarını aşarak ... kapsamında haksız gelir elde ettiği iddiasıyla Elektrik Piyasasında yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 1. maddesi uyarınca 17.05.2021 tarihli 77300 sayılı Başkanlık oluru ile soruşturma başlatıldığını, yapılan soruşturma neticesinde EPDK, 31/05/2021 tarihli ve 380 sayılı Soruşturma Raporu'na göre 2016 ile 2019 yıllarında lisansında kayıtlı ve geçici kabulü yapılmış kurulu güç (elektriksel) ile saatlik olarak gerçekleştirilebilecek azami üretim miktarının aşılarak mevzuata aykırı şekilde fazladan gelir elde etmesi filinden bahisle, lisansına derç edilmiş ve geçici kabulü tamamlanarak ticari işletmeye alınmış (elektriksel) kurulu güç ile saatlik olarak gerçekleştirebileceği azami üretim miktarının üzerindeki uzlaştırmaya esas veriş miktarlarına istinaden hesaplanan YEK toplam bedelinin 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1 inci maddesi uyarınca hesaplanacak faiziyle birlikte ... tarafından tahsil edilmesine karar verildiğini, müvekkili şirket tarafından ihtirazi kayıt yazıları yazılarak, anlaşma ve ekindeki teminat bonoları da ihtirazi kayıt konmak sureti ile anlaşma metni üzerinde müzakere imkanı tanınmaksızın davalı tarafından sunulan metin imzalanmak zorunda kalındığını, EPDK kararında iadenin dayanağının açıklanmadığını, ödemelerin iadesinin sadece yenilenebilir enerji kaynaklarının belgelendirilmesi ve desteklenmesine ilişkin yönetmelikte yer aldığını, “haksız ve yersiz ödemelerin iadesi” ile ilgili 27. madde hükmü 09.05.2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olduğundan 2016-2017-2019 yıllarını kapsar biçimde geçmişe dönük talep etmenin mümkün olmadığını beyanla müvekkili şirketin ihtirazi kayıtla imzaladığı 09/02/2022 tarihli anlaşma gereği davalı şirkete toplam 64.260.723,83 TL tutarında borcu olmadığının tespitine, İhtirazi kayıtla imzalanan 09.02.2022 tarihli anlaşmanın, anlaşma konusu ödemelerin ve ödemelerin teminatı olarak verilen toplam 64.260.723,83 TL tutarında 30 adet teminat senedinin /bonosunun iptaline, Davalı nezdindeki teminatların irat kaydedilmemesi / nakde çevrilmemesine karar verilmesine, İhtirazi kayıtla imzalanan anlaşmaya konu ödemelerin yapılmaması, senetlerin ödenmemesi ve teminatımızın nakde çevrilmemesi/irat kaydedilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın görevsiz mahkemede açıldığını, görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu, müvekkili şirketin her ne kadar anonim şirket olsa da yürüttüğü elektrik piyasası işletmeciliği kapsamındaki işlemleri \"kamusal faaliyet\" niteliğinde olduğunu, Dava konusu edilen ...'ın işlemi ile bu işlemin dayanağı EPDK'nın 30/12/2021 tarihli ve ..., ..., ..., sayılı işlemlerinin idari yargı denetimine tabi olduğunu, Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için; Davacının; -Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendine, -Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 29 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasının c,ç,d,ğ,i bentlerine, - Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem kullanım Yönetmeliği'nin 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasına, - Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasının a ve b bentlerine, -Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/C maddesinin 1 inci fıkrasına, -Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgeledirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin 2 nci fıkrasına aykırı davranıp davranmadığı, - ...'ın tahsil işleminin dayanağı olan EPDK'nın 30.12.2021 tarihli ve ..., ..., ..., nolu kararının hukuka uygun olup olmadığı, - Davacının lisansının üzerinde yaptığı elektrik üretimi için aldığı ödemelerin Elektrik Piyasası mevzuatı hükümlerine göre kendisinden alınıp alınmayacağı hususları hakkında yargılama yapılmasının gerektiğini, kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemler bakımından, işlemi tesis eden kuruluşun; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olması ya da yönetiliyor olması, tesis edilen işlemin “idari” nitelikte olmasını değiştirmediğini, müvekkili şirketin yürüttüğü faaliyet ve tesis ettiği dava konusu işlem adli yargının konusu olmadığını, ...'ın davacıdan yaptığı tahsilat işleminin, Düzenleyici İdari Kurum olan EPDK’nın 30.12.2021 tarihli Kurul kararlarının icra edilmesi ile Elektrik Piyasası mevzuatındaki emredici hükümlerin uygulanması sonucunda tesis edildiğini, bu dava ile aynı içerik ve aynı talepli davaların, müvekkili ... ile EPDK’ya karşı idare mahkemelerinde açıldığını beyanla; Davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili 25/10/2022 tarihli dilekçe ile; 23.06.2022 tarihinde davacı tarafa \"...\" açıklamalı fatura karşılığında tahsil edilen 7.568.630,28 TL nin kdv'siyle birlikte ödendiği, 21/06/2022 tarihinde de 30 adet senedin iade edildiğini belirterek davanın konusuz kaldığını açıklamıştır. İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; \" Ankara 5. İdare Mahkemesinin 2022/438-439-440 esas sayılı dosyaları UYAP üzerinden getirtilip incelenmiş; dava dosyasında davacı şirketin EPDK ve davalı ...a karşı açtığı davada duruşmanın yapıldığı, kararın taraflara tebliğ edilmediği, yürütmeyi durdurma kararı verildiği anlaşılmıştır. Davacının teminat mektuplarının nakde çevrilmemesi konusundaki taleplerinin bu mektupların davacı ile dava dışı EPDK arasında yapılan sözleşmeler sonucu verildiği, davacının menfi tespit istediği 09/02/2022 tarihli anlaşma gereğince verilmediği anlaşılmakla, bu talepler yönünden mahkememizin 13.10.2022 tarihli 5 numaralı ara kararından dönülerek davalı tarafın yargı yolu dava şartı itirazı kabul edilmiş ve talebin usulen reddine karar vermek gerekmiştir. Davacının EPDK tarafından düzenlenen ceza faturası sonucunda, davalı ... ile cezanın ödenmesi konusunda yaptığı 09/02/2022 tarihli anlaşma ve bu anlaşma gereği ihtirazi kayıt koyarak yaptığı ödemenin, verdiği 30 adet teminat senedi /bonosunun iadesi istemleri yönünden; her iki tarafın ticari şirket olması, yapılan anlaşmanın özel hukuk hükümleri gereğince düzenlenmesi nedeniyle İİK 72 md tanımlanan menfi tespit istemli dava olacağı anlaşılmış, davalı tarafın yargı yolu itirazı bu istemler yönünden kabul edilmemiştir. Davacının bu istemlerinin; 23/06/2022 tarihinde tahsil edilen 7.568.630,28 TL nin \"...\" açıklamalı fatura karşılığında kdv'siyle birlikte ödenmesi, 21/06/2022 tarihinde de 30 adet senedin davacıya iade edilmesi ile konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce konusuz kalan talepler nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm verilmiştir. Davacı vekilinin ayrıca 08/11/2022 tarihli dilekçesinde iade edilen bu bonolar ve ödemeler nedeniyle ek taleplerde bulunduğu görülmüş ise de , davacının bu talepleri hakkında usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulmuştur.\" gerekçeleriyle 1-Mahkememizin 13/10/2022 tarihli 5 numaralı ara kararından dönülmesine, 2-Davalının yargı yolu itirazının menfi tespit ve 30 adet senedin iadesi talepleri yönünden reddine, Davacının teminat mektuplarının nakde çevrilmemesi konusundaki talepleri yönünden yargı yolu dava şartı itirazının kabulüne, davacının bu taleplerinin yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle usulen reddine, 3-Davalının bekletici mesele yapılması talebinin reddine
4-Davacının menfi tespit ve 30 adet senetlerin iade edilmesi talepleri konusuz kalmakla ve diğer talepleri hakkında usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına; karar verilmiştir. Karara karşı davacı ve davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı vekili katılma yoluyla yaptığı istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; teminat mektuplarının nakde çevrilmemesi talepleri ile ilgili olarak; bu mektupların müvekkili şirket ile dava dışı EPDK arasında yapılan sözleşmeler sonucu verildiği, menfi tespit istenilen 09.02.2022 tarihli anlaşma gereğince verilmediği, bu sebeple davalının yargı yolu dava şartı itirazı kabul edilerek talebin usulden reddine karar verildiğini, yargı yolu itirazına konu teminat mektuplarının EPDK ile yapılan sözleşmeler sonucunda verildiği kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de söz konu teminatların, davalı ... ile müvekkili şirket arasında akdedilen Piyasa Katılım Anlaşması, Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşması ve Gün İçi Piyasası Katılım Anlaşması gereğince verildiğini, dosyada mübrez olan her üç anlaşmanın 3.4. ve 3.5. maddeleri gereğince ...‘a sunulan teminatların, mahkeme tarafından EPDK ile yapılmış bir sözleşme gereğince verildiğinin kabulünün hatalı olduğunu, teminat mektuplarının nakde çevrilmemesine ilişkin istemin taraflar arasında imzalanmış olan 01.09.2015 tarihli sözleşmelere dayanmakta olup; sözleşmelerin tarafı olan ...'ın özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, öte yandan ... ile imzalanan söz konusu 01.09.2015 tarihli Piyasa Katılım Anlaşması, Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşması ve Gün İçi Piyasası Katılım Anlaşmalarının hükümleri gereğince bu sözleşmeden doğan davalarda İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığını, teminat mektuplarına ilişkin istem hakkında da karar verilmesi gerekirken yargı yolu dava şartı bakımından yapılan itirazın kabulüne karar verilmesi ve davalı şirket lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hukuka aykırı olduğunu, davaya konu istemlerimiz incelendiğinde 09.02.2022 tarihli Borç Ödeme Anlaşmasının da iptali istenmiş olup bu istem hakkında karar verilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir. Davalı ... vekili istinaf başvurusunda önceki iddialarını tekrarla birlikte özet olarak; dava konusu edilen borç ödeme anlaşması EPDK'nın 30.12.2021 tarihli ... nolu idari işlemlerinde belirtilen tutarın tahsili için yapıldığını, anlaşmanın 12. maddesinde su hususun belirtildiğini, davacının \"borç ödeme anlaşmasında\" belirtilen borcunun olup olmadığının tespit edilebilmesi için, EPDK'nın 30.12.2021 tarihli ... nolu işlemlerinin hukuka uygun olup olmadığının araştırılması gerektiğini, bunun da idari yargının görev alanına girdiğini, bu dava ile aynı içerik ve aynı talepli davaların, müvekkil ... ile EPDK’ya karşı idare mahkemelerinde açılıp görüldüğünü, dilekçe ekinde sundukları İstanbul 14.İdare Mahkemesi 2021/1917 E. sayılı dava ile Ankara 8.İdare Mahkemesi 2021/2168 E. sayılı davada verilen ara kararda görüleceği üzere; yargılama konusu işbu davadaki ile birebir aynı olduğunu, yargı yolu itirazının reddi kararının hukuka aykırı olduğunu, Ankara 5.İdare Mahkemesi 2022/438-439-440 E. Sayılı davaların bekletici mesele yapılması yapılması gerektiğini, mahkeme kararında davacının kusuru olmadığı veya davalı müvekkilinin davaya açılmasına sebebiyet verdiğine gerekçe bulunmadığını, mahkemece tarafların kusurunun olup olmadığına dair inceleme yapmaksızın, gerekçesiz bir şekilde müvekkili aleyhine yargılama giderine hükmetmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir. Dava, davacının davalı ...'a 64.260.723,83 TL borçlu olmadığının tespiti, ihtirazi kayıtla imzalanan 09/02/2022 tarihli borç ödeme anlaşmasının, anlaşmaya konu ödemelerin ve ödemelerin teminatı olarak verilen 64.260.723,83 TL tutarında 30 adet teminat senedinin/bonosunun iptali, ... nezdindeki teminatların nakde çevrilmemesi/irat kaydedilmemesi taleplerine ilişkindir. Davacı diğer taleplerinin yanısıra davaya konu teminatların, davalı ... ile akdedilen Piyasa Katılım Anlaşması, Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşması ve Gün İçi Piyasası Katılım Anlaşması gereğince verildiğini, dosyaya sunulan her üç anlaşmanın 3.4. ve 3.5. maddeleri gereğince ...‘a sunulduğunu ileri sürmektedir. Buna göre tarafların her ikisinin de özel hukuk tüzel kişisi olduğu, yapılan sözleşmelerin özel hukuk sözleşmesi olduğu, gözetildiğinde uyuşmazlığın esastan incelenerek teminat mektupların nakde çevrilmemesi talebinin eldeki dava ile birlikte talep edilip edilemeyeceği hususların incelenerek talep hakkında karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile davanın yargı yolu bakımından görevsizlik nedeni ile usulden reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun değildir. Bu nedenle, tarafların sair istinaf itirazları incelenmeksizin davacının yargı yoluna ilişkin istinaf talebinin kabulüyle HMK 353/1-a-6 md gereğince kararın kaldırılarak teminat mektuplarına ilişkin talep hakkında karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, kararın, HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasıyla,yukarıda izah edilen şekilde, yeniden yargılama yapılıp bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilmesine, Davalının istinaf başvurusunun incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan istinaf karar harcının istinaf edenlere isteği halinde iadesine, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa karar kesin olmakla istinaf edenlere ilk derece mahkemesince iadesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 15/02/2024