T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO 2023/237 Esas
KARAR NO: 2024/226 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/11/2022
NUMARASI : 2021/298 E. - 2022/266 K.
DAVA: Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün ve Haksız Rekabetin Tespiti, Durdurulması ve Önlenmesi ile Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ: 16/09/2015
KARŞI DAVA: Tasarım Hükümsüzlüğü
KARŞI DAVA TARİHİ: 21/10/2015
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket adına TPE nezdinde ... tescil numaralı 13, 14 ve 15 numaralı endüstriyel tasarım tescil belgelerine konu tasarımlarının, davalı tarafından taklit edilmek suretiyle kullanıldığını, davalının bu eyleminin davalının pazarlamasını yaptığı ürünlerden, kataloglarından tespit edildiğini, davalıya Bakırköy ... Noterliğinin 02.02.2015 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin tebliğ edildiğini, davalının Kadıköy ....Noterliğinin 20.02.2015 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile cevap verdiğini ve özetle cevabında ihtarnameye konu tasarımların harcıalem olduğunu, Çin'de kurulu şirketlerden uzun yıllardır ithal edildiğini bildirdiğini, davalının müvekkiline ait tasarımlar ile birbirinden ayırt edilmeyecek şekilde benzer ürünleri üretmesinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu belirterek, bu nedenle tasarım hakkına tecavüz fiilinin durdurulmasına, önlenmesine, haksız rekabetin tespitine, belirsiz alacak davası olarak davalının elde etmesi mümkün kar miktarının 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 10.000,00 TL manevi tazminatın 09/02/2015 tarihinden itibaren davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP-KARŞI DAVA; Davalı, karşı davacı; cevap dilekçesinde davacının dayanağı olan 2009 senesinde tescil ettirdiği tasarımların, 2006 yılından beri Çin devletinde faaliyet gösteren firma tarafından tasarlanmış, tescil edilmiş, dünyaya satılmış ve harcıalem ürünler olduğunu, ayrıca müvekkilinin bu ürünü söz konusu firmadan ithal ederek, iç piyasaya sattığını, davacının da bu ürünü Çin' den ithal ettiğini ve iç piyasaya sattığını, daha sonra ETTB aldığını, tasarımın gerçek sahibinin Çin' li firma olup 19.12.2008 tarihinde Türkiye' de ki ... A.Ş.'ye ürünlerini sattığını, davalı ... firmasının da, ... Firmasını devralmış olduğundan, davaya konu olan tasarımların Çin' li firmaya ait olduğunu bildiğini, ayrıca halen satın almaya devam ettiğini belirterek, davacının dayanağı olan 2009/02739 tescil numaralı tasarımın yenilik özelliği bulunmadığından hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, asıl davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; Bakırköy(Kapatılan) 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/05/2017 tarihli 2015/180 Esas, 2017/119 Karar sayılı kararıyla; Asıl davada ;\"davacı adına tescilli; ... tescil no' lu tasarımlardan 13, 14 ve 15 numaralı tasarımların 554 sayılı KHK' nın 6. ve 7. Maddeleri gereğince; yenilik ve ayırt edicilik niteliklerine sahip olmadığı, tasarımların tescil başvurusundan çok önce Çin' de tasarlanarak üretilen ve satılan modeller olduğu, dava konusu çatal, kaşık ve bıçak modellerinin piyasada kullanıma sunulmuş olan anonim nitelikteki tasarımlar olduğu, tasarımların 2006 yılından beri bilindiği göz önüne alındığında davalının TPE nezdinde tescilli tasarımları kullanmasının haksız rekabet oluşturamayacağı\" gerekçesiyle; asıl davada tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitine ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.Karşı davada; \"davacının ibraz ettiği katalogda tarih bulunmadığı ancak davacı tarafından mahkemeye ibraz edilen Çin Uluslar Arası Ticaret Odası olan Çin Uluslararası Ticareti Geliştirme Konseyi' nin 31.03.2017 tarihli tasarım sertifikasına göre; \"... isimli tasarımın ... (...) ltd tarafından 2006 yılında tasarlandığını ve o tarihten beride üretildiğinin\" belirtildiğini, ayrıca karşı davacı tarafından dosyaya ibraz edilen dava dışı Çin firması tarafından düzenlenen; 2009 tarihli faturada ... A.Ş. tarafından, ... kod' lu çatal, bıçak ürünlerinin ithal edildiği, faturada ürünlerin resminin bulunduğunun görüldüğü, bu durumda davacı adına tescilli tasarımın tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu, yeni ve ayırt edici özelliği bulunmadığı\" gerekçesiyle davalı adına TPMK tescilli ... tescil no 'lu 13, 14, 15'de kayıtlı tasarımların yenilik özelliği bulunmadığından hükümsüzlüğüne, karar verilmiştir.Kararı, davacı-karşı davalı vekili istinaf etmiştir.
KALDIRMA KARARI: Dairemizin 03/07/2020 tarihli 2017/4853 E. - 2020/1208 K.sayılı kararıyla; \"Davacı-karşı davalı vekilinin faturaya yönelik itirazının mahkemece değerlendirilmediği anlaşılmakla; davacı şirketin ... ile birleşip birleşmediği Ticaret Sicil Müdürlüğünden sorularak, davalı-karşı davacı tarafça sunulan 19 Aralık 2009 tarihli fatura üzerindeki fotoğrafın montaj olduğu ileri sürülmekle davacı-karşı davalı vekiline bu faturanın ... şirketindeki aslının sunulması için kesin süre verilmesi, gerekli görülürse ...'in 2008 yılı-2009 yılı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yaptırılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi nedeniyle, davacı-karşı davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, dosyanın Dairemizin kararında belirtilen eksiklikler giderildikten sonra karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine\" karar verilmiştir.
KALDIRMA SONRASI MAHKEME KARARI: Bakırköy(Kapatılan) 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 23/11/2022 tarihli 2021/298 Esas, 2022/266 Karar sayılı kararıyla; \"... istinaf kararı doğrultusunda yeniden deliller toplanarak dosya bilirkişiye verilmiş ve bilirkişiler ... Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerini de incelemek suretiyle delil olarak sunulan faturada bulunan ürün görsellerinin ..., 14, 15 numaralı çoklu tasarım için yenilik kırıcı mahiyette olduğunu ve ... Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerine göre 04/03/2009 tarihinde kaydedildiğini tespit etmişlerdir. Bu durumda sunulan faturaların gerçeği yansıttığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, davacı-karşı davalının faturaya konu ürünün üreticisi olmaması ve davacı ile dava dışı ... Tic. A.Ş.'nin birleşmediklerinin anlaşılması nedeniyle de ek rapora itiraz dilekçesine konu atıfet süresi itirazlarının da yerinde olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Yenilik ve ayırdedicilik kriterini karşılayamayan davacı/birleşen dosya davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar vermek gerekmiş ve söz konusu hükümsüzlük kararının geçmişe etkili mahiyeti nazara alınarak asıl davadaki aynı tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespiti ve tazminat talebine yönelik davanın reddine\" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı-karşı davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporunda dava dışı ... şirketine ait fatura ekindeki ürün tasarımlarının müvekkilinin tasarımı ile benzer olduğunun tespit edildiğini ve mahkemece aynı gerekçe ile hükümsüzlük kararı verildiğini, Hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle beraber, davalının, davaya konu tasarımın ... şirketi tarafından satın alındığına dair iddiasının tarihinin 19.12.2008 olduğunu, müvekkilinin ise tasarım tescili için 05.06.2009 tarihinde müracaat ettiğini, tasarımların yenilik kriterleri incelenirken geçmişe doğru 1 yıllık yenilik kriterini ortadan kaldırmayan koruyucu süre olduğunu, Kanunda yenilik için tasarımın aynısının rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmamış olmasının arandığını, bir tasarımın yeni sayılabilmesi için, başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisinde veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki 12 ay içerisinde kamuya sunulmuş olmasının gerektiğini, bu sürenin geçirilmesi halinde, yenilik vasfının noksanlığından tasarımın hükümsüz kılınabileceğini, işbu davada bu sürenin geçmediğini, Yargıtay‟ın, tasarımların başvuru tarihinden önce, 12 aydan daha uzun süre tasarımın kamuya sunulmuş olmasını hükümsüzlük nedeni sayan kararlarının mevcut olduğunu, tersine yorumla müvekkilinin tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Davalının ispat edemediği bu iddiasındaki tarihin tescil başvurusundan önceki 1 yıllık mahfuz hak süresini geçmediğini, bu hususun mahkeme tarafından incelenmediğini ve eksik inceleme ile karar verildiğini, eksik inceleme ile karar verilmesinin bozma nedeni olduğunu belirterek, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/298 E. - 2022/266 K. sayılı kararının istinaf yolu ile incelenerek kaldırılmasına ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER; TPMK kayıtları incelendiğinde; ... tescil numaralı ETTB' nin davacı adına tescilli olduğu, dava tarihi itibariyle hak sahipliğinin devam ettiği görülmüştür.Davacı-karşı davalı ...Ticaret A.Ş.vekilinin dosyaya sunduğu ticaret sicil kaydı ile dava dışı ... Tic. A.Ş.'nin ... A.Ş.'nin ortaklarından biri olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince alınan 27/06/2016 tarihli bilirkişi heyeti raporunda; \" dava dışı ... (...) ltd firmasına ait katalog , 2006 senesine ait olduğu iddia edilen tasarım sertifikasının, davalı tarafından delil olarak sunulduğu, dava dışı firmaya ait katalogda; ... no' lu çatal, ... no' lu kaşık, ... no' lu bıçak tasarımları ile karşılaştırıldığında, dava dışı ürünlerde metal malzemeden mamül sap kısmında uca doğru damla şeklinde genişleyen yumuşak hatlara sahip biçim tasarımı ile bu malzemeye üretim esnasında farklı yöntemlerle uygulanan desen tasarımlarından oluşan çatal, kaşık ve bıçak ürünleri olup, ürünler benzerlik yönünden incelendiğinde çeşitli yöntemlerle metale işlenen motifler desen biçimleri genel, sap tasarımı, kompozisyon tercihleri uygulandığı ürün üzerindeki dizilimleri, oranları bakımından tasarımların ortak yönleri açısından birbirlerine birebir benzerlik göstermekte olduğunu, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı izlenimde ürün tasarımlarından ve ürüne uygulanan desen tasarımlarından belirgin benzerlikler olduğu, bu nedenle ayırt edici nitelik özelliğine sahip olmadığı, davacıya ait ... no 13-14-15 ürünleri ile davalıya ait ... no 01 ürününün benzer olmadığı, davacıya ait ... no 13-14-15 ürünleri ile davalıya ait, bu rapor hazırlandığı esnada TPE de iptal edilmiş olan, ... no 02 ürününün birebir benzer olduğu, davacıya ait ... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 05.06.2009 tarihi itibarı ile koruma şartı olan ayırt edici niteliğe sahip olmadığı, ayırt ediciliğin EndTasKHK m. 5 uyarınca endüstriyel tasarımların koruma şartlarından biri olduğu ve EndTasKHK m. 48/1-a hükmü uyarınca EndTasKHK m. 5'te aranan şartlardan birinin bulunmaması durumunda endüstriyel tasarımın hükümsüz kılınacağının kurala bağlandığı, davacıya ait davaya konu tasarımların ayırt edici niteliği haiz olmadığı da nazara alındığında, davacıya ait tasarımların hükümsüzlük şartlarının oluştuğu\" yönünde görüş bildirilmiştir. Mali bilirkişiden alınan 24/01/2017 tarihli bilirkişi raporunda, davalı şirketin ticari defter ve belgelerini incelemesi neticesinde; davalı şirketin dava tarihi itibariyle 133.000 adet davaya konu ürünü Çin'den ...(...) ... LTD. şirketinden ithal ettiği, davalı şirketin dava tarihi itibariyle 8.064 Adet davaya konu ürünü “...” ibaresiyle satmış olduğu ve işbu ürün satışlarından 554 sayılı KHK’nın 52/2-b maddesine göre 13.902,83-TL Kazanç elde ettiği, davalı şirket stoklarında dava tarihi itibariyle 124,936 adet davaya konu ürün bulunduğu yönünde tespit ve görüş bildirilmiştir. Mali bilirkişi 21/02/2017 tarihli ek raporunda; davalı şirketin 2009-2015 yılları arası ticari defter ve belgelerini incelemesi neticesinde; kök raporunun sonuç kısmında yer alan görüşünde bir değişiklik olmadığını bildirmiştir. Davalı vekili tarafından yenilik kırıcı delil olarak; dava dışı ... (...) co.ltd firmasına ait katalog, 2006 senesine ait olduğu iddia edilen tasarım sertifikası ile, ... firması tarafından ... firmasına düzenlenen 19 December 2008 tarihli fotoğraflı faturanın ibraz edildiği görülmüştür.Dairemizin kaldırma kararından sonra mahkemece alınan 20/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda; Davaya konu ... (...) Co. Ltd.'nin dava dışı ... Paz. Ve Tic. A.Ş.'ne düzenlediği 19/12/2008 tarihli ... nolu Toplam Tutarı 174.856 USD olan fatura dava dışı ...Tic. A.Ş. ticari defterlerine 04/03/2009 tarihinde ... yevmiye maddesi ile ... Nolu Gümrük Beyannamesi olarak kaydedildiğini, ... firmasına ait faturada bulunan ürün görselleri ile davacı karşı davalı tarafa ait davaya konu tescilli ürünler incelendiğinde siyah çerçeveye alınmış ürünlerin oran, boyut ve görselde göründüğünce sap bitim noktalarındaki motif ve detayların benzer olduğu görüldüğünü belirtmişlerdir.
G E R E K Ç E:Asıl dava tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davası, karşı dava ise tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır.İlk derece mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiş, asıl davada davacı-karşı davada davalı vekili karara karşı istinaf yargı yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Alınan bilirkişi raporları ile davaya konu tasarımlar ile benzer olduğu tespit edilen ürün fotoğraflarının da yer aldığı dava dışı Çin şirketi ... Tic. A.Ş.’ne düzenlediği 19/12/2008 tarihli faturanın bu şirketin ticari defterinde kayıtlı olduğunun tespit edildiği, davacı-karşı davalı tarafından faturaya ilişkin istinaf talebinde bulunulmadığı, kabul anlamına gelmemek kaydıyla yalnızca bu tasarımların müvekkili şirket tarafından 12 aylık hoşgörü süresi içinde kamuya sunulduklarından müvekkiline ait tasarımların yenilik özelliklerini haiz olduğuna dair istinaf talebinde bulunduğu görülmüştür.Dava tarihinde yürürlükte olan mülga 554 Sayılı KHK’nın 5. maddesinde; \" Yeni ve ayırt edici tasarımlar belge verilerek korunur\" hükmü ile KHK’nın 6. maddesinde; \" Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir\" hükmü düzenlenmiştir.Davacı-karşı davalı vekili tarafından; 1 yıl içerisindeki açıklamaların yenilik unsurunu ortadan kaldırmayacağı, 554 sayılı KHK’da bir yıllık hoşgörü süresinin mevcut olduğu belirtilerek istinaf talebinde bulunulmuşsa da, mahkemece verilen ilk karara karşı da aynı nedenle istinaf talebinde bulunduğu, Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonucunda bu istinaf talebinin yerinde bulunmadığına karar verildiği, bu hususun davalı-karşı davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşturduğu, kaldı ki önceki kararımızda da belirtildiği şekilde; 554 Sayılı KHK’nın 8. maddesi gereğince, tasarımın başvuru tarihinden önceki 12 ay içerisindeki, kamuya sunumların bizzat tasarımcı veya halefi veya bu kişilerin izni ile üçüncü kişiler tarafından yapılmasının arandığı, somut olayda dava dışı Çin şirketi ... tarafından yapılan açıklamaların bu kapsamda bulunmadığı, bu ürünlerin tasarımlarının davacı adına tescil ettirilen tasarımlar ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunun bilirkişiler tarafından tespit edildiği, bu nedenle Mahkemece tasarımın hükümsüzlüğüne dair açılan karşı davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu, hükümsüzlük geçmişe de etkili olacağından, davacı-karşı davalının dava konusu tasarımla ilgili davalı-karşı davacıya karşı ileri sürebileceği bir hakkı bulunmadığından asıl davanın reddine karar verilmesinin de yerinde olduğu anlaşıldığından, davacı- karşı davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince asıl davada davacı-karşı davada davalı ... Ticaret A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Asıl dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 179,90TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL eksik harcın davacı-karşı davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-Karşı dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 247,70 TL eksik harcın davacı-karşı davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf yargılama giderleri olarak; A-Davalı-karşı davacı avansından kullanıldığı anlaşılan 18,00 TL (posta-teb.müz.) giderinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine, B-Davacı-karşı davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 06/02/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.