T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/148
KARAR NO\t: 2024/277
KARAR TARİHİ\t:15/02/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 15/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 21/01/2014
KARAR TARİHİ\t: 19/09/2023
NUMARASI\t\t: 2019/498 Esas - 2023/465 Karar
DAVACI \t: ... - ...
VEKİLİ\t: Av. ... - ...
DAVALI \t: ... - ... ...
VEKİLLERİ\t: Av. ... - Av. ... - ...
\t Av. ... - Av. ... - ....
DAVA\t : Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi
HÜKÜM\t: İstinaf başvurusunun esastan reddi
İSTİNAF EDEN\t: Davacı vekili - Davalı vekili
Taraflar arasındaki Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile müvekkili arasında 22/01/2013 tarihinde Kosbaş Kocaeli Serbest bölgesinde bulunan tersane hangarında inşası yapılan 80m boyunda ki çelik motor yatın takribi 20.000m² '' raspa ve kumlama'' işi için işin süresinin 30/03/2013 tarihi olmak üzere toplam 132000 euro bedelli anlaşma imzaladıklarını, imzalanan sözleşmenin bir nüshasının dava dilekçesi ekinde sunduklarını, daha sonra 24/06/2013 tarihinde 80m boyunda ki çelik motor yatın alüminyum yapısının macunlanarak takribi 1800m² bölgesinin raspa uygulanması ve astar boya atılması işi için 16.000 euro bedelli anlaşma imzaladıklarını, 24/06/2013 tarihli sözleşmeye istinaden işin gereği olarak öncelikle davalının yapması gereken edimleri yerine getirerek müvekkile işi yapılacağı alanları (tankları) teslim edecek ve müvekkilinin üzerine düşen edimini yerine getirdiğini, bu doğrultuda projenin hazırlandığını, davalının mezkur mahalleri müvekkiline teslim edecekleri tarihleri proje üzerinde tek taraflı olarak revize ederek ilgili mahallerin kararlaştırılan sürede müvekkile teslim edilemeyeceğini daha ileri tarihlerde teslim edeceklerini belirttiğini, ekli projede yer alan tadil edilen tarihlerin dikkate alındığında davalı tarafın üzerine düşen edimleri yerine getirmekte geçiktiğinin sabit olduğunu, davalı şirketin iş bu revize edilen tarihlere dahi uymadığını, iş bu durumunun müvekkilini zarara uğrattığını, işin süresinin uzadığını ve uzayan süre boyunca müvekkilinin işçilerini çalıştırmaya devam ederek ve işçilik haklarını ve ücretlerini ödemeye devam etmek zorunda kaldığını, başkan işlerde alamadığını, 22/01/2013 tarihli sözleşmede 20.000m² işe karşılık gelen bedel ile anlaşma sağlandığı halde davalı tarafından müvekkiline takribi 35000m² iş yaptırılmış olduğunu, 24/06/2013 tarihli sözleşmede 1800m² işe karşılık gelen bedel ile anlaşma sağlandığı halde 2700m² iş yapılmış olduğunu, fazla bedelin davalı tarafından ödenmediğini, müvekkili ile davalı şirket arasında iki sözleşme imzalandığını, 22/01/2013 tarihli sözleşmede çelik motor yatın tüm ''raspa ve kumlama'' işi için 20.000m² alan için 132000 euro bedel ile anlaşma yapıldığını, davalı şirketin 20000m² alanın raspa boya işinin yapılamsı karşığında 132000 euro bedel ödemeyi taahhüt ettiğini, ancak 35.000m² alanda raspa boya işinin yapıldığını, 24/06/2013 tarihli anlaşmada ise çelik motor yatın alüminyum yapısının macunlanarak takribi 1800m² bölgesinin raspa uygulaması ve astar boya atılması işi olduğunu, 16.000 euro bedele anlaşıldığını, davalı şirketin 1800m² alanın raspa boya işi için 16.000 euro ödemeyi taahhüt ettiğini, ancak yapılan iş takribi 2700m² alan olduğunu, anlaşılan alan dışında fazla yapılan m² alanı için müvekkilinin davalı şirketten alacağının bulunduğunu, bilirkişiler tarafından yapılacak inceleme ile ne kadar fazal iş yapıldığının tespit edilerek sözleşme gereği tarafların mutabık kaldığı m² birim fiyatı üzerinden müvekkilinin alacağı bedelin tespiti ile davalıdan tazminine karar verilmesini talep ettiği, davalı şirket tarafından taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde belirtilen işin tanımı dışında bedeli karşığında müvekkilinden ekstra işler yapılmasını talep edildiğini, müvekkilde mezkür işleri yaptığını, ayrıca raspa yapılan ve boya ya hazırlanan metal yüzeylerin boya enspektörü tarafından kontrolü sırasında davalının kusurundan kaynaklanan taş ve dolgu işlerinden ötürü boya atılmasına izin verilmemesi nedeniyle çalışmanın bozulmuş olduğunu, davalı tarafın ekstra bedelle ikinci olarak aynı işlemin yapılmasını müvekkili şirketten talep ettiğini, sözleşmede belirtilmediği halde davalı tarafından bedeli karşılğında üçüncü kat boya uygulaması yapılmasının talep edildiği, müvekkili şirket tarafından işin yapıldığı halde davalı şirket tarafından bahsi geçen tüm bu işlere karşılık gelen bedelleri müvekkiline ödemediğini, 25/02/2013 -26/07/2013 tarihlerini kapsamakla birlikte 10/04/2013 tarihine kadar işlerin bedeli karşığı olarak davalı şirket ile görüşülerek 01/10/2013 tarihli 12000 euro bedelli fatura kesilerek davalı şirket tarafından 24/12/2013 tarihinde ödeme yapılmış olduğunu, bakiye alacak hususunda anlaşma sağlanamadığını, davalının iş bu ödemesinin müvekkili tarafından yapılan işlemlerin ve işe karşılık birim fiyatlarının kabulü anlamına geldiğini, ödeme dekontunu dilekçe ekinde sunduklarını, ancak 10/04/2013 tarihinden sonra dilekçe ekinde dökümü yapılan işlerin karşığı olan bedelin davalı tarafından ödenmediğini, müvekkilinin davalı şirketten olan alacağının tespiti ile birlikte fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve şimdilik kaydı ile belirsiz alacak tutarı olarak 20.000 euro bedelin işin teslim tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek döviz faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davacı tarafın sözleşmede kararlaştırılan metrekareden daha fazla iş yapılmış olduğuna dair iddiasını kabul etmediklerini, taraflar arasında iki ayrı iş için iki ayrı götürü nitelikte sözleşme akdedildiğini ve işbu sözleşmelerde davacı tarafın neyi yapacağının ve parasal tutarların belirlenmiş olduğunu ve faturalarını de kesip bedellerini de itirazı kayıt ileri sürmeksizin tahsil ettiği için davacı tarafın sözleşmede yazılı metrajdan daha fazla iş yaptığı ve yaptığı bu fazla işin bedelinin kendisine ödenmesi talebinin hukuki dayanağının bulunmadığını, davacıya, iddia ettiği işlerin yapılması için müvekkili şirket yetkilileri tarafından bir talimat verilmediğini, iddia edilen işle ilgili de davacı ve müvekkil davalı şirketin yetkililerinin onayladığı bir hak ediş raporu tanzim edilmediğini, bu işlerin yapıldığının ispatı zımnında davacı tarafın sunmuş olduğu belge, elektronik posta çıktıları ve sair her türlü belgeyi kabul etmediklerini, gerek imzalarına gerekse içeriklerine itiraz ettiklerini, davacının dava dilekçesinin ( II/ a) alt bendi altında belirttiği işlerin bir çoğunun tamir, niteliğinde olduğunu ve bu hususların davacının sözleşme kapsamında yapması gereken işler olduğunu, davacının dava dilekçesinin (II/ b) alt bendi altında ifade ettiği hususlardan dolayı aynı işi tekrar yapması zorunlu hale geldi ise bu durumun tamamen kendi kusurlarından kaynaklı olduğunu, davacının dava dilekçesinin (ll/c) alt bendinde belirttiği 3.kat boya işine ilişkin iddialarını kabul etmediklerini, davacı tarafın yaptığını iddia ettiği işlerin önemli bir bölümünün 15.04.2013 tarihinden önceye ilişkin olduğunu ve bu işlere ilişkin faturanın davacı tarafça düzenlenmiş ve bedellerinin de davacı şirkete ödendiğini, sözleşmede kararlaştırılan işin bitirilme süresinin davacı için düzenlenmiş olduğunu, müvekkili davalı şirket için işle ilgili her hangi bir süre öngörülmediğini, işin süresinin müvekkili davalı şirketin üretim programına göre değişebileceğinin sözleşmede yazılı olduğunu, işinin müvekkil şirketin kusuru yüzünden geciktiğine dair iddiaları kabul etmediklerini, davacı tarafın, iş bitimine kadar olan dönemde müvekkili şirkete, “sözleşme ile üstlendiği işin bitirilmesi için müvekkili şirketin üzerine düşeni yapmadığına” dair her hangi bir ihbarı veya bildiriminin bulunmadığını, davacı tarafın, işin bitmesinin gecikmesi nedeniyle zarar gördüğü veya görmüş ise bu zararı müvekkili şirketten talep etmesinin hiçbir haklı ve hukuka uygun yanının bulunmadığını, davacı tarafın belirttiği her türlü metraj, ölçü, fiyatlama ve sair belirlemelere itiraz ettiklerini, davacı tarafın, müvekkili şirkete keşide ettiği bir ihtarname veya bildirimin bulunmadığını, davacı tarafın, alacak iddiası var ise tamamını en son kesilen fatura tarihi olan 01.10.2013 tarihindeki faturaya yansıtması veya bu konuda başkaca alacağı olduğunu ve bu alacağını saklı tuttuğunu bu faturadan önce veya en azından faturaya not düşerek belirtmesi gerektiği halde böyle yapmadan dava açması ve alacak talebinde bulunmasının hukuk ve ticari teamüller açısından dayanaksız olduğunu, davacı taraf ile davalı müvekkili arasında 26.09.2013 tarihi itibariyle hesap mutabakatı yapıldığını, yapılan ekstra islerle ilgili alacak kaleminin 12.238 Euro olduğu konusunda karşılıklı olarak mutabık kalındığını ve bu tutarın da davacıya ödendiğini ve davacının da işbu mutabakat doğrultusunda 01.10.2013 tarihli faturayı düzenlediğini ve taraflar arasındaki cari hesabın bu şekilde sıfırlandığını, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;
\" ....sözleşmede belirlenen işlerden daha fazla iş yapıldığı, bu işlerin bedelinin dosyada yer alan çok sayıda bilirkişi raporu ile 28.915,00 EURO olduğunun tespit edildiği gözetilerek davanın kabulüne\" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerek 21.07.2015 gerekse 15.02.2017 tarihli raporlarda yapılan işin metrekare olarak fazla yapıldığına dair talebimize ilişkin olarak yapılan ölçümde müvekkilin 40.393,60 euro ve 3321,12 euro alacaklı olduğu belirtildiği halde sonraki raporlarda bu hususun dikkate alınmadığını, aradan geçen sürede rayiçlerin çok arttığını, iş bu hususta da hesaplama yapılmadığını, vekalet ücretinin maktu hesaplanması veya dava tarihindeki kura göre hesaplanmasının hatalı olduğunu, karar tarihindeki merkez bankası efektif satış kuru üzerinden türk lirasına çevrilerek nisbi vekalet ücretinin hesaplanması gerektiğini, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/36 E, 2019/399 K sayılı ilamına ilişkin istinaf taleplerinin reddi ile istinaf taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; BAM bozma kararında işaret edilen eksikliklerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmediğini, ilk derece mahkemesince tek taraflı düzenlenmesi pekala mümkün olan adi yazılı bir takım belgelere göre farazi olarak hesap edilen alacak tutarı üzerinden hüküm kurulduğunu, mahkemece, bir kısmında talimat veren imzası dahi bulunmayan iş emri belgelerinin sahte olup olmadığı, yani davacı tarafından tek taraflı düzenlettirilip düzenlettirilmediği hususlarının da araştırılmasını, Kocaeli 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/09/2019 tarih, 2019/498 E. ve 2023/ 465 K. sayılı ilamının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini, mahkemece yapılacak yargılama neticesinde de davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
İlk derece mahkemesinin 2014/36 Esas - 2019/399 Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verilmesi üzerine davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2019/625 E, 2019/611 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.
\tDairemizin 2019/625 E, 2019/611 K sayılı kararında;
‘’…. mahkemece öncelikle davacıya dava dilekçesinde talep ettiği 20.000 Euro içinde talep ettiği her alacak kalemi için ne miktarda istemde bulunduğu açıklattırılmalı, mümkünse ilk raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden değilse ikinci raporu düzenleyen bilirkişi heyetinden veya re’sen oluşturulacak yeni bir bilirkişi kurulundan, gerekirse mahallinde yeniden keşif yapılmak suretiyle dava dilekçesindeki taleplerin tek tek incelenerek 20.01.2013 ve 24.06.2012 tarihli sözleşmelerde belirtilen (20.000 m2 ve 1800 m2) metrajlardan fazla imalat yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa ne kadar fazla imalat yapıldığı, sözleşmede belirtilmeyen ve yapıldığı iddia edilen ekstra işlerin neler olduğu ve metrajları, sözleşmede belirtilmediği halde üçüncü kat raspa uygulaması işi yapılıp yapılmadığı yapılmışsa metrajı, davalının kusuru iddiana dayalı raspa boya uygulamasının ikinci kez yapıldığı kısımların nereler olduğu ve metrajı işlerinin sözleşme konusu tekne üzerinde fiili olarak tespiti, tekne üzerinde fiili olarak belirlenemiyorsa bunun nedeni, davacı tarafından sunulan iş emirlerinde davalı şirket ismi üzerinde yer alan imzanın kim tarafından atıldığının davacıdan sorularak bu kişinin açık kimlik bilgileri tespit edilip davalı çalışanı veya yetkilisi olup olmadığı araştırılarak bu kişinin tanık sıfatıyla duruşmaya çağrılarak anılan imzaların kendilerine ait olup olmadığı sorulup imza inkarı halinde yöntemince imza incelemesi yapılması ve imzası tespit edilen veya tespit edilmeyen (yahut imzasız) iş emirleri olarak ikili ayrım yapılarak davacının talepleri doğrultusunda işin yapıldığı yıl olan 2013 yılı itibariyle sözleşme dışı varsa işlerin mahalli piyasa rayicine göre (KDV siz olarak) değerinin tespiti hususunda istinaf ve yargıtay denetimine elverişli açıklayıcı ve gerekçeli rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.
Kaldırma kararı sonrasında mahkemece araştırma ve inceleme yapılıp yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davacı ve davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Taraflar arasında ilk olarak 22.01.2013 tarihli \"Koçbaş Kocaeli Serbest bölgesi\"nde bulunan tersane hangarında inşası yapılan 80 metre boyundaki çelik motor yatın takribi 20.000 m2 \"raspa ve kumlaması\" işi için işin süresinin 30 Mart 2013 tarihli olmak üzere toplam 132.000 Euro bedelli anlaşma sağlandığı, daha sonra 24.06.2013 tarihinde 80 metre boyundaki çelik motor yatın alüminyum yapısının macunlanacak takribi 1800 m2 bölgesinin raspa uygulaması ve astar boya atılması işi için 16.000 Euro bedelli anlaşma imzalandığı anlaşılmaktadır.
Bu haliyle sözleşmelerdeki bedel ( 818 sayılı BK 365) TBK’nın 480. maddesinde tanımlanan götürü bedeldir. Davacı, kararlaştırılan iki adet sözleşmede belirtilen (20.000 m2 ve 1800 m2) metrajlardan daha fazla iş yaptığını beyanla 09/02/2020 tarihli beyan dilekçesi ile talep ettiği alacak kalemlerinin tamamının fazla yapılan iş kalemlerine ilişkin olduğunu belirtmiştir. Davacı başlangıçta 20.000 EURO üzerinden kısmi dava açmış, yargılama sırasında davasını 28.915,00-EURO olarak ıslah etmiştir.
Taraflar arasında çelik motor yatın raspa, kumlama ve astar boya atılmasına ilişkin akdi ilişki bulunduğu çekişmesiz olup, bilindiği üzere, sözleşme dışında iş ve imalâtlar yapıldığının davacı-yüklenici tarafından ispatlanıp iş sahibinin yararına olduğunun anlaşılması durumunda 6098 sayılı TBK'nın 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca yapıldığı tarihteki mahalli piyasa rayiçleri ile bedeli hesaplanıp, sözleşme kapsamında hak edilen bedele eklenmesi gerekir.
Mahkemece toplanan deliller, taraflar arasındaki sözleşmeler, iş emirleri, davalı çalışanı ...’ın beyanı, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamından; davacı yüklenicinin taraflar arasında kararlaştırılan sözleşmede belirlenen işlerden daha fazla iş yaptığı, bu işlerin bedelinin hükme dayanak bilirkişi raporu ile 28.915,00 EURO olduğunun tespit edildiğinden mahkemece bu bedelin davalıdan tahsili yönünde verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin istinafları yerinde görülmemiştir.
Hukuk Genel Kurulunun 1993/13-41 Esas 1993/145 Karar sayı ve 07.04.1993 tarihli kararında vurgulandığı üzere, yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden karar tarihindeki tarifeye göre nisbi karar ve ilam harcının ve avukatlık ücretinin hesaplanması gerekmektedir. Mahkemece, dava konusu yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücretine hükmedildiğine göre davacı vekilinin bu yöne değinen istinafı yerinde değildir. Kaldı ki, ilk derece mahkemesince kaldırma kararı öncesinde verilen ilk kararında da 28.915,00 EURO üzerinden alacağa hükmedildiği ve vekalet ücretinin de dava tarihindeki kura göre hesaplandığı, buna rağmen davacı tarafın bu karara yönelik istinafının olmadığı da gözetildiğinde bu durum davalı yararına kazanılmış hak doğurmaktadır. Bu nedenle de davacı vekilinin tüm istinaf sebeplerinin reddi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, mahkemece davanın kabulüne dair verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2- Davacı yönünden alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL nin davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)
3- Davalı yönünden alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 4.237,83 TL nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,)
4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf kanun yoluna başvuran taraflar üzerinde bırakılmasına,
5- Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-İstinaf kararının yerel mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliği ile (hükmedilen bedelin dava tarihindeki değeri itibariyle) HMK.362/1-a maddesi uyarınca 15/02/2024 tarihinde KESİN olarak karar verildi.
\t\t * \t
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı