T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2021/2384
KARAR NO\t: 2024/53
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ESKİŞEHİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 28/10/2020
NUMARASI\t\t: 2016/688 Esas 2020/601 Karar
DAVACILAR\t:
VEKİLLERİ\t:
DAVALILAR\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)
KARAR TARİHİ\t: 19/01/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ\t: 02/02/2024
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili ve davalı ... AŞ vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;\t
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI :
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 10.05.2015 tarihinde, davalı ...’ın sevk ve idaresindeki, davalı ... adına kayıtlı, davalı ... AŞ’ye İMSS ve ZMSS poliçesi ile sigortalı bulunan ... plakalı aracın, davacılar desteği muris ... idaresindeki motosiklete çarparak ağır şekilde yaralanmasına ve 01.07.2015 tarihinde ölümüne neden olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla davacılardan eş ... için 40.000,00-TL maddi tazminatın ve 50,00-TL cenaze masrafı ile 50,00-TL hastane masrafının, çocuk ... için 3.300,00-TL, çocuk ... için 3.300,00-TL ve çocuk ... için 3.300,00-TL destekten yoksun kalma tazminatının tüm davalılardan, davacılardan ... için 100.000,00-TL, ... için 60.000,00-TL, ... için 60.000,00-TL ve ... için 60.000,00-TL manevi tazminatın davalı ... dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile destekten yoksun kalma tazminatı talebini davacı ... için 165.122,35 TL’ye, davacı ... için 11.331,46 TL’ye, davacı ... için 23.786,01 TL’ye, davacı ... için 49.402,53 TL’ye yükseltmiştir.
Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın 14/05/2014-2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 82660243 numaralı Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet poliçesi ile sigortalı olduğunu, PMF yaşam tablosu dikkate alınarak 06/06/2016 tarihinde ...'ya 82.125,70-TL, ...'ya 2.493,393-T,L ...'ya 5.705,62-TL ve ...'ya 11.606,28-TL olmak üzere toplam 101.931,54-TL ödeme yapıldığını, bu ödeme gözetilerek davanın reddine karar verilmesini, aksi düşünülüyor ise hesaplama yapılırken 06.06.2016 tarihli verilerin dikkate alınması gerektiğini, haksız fiil sebebiyle ancak kanuni faiz uygulanabileceğini belirterek Adli Tıp Kurumundan kusur tespiti yapılıp sigortalı aracın kusurlu bulunması halinde aktüer bilirkişi tarafından tazminat hesabı yapılmasını, yapılan ödemelerin ve azami limit sınırının dikkate alınması gerektiğini savunmuştur.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının Çifteler Asliye Ceza Mahkemesinin 2020/17 esas sayılı dosyasında şüpheli olarak yargılandığını, ancak dosyanın bütününde olaya kendisinin sebep olmadığını, aracı kullanmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ..., dava dilekçesine karşı cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; İTÜ öğretim üyelerinden oluşturulan bilirkişi kurulunun 15.01.2018 tarihli kusur raporunda özetle, kazanın meydana gelmesinde davalı araç sürücüsünün %80, davacılar desteğinin ise %20 oranında kusurlu olduklarının bildirildiği, ceza dosyasında alınan kusur raporunu doğruladığı, dosya kapsamı ve olaya uygun biçimde düzenlendiğinden hükme esas alındığı, aktüer bilirkişiden rapor alındığı, raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, TBK’nın 56. Maddesi gereğince davacılar lehine manevi tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacı ... için 165.122,35-TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ... 142.907,67-TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp belirtilen davacıya verilmesine, hükmedilen bu bedele davalı ... yönünden temerrüd tarihi sayılan 20.11.2015 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden ise olay tarihi olan 10.05.2015 tarihi itibari ile yasal faize hükmedilmesine, 24,00-TL hastane masrafı, 1200,00-TL defin masrafından oluşan 1.224,00-TL' nin olay tarihi olan 10.05.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacı ...’ya ödenmesine, davacı ... için 11.331,46-TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ... 9.809,50-TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken müteselsilen alınıp belirtilen davacıya verilmesine, hükmedilen bu bedele davalı ... yönünden temerrüd tarihi sayılan 20.11.2015 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden ise olay tarihi olan 10.05.2015 tarihi itibari ile yasal faize hükmedilmesine, davacı ... için 23.786,01-TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ... 20.591,35-TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken müteselsilen alınıp belirtilen davacıya verilmesine, hükmedilen bu bedele davalı ... yönünden temerrüd tarihi sayılan 20.11.2015 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden ise olay tarihi olan 10.05.2015 tarihi itibari ile yasal faize hükmedilmesine, davacı ... için 49.402,53-TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı ... 42.759,95-TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) davalılardan müştereken müteselsilen alınıp belirtilen davacıya verilmesine, hükmedilen bu bedele davalı ... yönünden temerrüd tarihi sayılan 20.11.2015 tarihinden itibaren, diğer davalılar yönünden ise olay tarihi olan 10.05.2015 tarihi itibari ile yasal faize hükmedilmesine, davacı ... için 40.000,00-TL diğer davacıların her biri için ayrı ayrı 20.000,00-er TL manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan olay tarihi olan 10.05.2015 tarihinden itibaren yasal faizi ile müştereken ve müteselsilen alınıp davacılara verilmesine, karar verilmiş; karara karşı davacılar vekili ve davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davacılar desteğinin kusurunun bulunmadığını, davalı sürücünün tam kusurlu olduğunu, aktüer bilirkişi raporunda esas alınan destek gelirinin az olduğunu, desteğin aylık 7.500,00 TL gelirinin olduğunu, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının az olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda desteğin gelirinin fazla esas alındığını, asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, davacılara SGK tarafından ölüm aylığı bağlandığını, peşin sermaye değerlerinin hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatından tenzil edilmesi gerektiğini, hesaplamada çocukların üniversite okuyacakları öngörülerek desteğin 25 yaşlarına kadar devam edeceğinin kabul edilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
Davacılar vekili, davalı ...’ın idaresindeki, davalı ... adına kayıtlı, davalı ... AŞ’ye İMSS ve ZMSS poliçesi ile sigortalı bulunan aracın, davacılar desteği ... idaresindeki motosiklete çarparak ölümüne neden olduğunu belirterek davalılardan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep etmiştir.
1-Türk Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi gereğince destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç, destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Destekten yoksunluk zararının hesabında, müteveffanın gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır.
Bu nedenle desteğin kaza tarihi itibariyle mesleği ve gelirinin tespit edilmesi gerekir. Müteveffanın gelirinin ispat edilememesi halinde hiç kimsenin asgari ücretin altında gelir elde etmeyeceği kabul edilerek asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacaktır. Eğer desteğin gelirinin asgari ücret üzerinde olduğu, herhangi bir işyerinde çalıştığı ya da bir meslek icra ettiği ve asgari ücret üzerinde bir gelir elde edildiği iddia ediliyorsa bunun ispat edilmesi gerekir. Ancak mahkeme zararların tazmini davalarında zarar görenin zararını resen belirlemek durumundadır.
Dosya kapsamından, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığının yazısına göre destek ...’nın, bina ve diğer yapıların içi veya dışında yer ve duvar kaplama işi yaptığı anlaşılmakta olup desteğin sahibi olduğu işletmenin bilançosu, çalıştırdığı işçi sayısı, işin kapsamı ve özelliği gözetilerek desteğin bu işten elde ettiği gelire göre değil desteğin işletmesindeki kişisel ve yönetsel katkısı belirlenip desteğin yerine işin görülmesi için başka birisinin çalıştırılması halinde ne kadar ücret ödeneceğinin belirlenmesi, bu kapsamda ticaret odaları ve meslek kuruluşlarından bilgi alınması ve sonucuna göre aktüer bilirkişiden ek rapor alınarak karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
2-Mahkemece hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporunda desteğin eşi, çocukları, olay tarihinde sağ olan dava dışı anne ve babasına da pay ayrılarak hesaplama yapılmış, davalı ... tarafından dava tarihinden önce davacılara yapılan ödeme mahsup edilerek zorunlu mali sorumluluk sigortası ve İhtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitlerine göre kalan miktar üzernden eş ve çocuklar için garame hesabı yapılarak belirlenen miktara hükmedilmiş ise de; davalı ... tarafından 06.06.2016 tarihinde ...'ya 82.125,70-TL, ...'ya 2.493,393-T,L ...'ya 5.705,62-TL ve ...'ya 11.606,28-TL olmak üzere toplam 101.931,54-TL ödeme yapıldığının belirtildiği anlaşılmış olmakla ödeme belgeleri getirilerek öncelikle ödeme tarihi itibariyle yapılan ödemenin davacıların zararını karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi gerekir. Bunun için ödeme tarihi verileri dikkate alınarak gerçek zarar hesabı yapılması ve tüm hak sahiplerine pay ayrılarak bulunacak tutar ile ödeme miktarının karşılaştırılması ve sonucuna göre ödenen tazminat bedelinin yeterli olması halinde zarar görenin zararı karşılanmış sayılacağının dikkate alınması, dava açılmadan önce yapılan ödemenin yetersiz olduğunun anlaşılması halinde ise karar tarihine en yakın veriler dikkate alınarak tazminatın hesaplanması, zarar ve yararın denkleştirilmesi ilkesi gereğince yapılan ödemeye hesaplama yapıldığı tarihe kadar geçen süre için yasal faiz uygulanarak güncellenmesi ve hesaplanan tutardan mahsup edilmesi gerekir.
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda ödeme tarihi itibariyle davacıların zararın karşılanıp karşılanmadığının belirlenmesi için hesaplama yapılmamış olması doğru olmadığı gibi dava dışı anne ve baba için belirlenen destekten yoksun kalma tazminatının garame hesabına dahil edilmemiş olması da doğru görülmemiştir.
3-6098 sayılı TBK 55.maddesinde; “destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez” düzenlemesi mevcuttur. Buna göre; rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri yahut ifa amacı taşımayan ödemeler tazminattan indirilememekte, ifa amacı taşıyan ödemeler bulunması halinde davadan önce parayı alan ve bu dönem zarfında parayı kullanan davacı tarafın sebepsiz zenginleşmesinin önlenebilmesi için, davadan önce yapılan bu neviden ödemelerin güncellenmiş karşılığının hesaplanan tazminattan düşülmesi gerekmekte, rücu edilebilir sosyal güvenlik ödemeleri bulunması halinde ise sadece ödemeler toplamının hesaplanan zarar tutarından mahsup edilmesi gerekmektedir. Zira, sigortalıya veya hak sahiplerine Kurum tarafından 5510 sayılı yasa gereği yapılmış veya ileride yapılacak olan sosyal güvenlik ödemeleri (geçici iş göremezlik ödeneği, cenaze masrafları ve kız çocuklarına verilen evlenme ödeneği) ilgililere rücu edilmekte, sigortalıya bağlanan sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının ölümü sebebiyle hak sahiplerine iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kolundan bağlanan ölüm geliri bulunması halinde de bu gelirlerin ilk peşin sermaye değeri ilgililere rücu edilmektedir. Nitekim davaya konu kaza ve dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 4. fıkrasında \"iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücu edilir\" düzenlemesine yer verilmiştir. Kurum tarafından yapılmış rücu edilebilir ödemeler, ifa amacı taşıyan ödeme niteliğinde olmayıp; bu ödemeler zarar sorumlularını sadece toplam zarar miktarından, zarar görene veya hak sahibine kurumun yaptığı ödemeler kadar sorumluluktan kurtarmaktadır. Bu yönüyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından davacılara rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, zararın tazmininden sorumlu olanların mükerrer ödeme yapmasının önüne geçilmesi ve zarar görenlerin gerçek zararlarının üzerinde sebepsiz zenginleşmemesi bakımından önem arz etmektedir.
Somut olayda, Eskişehir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 29.08.2016 tarihli yazısında, müteveffa ...’nın vefatıyla hak sahiplerine 01.08.2015 başlangıç tarihi itibariyle ölüm aylığı bağlandığının belirtildiği ve bağlanan aylıkların peşin sermaye değerlerini gösterir tablonun eklendiği, ekindeki yazıda “iş kazası sonucunda” şeklinde bir ibarenin mevcut olduğu görülmüş olup müteveffanın hak sahiplerine bağlanan aylıklara ilişkin peşin sermaye değerlerinin rücuya tabi olup olmadığı hususunun ilgili kurumdan sorularak ve yukarıda yapılan açıklamalar ışığında bağlanan aylıkların ilk peşin sermaye değerlerinin tazminattan tenzil edilmesi gerekip gerekmediği değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin ve davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülüp sonucuna göre karar verilmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebebine göre tarafların sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar vekilinin ve davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
Davanın yeniden görülüp sonucuna göre bir karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
2-Kararın kaldırılma sebebine göre tarafların sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
3-Taraflarca yatırılan istinaf peşin karar harcının talepleri halinde yatıran taraflara iadesine,
4-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda gözetilmesine,
5-Kullanılmayan istinaf gider avansının talep halinde iadesine,
6-Eskişehir 6. İcra Müdürlüğü 28/12/2020 tarih ve 2020/7132 sayılı dosyasına yatırılan 405.000,00 TL teminat mektubunun yatıran tarafa iadesine,
7-Karar tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 19.01.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.