T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/945 Esas
KARAR NO: 2023/1936
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/01/2022
NUMARASI: 2018/1180E, 2022/47K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı ... A.Ş., arasında ticari faaliyetlerin olduğunu, ticari faaliyetler sırasında ... Bankası Ankara/Siteler şubesi ... seri numaralı 15.04.2018 keşide tarihli ve 75.000,00-TL çekin müvekkili tarafından, tarafların ticaretine istinaden davalıya sipariş çeki olarak verildiğini ve karşılığında mal alımı konusunda anlaşma sağlandığını, ... şirketinin çekin karşılığı olanı malı teslim etmediği gibi çeki haksız ve kötü niyetli diğer davalı ... Şirketine temlik ettiğini, verilen çekin avans çeki olduğunu, karşılığında mal alınmadığını, davalı ... şirketinden veya ... ambalaj şirketinden kesilen bir fatura olmadığını, bu sebeple uyuşmazlık konusu çekin dayanağının olmadığını, davalılardan ... Ticaret A.Ş ile ... San. ve Tic, Ltd. Şti. arasında organik bağ olduğunu, şirketlerin ortaklarının, adreslerinin, iştigal ettikleri işin aynı olduğunu, davalıların kötü niyetle çeki ciro ettiğini, davaya konu edilen çekte keşideci müvekkili şirket olan davacı ... Ltd. Şirketi, davalı ... A.Ş. lehdar, ...Ltd. Şti. ise lehdarın cirosu ile çekte hamil olan tüzel kişi olup alacağın mal satışı ile ilişkili faturalarla tevsik edilmemiş olduğunu ve aralarında organik bağ olan davalı şirketlerin kötü niyetle çeki şirketler arasında ciro ettiğinin aşikar olduğunu, bu durumda çekleri temlik alan ... A.Ş. ile davalı şirketler arasında factoring sözleşmesi bulunup bulunmadığının, taraflarınca bilinememesinin yanı sıra bulunsa dahi bunun usul ve yasalara aykırı şekilde gerçekleştiğini, Faktoring şirketinin fatura karşılığı olmadan çekleri bile bile borçlu müvekkili şirket zararına temlik alarak takibe geçtiğini, açıkça kötü niyetli ve borçlunun zararına hareket ettiğini, 6361 sayılı kanuna aykırı olarak müvekkili şirketi zarara uğrattığını inceleme ve yargılama sonucunda anlaşılacağını, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün .. esas s.ayılı takibinin durdurulmasına, ... Bankası Ankara/Siteler şubesi tarafından verilen ... seri numaralı 15.04.2018 keşide tarihli ve 75.000,00 TL bedelli çek sebebiyle müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine, İcra takibinin iptaline, toplam alacak üzerinden %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin bir faktoring şirketi olduğunu, diğer davalı ... Limited Şirketi(...) ile arasında 17.04.2015 tarihli ... Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, dava konusu çekin de, bu faktoring sözleşmesi kapsamında ve ilgili mevzuata uygun şekilde diğer davalı ...'ten tevdi alındığını ve çekin bedelinin de müvekkili tarafından diğer davalı ...'a ödendiğini, müvekkili şirketin gerekli araştırmaları yapmadan ve teyit almadan işlem yapmadığını, faturayla tevsik edilmemiş hiçbir alacağı temlik almadığını, somut olayda da çekin, davacı şirketten diğer davalı ile arasındaki ticari ilişki ve çekin mahiyeti konusunda teyit alındıktan sonra ve davalılar arasındaki ticari ilişkiyi gösterir 15.09.2017 tarihli ve ... numaralı fatura ile birlikte ciro yoluyla devir alındığını, davaya konu çek ile birlikte alınan faturadan anlaşıldığı üzere müvekkili şirketin ticari ilişki sonucunda düzenlendiğini, çeki ticari ilişkiyi tevsik eden evraklarla birlikte devraldığını, ayrıca çekin, teyit alındıktan ve istihbarat çalışması tamamlandıktan sonra devralındığını, müvekkilinin kanuni yükümlülüklerine uygun hareket ettiğini, üzerine düşen özen ve sorumluluğu yerine getirdiğini, müvekkilinin çeke dayalı bir alacağı mevcut olduğunu, çek vadesi gelince yasal süre içerisinde bankaya ibraz edildiğini, muhatap bankaca çekin karşılığının ödenmediğini ve böylece müvekkilin alacağına kavuşamadığını, müvekkilinin iyi niyetli yetkili hamili olduğunu ve takip hakkının bulunduğunu, somut olayda zarara uğrayan tarafın da çek bedelini diğer davalıya ödeyen ve geri tahsil edemeyen müvekkili olduğunu, bu durumda müvekkilinin haklarının yasa gereği korunması gerektiğini, dava konusu çekin, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, müvekkilinin iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, çekteki ciro zincirinin düzgün olduğunu ve borçlulara karşı icra takibi başlatılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, davanın açılmasında müvekkilinin hiçbir kusurunun olmadığını, haksız davanın müvekkili şirket bakımından reddine, davacı aleyhine % 20 den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar ... A. Ş. ve ... San. ve Tic. Ltd. Şti. Adreslerine usulüne uygun tebligat yapılmış ,davalılar cevap dilekçesi sunmamışlardır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \" Mahkememizce tanık beyanlarına itibar edilmeyip ticari defter ve kayıtlara itibar edildiği, davacı tarafın ticari defterlerinde davaya konu çekin ... ... AŞ hesabında borç kalanı içerisinde yer aldığı, söz konusu çekin davacı tarafından davalı ... ...AŞ'ye sipariş avansı olarak verildiği, çek bedeli karşılığı olan emtianın davacıya teslim edilmediği, dosyaya sunulu BA-BS formlarının incelenmesinden davacı ile davalılardan... Ltd Şti arasında ticari ilişki bulunmadığı, davacı tarafından çekin sipariş avansı olarak verildiği ve herhangi bir mal alışının bulunmadığı anlaşıldığından davacının davasının kabulü gerektiği \" gerekçesi ile neticeten \"Davacının davasının KABULÜ ile; Davacının İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E sayılı icra takibinden dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİ ile İcra Takibinin davacı yönünden İPTALİNE,Davacının Kötüniyet Tazminatı Talebinin REDDİNE, \" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Müvekkili ile davalı ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile arasında 17.04.2015 tarihli ... Faktoring Sözleşmesi imzalandığını çekin de çekin mahiyeti konusunda teyit alındıktan sonra ve davalılar arasındaki ticari ilişkiyi gösterir 15.09.2017 tarihli ve ... numaralı fatura ile birlikte ciro yoluyla devralındığını, işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, çekte düzgün ciro silsilesi olduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, müvekkiline kötüniyet veya ağır kusur yüklenmesinin de mümkün olmadığını, müvekkilinin basiretli davrandığını, şahsi defilerin temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini, Mevzuata uygun şekilde faktoring işlemi yapan ve çek bedelini müşterisine ödeyen müvekkilinin, keşideci ile ciranta arasındaki uyuşmazlıktan sorumlu tutulması kanunen mümkün olmadığını, Yargıtay'ın kararlarına göre faktoring şirketi fatura tevsiki ile birlikte çeki ciro yolu ile temlik alabileceğini ve faturadaki malların teslim edilip edilmediği gibi iddialar da faktoring şirketine karşı ileri sürülemeyeceğini bunun tek istisnasının faktoring şirketinin bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması haline ilişkin olduğunu, davacının ileri sürdüğü def’ilerin faktoring şirketi olan müvekkile karşı ileri sürülemeyeceği açık olduğunu, Müvekkilinin çeki takip yetkisi bulunduğunu, Müvekkilinin çeke dayalı bir alacağı olduğunu, bilirkişinin, davacı defter ve kayıtlarına göre davacı ile diğer davalı arasındaki sözleşmeye göre malın teslim edilmediği yönünde görüş bildirmesi kabul edilemeyeceğini, diğer davalıların defterleri incelenmeden, salt davacının beyanlarına göre değerlendirme yapılmasının da mümkün olmadığını, bilirkişi raporunun eksik inceleme ve değerlendirme sonucu düzenlendiğini, hükme esas alınamayacağını, mal ve hizmet satışlarına ilişkin BA - BS formlarını incelemek suretiyle rapor tanzim edilmesinin de yerinde olmadığını, BA / BS formları ile davacı / keşideci ile davalı / lehdar arasında, çekin keşide edildiği 2017 yılında ticari ilişkinin bulunduğunun, dava konusu çekin bu ilişkiye istinaden verildiğinin, mal ve hizmet satışının / tesliminin gerçekleştiğinin, dolayısıyla çekin tevsik edildiği faturanın davacı iddialarının aksine gerçek olduğunun, faktoring ilişkisinin mevzuata uygun olarak kurulduğunun, müvekkil şirketin yetkili hamil olarak icra takibi yapmakta haklı olduğunun tespit ve kabulü gerektiğini, HMK 222/3. Maddesine göre değerlendirme yapılacağını, Diğer davalılardan ... ile davacı arasında ticari ilişki bulunduğu tespit edildiğini, davacının bedelsizlik iddiasına konu malın teslim edilip edilmediği hususunda salt davacı beyanlarına göre malın teslim edilmediğinin kabulü mümkün değildir. Bu kapsamda, davalıların defter ve kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, belirterek ilk derece mahkemesi kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta davacı, dava konusu çeki lehtar ... Şirketi'ne avans çeki olarak verdiğini, ancak malın teslim edilmediğini, ... şirketi ile diğer davalı ... şirketinin ortakları, adresleri, iştigal konularının aynı olduğunu, organik bağ olduğunu iddia etmiştir. Dosyada mevcut delil durumuna göre mal teslimi ispatlanamamıştır. Davalı ... şahsi defilerin ileri sürülemeyeceğini savunmuş ise de; davalı ... şirketi ve davalı ... AMBALAJ şirketi'nin yetkililerinin aynı kişi olduğu, keza ... şirketi ile yapılan faktoring sözleşmesinde diğer davalı ... şirketinin ve yetkililerinin kefil olarak imzalarının olduğu, bunun dışında davalı ... şirketinin hem ... şirketi ile hem ... şirketi ile faktoring sözleşmesi imzaladığının dosyaya yansıyan İstanbul 7.ATM 'nin 2018/295, 2021/620 K sayılı ilamından da anlaşıldığı, (08.04.2015 Tarihinde ... şirketi ile 17.04.2015 tarihinde ... şirketi ile faktoring sözleşmesi tanzim ettikleri) davalı şirket yetkililerinden olan ve aynı zamanda çekte avali olan ...'in dosyaya yansıyan beyanında \"her şirketin ortaklarının aynı olup farklı parsellerde faaliyet gösterdiğini, ... Bankası Ankara Siteler şubesine ait 15.04.2018 Tarihli 75.000TL bedelli davacı şirket tarafından \"bize avans çeki olarak\" verildi, biz malların bir kısmını gönderdik, bedelini hatırlamıyorum, çeki faktoring şirketine devrederken avans çeki olduğunu bildirmedik\" şeklinde beyanda bulunduğu, çek arkasındaki imzaların görünürde benzer olup adreslerin de benzer olduğu, diğer davalıların istinaf kanun yoluna başvurmadığı dikkate alındığında mevcut delil durumuna göre lehtar ile 2.ciranta arasında gerçek bir ticari ilişki olmadığı, çeke konu malların tesliminin ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 5.123,25-TL harçtan, peşin alınan 1.280,82-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.842,43-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 6,50-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.21/12/2023