T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/65 Esas
KARAR NO: 2024/143 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2023/424 D.İş - 2023/424 Karar
TARİHİ: 23/11/2023
TALEP: İhtiyati Tedbir
KARAR TARİH: 01/02/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: İhtiyati tedbir talep eden vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile karşı yan arasında karşı yana ait ... ili ... İlçesi ... Mahallesi sınırları içinde bulunan ve ... RUHSAT NUMARALI BERKUT PANOSU isimli iş yerinde, iş ilişkisi olduğunu, avans niteliğinde müvekkil tarafından karşı yana 5 adet çek verildiğini, bir kısmı ödenmiş iki adet çek ise daha ödenmediğini, ancak bu süre zarfında önden avans niteliğinde verilen çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkili şirket ile karşı yan arasında yapılan anlaşmaya göre davalının ruhsat sahasından alınacak malzemenin ... Ticaret A. Ş’ne ait kum eleme tesisinde işlenerek temiz kum haline getirileceği ve piyasaya bu şekilde satışı yapılacağı, müvekkilinin ruhsat sahasında alacağı tüveneni yıkama tesisine taşıyarak eleme yapacağını, bu işlem sonunda; yıkanmış-elenmiş kumun kantar çıkışında 28,7-TL ruhsat sahibi olarak davalıya ödeme yapılacağı, 28,7-TL de Tesisi sahibi olması nedeni ile Tesis Kullanım Bedeli adı altında ... A. Ş’ne yapılacağı konusunda anlaşmanın mevcut olduğunu, müvekkili ile davalının bu hususta sözlü olarak anlaştığını ve bu anlaşma uyarınca müvekkili davalıya ... Bankasına ait (... seri nolu) 1.500.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.09.2023 vade tarihli 1.430.000-TL bedelli çek ... Bankasına ait 30.10.2023 vade tarihli 1.910.000-TL bedelli çek, ...Bankasına ait 30.11.2023 vade tarihli 1.910.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.12.2023 vade tarihli 1.170.000-TL bedelli çek olmak üzere toplamda 5 adet çek verdiğini, bir kısmının bu süre zarfında ödendiğini, ancak süreç içerisinde sözlü olarak belirtilen anlaşma şartlarında karşı tarafın uymaması nedeni ile müvekkili şirket tarafından kendilerine Didim .... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini ve şartlara uyulmaması nedeni ile sözleşmenin fesholduğunu ve verilen avans çeklerinin iadesinin istenildiğini ancak çeklerin iade edilmediğini, müvekkili ile karşı taraf arasındaki anlaşma uyarınca; müvekkilinin karşı tarafın sahasından her ay çek bedelince kum alıp, eleyip, yıkayıp satacağını, bu kum alımı için aylık belirlenen bedeller avans çekleri ile önden iyi niyetle müvekkil tarafından karşı tarafa teslim edildiğini, metreküp kum bedelinin belirlendiğini, ancak ilk ay verilen 1.500.000-TL bedelli çekin bedeline tekabül eden kum miktarının nerede ise yarısı kadar kum verildiğini ancak sanki çek bedeli kadar kum alınmış gibi hayali işlem yapılmaya başlandığını, daha sonraki aylarda ise hiç kum alınmasına izin verilmediğini, verilen çek bedelleri ve kum bedelinin belli olduğunu, her ay müvekkilinin sahadan satın alması gereken kum bedelini karşı tarafın müvekkiline teslim etmekten kaçındığı için söz konusu avans çeklerinin bedelsiz kaldığını, ilk iki ay çek bedellerinin cirantalardan elden teslim alındığını, 3. Ay olan 30.10.2023 tarihli çekin ise bankaya ibraz edildiğini ve ödemesinin haksız olarak tahsil edildiğini, oysa ki bu çekin müvekkilinin karşı taraf sahasından kum alması, yıkaması, elemesi vb. işlemler için tesisini kullanması için önden avans olarak verildiğini, ancak müvekkilinin bu kumu satın almadığını, gerekli işlemler için de sahayı kullanamadığını, karşı taraf ile iş ilişkisi sona erdiğini bildirip, müvekkiline ait ve karşı tarafın elinde bulunan iki adet ... Bankası ... seri numaralı 30.11.2023 tarihli 1.910.000-TL bedelli ve ... ... seri numaralı 30.12.2023 tarihli 1.170.000-TL bedelli avans çeklerinin yargılama bitene kadar haksız olarak tahsil edilmemesi için öncelikle teminatsız, mahkeme aksi kanaatte ise makul bir teminat karşılığında tedbiren tahsil edilmemesine kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 23/11/2023 tarih 2023/424 D.İş - 2023/424 Karar sayılı kararında; \"Temel ilişkinin tarafları yönünden çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiği kabul edilir. Taraflar arasındaki anlaşmadan, çeklerin avans olarak verildiği anlaşılır ise; mal teslimini ispat yükü karşı tarafa ait olacağından, davacı yönünden yaklaşık ispat koşulu gerçekleştiği kabul edilebilecektir.Dosyanın incelenmesinde; kambiyo senedi esas olarak sebepten mücerret olduğundan, taraflar arasındaki borç ilişkisine ilişkin herhangi bir delil sunulmadığından ve çek üzerinden aksi anlaşılmadığından, ihtiyati tedbir talep edenin tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.\"gerekçesi ile, İhtiyati tedbir talep edenin talebinin REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı/davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İhtiyati tedbir talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle, taraflarından müvekkili şirketin karşı davalıya vermiş olduğu ... Bankası ... seri numaralı 30.11.2023 tarihli 1.910.000-Tl bedelli ve ... Bank ... seri numaralı 30.12.2023 tarihli 1.170.000-TL bedelli avans çeklerinin yargılama bitene kadar tahsil edilmemesi için ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu ancak işbu taleplerinin \"Dosyanın incelenmesinde; kambiyo senedi esas olarak sebepten mücerret olduğundan, taraflar arasındaki borç ilişkisine ilişkin herhangi bir delil sunulmadığından ve çek üzerinden aksi anlaşılmadığından, ihtiyati tedbir talep edenin tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.\" gerekçesi ile reddedildiğini, Verilen kararın hukuka ve usule aykırı olup, müvekkilinin avans niteliğinde verdiği çekleri ödemek durumunda kaldığını; verilen kararın kaldırılarak çeklerin ödenmemesi için tedbir talebi verilmesi gerektiğini, Müvekkili şirket ile karşı taraf arasında karşı tarafa ait ... ili ... İlçesi ... Mahallesi sınırları içinde bulunan ve ... RUHSAT NUMARALI BERKUT PANOSU isimli iş yerinde, iş ilişkisi olup, avans niteliğinde müvekkili tarafından karşı tarafa 5 adet çek verildiğini, çeklerin bir kısmının ödendiğini, iki adet çekin ise daha ödenmediğini (Ek: Çeklerin avans çeki olduğunu gösterir 159 kodlu muavin defter kaydı), ancak bu süre zarfında önden avans niteliğinde verilen çeklerin bedelsiz kaldığını,Müvekkili şirket ile karşı taraf arasında yapılan anlaşmaya göre davalının ruhsat sahasından alınacak malzemenin ... A. Ş’ne ait kum eleme tesisinde işlenerek temiz kum haline getirileceğini ve piyasaya bu şekilde satışı yapılacağını; müvekkilinin ruhsat sahasında alacağı tüveneni yıkama tesisine taşıyarak eleme yapacağını, bu işlem sonunda; yıkanmış-elenmiş kumun kantar çıkışında 28,7-TL ruhsat sahibi olarak davalıya ödeme yapılacağını, 28,7-TL de tesisi sahibi olması nedeni ile Tesis Kullanım Bedeli adı altında .... Ticaret A. Ş’ne yapılacağını, taraflar arasında bu konuda sözlü olarak anlaşıldığını ve bu anlaşma uyarınca müvekkilin,n davalıya; ... Bankasına ait (... seri nolu) 1.500.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.09.2023 vade tarihli 1.430.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.10.2023 vade tarihli 1.910.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.11.2023 vade tarihli 1.910.000-TL bedelli çek, ... Bankasına ait 30.12.2023 vade tarihli 1.170.000-TL bedelli çek olmak üzere toplamda 5 adet çek verdiğini; bir kısmının bu süre zarfında ödendiğnii ancak süreç içerisinde sözlü olarak belirtilen anlaşma şartlarına davalının uymaması nedeni ile müvekkili şirket tarafından davalıya Didim .... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini ve şartlara uyulmaması nedeni ile sözleşmenin fesh olduğu bildirilerek, verilen avans çeklerinin iadesinin istenildiğini ancak çeklerin iade edilmediğini, Müvekkili ile davalı arasındaki anlaşma uyarınca; müvekkili davalının sahasından her ay çek bedelince kum alıp, eleyip, yıkayıp satacağını; bu kum alımı için aylık belirlenen bedellerin avans çekleri ile önden iyi niyetle müvekkil tarafından davalıya teslim edildiğini; metreküp kum bedelinin belirlendiğini ancak ilk ay verilen 1.500.000-TL bedelli çek bedeline tekabül eden kum miktarının nerede ise yarısı kadar kum verildiğini ancak sanki çek bedeli kadar kum alınmış gibi hayali işlem yapılmaya başlandığını; daha sonraki aylarda ise hiç kum alınmasına izin verilmediğini; verilen çek bedelleri ve kum bedelinin belli olup her ay müvekkilin sahadan satın alması gereken kum bedelini davalı tarafın müvekkillerine teslim etmekten kaçındığı için söz konusu avans çeklerinin bedelsiz kaldığını, İlk iki ay çek bedellerinin cirantalardan elden teslim alındığını, 3. Ay olan 30.10.2023 tarihli çekin ise bankaya ibraz edildiğini ve ödemesinin haksız olarak tahsil edildiğini; oysa ki bu çekin müvekkilinin davalının sahasından kum alması, yıkaması, elemesi vb. işlemler için tesisini kullanması için önden avans olarak verildiğini ancak müvekkilinin bu kumu satın almadığını, gerekli işlemler için de sahayı kullanamadığını; hala da kullanamadığını; davalı ile iş ilişkisinin sona erdiğini, Müvekkilinin hala karşı yanda bulunan; ... Bankası ... seri numaralı 30.11.2023 tarihli 1.910.000-TL bedelli çeki ile ... ... seri numaralı 30.12.2023 tarihli 1.170.000-TL bedelli çeklerin bedelsiz olduğunun tespiti için taraflarından menfi tespit davası açılacak olup, TTK 5/A maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk başvurusu taraflarınca yapılmış ise de çek vadesine kadar arabuluculuk faaliyetinin sona ermeme ihtimaline karşın müvekkilinin çeki ödeme zorunluluğunun ortadan kalkması için işbu tedbir taleplerini sunma zaruretinin doğdoğunu; müvekkili almadığı malın ve hizmetin ödemesini yapmak zorunda kalırsa ticaretinin imkansız hale geleceğini, gerçekten borcu olan çeklerini ödeyemez ise zor duruma düşeceğini; işbu durumun ortadan kalkması için ihtiyati tedbir taleplerinin kabulünü talep ettiklerini, İleri sürerek, yukarıda açıklanan sair tüm nedenler ile istinaf başvurularının ve taleplerinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak müvekkiline ait ve davalının elinde bulunan iki adet ... Bankası ... seri numaralı 30.11.2023 tarihli 1.910.000-TL bedelli ve ... ... seri numaralı 30.12.2023 tarihli 1.170.000-TL bedelli avans çeklerinin yargılama bitene kadar haksız olarak tahsil edilmemesi için öncelikle teminatsız, dairemiz aksi kanaatte ise makul bir teminat karşılığında tedbiren tahsil edilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep; taraflar arasındaki sözlü sözleşme kapsamında davalıya verildiği iddia olunan avans çeklerinin ödenmesinin tedbiren yasaklanmasına ilişkin olup, mahkemece talebin reddine karar verilmiş, karar ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf edilmiştir. 6100 Sayılı HMK'nın 389/1 fıkrası uyarınca; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Yine 6100 Sayılı HMK'nın 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir.Somut olayda; dilekçe ve ekindeki deliller, çek suretleri ve tüm dosya kapsamına göre, tedbir talep eden tarafından ileri sürülen, taraflar arasında, karşı yanın maden sahasında bulunan kumun elenip temizlenerek satışa çıkarılması işine ilişkin sözlü anlaşma bulunduğu, bu anlaşma kapsamında davalıya beş adet avans çeki verildiği, çeklerden ödenmeyen iki adedinin ise karşı yanın sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı yönündeki iddiasının esası bakımından, mevcut delillere göre yaklaşık düzeyde ispat koşulu sağlanmamış olup, mahkemece, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Tedbir talep eden tarafından ileri sürülen aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Sonuç itibariyle, ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, tedbir talep eden tarafın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından, istinaf talep eden tarafından peşin olarak yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın istinaf talep eden tarafından tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, 6-Dava dosyası dairemize UYAP sistemi üzerinden elektronik dosya olarak gönderildiğinden, ilk derece mahkemesine UYAP sistemi üzerinden iade edilmesine, 7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 01/02/2024 tarihinde HMK' nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.