T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1981 Esas
KARAR NO: 2024/96 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/02/2022
NUMARASI: 2021/391E, 2022/120K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 18/01/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından dava dışı .... Ltd. Şti.'den faturalar ve cari alacaklar karşılığı olarak üç adet çek alındığını, bu çeklerden davaya konu keşidecisi ... olan 15.000,00 TL bedelli çeki devamlı mal aldığı firmaya gönderilmek üzere kargoya verdiğini, süresi içinde kargonun gönderilmediğini, kargoyla yapılan yazışmada kargoları taşıyan araca hırsız girdiğini, buna ilişkin polis ifade tutanağı gönderildiğini, çek ile ilgili İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret mahkemesinde çek iptali davası açıldığını ve ödemeden men kararı verildiğini, çekin davalı ... tarafından ... bankası şirinevler şubesine ibraz edildiğini, bundan dolayı bu istirdat davasını açma zaruriyetinin olduğunu, müvekkilinin cirosundan sonra cirosu bulunan davalı ... Tic. Ltd. Şti. ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, diğer ciranta olan ... San Tic. Ltd. Şti.'nin de şeklen var ama fiilen piyasada olmayan bir firma olduğunu, çekin çalındığının bilinmesine rağmen davalı ... Faktoring sahte ciro silsilesine rağmen bile bile kötü niyetli olarak faktoring işlemi gerçekleştirdiğini, bu konuda gerekli hassasiyet ve özeni göstermediğini, bu sebeplerle müvekkili firmanın davalı firmalar ve şahsa borçlu olmadığının tespiti ile davaya konu keşidecisi ... olan keşide tarihi 28/03/2014 olan ... Bankası A.Ş. Sarıgazi/İstanbul şubesi nezdinde ... nolu hesaba bağlı olarak keşide edilen ... nolu çekin Davalı ... firmasından istirdadını talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ....ŞTİ vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin faktoring hizmeti verdiğini, bu hizmet çerçevesinde müşteri firma ... tic. Ltd. Şti. ile faktoring sözleşmesi akdettiğini, bu sözleşmeye göre müşteri şirket, borçlu .... Ltd. Şti.'den olan faturaya dayalı alacaklarını müvekkiline temlik ettiğini, temlik işlemine istinaden .... Ltd. Şti.'den iki adet çek ile ödeme aldığını, çeklerin bir tanesinin dava konusu çek olduğunu, bu çeki ... Bankası Şirinevler Şubesine ibraz ettiğini, müvekkili şirketin Faktoring hizmeti vermekle hukuka aykırı hiçbir işlem yapmadığını, faturaya dayalı olan alacağı temlik aldığını, faktoring şirketinin müşterinin verdiği bilgi beyana göre hareket edeceğini, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğunu, davacı ile ... Ltd. Şti. arasındaki görüşmenin hukuki bağlayıcılığının olmadığını belirterek açılan davanın reddini, müvekkilinin alacağının tahsil etmemeye yönelik davranması nedeniyle davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı ....ŞTİ vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava konusu çek ile hiçbir ilgisinin olmadığını, nitelikli dolandırıcılık mağduru olduğunu, huzurdaki davanın tarafı olmadığını, davacıyı, dava konusu çekin keşidecisini, lehtarını, çek üzerindeki diğer cirantaları ya da temlik alan faktoring firmasını tanımadığını, müvekkilinin ... Tic. Ltd. Şti. ve şirketin sahibi olan ... tarafından nitelikli şekilde dolandırılmaya çalışıldığını, bu şirket tarafından müvekkili şirket adına sahte fatura düzenlendiğini, bu faturalara dayanarak piyasadaki çeşitli faktoring firmalarına sahte cirolu çekler kırdırıldığını, bu yüzden müvekkilinin nereden geleceği belli olmayan haciz tehditleriyle karşı karşıya olduğunu, çek üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, konuyla alakalı İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, dava konusu çek üzerindeki imza müvekkili eliyle atılmadığı için müvekkilinin büyük mağduriyetinin söz konusu olduğunu belirterek, açılan davanın reddini, talep etmiştir.Diğer davalılar süresinde davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI: İlk derece mahkemesinin 2014/1237e, 2018/32 Karar sayılı, 25.01.2018 Tarihli kararında; \"davanın kısmen kabulüne, çekin davalı Faktoring şirketinden istirdatına, diğer davalılar yönünden davanın reddine borçtan dolayı sorumlu olmadıklarının tespitine\" karar verilmiştir.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 26/04/2021 tarih 2018/2815 Esas 2021/912 Karar sayılı ilamında: \".. davalı olarak yer alan ... hakkında herhangi bir tebligat yapılmadan karar verildiği, davalının, dava dilekçesinde TC ve Adres bilgisi yer almamış ise de bu hususta davacıya süre verilmediği gibi hükme esas alınan kesinleşmemiş ceza dosyasında da ... kimlik ve adres bilgilerinin yer aldığı, taraf teşkili, kamu düzenine ilişkin olmakla Dairemizce HMK 355 maddesi gereğince re'sen dikkate alındığı, bununla birlikte ilk derece mahkemesinin hükümde ;.... Davanın diğer davalılar ... yönünden REDDİNE, borçtan dolayı sorumlu olmadıklarının tespitine..\" şeklinde hüküm kurulmuş ise de; davalılarca açılmış bir dava olmamasına rağmen davalı faktoring şirketi dışındaki davalılar yönünden davanın reddi kararına müteakiben davalıların borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesi de taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu gibi hükümde karışıklığa yol açıldığı, kabule göre de; Samsun 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2015/401 Esas sayılı dosyanın 2015/248 Esas sayılı dosya ile birleştirildiği ve 2015/248Esas sayılı dosyasında verilen mahkumiyet hükmünün istinaf incelemesinde olup kesinleşmediği, dosyada yer alan grafoloji raporlarının ise dava konusu olmayan 8300TL bedelli çeke ilişkin olduğu, açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre sair hususların incelenmesine yer olmadığına\" şeklindeki gerekçe ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"....Davanın KISMEN KABULÜ ile, 1-İstirdadı talep edilen davaya konu 15.000,00-TL bedelli keşidecisi ... olan, 28/03/2014 keşide tarihli, ... Bankası A.Ş Sarıgazi İstanbul şubesine ait, ... seri nolu çekin ... A.Ş firmasından istirdadına ve davacının ... A.Ş firmasına borçlu olmadığının tespitine, 2-Diğer davalılara yönelik açılan davanın REDDİNE, \"şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davacı, çekte kendisinden sonra gelen ...Ltd.Şti ile arasında ticari bir ilişki bulunmadığını iddia ederek bedelsizlik defii ileri sürdüğünü, çekteki imzasını inkar etmediğini, bedelsizlik definin şahsi defi olduğunu, Şahsi defiilerin faktoring şirketlerine karşı ileri sürülebilmesinin şartları ise 6361 sayılı kanunun 9. maddesinde düzenlendiğini, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre şahsi defii ileri süren kişi, faktoring işleminin tarafı ise 6361 sayılı kanunun 9/2. fıkrasına göre, faktoring işleminin tarafı değil ise 6361 sayılı kanunun 9/3 fıkrasına göre bu defiyi ileri sürebileceğini, Davacının faktoring işleminin tarafı olup olmadığını, müvekkilinin dava konusu çeki ... şirketinden temlik aldığını,Davacının davalı müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket ettiğine dair bir iddiada dahi bulunmadığını, delil sunmadığını, kanun maddesinin kusuru değil, bile bile zararına hareket etmeyi aradığını, Çek istirdat davasının kabulüne yönelik kararın da yerinde olmadığını, TTK'nun 792.maddesi koşulları olmadığı gibi davacı çeki kendi ticari defterinden çıkış kaydı yaparak dava dışı ... şirketine verilmek üzere kargoya verdiğinden aktif dava ehliyeti olmadığını, müvekkilinin çeki 06/01/2014 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden davalı ....Ltd.Şti'den temlik aldığını, 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren ve faktoring şirketlerinin yükümlülüklerini daha da ağırlaştıran Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin olayda uygulanamayacağını, Yargıtay 19.HD'nin 2016/10538 E, 2017/4836 K. sayılı ilamının ve\t BAM 14.HD'nin 2018/2021 E, 2020/604 K sayılı ilamının dikkate alınması gerektiğini, Emsal kararlara konu olan çeklerin de 2015 tarihli yönetmelik yürürlüğe girmeden önce temlik alınan çekler olduğunu,Faturanın çek ile uyumlu olduğunu, müvekkilinin, sözlü teyit işlemi ile yetinmesi nedeniyle ağır kusurlu olduğuna ilişkin mahkeme gerekçesinin yerinde olmadığını, Samsun Ağır Ceza mahkemesindeki imza incelemelerinde dava konusu çekteki imzanın ... ait olduğu tespit edildiğini, Müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalılardan ... şirketi vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı faktoring şirketi vekili, davacının aktif husumetinin olmadığını ileri sürmüş ise de; davacının çekte cirosu mevcut olup menfi tespit davası yönünden aktif husumeti olduğundan usule yönelik istinaf isteminin reddi gerekmiştir. Somut uyuşmazlıkta mahkemece bekletici mesele yapılan Samsun 2.Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2015/248 E. Sayılı dosyasında dava konusu çek yönünden \" sanık ... önce katılan ... ait ...Tic. Ltd. Şti.nin sahte olarak yaptırdığı kaşesini çekin arkasına 3. ciranta olarak vurup katılan ... yerine imzaladığı veya bir başkasına imzalattırdığı, bu şekilde katılan ... firmasını çekte ciranta olarak gösterdiği, daha sonra 4. ciranta olarak kendisine ait ... Ltd. Şti'nin kaşesini vurup üzerini imzaladığı, alt kısmına da ''AVALİMDİR ...'' ibarelerini yazıp imzaladığı, bu şekilde üzerinde sahtecilik yaptığı\" gerekçesi ile davalı ... mahkumiyetine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, Y.11 HD'nin 2019/1215Esas, 2019/2720 Karar sayılı ilamı, Y.11 HD 2016/8337E, 2018/1630K sayılı ilamları da dikkate alındığında mahkemece davalı faktoring şirketi yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu anlaşılmakla mevcut delil durumuna göre yerinde görülmeyen davalı faktoring şirketi vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı ... AŞ vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 1.024,65-TL harçtan, peşin alınan 256,16-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davalı ... AŞ'den alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı ... AŞ tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 28,50-TL istinaf masrafının davalı faktoring şirketinden alınarak davacıya verilmesine,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.18/01/2024