T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 26/04/2022
NUMARASI\t\t: Esas Karar
DAVACI\t:
VEKİLİ\t: Av.
İSTİNAF EDEN DAVALI\t:
VEKİLİ\t: Av.
\t
DAHİLİ DAVALILAR\t: 1
\t 2-
\t
ASLİ MÜDAHİL\t:
VEKİLİ\t: Av.
DAVA\t\t:İpoteğin Davacı Üzerine Aktarılması
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 22/12/2023
YAZIM TARİHİ\t: 26/12/2023
Davacı tarafından, davalılar aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan ipoteğin davacı üzerine aktarılması davasında 26/04/2022 tarihinde tesis edilen karara karşı davalı .... Şirketi'nin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... Şirketi ve ... şirketinin davalı TEB Bankasının Nalçacı Şubesi müşterisi iken mülkiyeti ... isimli kişiye ait olan Konya, Selçuklu, ... Mah. .. ada,. parsel.. nolu bağımsız bölümü toplamda 120.000 TL'lik teminat ipoteği olarak vererek bunun karşılığında bankayla ticari ilişkiye girdiklerini, .. ve .. sigorta şirketlerinin davalı bankaya olan mevcut tüm borçlarını devralmak isteyen davacının davalı bankada her iki şirketin toplamda 484.000 TL borcu olduğunu öğrendiğini ve bu borcun davacı tarafından tamamen ödenmek suretiyle kapatıldığını, böylelikle davacının her iki şirkete karşı külli halef ve alacaklı konumuna geçerek söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin tamamen davacı tarafa geçtiğini, ipoteğin davacıya temliki için bankaya noter ihtarı gönderdikleri halde davacı bankanın gereğini yerine getirmediğini, davaya konu ipoteğin temlikinin yapılmaması nedeniyle davacının büyük maddi ve manevi zarara uğradığını, bu nedenlerle mülkiyeti ... adına kayıtlı taşınmaz üzerinde davalı banka lehine bulunan ipoteğin davacıya temlik yoluyla devrinin yapılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın; müvekkili banka müşterisi .... Şti. ve ... Ltd. Şti.’nin, müvekkili bankaya olan kredi borcunu ödemiş olduğundan bahisle, borcunu ödemiş olduğu şirketlerin kredi borcunun teminatı olarak tesis edilmiş ipoteğin temlik yolu ile taraflarına devrinin yapılmasını talep etmekte olduğunu, müvekkil banka ile dava dışı .... Şti. ve.... Ltd. Şti. arasındaki borç ilişkisinin ticari kredi sözleşmesinden kaynaklı olup, taraflar için ticari iş niteliğindeki krediden kaynaklı bu davanın da Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, davacının,... Şti. ve .... Ltd. Şti.’nin kredi borcunu ödemesinde hukuki bir engel bulunmadığını, ancak davacı tarafın, borcu ödemekle müvekkili bankaya halef olduğunu iddia ettiğini, bu hususun 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun 127. Maddesinde alacaklıya halef olma başlığı altında düzenlendiğini, TBK. md. 127.'deki halefiyetin niteliği itibariyle kanunî bir halefiyet şekli olduğunu, kanun koyucu, böyle bir halefiyetin doğumu için, borçlunun alacaklıya kendisi yerine ifada bulunan üçüncü kişinin onun haklarına halef olacağını ihbar etmesini şart koştuğunu, borcun ödenmesinden önce veya en geç ödeme anında yapılmış bir ihbar yoksa alacağın bütün fer'ileriyle birlikte sona ereceğini, bundan sonra yapılacak olan bir ihbarın sona ermiş olan alacağın üçüncü kişiye geçmesini temin edemeyeceğini, bu durumda üçüncü kişinin borçluya diğer rücu sebeplerine dayanarak başvurabileceğini, dava dilekçesinde alıntı yapılan Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/6520 E. 2015/8276 K.sayılı kararının “borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz malikinin alacaklıya halef olabileceğine\" yönelik olup somut olayda davacının, borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz maliki durumunda olmadığını, yine dava dilekçesinde Medeni Kanunun 891. Maddesine değinilmiş ise de bu maddenin de alacağın temlikinden bahsetmekte olduğunu, müvekkili banka ile davacı arasında herhangi bir temlik sözleşmesi bulunmadığını beyan ederek davanın reddine, yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"....İş bu dava Sigorta (Sigorta Edilen Şeyin Temlikinden Kaynaklanan) davasıdır.
TBK.nun 127.maddesine göre \"alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişi aşağıdaki hallerde ifası ölçüsünde alacaklının haklarına halef olur; 1. Başkasının borcu için rehnedilen bir şeyi rehinden kurtardığı ve bu şey üzerinde mülkiyet veya başka bir ayni hakkı bulunduğ takdirde; 2.Alacaklıya ifada bulunan üçüncü kişinin ona halef olacağı, borçlu tarafından ifadan önce alacaklıya bildirdiği takdirde. Diğer halefiyet hallerine ilişkin kanun hükümleri saklıdır.
TBK.nun 189/1 fıkrasına göre; alacağın devri ile devreden kişiliğine özgü olanlar dışındaki öncelik hakları ve bağlı haklar da devralana geçer.
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 891.maddesine göre ise; ipotekle güvence altına alınmış bir alacağın devrinin geçerli olması, devrin tapu kütüğüne tescil edilmesine bağlı değildir hükümleri düzenlenmiştir.
Kanunda açıkça öngörülmediği sürece bir halefiyetin doğması mümkün değildir. Halefiyet kanunda belirtilmiş belirli durumlarda doğar. Diğer bir deyişle halefiyet halleri sınırlı sayıda olma kuralına bağlıdır. Halefiyetin kanundan doğduğu iki hal, TBK.nun anılan düzenlemesinde belirtilmiş ve yine bu düzenlemede diğer halefiyet hallerine ilişkin kanun hükümlerinin saklı olduğu düzenlenmiştir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca borçlunun haberi ve onayı olmaksızın, üçüncü bir kişi bu borcu kapatabilir. Bir başka deyişle ipoteğin teminat altına aldığı borcun, borçtan şahsen sorumlu olmayan birisi tarafından ödenmesi halinde, alacak, borcu ödeyen kişiye geçer. Borcu ödeyen kişi, bu durumda borç ilişkisinde alacaklının yerini almakta ve alacağa bağlı tüm fer'i haklar ve bu arada alacağı güvence altına alan tüm teminatlar ödemede bulunan kişiye geçer.
Somut olayda ... Oto ve ... Sigorta şirketlerinin davalı bankaya olan mevcut tüm borçlarını devralmak isteyen davacının davalı bankada her iki şirketin borcunun tamamının davacı tarafından ödenmek suretiyle kapatıldığı, böylelikle TMK.nun 884.maddesi gereğince \"Borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz maliki, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını isteyebilir, alacak, borcu ödeyen malike geçer\" hükmü gereğince davacının her iki şirkete karşı külli halef ve alacaklı konumuna geçtiği, alacağın temlikiyle birlikte TBK.nun 189/1 fıkrası gereğince alacağa bağlı tüm haklar da davacı tarafa geçtiğinden davacının davasının sübut bulduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilerek ipotek alacaklısının halefinin davacı ... olduğunun tespitine yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" gerekçesiyle davanın kabulüne; Konya İli Selçuklu İlçesi.. Mahallesi ... Ada,. Parsel, ..bağımsız bölüm üzerinde davalı... A.Ş Lehine tapu sicil müdürlüğünün 24/11/2014 tarih ve ...yevmiye no ile konulmuş bulunan 95.000,00 TL lik ipotek alacaklısının halefinin davacı ... olduğunun tespitine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı... Anonim Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın borcu ödemekle müvekkili bankaya halef olduğunu iddia ettiğini, mahkemece davanın kabulüne gerekçe olarak bu hususun gösterildiğini, şartlar oluşmadan müvekkili bankaya halef olduğu gerekçesinin mahkemece kabul edilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, borçlu tarafından müvekkili bankaya davacının halefiyetine ilişkin bir bildirim yapılmadığını, ihbar külfeti yerine getirilmediğinden halefiyet oluşmadığını,TBK. md. 127.'deki halefiyet, niteliği itibariyle kanunî bir halefiyet şekli olduğunu, kanun koyucu, böyle bir halefiyetin doğumu için, borçlunun alacaklıya kendisi yerine ifada bulunan üçüncü kişinin onun haklarına halef olacağını ihbar etmesini şart koştuğunu, borcun ödenmesinden önce veya en geç ödeme anında yapılmış bir ihbar yoksa alacağın bütün fer'ileriyle birlikte sona ereceğini, bundan sonra yapılacak olan bir ihbar sona ermiş olan alacağın üçüncü kişiye geçmesini temin edemeyeceğini, bu durumda üçüncü kişi, borçluya diğer rücu sebeplerine dayanarak başvurabileceğini, müvekkili ile davacı arasında yapılmış herhangi bir temlik sözleşmesi bulunmadığını, mahkeme gerekçesinin hatalı olduğunu, mahkeme gerekçeli kararında alacağın temliki ile birlikte alacağa bağlı hakların davacıya geçtiğinden bahsedilmişse de, müvekkili banka ile davacı arasında herhangi bir temlik sözleşmesi bulunmamakta olup mahkemece bu yönde bir gerekçe kurulmasının hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; genel kredi sözleşmesinde kefil bulunan kişinin borcu ödemesi nedeniyle kredinin teminatı olarak alınan taşınmaz ipoteğinin kendi adına temlikinin yapılması talebine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamına göre davalı banka ile dahili davalı şirketler arasında genel kredi sözleşmeleri imzalandığı, davacının bu sözleşmeleri müteselsil kefil olarak imzaladığı, sözleşmelerin teminatı olarak dava dışı ... adına kayıtlı Konya ili Selçuklu ilçesi .. mahallesi .. ada,. parsel,.. bağımsız bölüm nolu taşınmazın ... tarafından davalı bankaya ipotek verildiği daha sonra sözleşmelerin müteselsil kefili olarak davacının, kredi borçlarına karşılık davalı bankaya 484.000,00 TL ödeme yaptığı, davalı şirketlerin davalı bankaya kredilerden dolayı bir borçlarının kalmadığı, kefil olarak borcu ödeyen davacının kredinin teminatı olarak alınan ... tarafından verilen ipoteğin kendi adına temliki için işbu davayı açtığı, davanın ilk önce Konya ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile görülmeye başlandığı, ilk başta davalı olarak sadece .... A.Ş'nin gösterildiği daha sonra Konya..Asliye Hukuk Mahkemesi'nce davacıya kredi borçlularını da davaya dahil etmesi için süre verildiği, kredi borçluları.... Ltd. Şti. ve .. ...i Ltd. Şti'nin davacı tarafından davaya dahil edildikleri, dava devam ederken dava konusu edilen ipoteğin 05/06/2018 tarihinde davalı banka tarafından kaldırıldığı, Konya ..Asliye Hukuk Mahkemesi'nce ipotek kalkmış olduğundan davacı vekiline davayı ne şekilde takip edecekleri hususunda yazılı beyanda bulunulması için süre verildiği, davacı vekilinin de bu süre üzerine ipotek alacaklısının veya ipotek alacaklısının halefinin müvekkili olduğunun tespitine şeklinde karar verilmesini talep ettiği, Konya..Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonucunda ipotek alacaklısının halefinin davacı olduğunun tespitine şeklinde karar verildiği, verilen kararın davalı .... Şirketi tarafından istinaf edilmesi üzerine dairemizin 19/03/2021 tarih, ... Esas-..Karar sayılı kararı ile davanın mutlak ticari dava olduğu bu sebeple davada görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle Konya .Asliye Hukuk Mahkemesi kararın kaldırıldığı, dairemiz kararı gereğince Konya ..Asliye Hukuk Mahkemesi'nce görevsizlik kararı verilerek talep üzerine dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği ve Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...Esas sırasını aldığı, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonucunda da ipotek alacaklısının halefinin davacı olduğunun tespitine şeklinde karar verildiği görülmüştür.
Yukarıda da belirtildiği gibi dava konusu ipotek dava devam ederken 05/06/2018 tarihinde davalı banka tarafından kaldırılmıştır. Davacının davadaki talebi, taşınmaz üzerinde davalı banka lehine bulunan ipoteğin kendisi üzerine temlik yoluyla devrinin yapılmasıdır. İpotek yargılama esnasında davalı banka tarafından kaldırılmış olduğundan davalı banka yönünden dava konusuz kalmıştır. Mahkemece davacıya davayı ne şekilde takip edeceği hususunda yazılı beyanda bulunması için süre verilmesi yerinde değildir. Bu sebeple davalı banka yönünden dava konusuz kaldığından davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, dahili davalı şirketler yönünden ise her ne kadar davacının bu şirketleri davaya dahil etmesi mahkemece istenmiş ise de eldeki davada bu şirketlere husumet düşmeyeceğinden davanın davalı şirketler ... Şti. ve .... Şti. yönünden ise pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken ipotek alacaklısının halefinin davacı olduğunun tespitine şeklinde karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun \"Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri\" başlıklı 331. Maddesinin ilk fıkrasında ; \"Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.\" düzenlemesi mevcut olduğundan davanın açıldığı tarih itibariyle tarafların haklılık durumlarının değerlendirilerek yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusunda karar verilmesi gerekmektedir.
Somut olayda davalı banka ile dahili davalı şirketler arasında imzalanan genel kredi sözleşmelerinde davacının müteselsil kefil olarak yer aldığı, sözleşmelerin teminatı olarak dava dışı ... adına kayıtlı Konya ili Selçuklu ilçesi .. mahallesi ..ada, . parsel, .. bağımsız bölüm nolu taşınmazın ... tarafından davalı bankaya ipotek verildiği daha sonra sözleşmelerin müteselsil kefili olarak davacının, kredi borçlarına karşılık davalı bankaya 484.000,00 TL ödeme yaptığı, davalı şirketlerin davalı bankaya kredilerden dolayı bir borçlarının kalmadığı, kredi sözleşmesinin 3.5.2.4 maddesinde, bankanın borcu ödeyen kefillere, kefalet sırasında var olan veya asıl borçl.u tarafından alacağın özel güvencesi olarak sonradan sağlanan rehinleri teslim edeceği veya bunların devri için gerekli işlemleri yapacağı konusunda hüküm bulunduğu bu sebeple borcu ödeyen kefil olan davacıya davalı banka tarafından dava konusu ipoteğin devrinin yapılması gerekirken bu devrin yapılmadığı, davacının dava tarihi itibariyle davalı bankaya karşı dava açmakta haklı olduğu bu sebeple HMK'nın 331/1. maddesi gereğince davacının davalı banka yönünden yaptığı yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalı bankanın sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Tüm bu nedenlerle kamu düzenine aykırılık nedeniyle davalı bankanın istinaf başvuru talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A)Davalı... Anonim Şirketi'nin istinaf başvuru talebinin KABULÜ ile; Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/04/2022 tarih...Esas - .. Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
1-İstinaf başvurusunda bulunan davalı .. Şirketi tarafından yatırılan 2.049,30 TL istinaf karar harcının talep halinde bu davalıya iadesine,
2-İstinaf başvurusunda bulunan davalı .. Şirketi tarafından yatırılan 220,70 TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 188,35 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 409,05 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflara ücreti vekalet taktirine yer olmadığına,
B) Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı talebi ile ilgili YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
1-Dava davalı ....Şirketi yönünden konusuz kaldığından davalı... Anonim Şirketi yönünden davanın esası hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Davanın davalı .... Şti ve..... Şti. yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle REDDİNE,
3-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 2.049,30 TL peşin harçtan alınması gereken 269,85 TL harcın mahsubu ile fazla yatırıldığı anlaşılan 1.779,45 TL harcın talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacının münhasıran davalılar ... Ltd. Şti ve... Ltd. Şti yönünden yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacının davalı ...Şirketi yönünden yaptığı 31,40 TL başvurma harcı, 269,85 TL karar harcı, 350,00 TL bilirkişi ücreti gideri, 60,00 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 711,25 TL yargılama giderinin davalı ...Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı ... Şirketi tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T gereğince 15.350,00 TL ücreti vekaletin davalı ... Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
8-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333 ve HMKGAT'nin 5/1. maddeleri gereğince yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının gider avansını yatıran tarafa iadesine
C)Verilen kararın mahiyeti gereğince Konya .. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden tehiri icra talebi ile ilgili İİK'nın 36/5 maddesi gereğince yatırılan teminatın iadesine yer olmadığına,
D)İlk derece mahkemesince (Konya ..Asliye Hukuk Mahkemesi ve Konya ..Asliye Ticaret Mahkemesi) yazılan 12/04/2019 ve 18/08/2022 tarihli harç tahsil müzekkerelerinin bila infaz iadesinin istenmesine, iade işleminin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
E) Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4. maddesi gereğince kararın ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,
F) Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 22/12/2023 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır