T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1573
KARAR NO: 2023/1459
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/04/2023
NUMARASI: 2021/65 Esas, 2023/324 Karar
DAVANIN KONUSU: Banka teminat mektubunun iadesi
KARAR TARİHİ: 20/12/2023
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında yüklenicinin davalıya verdiği teminat mektuplarının iadesine ilişkin olup, mahkemece davanın bir kısım teminat mektupları yönünden reddine, bir kısım teminat mektupları yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karara karşı davacı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur. Davacı vekili, davacının İstanbul İli Avrupa Yakası Ana Hatların bakım ve onarım işlerini ihale yolu ile aldığını, Kamu İhale Kanunu gereğince muhtelif bankalardan almış olduğu teminat mektuplarını davalıya sunduğunu, davacı tarafından üstlenilen Kemerburgaz 1 nolu işin ve Beyoğlu işinin geçici kabulünün yapıldığını, Kemerburgaz 2 nolu işin, Beyazıt işinin, Aydınlatma işinin, Sefaköy işinin davalı tarafından tek taraflı olarak feshedildiğini, Çağlayan işinin ise şartnamede belirtilen yasal süre içerisinde bitirilmesine rağmen kesin hesabı yapılıp SGK ile olan yazışmaların davalı tarafından yapılmadığını, iş bu fesihlerin davacının eksik ya da kusurundan kaynaklanmadığını, davalı şirketin el değiştirmesinden ve davacı ile çalışmak istememesinden kaynaklandığını, şartnamenin genel muhtelif maddelerine göre tasfiye halinde işin yüklenici tarafından yapılmış kısımları için tasfiye onay tarihi geçici kabul tarihi sayılmak üzere geçici kabul, teminat süresi ve bu süredeki sorumluluğu normal şekilde bitirilmiş işlerde olduğu gibi uygulanacağını, işin yapılmış kısmının son hakedişindeki miktarına göre hesaplanacak kesin teminat miktarından fazlasının tasfiye protokolünün imzalanmasından sonra yükleniciye geri verileceğini, teminat mektuplarının iadesi için davalı tarafa başvurulmasına ve Sivas ... Noterliği'nin 01/08/2014 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesinin gönderilmesine rağmen teminat mektuplarının iade edilmediğini belirterek, dava konusu teminat mektupları üzerinde davalı tarafın herhangi bir tasarrufta bulunmasının engellenmesi adına tedbir kararı verilmesini, iş ilişiğinin kalmadığının tespitini ve bu doğrultuda teminat mektuplarının iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, davalı şirketin Sistem İşletme Müdürlüğü kayıtlarında yapılan incelemede, davacı ... San.ve Tic.Ltd.Şti tarafından yapılan ... Çağlayan İşletme Müdürlüğü bölgesi arıza onarım bakım işinin geçici kabulünün yapıldığını, kesin hesap hakedişinin hazırlanması safhasında olduğunu, SGK’dan bu iş ile ilgili bilgi ve belge talep yazısı gelmediğinin tespit edildiğini, sözleşme ve şartname hükümlerine göre bu işlemlerin davacı firma tarafından SGK nezdinde takip edilmesi gerektiğini, firma yetkilisi ya da şantiye şefinin irtibata geçmesi halinde kesin hesap hakedişinin müştereken hazırlanarak işlemlerin tamamlanabileceğini, bu nedenle teminat mektubunun iade edilmediğini, ... Beyoğlu İşletme Müdürlüğü bölgesi ve ... Kumburgaz İşletme Müdürlüğü bölgesindeki arıza, onarım ve bakım işlerinin geçici kabulünün, kesin hesabının yapılmış olmasına ve SGK’dan ilişiksiz belgesi getirilmesine rağmen davacı firmanın belediyeler ve diğer altyapı kuruluşlarının tesislerine zarar vermediğine ilişkin yazıların bir kısmının halen gelmediğini, bu nedenle teminat mektubunun iade edilmediğini, ... Ana Arter Meydan ve Bağlantı Yollarında Bulunan Aydınlatma Tesislerinin Arıza, Onarım ve Bakım İşi ve ... Beyazıt İşletme Müdürlüğü ve ... Kumburgaz İşletme Müdürlüğü bölgesindeki arıza, onarım ve bakım işlerinin geçici kabullerinin yapıldığını ve kesin hesap aşamasında olduğunu, SGK’ndan bu iş ile ilgili bilgi ve belge talep yazısının gelmediğinin tespit edildiğini, sözleşme ve şartname hükümlerine göre bu işlemlerin davacı firma tarafından SGK nezdinde takip edilmesi gerekmekte olduğunu, davacı şirketin 2012 yılı fesih olunan Beyazıt İşletme Müdürlüğü bölgesi işine ait SGK’na 345.323,43-TL ve Ana Arter Aydınlatma işine ait 333.072,16-TL borcu bulunmakta olduğunu, davacı şirket bu borçları nedeniyle “borcu yoktur” yazısı getiremediğini, ayrıca davacının işçileri tarafından işçilik alacaklarının tahsili için davalıya dava açıldığını, bu nedenle de teminatların iade edilmediğini beyanla, davacının davanın değerini 5,00 TL olarak gösterdiğini ancak dava konusu ettiği teminat mektuplarının toplam değerinin 501.367,87 TL olduğunu, bu miktar üzerinden harcın tamamlanmasını, tamamlanmaması halinde davanın usulden reddine, aksi halde de esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, kesin teminat ve ek kesin teminatların iadesinin istenebilmesi için davacı tarafın, öncelikle edimini sözleşme ve ihale hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğini ispat etmesi gerektiğini, akabinde ise yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığının tespit edilmesi, varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanması, SGK'dan ilişiksiz belgesi getirilmesi gerektiği, davalının hakediş teminatı olarak davacıdan toplam 2.508.475,00 TL tutarlı 10 adet teminat mektubu aldığı, tamamlanan işlerde 2.007.107,13 TL tutarlı teminat mektuplarının davacıya iade edildiği, davalının elinde toplam 501.367,87 TL miktarlı teminat mektubu bulunduğu, dava dosyasına feshedildiği belirtilen işler de dahil işlerin tamamlanmış ve geçici kabullerinin yapılmış olduğuna ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı, teminat mektuplarının iadesi konusunda her bir teminat mektubunun iadesi için gerekli şartların tek tek yerine getirildiğinin ispat edilmediği, dava dosyasına hangi sözleşmelerin ne zaman ve ne şekilde feshedildiğine ilişkin bir bilgi, belge ve delilin davacı tarafça sunulmadığı, feshedildiği belirtilen işlerle ilgili, fesih yazıları ve bu işlerin hangi aşamada ne şekilde tamamlandığına ilişkin belgelerin de sunulmadığı, davalı tarafın ibraz edilen 22/04/2015 tarihli dilekçesi ekinde listede davacı ile işlerin yapılması sırasında çalışan işler arasında görülen işçilik alacağı-işe iade davaları ile icra takiplerinin devam ettiği, ilişksizdir kaydının bu nedenle davacı tarafından alınamadığı, bu haliyle taraflar arasındaki sözleşmenin 12/4-1 maddesi ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 13. maddesi gereğince aranan şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Dairemizin 22/12/2020 tarih ve 2018/1244 esas, 2020/1570 karar sayılı ilamında, taraflar arasında davalı şirkete ait hatların davacı tarafından bakımının ve onarımının yapılmasına dair sözleşme bulunmakta olup, davacı şirket tarafından davalı şirkete, 8 ayrı işe dair 10 adet teminat mektubu verildiği, davacının, bahse konu işlerin bir kısmının geçici kabulünün yapıldığını ve SGK'dan ilişiksiz yazsının alındığını, bir kısmının ise davalı şirket tarafından tek taraflı olarak sonlandırıldığını, sözleşme uyarınca koşulların oluştuğunu ileri sürerek davalıya verilen toplam 2.508.475,00 TL tutarlı teminat mektuplarının iadesini talep ettiği, davalının ise, bir kısım işle ilgili geçici kabul yapılsa bile SGK'ya yazılan yazı cevabının gelmediği ve yapılan çalışmalar nedeniyle diğer kurumların tesislerine zarar verilmediğine dair yazıların sunulmadığı, davacının bir kısım işlerle ilgili SGK'ya borcunun bulunduğu, ayrıca davacı tarafından istihdam edilen işçiler tarafından işçilik alacakları ile ilgili açtıkları davaların devam ettiği gerekçesi ile davacı tarafından verilen teminat mektuplarının iadesi koşullarının oluşmaması nedeniyle davanın reddini savunduğu, dosyanın incelenmesinde, davacı tarafından iadesi talep edilen ... Bankası tarafından verilen 19/04/2011 tarihli ve 224.000,00 TL bedelli, yine ... Bankası A.Ş. Tarafından düzenlenen 10/06/2009 tarihli 136.000,00 TL bedelli teminat mektuplarının örneğinin sunulmadığı, yargılama aşamasında dosyaya ibrazının sağlanmadığı, ayrıca, taraflar arasında sözleşme ve ekleri ile ihale evrakları dosyaya celbedilmediği, dava konusu edilen 8 ayrı işe ait 10 adet teminat mektubunun iadesi talep edildiğinden, mahkemece dosyaya ibraz edilmeyen 2 adet teminat mektubunun temin edilmesi, dava konusu işlere ait her bir sözleşme ve ihale evrakları, hakedişler, fesih belgeleri getirtilip sözleşme şartlarının her bir iş bakımından ayrı ayrı irdelenmesi ve teminat mektuplarının iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak bu kapsamda denetime elverişli bir bilirkişi raporu alınması gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile yerel mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Dairemiz kaldırma kararından sonra mahkemece, incelenen teminat mektupları ve özellikle muhatap bankalardan alınan cevaplara göre davacının aynen iadesini talep ettiği dava konusu teminat mektuplarının; muhatabı ... Bankası, miktarı 295.985,00 TL vadesi/süresi 30/06/2014 olan Kumburgaz İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işlerinin yapımı kapsamında düzenlenen teminat mektubunun; dava tarihi 14/09/2014'den önce 30/06/2014 tarihinde süresinin dolduğu, mektup tutarından 258.265,00 TL'nin vade dolmadan önce mektubun nakde çevirilmesi yoluyla davalı ... tarafından tahsil edildiği, davacının davadan önce süresi dolan ve tahsil edilen teminat mektubunun iadesini istemekte hukuki yararının bulunmadığı anlaşılmış olmakla davacı talebinin bu mektup yönünden reddine; muhatabı ... Bankası, miktarı 510.000,00 TL, vadesi/süresi 30/05/2016 olan Kumburgaz İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri hizmet alımına ait sözleşme kapsamında düzenlenen teminat mektubunun; nakde çevrilerek davalı ... tarafından tahsil edilmiş olduğu, davacının aynen iade taleplerinin konusuz kaldığı anlaşıldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; muhatabı ... Bankası, miktarı 239.582,07 TL, vadesi/süresi 09/02/2016 olan Sefaköy 2 İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan Elektrik Tesis işi yapımı kapsamında düzenlenen teminat mektubunun nakde çevrilerek davalı ... tarafından tahsil edilmiş olduğu, davacının aynen iade taleplerinin konusuz kaldığı anlaşıldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; muhatabı ... Bankası, miktarı 275.000,00 TL, vadesi/süresi 30/03/2016 olan Beyazıt İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun nakde çevrilerek davalı Bedaş tarafından tahsil edilmiş olduğu, davacının aynen iade taleplerinin konusuz kaldığı anlaşılmış, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; muhatabı ..., miktarı 11.203,00 TL , vadesi/süresi 31/12/2014 olan İstanbul ili Avrupa Yakası ana arter meydan ve bağlantı yollarında Aydınlatma tesislerinin arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun nakde çevrilerek davalı ... tarafından tahsil edilmiş olduğu, davacının aynen iade taleplerinin konusuz kaldığı anlaşıldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; muhatabı ... Bankası, miktarı 279.690,00 TL , vadesi/süresi 30/09/2016 olan Çağlayan İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun muhatap bankaya iade edilmiş olup, halen muhatap banka elinde olduğu, davalı elinde bulunmadığı anlaşılmış olmakla, davacının iade taleplerinin reddine; muhatabı ... Bankası AŞ, miktarı 363.015,00 TL, vadesi/süresi 30/06/2015olan Beyoğlu İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun muhatap bankaya iade edilmiş olup, halen muhatap banka elinde olduğu, davalı elinde bulunmadığı anlaşılmış olmakla, davacının iade taleplerinin reddine; muhatabı ... Bankası, miktarı 136.000,00 TL, vadesi/süresi 10/06/2009 olan Muğla ile Bodrum ilçesi ve bağlı belde ve köylerdeki arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun dava dışı ... AŞ ye verildiği, davalı ...'a verilmediği, anlaşılmış olup, bu teminat mektubu yönünden davacının iade taleplerinin reddine; muhatabı ... Bankası (...), miktarı 224.100,00 TL , vadesi/süresi 01/06/2022 olan ... referans numaralı İstanbul ili Avrupa Yakası ana arter meydan ve bağlantı yollarında Aydınlatma tesislerinin arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun davalı tarafça muhatap bankaya ibraz edilerek 122.316,44 TL kısmının nakde çevirildiği, 101.783,56 TL bakiye kısım kaldığı, teminat mektubunun süresinin dolduğu, mektubun muhatap banka elinde olup, davalı elinde olmadığı anlaşılmış olmakla davacının aynen iade taleplerinin reddine; muhatabı ... Bankası (...) , miktarı 175.000,00 TL, vadesi/süresi 31/03/2022 olan Beyazıt İşletme Müdürlüğü Bölgesinde yapılan AG-YG elektrik dağıtım şebekeleri ve YG (OG) dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri kapsamında düzenlenen teminat mektubunun davalı tarafça muhatap bankaya ibraz edilerek 71.376,78 TL kısmının nakde çevirildiği, 103.623,22 TL bakiye kısım kaldığı, teminat mektubunun süresinin dolduğu, mektupların muhatap banka elinde olup, davalı elinde olmadığı anlaşılmış olmakla davacının aynen iade taleplerinin reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesiyle, mahkemenin her bir teminat mektubu için ayrı ayrı iade koşullarının oluşup oluşmadığının araştırılması gerektiği gerekçesi ile verilen kaldırma kararı sonrasında mahkemenin aldığı bilirkişi raporunda 06/12/2010 tarihli Teklif Birim Fiyatlı Hizmet Alımı Sözleşmesi (Kemerburgaz) için verilen teminat mektubunun iade koşullarının oluştuğu, bunun dışındaki teminat mektuplarının iade koşullarının oluşmadığı yönünde kanaat bildirdiğini, bilirkişi raporuna karşı beyanda bulunduklarını, 22/11/2022 tarihli dilekçe ile itirazlarını sunduklarını, bu itirazlarının değerlendirilmediğini, mahkemenin bir kısım teminat mektuplarının iadesine ilişkin talebin reddine, bir kısmı ile ilgili ise konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verdiğini, buna rağmen aleyhlerine yargılama giderlerine ve nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir. Taraflar arasında Teklif Birim Fiyatlı Hizmet Alımına ilişkin birden fazla eser sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu sözleşmeler kapsamında davacı yüklenici, davalı iş sahibine davaya konu ettiği 8 ayrı iş için 10 adet teminat mektubu vermiştir. Davacı taraf teminat mektuplarının iadesi koşulları oluştuğunu belirterek teminat mektuplarının iadesini talep etmiş; davalı taraf ise teminat mektuplarının iadesi için davacının bir kısım işlemler yapması ve belgeler sunması gerektiğini belirtmiş; mahkemece yapılan yargılamada yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere bir kısım teminat mektuplarının bankaya iade edildiği, bu nedenle bunlara ilişkin açılan davanın konusuz kaldığı, bir kısmının kısmen tahsil edildiği, yine açılan davanın konusuz kaldığı bir kısmının ise bankaya iade edildiği tespit edilmiş olup, davalı elinde bulunmayan teminart mektupları yönünden davanın reddine, tahsil edilenler yönünden ise dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Davacı taraf dava konusu ettiği tüm teminat mektuplarının toplam değeri olan 2.578.475,00 TL üzerinden peşin karar ve ilam harcını tamamlamıştır. Dolayısı ile reddedilen dava değeri üzerinden davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi isabetli olup, kararda davalı lehine verilen 224.423,75 TL nispi vekalet ücreti de karar tarihi itibariyle doğru olarak hesaplandığından, yerel mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmuştur. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/04/2023 tarih ve 2021/65 Esas, 2023/324 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE, 2-İstinaf harçları peşin alındığından ayrıca harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 20/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.