T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2271 Esas
KARAR NO: 2024/28
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 25/02/2020
NUMARASI: 2018/18 E. - 2020/96 K.
DAVANIN KONUSU Endüstriyel Tasarım (Manevi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/01/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... tescil numaralı çoklu tasarımı (No:3 Resim No:1) adına tescil ettirdiğini, müvekkilinin bayan takım elbise, bluz, etek, pantolon, ceket, manto, kaban, pardösü üretimi yaptığını, ciddi yatırımlar yaparak yeni ve tamamen özgün tasarımlar oluşturup, oluşturduğu bu tasarımları kıyafet modellerinde, ürünlerinde kullanıp pazarladığını, karşı tarafça müvekkiline ait tasarımların yoğun olarak taklit edilmek suretiyle satışa sunulduğunu, bu hususun İstanbul 1.FSHH Mahkemesinin 2017/58 D.iş ve Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/75 D.iş sayılı dosyasıyla tespit edildiğini iddia ederek tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, durdurulması, 6769 sayılı yasanın 151/2 -a maddesi kapsamında ve TTK hükümleri de dikkate alınarak her üç davalıdan şimdilik 1.000'er TL maddi, 10.000 TL manevi tazminatın tahsilini, İstanbul 1.FSHHM nin 2017/58 D.iş ve Bursa 3.ASHM'nin 2017/75 d.iş sayılı dosyalarında yapılan yargılama giderlerinin de davalılardan tahsilini, ürünlerin imhasını, hükmün ilanınına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; Bursa 3.ASHM'nin 2017/75 d.iş sayılı dosyasıyla yapılan tespitte iş yeri adresinde dava konusu tasarımlara rastlanmadığını, diğer davalıların iş yerinde 4 adet ürün tespit edildiğini, bu ürünlerin satış için değil model gösterimi için bırakıldığını, dava konusu tasarımların yeni ve ayırt edicilik vasfını taşımadığını, davacı tasarımının başvuru tarihinin 02/06/2017 tarihi olduğunu, davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... yetkilisinin cevap dilekçesinde özetle; Tecavüze konu modelin 1960 yılından beri uygulanan bir model olduğunu, her ne kadar müvekkiline ait iş yeri adresinde ürün bulunmuş ise de ürünün tarafına diğer davalı ... tarafından bırakıldığını, dava konusu üretip satışını yapmadığını, herhangi bir ihlal bulunmadığından davanın reddini talep etmiştir. Davalı ...' 15.2.2018 tarihli beyan dilekçesinde; davacının iddiasına konu bluz modelinin 1960 yılından beri piyasada olduğunu, yeni olmadığını, bu ürünlerin ... tarafından bırakıldığını, kendisinin bir üretim yapmadığını, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince; Davalıların davacıya ait tescilli tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, tasarım hakkını ihlal nedeniyle somut olayın özellikleri ve BK hükümlerine göre her bir davalıdan 1.000 'er TL maddi tazminatın ... için tespit tarihi olan 14.6.2017 tarihinden, ... için tespit tarihi olan 19.6.2017 tarihinden itibaren, ... giyim için tespit tarihi olan 30.6.2017 tarihinden itibaren yılın en yüksek mevduat faiz ile davalılardan tahsiline, manevi tazminat istemi yönünden: her bir davalıdan 1.000'er TL manevi tazminat ... İÇİN tespit tarihi olan 14.6.2017 tarihinden, ... için tespit tarihi olan 19.6.2017tarihinden itibaren, ... giysi için tespit tarihi olan 30.6.2017 tarihinden itibaren yılın en yüksek mevduat faiz ile davalılardan tahsiline, manevi tazminatta fazlaya ilişkin istemin reddine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilin söz konusu ürünlerin satışını yapmadığını, dava konusu ürünlerin uzun süredir tekstil sektöründe yaygın olarak kullanılmakta olan modeller olduğunu, müvekkilin haksız rekabet teşkil eden bir eyleminin söz konusu olmadığını, davacının manevi tazminat talebinin kabul edilmeyen 9.000 TL kısmı için bir hüküm kurulmadığını, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Tescilli bir tasarım var olsa bile model olarak üreterek 2 müşterisine ürünü satın alıp almayacakları konusunda karar vermeleri için bırakan müvekkil aleyhine hükmolunan tazminatın hukuka aykırı olduğunu, müvekkilin ve müşterilen böyle bir taklit düşüncesi olsa öncelikle Bursa 3. ASHM'nin 2017/75 D.İş dosyasından gelinen tespitte hiçbir ürün bulunmamışken davaya verilen cevapta ürünü numune için ürettiğini kabul ettiğini beyan etmediğini, haksız rekabet hükümlerine göre tazminat ödenmesi gerektirir bir eylem ve faaliyetleri bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ürünün maliyeti düşülmediğini ürünün olası satış fiyatı üzerinden hesaplama yapıldığını, elde edilen kazanç üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, bu nedenle belirlenen tazminat tutarının yüksek olduğunu, dava konusu tasarımların ayırt edicilik vasfına haiz olmadığını, dava konusu tasarımların giysi modelleri olduğunu, uygulandığı kumaş ve kumaş deseniyle bir ilgisi bulunmadığını, tespitte yapılan bilirkişi incelemesini kabul etmediklerini, müvekkil kayıtlarına bakıldığında daha önce fikri ve sınai haklarla ilgili hiçbir davada taraf olmadığının görüleceğini, kendisinin sektörde uzun süredir bu işi yaptığını, davacı tarafın müvekkile ürünün tescilli olduğunu bildirir bir ihtar göndermesi halinde müvekkilin bu ürünleri üretmeyeceğinin açık olduğunu, bültende yayınlanmadan tescil başvurusu yapıp mahkemeden tespite başvurulmasının iyi niyet ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, müvekkilin söz konusu ürünlere ilişkin bir satışı olmadığından ürünlerin sadece model için üretildiğinden ve henüz sipariş alınıp gerçekten satışa henüz arz edilmediğinden herhangi bir haksız rekabet teşkil eden eyleminin söz konusu olmadığını, kararın Türkiye'de tirajı yüksek gazete ilanına karar verilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu, hem haksız rekabete göre hüküm kurulup hem 554 sayılı KHK'ye göre karar verilemeyeceğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; Davacının dava konusu tasarım için 02.06.2017 tarihinde başvuru yaptığını, bültende 09.07.2017 tarihinde yayınlandığını, davalıların adreslerinde tespitin 14.06.2017, 19.06.2017 ve 30.06.2017 tarihlerinde yani bültende yayın öncesi tespit yaptırdığının dava dosyasındaki delil tespitine ilişkin raporlardan, dava konusu ürünler için TPE'den alınan tasarım belgelerine bakıldığında anlaşıldığını, buna göre tescilli bir tasarım var olsa bile model olarak üretilmiş ve ürün satın almayacağı konusunda karar vermek üzere diğer davalı ... tarafından bırakılmış iken aleyhine hükmolunan tazminatın hukuka aykırı olduğunu, ürünleri taklit ürünlerde yaygın olarak yapıldığı gibi sahte etiketlerde üretebileceğini, bu sebeple mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep ettiğini, diğer davalılar ve tarafınca taklit ürün üretilmediği ve satılmadığı gibi haksız rekabet hükümlerine göre tazminat ödenmesini gerektirir bir eylem ve faaliyeti de bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ürünün maliyeti düşülmemiş ürünün olası satış fiyatı üzerinden hesaplama yapılmış olduğunu, elde edilen kazanç üzerinden hesaplama yapılması gerektiğini, bu nedenle belirlenen tazminat tutarının da yüksek olduğunu, dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfına haiz olmadığını, dava konusu tasarımların giysi modelleri olduğunu, uygulandığı kumaş ve kumaş deseni ile bir ilgisi bulunmadığını, tespitte yapılan bilirkişi incelemesini kabul etmediklerini, ürünlerin aynı olmadığını, sektörde uzun yıllardan beri bu işi yaptığını ve hiçbir fikri ve sınai haklar dosyasında taraf olmadığını, davacı tarafın ürünün tescilli olduğunu bildirir bir ihtar göndermesi halinde bu ürünleri üretip satmayacağını, bunun yerine tescil başvurusu yapıp henüz bültende yayınlanmadan mahkemeden tespite başlamasının iyi niyet ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, söz konusu ürünlere ilişkin bir satışı olmadığından ürünler sadece model için üretildiğinden ve henüz sipariş alınıp gerçekten satışa henüz arz edilmediğinden herhangi bir haksız rekabet teşkil eden eyleminin de söz konusu olmadığını, kararın Türkiye'de tirajı yüksek bir gazetede ilanına karar verilmiş olmasının yasaya aykırı olduğunu, hem haksız rekabete göre hem 554 sayılı KHK'ye göre karar verilemeyeceğini, tüm bu nedenlerle istinaf incelemesi ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu davacının ... nolu (No:3 Resim:1) Endüstriyel tasarım belgesine davalılarca yapılan tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, durdurulması, 6769 sayılı yasanın 151/2 -a maddesi kapsamında ve TTK hükümlerine göre maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsili istemine ilişkindir. Dava tarihi itibariyle 6769 sayılı SMK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.TPMK kayıtlarına göre, dava konusu tasarımın 3.1 nolu bluz tasarımı olup 2.6.2017 tarihinde başvurusu yapıldığı 9.7.2017 tarihinde bültende yayınlandığı ve 2.6.2017 tarihinde davacı adına tescil edildiği görülmüştür. 15/03/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Dava konusu olan ve İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2017/58 D.iş nolu dosyası ile; davalı ... İsimli mağazada tespit edilen 4 adet ... marka sallantı etiketli abiye bluzun davacıya ait ... sıra nolu abiye bluz tasarımı ile iltibas yaratacak derecede benzer olduğu, Davalı ...'a ait ... isimli mağazada tespit edilen 2 farklı renkte toplam 8 adet ... marka sallantı etiketli abiye bluzun davacıya ait ... sıra nolu abiye bluz tasarımı ile iltibas yaratacak derecede benzer olduğu, her iki davalıya ait ürünlerin davalı ...‘ya ait ... isimli mağazadan satın alınmış olduğu, dava konusu olan ve Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/75 D.iş nolu dosyası ile; davalı ... ‘ya ait ... isimli mağazada yapılan incelemede davacıya ait ... sıra nolu abiye bluz tasarımına benzer ürünün tespit edilmediği; Davalıların kopyalama yolu ile davacı adına tescilli tasarımı üretip, ticari kazanç elde etme halinin “Kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır (alışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanmak ” şeklinde durumun söz konusu olduğu, bu şekilde eylemlerinin haksız rekabet oluşturduğunu, davacıya ait ... nolu tasarımının tescilli, yeni ve ayırt edici olduğunu korumasının devam ettiğini, dosyada hükümsüzlüğüne dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığını, 6769 Sayılı SMK 151. maddesinin 2. fıkrasının a bendi uyarınca hak sahibinin davaya konu ürünlerden elde edebileceği muhtemel gelirin; Değişik İş Dosyasında yapılan tespit dikkate alınarak maddi tazminat hesaplandığında; a) Davalı .... Ltd Şti. için 90,88 TL, b) Davalı ... (...) için 181,76 TL, c) Davalı ... (...) için 272,64 TL olarak hesap edildiğini, Sektör bilirkişisinin öngörüsüne uyulması halinde maddi tazminat tutarı: a) Davalı ... için 1.704,00 TL, b) Davalı ... (...) için 1,704,00 TL,. c) Davalı ...nin için 3.408.00 TL olarak hesap edildiğinini, manevi tazminat takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Somut olayda davacının tasarım belgesi ile korunan ürünü için (3.1 nolu bluz tasarımı) 02.06.2017 tarihinde başvuru yapılıp, bültende 09.07.2017 tarihinde yayınlandığı , davalıların adreslerinde ise tespitin ise ilan tarihinden önce 14.6.2017, 19.6.2017 ve 30.6.2017 tarihlerinde yaptırıldığı, huzurdaki davanın ise 11.12.2018 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır. 6769 Sayılı Kanun'un 81/2 maddesi gereğince, başvurunun 65. Maddeye göre tescil edilerek yayımlandığı tarihte tescil sahibi, tasarım hakkına dayanarak bu madde de sayılan tecavüzlerden dolayı hukuk davası açma hakkına sahiptir. Tecavüz edenin başvurudan ve kapsamından haberdar edilmiş olması, tecavüz edenin kötüniyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunması halinde yayımdan önce de ticavüzün varlığı kabul edilir. Her ne kadar dava tarihinin başvurunun bültende yayımlanmasından sonra olduğu anlaşılıyorsa da; tasarımın başvuru tarihinde ancak bültende yayın tarihinden önceki tarihte yaptırılan delil tespiti raporlarına dayanarak karar verilmesi yerinde değildir. Davalıların bültende ilan tarihinden sonra fiillerine devam ettiğine yada daha önce haberdar edildiklerine, yada kötüniyetli olduklarına dair dosya kapsamına delil de sunulmadığından, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmadığından davalılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince kabulüne mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalıların istinaf isteminin KABULÜ ile,2- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 25/02/2020 tarih, 2018/18 E., 2020/96 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3- Davanın reddine, 4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcından peşin alınan 222,01 TL'nin mahsubu ile 205,59 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4/c- Davalılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 96,00 TL yargılama giderinin davacıdan tahsiliyle davalılara verilmesine, (Davalı ...'nun 26,50 TL +Davalı ... 50,00 TL+ Davalı ...nin 19,50 TL)4/ç-İstanbul 1.FSHH Mahkemesinin 2017/58 D.iş sayılı dosyasında yapılan davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/d-Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/75 D.iş sayılı dosyasında yapılan davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/e-Tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitine ilişkin talep yönünden; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 3/2. göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin (ret sebebi ortak olması sebebiyle tek) davacıdan tahsiliyle davalılardan ... ve ...ne verilmesine, 4/f-Manevi tazminat talebi yönünden; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 3/2. göre 10.000,00 TL vekalet ücretinin (ret sebebi ortak olması sebebiyle tek) davacıdan tahsiliyle davalılardan ... ve ...ne verilmesine, 4/g-Maddi tazminat talebi yönünden; Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 3/2. göre 1.000,00 TL vekalet ücretinin (ret sebebi ortak olması sebebiyle tek) davacıdan tahsiliyle davalılardan ... ve ...ne verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalılar tarafından yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davalılar tarafından yapılan 445,80 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 86,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 531,80 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalılara verilmesine, (... 178,60 TL+ ... 181,10 TL+ ... 172,10 TL) olacak şekilde,5/c- İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5/ç-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 11/01/2024