T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2022/2408
KARAR NO\t\t: 2024/39
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...\t(...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ...\t(...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 28/06/2022
NUMARASI\t\t: 2021/123 Esas - 2022/1266 Karar
DAVACI\t\t: ÇAĞ DAĞITIM KİTAP KIRTASİYE VE BÜRO MALZ. TİC. LTD, ŞTİ. - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... -
DAVALI\t\t: ... - ...
DAVA TÜRÜ\t\t: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ \t: 09/09/2021
KARAR TARİHİ\t: 17/01/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t: 05/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacının Hatay'da faaliyet gösteren, Çağ Dağıtım Kitap Kırtasiye ve Büro Malzemeleri Ticaret Limited Şirketi olduğunu, sahibi ve münferit tek yetkili temsilcisi ... olduğu, Şirket, faaliyet alanında Hatay'ın köklü ve en büyük dağıtım şirketi olduğunu, Davalı taraf ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, davacı şirketin yaklaşık 20 yıldan beridir, ... de faaliyet gösteren Fatih Kalem Ltd. Şti. ile kırtasiye ürünlerine ilişkin ticari faaliyet sürdürdüğünü, davacı mal teslimi öncesi veya sonrasında anlaşma gereği çek keşide ederek, bu çekleri kargo ile Fatih Kalem Ltd. Şti.'ne gönderdiği şu ana kadar bu konuda bir sıkıntı çıkmamasına rağmen, 27.08.2021 tarihinde davacı Sürat Kargo Defne/HATAY Şubesi aracılığıyla Fatih Kalem Ltd. Şti.'ne aynı kargo paketiyle gönderdiği, Fatih Kalem Ltd. Şti. emrine düzenlenmiş; Denizbank Antakya Şubesine ait 30.11.2021 keşide tarihli, 75.000,00 TL meblağlı, ... seri nolu çek ile yine Denizbank Antakya Şubesine ait 31.12.2021 keşide tarihli, 75.000,00 TL meblağlı, ... seri nolu çekler alıcı Fatih Kalem Ltd. Şti.'ne ulaşmadan kargoda çalındığını ve sahte cirolarla piyasaya sürüldüğünü, çeklerin çalınmasına ilişkin Hatay C. Başsavcılığı'na derhal suç duyurusunda bulunulduğunu, soruşturma 2021/15717 sayılı dosya numarası üzerinden devam ettiğini, çekler üzerine öncelikle tedbir kararı verilmesini, Davacı Fatih Kalem Ltd. Şirketi emrine keşide ederek kargoya verdiği, akabinde alıcı muhataba ulaşmadan kargodan çalınan ve sahte olarak cirolanan çeklerin bir şekilde davalı şirketin eline geçtiğini , davalı şirketinde, Denizbank Antakya Şubesine ait 30.11.2021 keşide tarihli, 75.000,00 TL meblağlı, ... seri nolu çeki ciro ederek Ankara'da faaliyet gösteren Hazım Ağa Süt Ürünleri Ltd. Şirketi'ne verdiği, bu şirketin ise basiretli bir tacir olarak gerekli özeni gösterip, çekin arkasındaki cironun Fatih Kalem şirketine ait olup olmadığını sorması ve Fatih Kalem yetkilisininde, çekin çalıntı olup arkasındaki cironun kendilerine ait olmadığını belirtmesi üzerine davacı tarafından çeklerin kargodan çalındığı ve sahte olarak cirolandığı anlaşıldığını, bu sebeplerle dava konusu çekler üzerine ihtiyati tedbir kararı ile birlikte davanın kabulüne, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; \" ... 1-Davanın;
a) Denizbank Antakya şubesine ait 30/11/2021 tarihli 75.000,00-TL bedelli, ... Seri numaralı çek yönünden davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h 115. Maddeleri gereği USULDEN REDDİNE,
b) Denizbank Antakya şubesine ait 31/12/2021 tarihli 75.000,00-TL bedelli, ... Seri numaralı çek yönünden ESASEN REDDİNE ... \" karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin, çeki elinde bulunduran davalı taraf ile doğrudan veya dolaylı hiçbir ticari ilişkisi olmadığını; yerel mahkemenin, dava konusu Denizbank Antakya Şubesi ... seri nolu çek yönünden davanın reddi gerekçesini sadece imzaların istiklali ilkesine dayandırması davanın özüne aykırılık teşkil ettiğini; dava konu çeklerin çalınması ile ilgili olarak; Çek Hırsızlığı ( TCK 141-142. maddeleri), Resmi Belgede Sahtecilik ( TCK 210 atfıyla 204 md.), Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158/f-h md.) ve Suç İşlemek Amacıyla Örgüt Kurma (TCK 220 md.) suçlarından, davacı tarafça kargo şirketi görevlileri ile ilgili şahıslar hakkında Hatay C. Başsavcılığı'na derhal suç duyurusunda bulunulmuş olup, soruşturma 2021/15717 sayılı dosya numarası üzerinden devam ettiğini; maddi gerçeğin ortaya çıkması ve hakkaniyetli bir kararın verilebilmesi amacıyla yerel mahkemenin bu soruşturma sonucunu beklememesi, en azından şüphelilerin beyanlarını dosya içine almaması hukuki bir eksiklik olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER: Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/06/2022 Tarih - 2021/123 Esas - 2022/1266 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
DAVA; menfi tespit istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davacının Denizbank Antakya Şubesinden verilme düzenleyeni davacı, düzenleme tarihi 30/11/2021, seri no ..., lehtarı Fatih Kalem A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli çek ile düzenleyeni davacı, düzenleme tarihi 31/12/2021, seri no ..., lehtarı Fatih Kalem A.Ş. olan 75.000,00 TL bedelli iki adet çekin 27/08/2021 tarihinde Sürat Kargo şirketiyle lehtara gönderilmek üzere kargoya verildiğini, çeklerin kargoda çalınarak sahte cirolarla piyasaya sürüldüğünü, suç duyurusu üzerine Hatay C. Başsavcılığı'nın 2021/15717 sor. sayılı dosyası üzerinde soruşturmanın yürütüldüğünü, davalının çalıntı çekleri iktisap ettiğini belirterek borçlu olmadığının tespitini istediği, ilk derece mahkemesince deliller toplandıktan sonra ... seri nolu çekin iptal edilerek bankaya iade edilmesi nedeniyle bu çek yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle, diğer çek yönünden davanın esastan reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, dava konusu çeklerde düzenleyen olan davacının, çeklerin kaybolması ve sahte ciro iddiasına dayalı olarak borçlu olup olmadığı noktasındadır.
Davacı, düzenleyen imzasını kabul etmekle birlikte çeklerin lehtara ulaşmadan çalındığını ve ciroların sahte olduğunu ileri sürmektedir.
6012 sayılı TTK'nın 687. maddesinde göre; “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defi’leri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” Bu hükme göre şahsî def’îlerin kural olarak hamile karşı ileri sürülemez ancak hamil poliçeyi devralırken bile bile borçlunun zararına hareket ederse, bu durumda şahsî def’îler hamile karşı da ileri sürülebilecektir. Anılan bu düzenleme TTK’nın 818. maddesi göndermesi nedeniyle çekler hakkında da uygulanmaktadır.
6102 sayılı TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali(bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez.
Eldeki uyuşmazlıkta; Denizbank Antakya Şubesinden verilme 30.11.2021 tarihli 75.000 TL bedelli, ... seri nolu çekin fotokopisi incelendiğinde; davacı tarafından Fatih Kalem San. Ve Tic. A.Ş. lehine düzenlendiği, çekin arkasındaki ilk imzanın lehtara ait olduğu, sırasıyla diğer cirantaların; Antalya Turizm Ltd. Şti, Köz Toplu Yemek Gıda Ltd. Şti ve en son cirantanın davalı olduğu, anılan çekin iptal edilerek muhattap bankaya iade edildiği anlaşılmıştır. Çek iptal edilerek bankaya iade edildiğinden davacının bu çek yönünden bir hukuki yararının kalmadığı anlaşılmıştır.
Denizbank Antakya Şubesinden verilme 31.12.2021 tarihli 75.000 TL bedelli, ... seri nolu çekin fotokopisi incelendiğinde; davacı tarafından Fatih Kalem San. ve Tic. A.Ş. lehine düzenlendiği, çekin arkasındaki ilk imzanın lehtara ait olduğu, sırasıyla diğer cirantaların; Antalya Turizm Ltd. Şti, Köz Toplu Yemek Gıda Ltd. Şti, davalı ve en son cirantanın dava dışı Bulut Kereste San ve Tic. Ltd. Şti. Olduğu, çekin Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/746 esas sayılı dosyasındaki ödeme yasağı nedeniyle ödenmediği, çekin hali hazırda Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2021/15717 sayılı soruşturma dosyası nedeniyle emanete alındığı ve halen emanette olduğu anlaşılmıştır.
6102 sayılı TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali(bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır. Davacı çekteki imzasını inkar etmediğinden davalı hamilin, çeki kendisinden önceki cirantadan devraldığı anda imzaların gerçek olmadığını ve ciro silsilesinin kopuk olduğunu bilerek çeki devraldığını davacının ispat etmesi gerekmektedir. Diğer bir söyleyişle davacı, davalının çekleri iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini ispat etmelidir. Davacı bu iddiasını ispat edemediğinden imzaların istiklali prensibi gereğince kendi imzasından sorumlu olup davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararı usul ve yasaya uygundur.
Davaya konu çeklerin çalınmasına ilişkin Hatay Cumhuriyet Başsavcılığınca 2021/15717 sayılı soruşturması dosyası ile soruşturma devam etmekte ise de, ilk derece mahkemesince de belirtildiği üzere anılan soruşturmada davalının veya cirantaların yer almadığı anlaşıldığından bu soruşturmanın sonuçlanması beklenilmesinin gerekmediği anlaşılmakla davacı vekilinin tüm istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir.
Gerekçeli karar başlığında; davacı vekilleri ile davalı şirketin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde; usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden; istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
2-Bakiye 346,90 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302-(5) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,
4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
17/01/2024
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*