T.C. BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
\t
ESAS NO\t: 2021/656
KARAR NO\t: 2023/1027
DAVA\t: Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali -Ortaklıktan ihraç kararının iptali -Ortak Olduğunun Tespiti
DAVA TARİHİ\t: 05/08/2021
KARAR TARİHİ\t: 18/10/2023
KARARIN YAZILDIĞI TARİH\t: 19/10/2023
DAVA; Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ortağı olduğu davalı kooperatif tarafından gönderilen 15/09/2020 tarihli Bakırköy ... Noterliği’nin ... yevmiye no’lu ihtarnamesinde 72.200,00 TL ana borcu ve 67.817,45 TL gecikme cezası dahil toplamda 140.017,45 TL borcu olduğu ve borcunu 1 ay içerisinde ödenmemesi halinde ortaklıktan çıkarılacağının ihtar edildiğini, müvekkilinin 15/10/2020 tarihli Bakırköy .. Noterliği’nin ... yevmiye no’lu ihtarnamesi ile verdiği cevapta hesabın hatalı yapıldığını, düzeltilerek kendisine tekrar bildirimde bulunmasını, ortaklıktan çıkarılmayı kabul etmediğini beyan ettiğini, başka bir ihtarname gönderilmediğini, müvekkilinin diğer ortaklardan öğrenmesi üzerine 6 Temmuz günü davalı kooperatifin genel kuruluna katılmak üzere gittiğini, otaklıktan çıkarıldığı ve ismi hazirunda olmadığından bahisle genel kurul toplantısına alınmadığını, ortaklıktan doğan haklarının kullanılmasının engellendiğini, çıkarma konusundaki ihtarnameleri doğru olsa dahi genel kurula katılma hakkının engellenemeyeceğini, diğer ortaklardan öğrendiği kadarıyla aynı genel kurula gündemin 11.maddesi olarak şerefiye ile ilgili hüküm konduğunu, bu maddenin kabulü halinde kura çekileceğinin belirtildiğini, aynı gün kura çekiminin gerçekleştirildiğini, kura çekimi ve genel kurulun ayrı şeyler olup kura çekiminin 30 gün önceden ortaklara bildirilmesinin gerektiğini, kararların salt çoğunlukla alınması gerekmekte iken 266 katılımcının 127’si ile karar alındığını, bu sebeple kararın yok hükmünde olduğunu belirterek davanın kabulü ile haksız ortaklıktan çıkarılma kararının iptali ile müvekkilinin ortak olduğunun tespitine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde pay bedelinin en yüksek mevduat faizi ile birlikte ödenmesine, müvekkilinin ve bazı ortakların genel kurula katılma ve ortaklık haklarını kullanma haklarının engellenmesi nedeniyle genel kurulun ve alınan kararların iptaline, şerefiye ve kura çekiminin mevzuata aykırı olması ve müvekkili dahil bazı ortakların kuraya katılması engellenerek dağıtımın adil yapılmaması nedeniyle kura çekiminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davanın 1163 Sayılı Kooperetifler Kanunu’nun 27.maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 14.maddesi gereğince 3 aylık hak düşürücü sürede açılmadığından reddinin gerektiğini, davacıya ana para borcu ve gecikme faizlerinden oluşan mali yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle Bakırköy ... Noterliği’nin 13/08/2020 tarih, ... yevmiye no’lu ihtarnamesi ile birinci ihtarnamenin keşide edildiğini, bu ihtarnamenin davacı yana 15/08/2020 tarihinde muhatabın bizzat kendisine tebliğ edildiğini, tebliği takip eden 10 gün içerisinde davacı tarafından ödeme yapılmadığını, itiraz edilmediğini, sürenin sona ermesini takiben davacıya Bakırköy .. Noterliği’nin 15/09/2020 tarih, ... yevmiye no’lu ikinci ihtarnamenin keşide edildiğini, bir ay içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmesi, aksi halde ortaklıktan ihraç edileceğinin bildirildiğini, işbu ihtarnamenin de davacı tarafa 21/09/2020 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen ödeme yapılmadığını ve itiraz edilmediğini, kooperatif yönetim kurulunun 13/11/2020 tarih, 33 sayılı kararı ile üyelikten ihraç edildiğini, ihraç kararının Bakırköy ....Noterliği’nin 26/11/2020 tarih ve ... yevmiye no’lu ihtarnamesi ile davacıya tebliğe çıkarıldığını, 30/11/2020 tarihinde tebligat yapıldığını, davacı taraf gönderilen ilk ihtarnamenin hatalı olduğunu belirtmiş ise de hesaptaki hatanın ne kadar olduğunu belirtmediğini, ikinci ihtarnamede tutarın aynı olduğunu, buna rağmen davacının itiraz etmediğini, yapılan ihtarlara rağmen 10 günlük ve 1 aylık sürelerde yükümlülüklerini yerine getirmeyen ortakların üyelikten çıkarılabileceğini, ihtarlarda belirtilen borcun gerçek borcu yansıtması ve ihtar edilen borç ile gerçek borç arasında fahiş bir farkın bulunmamasının gerektiğini, davanın açılış tarihi itibariyle hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının ihtarnamelerde talep edilen kadar borcunun bulunduğu hususunun kooperatif kayıtlarında sabit olduğunu, davacının üyelik hakkı sona ermiş olup hukuki yararı bulunmadığından genel kurul maddelerine de itiraz hakkı olmadığını, genel kurul tutanağının 11.maddesinin oybirliği ile kabul edildiğini, muhalefet şerhinin bulunmadığını, şerefiyelerin belirlenmesinde hukuka aykırı bir işlem tesis edilmediğini, genel kurulda alınan kararların mevcut olanların yarıdan fazlasının oyu ile alınacağını, 14.maddenin de katılanların yarıdan fazlasının kabul oyu ile alındığını, yapılan oylamanın Bakanlık temsilcisi nezdinde gerçekleştirildiğini, itirazların kabulünün mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;\t
Davalı tarafça davalıya tebliğ edilen ihtarnamelerin ve ortaklıktan ihraç kararının Kooperatifler Kanunu ve kooperatif ana sözleşmesi gereğince usulüne uygun olup olmadığı, gerçek bir borcun bulunup bulunmadığı hususlarında bilirkişi incelemesi yapılarak rapor tanziminine karar verilmiştir.
SMMM ... ile Kooperatif Uzmanı ... tarafından düzenlenen kök raporda, Koaperatif ortaklığından ihraç kararının iptali talebi yönünden; davacıya gönderilen ihraç kararının (komşusuna haber verilmek ve kapısına haber kağıdı yapıştırılmak suüretiyle mahalle muhtarına) 30/11/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve huzurdaki davanın 06/07/2021 tarihinde ikame cdildiği gözetildiğinde davanın Kooperaliller Kanunun 16. maddesinde zikredilen üç aylık süre içerisinde açılmadığını, bu yönden nihai takdirin Mahkemeye ait olduğunu, davalı kooperatif taralından davacıya gönderilen ihtarnamelerde aranan diğer şekil şartları yönünden bir aykırılık bulunmadığı ancak ihtar keşide tarihi ile borç tarihi aynı olan 13/08/2020 tarihi ilibariyle 72.200,00 TL ana para ve 67.817.45 TL gecikme cezası olmak üzere toplamda 140.017.45'TL borcun bulunduğu belirtilmiş olması karşısında ihtarname ile talep edilen bir kısım asıl para barcu yönünden muacceliyetin gerçekleşip gerçekleşmediği (ana sözleşmenin 14. mad gereği 30 gün ödememek şartı) davacının temerrüde düşüp düşmediğini, muaccel olmayan asıl alacakların davacıdan istenip istenmediğinin keşide edilen ihtarnameden tespit edilemediği ayrıca ihtarname içeriğinde ana para borcunun hangi yıl (dönem), hangi vade ve ne miktarda olduğuna ilişkin kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıklanmaması yönü itibariyle keşide cdilen ihtarların 1163 sayılı kanun ve ana sözleşmenin 14. Mad. Sine uygun olduğundan söz edilemeyeceğini, bilirkişi incelemesine ibraz edilen davalı kooperatife ail ihtarnamc içerikleri ve üye cari hesap ekstresi içeriklerinden ihtarnamelere konu borcun ait olduğu dönemlerin ve ne şekilde hesaplandıklarının anlaşılamadığını, bilirkişi incelemesine ibraz edilen davalı kooperatile ait genel kurul kararlarına göre üye ekstreleri de gözetilerek davalı kooperatif tarafından gönderilen ihtarname tarihlerinde davacının kooperatife olan borcunun 72.200.00 TL asıl borç ve 33.186.70 TL temerrüt faizi olmak üzere toplamda 105.386,70 VL olarak hesaplandığını, davalı kooperatif tarafından davacıya gönderilen ihtarnamelerde davacının borcu 72.200,00 TL asıl borç ve 67.817,45 TL temerrüt faizi olmak üzere toplamda 140.017.45 TL olarak belirtilmiş olmakla ihtarnamelerde belirtilen asıl borç miktarının bilirkişi kurulumuzca hesaplanan asıl borç miktarı ile aynı olduğu temerrüt faizi miktarının ise bilirkişi kurulumuzca hesaplanan temerrüt faizi miktarından tutar olarak 34.630.75 TL oran olarak ise %104 fazla hesaplandığını, toplam borç miktarı yönünden bakıldığında ise ihtarnamelerde gösterilen borç miktarının bilirkişi kurulumuzca hesaplanan borç miktarından %32,86 oranında fazla olduğunu, ihtarnamede belirtilen borcun gerçek borcu yansıtmaması nedeniyle bu yönden geçerli olmayacağı sonucuna varılmış ise de nihai takdirin Mahkemeye ait olduğunu, kooperatif ortaklığı pay bedelinin iadesi talebi yönünden; bu talebin tamamen Mahkemenin üyelikten ihraç ile iIgili vereceği karara bağlı olduğunu, mahkemece üyelikten ihraç kararının iptalinin gerekmediğine karar verilmesi ihtimalinde talebin değertendirilmesi ve davacıya ödenmesi gereken bedelin hesap edilmesinin gerekeceğini, davacının davanın gelinen bu aşamasına kadar bu talebe ilişkin hiçbir açıklama getirmediği ve davalı kooperatife yaptığı ödemelere ilişkin ödeme belgelerini dosyaya sunmadığını, davacının bu talebinin mümkün bulunması halinde bilirkişi kurulunca değerlendirme ve hesaplama yapılabilmesi için davacının talebini bilirkişi incelemesine elverişli bir şekilde açıklaması ve dayanak ödeme belgelerini dosyaya sunması davalı kooperatifin ise ihracın kesinleştiği yıla ail genel kurulda onaylanan bilançosunu dosyaya sunması gerektiğini, bunlardan sonra Mahkemece dosyanın yeniden bilirkişiye tevdii halinde bilirkişi kurulunca konu ile ilgili değerlendirme ve hesaplama yapılabileceğini, 06/07/2021 tarihli genel kurul kararlarının iptali talebi yönünden; 1163 sayılı kanunun 53 mad düzenlemesinden açıkça anlaşıldığı üzere genel kurul kararına karşı iptal davasının açılabilmesi için davacının davalı kooperalif üyesi olup olmadığının kesin olarak çözümlenmesi gerekeceğini, aksi halde kooperatif ortağı olmayan kişilerin genel kurul kararları aleyhine iptal davasını açamayacağını, davacı yanın bu talebinin tamamen Mahkemenin üyelikten ihraç ile ilgili vereceği karara bağlı olacağını bildirmiştir.
Bilirkişi raporuna itiraz sonucu aynı heyetten alınan ek raporda, davalı kooperatifin genel kurul görüşüne sunarak davacının üyelikten ihracını gündeme koyduğu ve 06.07.2021 tarihinde yapılan genel kurulun 16 nolu ihraç kararına karşı iptal davasının harç tevsik makbuzu gereği 05.08.2021 tarihinde 3 aylık yasal süresinde açılmış bulunduğundan, huzurdaki ihraç kararına karşı iptal davasının yasal süresinde açıldığını, bu nedenle kök rapordaki bilirkişi görüşünde değişikliğin olduğunu, belirtilen bu değişiklik haricinde dosyaya sunulan evrak ve kayıtların, kök rapordaki tespit ve değerlendirmelerinde herhangi bir değişiklik yaratmadığı yönünde görüş bildirmiştir.
Davacının ortaklıktan çıkarma kararının iptaline karar verilmesi halinde incelenmesi gerekli genel kurul kararlarının iptali talebine ilişkin aynı heyetten alınan 2.ek raporda, davalı kooperatifin iptale konu 06.07.2021 tarihli genel kurulunun 16 nolu a bendi gereği alınan karar ile davacıya borçlarını ödemesi için genel kurul tarihinden itibaren 15 günlük ödeme müddeti verilerek bu ödeme süresince halen kooperatif üyeliğinin devam ettiği ihraç kararının kesinleşmediği gözetilmeden aynı genel kurulun 11 nolu gündem maddesinde ise daha önceki genel kurullarda belirlenmiş şerefiyelerin yeniden belirlenmesi ve noter huzurunda yapılan daire kura çekimine davacının dahil edilmeyerek, hatta hazirun cetvelinde ortak olarak kayıtlanmayarak yapılan işlemlerin ve genel kurulda alınan 11 ve 16 nolu a bendindeki kararların birbiri ile çelişki arz ettiği gibi yapılan bu uygulamanın 1163 sayılı kanun ve ana sözleşme hükümlerine aykırı bulunduğu yönünde görüş bildirmiştir.
Dava, kooperatif ortağı ihraç kararının iptali, ortak olduğunun tespiti, kabul edilmediği taktirde ortaklık pay bedelinin iadesi, 06/07/2021 tarihli genel kurulda alınan kararların iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın davalı tarafça davalıya tebliğ edilen ihtarnamelerin ve ortaklıktan ihraç kararının Kooperatifler Kanunu ve kooperatif ana sözleşmesi gereğince usulüne uygun olup olmadığı, gerçek bir borcun bulunup bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı, davacı hakkında verilen ihraç kararının iptalinin gerekip gerekmediği, davacının iadesini isteyebileceği ortaklık pay bedeli bulunup bulunmadığı, bulunmakta ise miktarı, davacının 06/07/2021 tarihli genel kurulun iptali davasında aktif husumet ehliyetinin olup olmadığı, açabilecek ise iptal davası şartlarının olup olmadığı ve kararların iptaline karar verilip verilemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Dava, 07/07/2021 tarihinde yapılan 2020 hesap yılı genel kurul tarihinden sonra 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde 05/08/2021 tarihinde açılmıştır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, her iki ihtarnamede de bildirilen borç miktarının aynı olup olmadığı, tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Ortağa bildirilen borç miktarı ortağın kooperatife girişi ve sonrasındaki duruma göre kişisel ve gerçek borç miktarını yansıtmalıdır. Aksi halde, ortak 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. ve 27. maddeleri hükümlerine uygun olarak temerrüde düşürülmüş olmaz.
Davacı kooperatif tarafından davalıya gönderilen ihtarnamelerde şekil şartı yönünden bir eksiklik bulunmamakla birlikte, ikinci aşamada ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının tespiti gerekmektedir. Bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere, davalı kooperatif tarafından davacıya gönderilen ihtarnamelerde davacıdan 72.200 TL asıl ve 67.817,45 TL temerrüt faizi olmak üzere toplam 140.017,45 TL borcun tahsilinin istendiği, aslı borç miktarının gerçeğe uygun olmakla birlikte temerrüt faizi miktarının 34.630,75 TL fazla hesaplandığı, ihtarnamede belirtilen borcun gerçek borç miktarını yansıtmadığı ve bu sebeple ihraç kararının usulüne uygun olmadığı anlaşılmakla davacının davalı kooperatif ortaklığından ihraç kararının iptali ile kooperatif üyesi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Davacı taraf, ayrıca 06/07/2021 tarihli genel kurul kararlarının iptalini talep etmiştir. İşbu davanın görülebilme koşulunun, yargılamanın her aşamasında davacıların ortaklık sıfatının devam ediyor olmasına bağlı olduğu, Kooperatifler Kanununun 16. Maddesinde \"haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder\" hükmünün mevcut olup davacı hakkındaki ihraç kararının süresinde itiraz edilmiş olması nedeniyle kesinleşmediği açıktır. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 11/12/2015 tarihli 2014/8212 Esas - 2015/8073 Karar sayılı içtihadında da açıklandığı üzere; 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca genel kurulda alınan kararların ortakların şahsi haklarını ilgilendirmesi, oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmemesi, çağrılmaması, çağrının usulsüzlüğü, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmemesi veya toplantı ve karara yetkili olmayan kimselerin iştirak etmesi iddialarına, toplantıya gelmeyen ortaklar dayanabileceklerinden red oyu ve muhalefet şerhi koşulu o kişiler için aranmaz ise de, davanın toplantıyı izleyen bir ayın içerisinde açılması gereklidir. Bu iddialara dayanmayan üyelerin kararların yasa, ana sözleşme ve afaki iyiniyet kurallarına aykırılık hallerini ileri sürerek iptal isteminde bulunabilmesi için ortağın toplantıya katılması, red oyu vermesi ve karara muhalif kalarak keyfiyeti zapta geçirmesi ve davanın toplantıyı izleyen 1 ay içerisinde açılması gerekmektedir. Diğer anlatımla toplantıya katılan ortaklar red oyu kullanıp alınan kararlara muhalif kalarak keyfiyeti tutanağa geçirdikten sonra kararın yasaya, ana sözleşmeye ve iyiniyet kurallarına aykırılık iddiasıyla iptali için toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere 1 ay içinde dava açabilir.
Mahkememizce genel kurul kararının iptali isteminin davanın yukarıda belirtilen yasal 1 aylık süresi içerisinde açılmadığından bahisle reddine karar verilmiştir. Kooperatif ortaklığından ihraç kararına ilişkin dava neticesinin bekletici mesele yapılması gerektiği bilinmekte ise de, davanın süresi içerisinde açılmadığı kanaatine varıldığından bu talep yönünden de karar verilmiştir. Bununla birlikte gerekçeli karar yazım aşamasında iptali istenen genel kurul karar tarihinin 06/07/2021 olup, davanın açılma tarihinin 05/08/2021 olduğu ve dolayısıyla davanın süresinde açıldığı, sehven ihraç kararına ilişkin tarih üzerinden hesap yapılarak süresinde açılmadığı kanaatine ulaşıldığı, nihai karar verilmekle bu hususta hükümde düzeltme yapılamayacağı, bu husustaki yanlışlığa gerekçede işaret olunarak aşağıda yazılı olduğu biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
AÇILAN DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
1-Davacının davalı kooperatif ortaklığından İHRAÇ KARARININ İPTALİ ile davacının davalı KOOPERATİF ÜYESİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
2-Davacının genel kurul kararlarının iptali istemine yönelik talebinin REDDİNE,
3-Alınması gereken 269,85 TL'nin davacı tarafça peşin yatırılan 59,30 TL'den tenzili sonucu eksik bakiye 210,55 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yapılan ilk dava açılış harcı 118,60 TL ile davetiye, müzekkere ve bilirkişi ücreti 2.040,45 TL olmak üzere toplam 2.159,05 TL'nin kabul red oranına göre 1079,525 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre takdir olunan 17.900 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre takdir olunan 17.900 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının hüküm kesinleştikten sonra ilgiliye iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, yapılan yargılama neticesinde kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize müracaatla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.18/10/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır