T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2022/2355
KARAR NO\t\t: 2024/33
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...\t(...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ...\t(...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 21/06/2022
NUMARASI\t\t: 2022/152 Esas - 2022/1243 Karar
DAVACI\t\t: ... (T.C. NO: ....) - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVALI\t\t: DUYAROĞLU BOYA OTOMOTİV MAKİNA İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVA TÜRÜ\t\t: İstirdat
DAVA TARİHİ \t: 27/01/2022
KARAR TARİHİ\t: 17/01/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t: 06/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacının ticari faaliyet gösterdiğini, ticari faaliyet kapsamında müşterisi olan keşideci ... 'dan Garanti Bankası Gaziemir Şubesi ... çek nolu 35.000,00-TL bedel ve 03/11/2021 tarihli bir çek aldığını, çeki toptan mal aldığı dava dışı şirkete MNG kargo ile gönderildiğini, kargo şirketinde hırsızlık olayı neticesinde birçok kargonun çalındığını, davacının öğrenmesinden sonra şikayeti üzerine Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/42745 soruşturma dosyasının açıldığını ayrıca İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/651 Esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığını, çekin ödenmemesi konusunda tedbir kararı verildiğini, bankanın mahkemeye vermiş olduğu yazıda davalının çeki ibraz ettiğinin belirtildiğini, bahse konu çekin davalıdan istirdatına ve davacıya iadesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; dava dışı Birleşik Tedarik isimli şirketin davalı ile ticari iş karşılığı bahse konu çeki ciro edilerek davalıya teslim ettiğini, davalının anlaşma sonucu ürünleri sorunsuz teslim ettiğini, tedbir kararını haricen öğrendiklerini, dava dışı Birleşik Tedarik aleyhine Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/38 D.İş dosyasıyla ihtiyati haciz talebinde bulunduklarını kabulüne karar verildiğini, davalının ticaret karşılığı çek aldığını, davalının dolandırıldığını, davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; \" ... Davanın REDDİNE ... \" karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme, tüm dosya içeriğini dikkate almamış ve hatalı bir değerlendirme yaptığını; dosya içeriğindeki tüm evraklar, davalının dava dışı Birleşik Tedarik isimli firma ile ticari kayıtları gerekirse bilirkişi marifeti ile incelenmeli ve somut duruma göre bir değerlendirme yapılması gerektiğini; yerel mahkemenin; tüm bunları, dosya içeriğini, davalının ikrar niteliğindeki beyanlarını almayan kararı açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacının istinaf dilekçesindeki iddiaları sayın mahkemeyi yanıltma saiki gütmekte, davalıyı haksız yere konusu suç teşkil eden bir iddiayla muhatap etmekte, tamamen hukuk dışı argümanlara dayandığını; bu davanın açılmasında müvekkilin herhangi bir kusuru bulunmadığını beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.
DELİLLER: Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/06/2022 Tarih - 2022/152 Esas - 2022/1243 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
DAVA; istirdat istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davacının, Garanti Bankası A.Ş. Gaziemir Şubesinden verilme, düzenleyeni ..., düzenleme tarihi 03/11/2021, lehtarı davacı, seri no ... olan 35.000,00 TL bedelli çekin dava dışı Arda Gıda İml. Tic. ve Ltd. Şti.'ne MNG Kargo ile gönderildiğini, kargo firmasındaki hırsızlık olayında çekin çalındığını ve çekin davalı şirket tarafından iktisap edildiğini belirterek çekin istirdadını talep ettiği, davalının çeki dava dışı Birleşik Tedarik Hiz. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nden ciro yoluyla alındığını, çekin çalındığını ihtiyati tedbir kararı alındıktan sonra öğrendiğini, iyi niyetli hamil olduklarını belirterek davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince deliller toplandıktan sonra davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, davacının çek nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı, icra takibinde ödediği bedelin istirdadının gerekip gerekmediği noktasındadır.
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine göre; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.”
Bu hüküm uyarınca iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır (Kendigelen, A.: Çek Hukuku, İstanbul 2019, s. 237-238).
6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/11-159 esas 2021/417 karar)
Çek istirdadı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu , çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekir. Çeki elinde bulunduranın çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti yoktur, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.
Eldeki uyuşmazlıkta; dava konusu çekin incelenmesinde; davacının lehtar olduğu, çekin arka yüzündeki ilk imzanın davacıya ait olduğu, ondan sonra sırasıyla diğer cirantaların Antalya Turizm Ltd. Şti, Aşutlar Gıda Ltd. Şti, Köyüm Çiftlik Süt Ürünleri Ltd. Şti, Birleşik Tedarik Ltd. Şti ve en son davalının olduğu, dolayısıyla davacının rızası dışında çıkan çekin öncelikle dava dışı 4 farklı cirantaya verildiği, en son davalıya ciro ile verildiği, ciro silsilesinde bir kopukluğun olmadığı anlaşılmıştır.
Davacı, müşterisi olan keşideci ...’dan Garanti Bankası Gaziemir Şubesi .. Çek No.lu 35.000-TL bedel ve 03/11/2021 tarihli bir çek aldığını, anılan çeki Arda Gıda İmalat Tic. Ltd. Şti.’nin adresi olan ...l adresinde bulunan işyerine MNG Kargo Gaziemir Şubesinden KA685646 No.lu gönderi ile 17/09/2021 tarihinde gönderdiği, kargoda meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde çekin içinde olduğu gönderinin çalındığını, çekin rızası hilafına elinden çıktığını iddia etmiştir.
Dosyadaki delillere göre dava konusu çekin kargo şirketinin aracında meydana gelen hırsızlıkta çalındığı ancak, çekin kim tarafından çalındığının belirlenemediği, bu konudaki soruşturmanın devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu belirlemelere göre; çekin davacının elinden rızası dışında çıktığı belirgin olmakla birlikte, özellikle ciro silsilesinin düzgün olması dikkate alındığında davalının çeki ağır kusurla veya kötüniyetli olarak ele geçirdiği ispat edilememiştir. Özellikle davalı tarafından dosyaya sunulan faturalar, Sakarya Ticaret Mahkemesi'nin 2021/1190 esas ve 2021/38 Dİş sayılı dosyaları, Sakarya 2. İcra Müdürlüğünün 2021/9731 sayılı dosyası ve Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığının 2021/22995 sayılı soruşturma dosyası ile birleşen 2022/378 sayılı soruşturma dosyası içerikleri dikkate alındığında, davacının çekin kötüniyetle iktisap edildiğini ispat edemediğinin ve davalının davalının iyiniyetli olduğunun kabulü gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 792. Maddesi uyarınca da davalının iktisabının korunması gerekir.
Diğer yandan; davacı, davalının çekin çalıntı olduğunu öğrenmesine rağmen bankaya ibraz etmesinin kötü niyeti gösterdiğini iddia etmiş ve emsal olarak İstanbul BAM 12. HD’nin 2018/1127 esas, 2020/321 karar sayılı ilamını göstermiş ise de, davalı ile dava dışı Birleşik Tedarik Ltd. Şti’nin arasındaki ilişkiye ait faturaların tarihleri incelendiğinde ticari ilişkinin 27.09.2021 tarihine ilişkin olduğu, bu hususun davalı ile dava dışı şirketin Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/1190 sayılı dosyasına gelen BS-BA kayıtları ile de uyumlu olduğu, dolayısıyla çek üzerine ödeme yasağı şeklindeki tedbirin konulduğu İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/651 esas sayılı dosyasındaki ara karar tarihi olan 29.09.2021 tarihinden önceye ilişkin bir ilişki olduğu, çekin iktisap edildiği tarihte davalının çekin çalıntı olduğunu bildiğine dair bir delil sunulmadığı, davalının hırsızlık konusu başka çekleri iktisap ettiğine dair bir delilin de sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde; usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden; istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
2-Bakiye 346,90 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/01/2024
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*