T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/619 Esas
KARAR NO: 2024/113 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 08/02/2022
NUMARASI: 2021/24 E. - 2022/20 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 19/01/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin PVC ve alüminyum profiller için kapı ve pencere kolları ile bunların bağlantı aparatlarını üretmekte olduğunu, müvekkilinin söz konusu ürünlerini \"...\" markası altında satışa sunduğunu, müvekkilinin ... tescil nolu faydalı modelinin, PVC pencere sistemleri olmak üzere ahşap, alüminyum gibi her türlü kasa ve kanatların birbirine hareketli bağlantı ile bağlanmalarını ve açılıp kapanabilmelerini sağlayan bağlantı birleştirme aparatında yenilik ile ilgili olduğunu, davalı tarafın \"PVC kapı ve pencereler için yeni bir menteşe yapılanması\" başlıklı ... tescil nolu ve \"PVC kapı ve pencereler için minyatür menteşe yapılanması\" başlıklı ... tescil nolu faydalı modellerinin, müvekkiline ait faydalı model ile karşılaştırıldığında, yenilik ve ayırt edicilikten yoksun olduklarının görüleceğini, bu sebeple hükümsüz kılınmaları gerektiğini, davalı tarafın ürünün iki kulakçığına ve ortasına pim deliği açarak yükün eşit dağıtıldığını ileri sürdüğünü, müvekkiline ait faydalı modelin isteminde de sabit olduğu üzere, müvekkilinin faydalı modelinin uç kısımlarında da kulak deliklerinin mevcut olduğunu, davalı tarafın kapakta kilitleme tırnağı olduğu yönündeki beyanının iki üründe de kapak bulunması sebebiyle dikkate alınamayacağını, müvekkilinin ürününde de kapak bulunduğunu ve buna ek olarak kapağa sadece tırnak konulmasının davalı tarafa tek başına müvekkilinin ürününe patent alma hakkı vermeyeceğini, davalı ürününün müvekkilinin ürününden farklı olmadığını ve davalı eylemlerinin müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarını ihlal ettiğini, haksız rekabet davasının İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/66 Esas numarası ile devam ettiğini iddia ederek, davalı adına tescilli ... ve ... tescil numaralı faydalı model belgelerinin hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ... tescil nolu faydalı modeli ve bu faydalı modele birebir atıf yapan ... nolu ürününün yenilik ve ayırt edicilik unsuruna sahip olduğunu, davacıya ait faydalı modelle bir benzerliğinin bulunmadığını, müvekkiline ait ürün özelliklerinde materyal olarak alüminyum kullanılmadığını, zamaktan (çinko, alüminyum, magnezyum, bakır) üretildiğini, statik olarak pvc kapı ve pencerelerin sarkmaması için köprü ayaklarının çift katmanlı olarak tasarlandığını, kapı ve pencerelerin sarkmaması ve kopmaması için ağırlığı sadece belli bir bölgeye değil, tabana homojen bir şekilde uç noktalardan montaj yapılarak bu sorunların önüne geçilmesinin hedeflendiğini, davacı yanın faydalı modelinde söz konusu aparat ile montajın kolaylaştırıldığı ve ürünü yekpare hale getirdiği görülmekte iken, müvekkilinin ürününde davacı ürünüyle alakalı olmayacak şekilde buluşun PVC vb. plastik muhteviyatlı materyallerden mamul kapı ve pencerelerin açılıp kapanma hareketini sağlayan pimli menteşeler ile ilgili olduğunu, müvekkilinin ürününde ürüne vida takıldıktan sonra özel bir kapak aparatı takılarak hem gizlendiğini, hem de estetik hale geldiğini, davacı ürününde ise bu şekilde bir aparat bulunmadığını, müvekkilinin ürününde özel statik bir hesaplama yapılarak yük eşit olarak paylaştırılırken, davacı ürününde bu şekilde bir sistem bulunmadığını, müvekkilinin ürününde plastik üst kısmında kilitleme tırnakları mevcut olduğunu ve bastırıldığında kitlenmesini sağlayan kanal mevcutken, davacı ürününde bu şekilde bir kanal bulunmadığını ve müvekkili tarafından hedeflenen ve geliştirilen noktanın farklı olduğunun iki ürün yan yana konulduğunda da açıkça anlaşıldığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 08/02/2022 tarihli 2021/24 E. - 2022/20 K. sayılı kararıyla; \"...Dosya kapsamı deliller, bilirkişi raporu ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu ... tescil nolu faydalı modele yönelik 551 sayılı KHK’nın ilgili hükümleri kapsamında yapılan hükümsüzlük incelemesinde, tüm istemler yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, yine dava konusu ... nolu faydalı model belgesinin tüm istemlerinin, (1), (2) başvuru tarihi itibariyle yenilikten yoksun olduğu, yani her iki faydalı model belgesinin de tescil başvuru tarihi itibariyle tekniğin bilinen durumu karşısında yenilikten yoksun olduğu ve hükümsüzlük halinin oluştuğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne\" karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davacının ürününde yenilik unsurunun salt olarak PVC pencere sistemleri olmak üzere ahşap, alüminyum gibi her türlü kasa ve kanatların birbirine hareketli bağlantı ile bağlanmalarını ve açılıp kapanabilmelerini sağlayan bağlantı birleştirme aparatındaki yenilik ile ilgili olduğunu, söz konusu aparat ile montajı kolaylaştırılmış ve ürünü yekpare hale getirdiği görülmekte iken, müvekkilinin ürününde davacı ürünüyle alakalı olmayacak şekilde buluşun, PVC vb. plastik muhteviyatlı materyallerden mamul kapı ve pencerelerin açılıp kapanma hareketini sağlayan pimli menteşeler ile ilgili olduğunu, Müvekkilinin ürününde, ürüne vida takıldıktan sonra özel bir kapak aparatı takılarak hem gizlendiğini, hem de estetik hale geldiğini, davacının ürününde ise bu şekilde bir aparat bulunmadığını, Müvekkilinin ürününün özel statik bir hesaplamayla yapılarak, yük eşit olarak paylaştırılırken davacı ürününde bu şekilde bir sistemin bulunmadığını, Müvekkilinin ürününde plastik üst kısmında kilitleme tırnakları mevcut olup, bastırıldığında kitlenmesini sağlayan kanal mevcutken, davacı ürününde bu şekilde bir kanal bulunmadığını, Bu açıklamalarda dahi müvekkiline ait ürünün davacı ürünüyle uzaktan yakından ilişkisinin olmadığının, davacının ürününde hedeflenen ve geliştirilen noktanın farklı olduğunun ve müvekkiline ait ... tescil numaralı faydalı modelin yenilik unsuruna haiz olduğunun anlaşıldığını, Bilirkişi raporunun sonuç kısmının 2.maddesinde müvekkiline ait ... tescil numaralı faydalı modele yönelik 1 nolu istemin yenilik vasfını haiz olduğu, ancak 2 nolu istemin hükümsüzlük şartının oluştuğu yönünde rapor verildiğini, 2 nolu istemin hükümsüzlük koşullarının oluştuğu yönündeki rapora da itiraz ettiklerini, müvekkiline ait faydalı modelin yenilik unsurunu haiz olduğunu, Müvekkiline ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1 nolu isteminin yenilik unsuru taşıdığı bilirkişi raporunda açıkça sabit olmasına rağmen, davacının söz konusu yeniliği yenilik olarak değil, eşdeğer tecavüz olarak nitelendirdiğini, davacının faydalı modelinin ihlal edilmeden kullanılmasının mümkün olmadığını iddia ettiğini, ancak davacının bu iddiasının dinlenebilir yanı bulunmadığını, çünkü bilirkişi tarafından 1 nolu istemi yenilik unsuru taşıdığından bahsedildiğini, yani 1 nolu istemin bağımlı değil bağımsız istem olup , yenilik unsurunun asıl olarak 1 nolu bağımsız istemde bulunmasının faydalı modelin yeniliği ve davacı faydalı modeline benzerlik teşkil etmediği hususu için yeterli olduğunu, Müvekkiline ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1 nolu istemi yenilik unsuruna haiz olmasaydı, diğer unsurların ( 2 nolu istem ve devamı) yenilik unsuruna sahip olsalar dahi, 2 nolu istem ve devamının 1 nolu isteme bağımlı olması nedeniyle davacının eşdeğer tecavüz iddiasının dinlenebilir yanı olacağını, Müvekkiline ait ... tescil numaralı faydalı modelin öncelikli amacının menteşe boyutlarının minyatür, kısa ve ufak olması, buna bağlı olarak üretim ve montajlama süresi ile maliyetlerin en aza indirgenmesi olarak belirtildiğini, diğer amacın ise muadiline nazaran kullanım ile pazarlama alanlarının genişletilmesi olduğunu, buluşun bir diğer amacının , menteşenin kapıyı veyahut pencere kanadını sağlıklı taşıyabilmesi ve uzun kullanımlar sonrasında bel vermek , çatlamak , kırılmak gibi deforme edici eylemlere uğramasının önüne geçilmesi olduğunu, bunun için menteşe üzerinde yer alan bağlantı yuvaları ve üst çıkıntıların , menteşenin üzerine binen toplam ağırlığın menteşenin her noktasına homojen dağılmasını sağlamak için özel olarak düşünüldüğünü ve tasarlandığını belirterek, farklı bir heyetten şüpheye yer bırakmayacak şekilde rapor almak mümkünken bu hususta işlem yapılmamış olmasının ve davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olması nedeniyle Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2021/24 E. – 2022/20 K sayılı ilamının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; 28/04/2015 başvuru, 23/05/2016 tescil tarihli, ... tescil numaralı, \"PVC kapı ve pencereleri için yeni bir menteşe yapılanması\" buluş başlıklı faydalı model ile 27/02/2017 başvuru, 23/09/2019 tescil tarihli, ... tescil numaralı \"PVC kapı ve pencereler için minyatür menteşe yapılanması\" buluş başlıklı faydalı model belgesinin davalı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. 21/05/2012 başvuru, 21/03/2013 tescil tarihli, ... tescil numaralı \"Bağlantı birleştirme aparatında yenilik\" buluş başlıklı faydalı modelin davacı şirket adına tescilli olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince bilirkişi heyetinden alınan 16/08/2021 havale tarihli raporda; \"...dava konusu ... tescil nolu faydalı modele yönelik 551 sayılı KHK’nın ilgili hükümleri kapsamında yapılan hükümsüzlük incelemesinde, tüm istemler yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, dava konusu ... tescil nolu faydalı modele yönelik SMK’nın ilgili hükümleri kapsamında yapılan hükümsüzlük incelemesinde, faydalı modelin (1) nolu isteminin yenilik vasfını haiz olduğu, ancak (2) nolu isteminin hükümsüzlük şartının oluştuğu\" belirtilmiştir. İlk derece mahkemesince aynı bilirkişi heyetinden alınan 06/01/2022 tarihli ek raporda; \"... hükümsüzlüğü talep edilen ... nolu faydalı model belgesinin tüm istemlerinin, (1), (2) başvuru tarihi itibariyle yenilikten yoksun olduğu belirlenmiş ana raporun sonuç kısmındaki 2. paragraf ... nolu “Pvc Kapı Ve Pencereler İçin Minyatür Menteşe Yapılanması” buluş başlıklı faydalı model belgesinin tekniğin bilinen durumu karşısında yenilikten yoksun olduğu ve hükümsüzlük halinin oluştuğu\" şeklinde revize edildiği belirtilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava; davalı adına tescilli olan ... ve ... tescil numaralı faydalı model belgelerinin yenilik özellikleri bulunmadığı iddiasıyla açılan hükümsüzlük davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekili müvekkilinin her iki faydalı modelinin de yenilik özelliğine sahip olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuş olup, buna ilişkin yapılan incelemede; Davacı tarafça yenilik kırıcı olarak gösterilen ve davacı adına tescilli ... numaralı faydalı modelin biri bağımsız, diğerleri 1 numaralı isteme bağımlı 8 istemden oluştuğu, 1 numaralı bağımsız istemin “ Buluş, bağlantı birleştirme aparatında yenilik olup, özelliği; gövde (1), gövde (1) üzerinde pim yuvaları (1.1), sabitleme delikleri (1.2), kulaklar (1.3), kulaklar (1.3) üzerinde kulak delikler (1.3.1), bağlantı pimleri (2) ve kapak (3) içermesidir.” şeklinde açıklandığı, buna göre koruduğu unsurların; \"Gövde, Gövde üzerinde pim yuvaları, Gövde üzerinde sabitleme delikleri, Kulaklar, Kulaklar üzerinde kulak delikleri, Bağlantı pimleri, Kapak unsurları\" olduğu tescil kaydı ile tespit edilmiştir. Davaya konu olan ve davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1’i bağımsız, diğerleri 1 numaralı isteme bağımlı olmak üzere 5 istemden oluştuğu, 1 numaralı bağımsız isteminin “Buluş, PVC vb. plastik muhteviyatlı materyallerden mamul kapı ve pencerelerin açılıp kapanma hareketini sağlayan pimli menteşeler ile ilgili olup, özelliği; menteşenin çalışma esnasında dayanım ve karşı direnç mukavemetinin Montaj yuvalarından çok menteşe gövdesini oluşturan iç parça (2) ve dış parçaya (1)verilmesini sağlayan, dış parça orta montaj yuvasının (1.1) menteşe dış parçasının (1) tam orta kısmında, dış parça yan kulakçık montaj yuvalarının (1.2) ise menteşe dış parçasının (1) iki yan kulak kısımlarında, İç parça orta montaj yuvası (2.1) menteşe iç parçasının (2) tam orta kısmında, iç parça yan kulakçık montaj yuvalarının (2.2) ise menteşe iç parçasının (2) iki yan kulak kısımlarında olması ile karakterize edilmesidir.” şeklinde açıklandığı, buna göre koruduğu unsurların; \"Menteşe gövdesini oluşturan iç parça, Menteşe gövdesini oluşturan dış parça, Dış parça orta montaj yuvası, Dış parça yan kulakçık montaj yuvaları, İç parça orta montaj yuvası, İç parça yan kulakçık montaj yuvaları\" olduğu tescil kaydı ile tespit edilmiştir. Davaya konu olan ve davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1’i bağımsız, diğeri 1 numaralı isteme bağımlı olan 2 istemden oluştuğu, 1 numaralı bağımsız isteminin; \"Buluş, PVC vb. plastik muhteviyatlı materyallerden mamul kapı ve pencerelerin açılıp kapanma hareketini sağlayan, en az bir menteşe dış parçası (1), menteşe iç parçası (2), pim segmanı (3), pim (4) ve kapak (5) ihtiva eden pimli menteşeler ile ilgili olup, özelliği; Menteşe dış parçanın (1), dış parça bağlantı yuvaları (1.1), dış parça montaj alanı (1.2) ve dış parça montajlama kulakları (1.3),Menteşe iç parçanın (1), iç parça bağlantı yuvaları (1.1) ve iç parça montaj ve pim sabitleme çıkıntısı (1.2) ihtiva etmesi ile karakterize edilmesidir.\" Şeklinde açıklandığı, 2 numaralı isteminin ise \" İstem 1'e uygun menteşe yapılanması olup, özelliği; minyatür olması ile karakterize edilmesidir.” şeklinde açıklandığı, 1 numaralı bağımsız istemin koruduğu unsurların; \"En az bir adet menteşe dış parçası, Dış parça bağlantı yuvaları, Dış parça montajlama kulakları, Menteşe iç parçası, Menteşe iç parçası bağlantı yuvaları, İç parça montaj ve pim sabitleme çıkıntısı, Pim segmanı, Pim, Kapak ihtiva eden pimli menteşeler\" olduğu tescil kaydının incelenmesi ile tespit edilmiştir. Alınan bilirkişi raporları ile; davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin 1 numaralı bağımsız isteminde korunan tüm unsurların daha önceki tarihte davacı adına tescil edilen ... numaralı faydalı modelin 1 numaralı bağımsız isteminde mevcut olduğu, davalıya ait faydalı modelin bağımlı istemlerinde yer alan en az iki adet pim unsurunun da davacıya ait faydalı modelde mevcut olduğu, davalının faydalı modelinde yer alan iç kısmında pim segmantı unsurunun ise konusunda uzman kişi için genel teknik bilgi niteliğinde olduğu, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellik olduğu, bu nedenle ... tescil numaralı faydalı modelin yenilik özelliğinin mevcut olmadığı, yine bilirkişi raporu ile davalı adına tescilli ... tescil numaralı faydalı modelin istemlerinde korunan unsurlardan yalnızca pim segmanı unsurunun davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelde mevcut olmadığı, kapak unsurunun ise şeklinin farklı olduğu, diğer korunan unsurların her iki faydalı modelde de mevcut oldukları, ancak yönleriyle fark oluşturduğunun görüldüğü, ancak her iki kapak ve pim segmanı unsurunun da tekniğin bilinen durumunda uzun yıllardır bilinmekte olan unsurlar oldukları, bu unsurların davacıya ait faydalı model belgesinde açıkça görülmese de konu hakkında tecrübeli kişinin uzun süredir bilmekte olduğu unsurlardan olmaları nedeniyle davalının ... tescil numaralı faydalı modelinin de tekniğin bilinen durumuna göre yenilik özeliklerinin mevcut olmadığının tespit edildiği, bilirkişi raporlarının ayrıntılı ve denetime uygun oldukları, davalı vekilinin istinaf dilekçesinde müvekkiline ait faydalı modellerde mevcut olduğunu iddia ettiği diğer özelliklerin faydalı modellerin istemlerinde ve koruma kapsamlarında mevcut olmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 19,50 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 19/01/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.