T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2468
KARAR NO: 2024/68
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 08/07/2020
NUMARASI: 2018/519 E. - 2020/309 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/01/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 14.06.2018 tarihinde müvekkiline ait çekler ve müvekkilinin ... isimli işyerine ait fatura koçanları,tahsilat makbuzları,senetler ve müvekkili adına kayıtlı ... İkitelli Siteler Şubesinden alınan ... seri numarası ile başlayan çek karnesinin müvekkilinin arabasından çalındığını, bu hususta İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına 2018/108205 Soruşturma numarası ile soruşturmanın devam ettiğini, çalınan çek hakkında Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkkemesinin 2018/753 Esas numaralı dosyası ile çek hakkında iptal davası açıldığını, dava konusu çekin müvekkili tarafından imzalanıp boş olarak elinden rızası dışında çalınarak çıktığından işbu tespit davasını açma gerekliliği oluştuğunu, çalınan ... A.Ş İkitelli Şubesi ... seri numaralı çekin müvekkili tarafından imzalanan çekin, çeki çalan şahıs veya şahıslar tarafından ... adlı kişi lehine 10.10.2018 tarihli 17.900,00 TL bedelli bir şekilde doldurularak tedavüle sunulduğunu, işbu hususun yetkili olduğunu iddia eden ... A.Ş. tarafından İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı ile başlatılan kambiyo vasfına haiz icra takibi sonucunda öğrendiklerini, işbu takibe yasal süresi içinde İstanbul ll.İcra Hukuk Mahkemesi 2018/1051 Esas numarası itiraz ettiklerini, itiraz sonrası ayrıca İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/237452 Soruşturma numarası ile ... ile gayri resmi ortağı olan \"...\" isimli şahıs hakkında resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarından ayrı ayrı cezalandırılmaları talebi ile suç duyurusunda bulunduklarını, çekin sahteliği, müvekkilinin lehtar ve yetkili hamil olduğunu iddia eden kişinin yetkili hamil olmadığının tespiti gerektiğini beyan ederek, ... A.Ş. İkitelli Şubesi ... seri numaralı çekin sahteliğine, müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP Davalı faktoring şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile diğer davalı ... arasında imzalanan genel faktoring sözleşmesi kapsamında ciro yoluyla tevdi alınan dava konusu çeke ilişkin müvekkili tarafından İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla icra takibi başlatıldığını, davacı tarafından icra takibi sonrası işbu dava açılmış olup, davanın müvekkili yönünden reddi gerekeceğini, müvekkilinin faktoring şirketi alacağı tevsik eden belgelere binaen faktoring işlemi yapmış olup dava konusu çeki usülüne uygun olarak ciro yolu ile tevdi aldığını, 04.06.2018 tarihinde genel faktoring sözleşmesi düzenleyerek işbu sözleşme çerçevesinde dava konusu çekin 19.06.2018 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosuna istinaden ciro yolu ile müvekkili şirkete intikal ettiğini, çekteki ciro silsilesinde çeki veren kişinin devralan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantadan faturadaki borçlu ile aynı olduğunu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğu hususlarında gerekli araştırmalar yaparak çeki iktisap ettiklerini, dolasıyla müvekkili şirketin 6361 sayılı kanuna uygun olarak faktoring işlemi yapmış olduğunu, 6102 Sayılı TTK'nun 792 maddesi gereğince çekin iktisabında kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını, fazlaya dair haklarının saklı kalmak kaydı ile tedbir talebinin reddine, haksız ve kötüniyetli davanın reddine, kötü niyetli davacının % 20'den az olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... 14/05/2019 tarihli beyan dilekçesinde; davacı tarafından imzalanmış çeklerin davacının rızası dışında elinden çıktığı iddiasının manidar olduğunu, davacının piyasaya çeklerini sunarak milleti dolandırdığını, sonra da kendilerine hırsızlık süsü vererek milleti mağdur ettiklerini, İstanbul'da inşaat malzemeleri satış ve toptan ticaretini yaptığını, ... pazarlamacısı olduğunu söyleyen ... isimli şahıs tarafından bu çeklerle mal istediklerini, kendisinin de çeki Faktoringlere sorgulatarak vade farkı koyarak malzeme verdiklerini, çeki ... A.Ş.'ye temlik ettiğini, planlı ve kasıtlı olarak insanları mağdur ettiklerini beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulüne Davacının İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak teşkil eden çekten dolayı davalı ... A.Ş.'ne borçlu olmadığının tespitine ve 14.949,91 TL'nin davalı ... A.Ş.'den istirdatına, Davacının dava konusu 10/10/2018 tarihli 17.900,00 TL bedelli çekten dolayı davalı ... borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı faktoring şirketi vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin, alacağı tevsik eden belgelere binaen faktoring işlemi uyarınca usulüne uygun olarak ciro yoluyla tevdi aldığını, müvekkili ile davalılardan ... arasında 04/06/2018 tarihli genel faktoring sözleşmesi mevcut olup iş bu sözleşme çerçevesinde dava konusu çekin 19/06/2018 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosuna istinaden ciro yoluyla müvekkili şirkete intikal ettiğini, Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda her ne kadar müvekkil tarafından, usulüne uygun olmayan faktoring işlemi yapıldığı ileri sürülmüş ise de, dava konusu çekin usulüne uygun faktoring işlemi çerçevesinde müvekkiline tevdi edildiğini, müvekkili tarafından hem müşteri hem de çek üzerindeki tüm cirolar ve özellikle keşideci yönünden yeterli araştırma yapıldığını, mali durum verilerinin değerlendirildiğini, yapılan araştırmalar neticesinde dava konusu çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin, devralınan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturadaki borçlu ile aynı olduğu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğunun anlaşıldığını, dolayısıyla müvekkili şirketin 6361 sayılı Kanun'a uygun olarak faktoring işlemi yaptığını, çeki iktisabında kötüniyeti ve ağır kusuru bulunmadığını, 6361 sayılı Kanun' un 9/2 maddesi hükmünde, faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğü yüklediğini , 6102 sayılı TTK' nın 790. maddesinin ise, ciro silsilesinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü yüklediğini, Faktoring şirketlerine bunların dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmadığını beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE; İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; kambiyo senetlerinden olan çekten nedeniyle, bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit istemi ile ödenen bedelin istirdadına ilişkindir. Davacı, davaya konu 10/10/2018 tarihli 17.900,00 TL bedelli çekin keşidecisi olup, davalılardan ... lehtar ve diğer davalı ... A.Ş.'nin hamil konumunda olduğu, davacı yanca; dava konusu çekin boş ve imzalı olarak çalındığı ve davalılardan ... ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, bu haliyle çekin bedelsiz olduğu iddia edilmiş, davalı faktoring şirketi savunmasında; çeki usûlüne uygun olarak tevsik edici belge ile faktoring işlemine uygun bir şekilde iktisap ettiğini, çeki iktisabında kötüniyetli olmadığını savunmuştur.Dava konusu çekin unsurlarının tam olduğu, şeklen ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı görülmüştür. Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1.maddesi: \"Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. Kuruluş tarafından kullanılan faktoring programları bu uyumu gözetecek ve uyumsuzluk söz konusu olduğunda işlem yapılmasına olanak vermeyecek şekilde yapılandırılır.\" hükmünü içerdiği, her ne kadar davalı yan, dava konusu çekin dayanağı olarak 18.06.2018 tarihli ve 023778 numaralı faturayı ileri sürmüş ise de, fatura incelendiğinde, davalılardan ... tarafından davacı adına düzenlendiği, ancak davalıya ait bir kaşe bulunmadığı, satılan mal açıklama bölümünde “Muh. İnş.Malz.” açıklaması bulunduğu, satılan mal muhteviyatları adeti ve birim fiyatlarının yazılmadığı, teslim alan ve teslim eden bölümlerinde isim imza ve teslim alan bilgilerinin bulunmadığı, bu haliyle söz konusu faturanın Vergi Usûl Kanunu kapsamında usûlüne uygun düzenlenmediğinin kabulünde bir hata bulunmadığı, diğer yandan fatura miktarıyla dava konusu çek miktarının da uyumlu olmadığı, basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olan davalı faktoring şirketinin, faturanın Vergi Usûl Kanunu kapsamında usûlüne uygun düzenlenip düzenlenmediği, fatura miktarı ile temlik alınan kambiyo senedinin miktarlarının tutarlı olup olmadığını denetleme yükümlülüğü bulunduğu, kaldı ki dosyaya sunulan denetime elverişli bilirkişi raporuna göre, davacının ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun şekilde tutulduğu ve lehine delil vasfı taşıdığı, davalının ise ticari defter ve kayıtlarını incelenmek üzere sunmadığı, defter ve kayıtlara göre davacı ile davalı ... arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, dayanak faturanın BA BS formları ile de Vergi Dairesine bildirilmediğinin tespit edildiği, böylelikle davalı faktoring şirketinin alacağı usûlüne uygun tevsik edici belge ile temlik aldığının kabul edilemeyeceği, bedelsizlik def'inin davacı yanca temlik alan şirkete karşı da ileri sürülebileceği anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı faktoring şirketi vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 08/07/2020 tarih ve 2018/519 E., 2020/309 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.222,74 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 306,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 916,74 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 18/01/2024