T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/1955 Esas
KARAR NO: 2023/1595
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/11/2019
NUMARASI: 2017/1101 E. - 2019/1022 K.
DAVANIN KONUSU Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/12/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ... (... firmasının sahibi) ile ... arasında et alım satımına dayalı ticari bir ilişki bulunduğunu, bu ticari ilişki neticesinde müvekkilinin anılan şahsa et satışı yaptığını, anılan ticari ilişki neticesinde(et alımı karşılığında) ...'un müvekkiline ... 27/06/2017 tarihli 50.000-TL bedelli ... seri numaralı ve ... bankası'nın 17/06/2017 tarihli 40.000-TL bedelli ... seri numaralı 2 adet çeki verdiğini, müvekkilinin de anılan çekleri takasa konularak hesabına ödenmesi için ... Hasköy Şubesi'ne verdiğini, ... çeklerin vade tarihleri gelmeden müvekkilini arayarak müvekkilden çek bedellerini ödeyemeyeceğini söyleyerek , bankaya takasa verilen çeklerin geri çekilmesini rica ettiğini, müvekkilinin de müşterisinin ricasını kırmayarak bu durumu kabul ettiğini ve bankadan takastaki çekleri geri çektiğini, bankanın da çeklerin arkasına kaşe tarafımızdan iptal edilmiştiri vurarak çekleri müvekiline iade ettiğini, ... müvekkiline çek bedellerini peyder pey ödediğini ve sonunda çeklerin tarafına iadesini talep ettiğini, müvekkilinin de ödemesi biten çekleri ... iade ettiğini, lakin iade ederken unutarak arkadaki cirosunu iptal etmediğini, bu şekliyle iade edilen çekleri alan ... tarih değiştirmek suretiyle paraflayarak kötüniyetli olarak müvekkilinin de hiç bir ticari ilişkisi olmayan ...Ltd. Şti. isimli firmaya verdiğini, firma da çekleri yazdırarak müvekkili aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayısı ile icra takibine başladığını, müvekkilinin bu çekleri alacaklı görünen ... adlı firmaya ciro edip vermediğini, firma ile hiçbir ticari ilişki alacak verecek ilişkisi bulunmadığını, müvekkiline ait defter ve kayıtlar incelendiğinde; davalı-alacaklı yanın çek üzerinde yapmış olduğu tahrifatın açıkça anlaşılacağını, açıklanan nedenlerle; müvekkili... aleyhine yapılan haksız, hukuka aykırı ve kötüniyetli takibin iptalinr, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, öncelikle teminatsız olmakla birlikte tedbir kararı verilerek takibin durdurulmasına, takibinde kötüniyetli olan davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Elazığ'da Hayvancılık işi ile birlikte toptan et ticareti yapan ve markasını piyasada maruf hale getirmiş olan müvekkil şirketin, davacı-borçlu ... - ... firması ile aynı iş kolunda ( ... TİCARETİ) faaliyet gösterdiğini, dava konusu çek ile birlikte davacının cirosu bulunan 3 adet çekin, teslim edilen etlere karşılık davacı tarafından ciro yolu ile müvekkili şirkete devir edildiğini, dava dışı çek keşidecisi olan ... ile davacı arasında ticari ilişki bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki davacının faaliyet gösterdiği ve Ticaret Sicilde kayıtlı olan adresi ...' da 12.08.2017 tarihinde teslim ettiği 7350 KG ... karşılığında teslim aldığını, davacının dava dışı çek keşidecisi ... tarafından çeklerin ödenemeyeceğinin söylenmesi üzerine onu kırmamak adına dava konusu çeki takastan geri çekip bankadan geri aldığı ve bankadan geri alınan çekin keşideciye teslim edilirken davacının ciroyu iptal etmeyi unuttuğu.. v.b\" yönündeki iddialarının hukuki dayanaktan yoksun, ticari hayatın olağan akışına açıkça aykırı olan mesnetsiz iddialardan ibaret olduğunu, dava konusu çekin müvekkili şirket tarafından iyi niyetle iktisap edildiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğünün aksine mal karşılığında dava konusu çeki teslim alan müvekkili şirketin dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiğine ilişkin tek bir somut delil bulunmadığını, dava konusu çekte müvekkili şirket tarafından tahrifat yapılmadığını, dava konusu çekin müvekkiline teslim edildiğinde çekin tarihinin dava dışı keşideci tarafından paraflanmak suretiyle düzeltilmiş olarak teslim edildiğini, dava konusu çekteki keşideci imzası ile düzeltilen tarih üzerindeki parafın aynı olup müvekkil şirket tarafından dava konusu çekte herhangi bir tahrifat yapılmadığını, dava dışı çek keşidecisinin dava konusu çek bedelini kendisine peyder pey ödedikten sonra çekin iadesini keşideciye yaptığını ancak cirosunu silmeyi unuttuğunu beyan eden davacı yan tarafından, davacı- borçlu hakkında icra takibine girişilen tarih olan 11.12.2017 tarihinden sonra arasında ticari ilişki bulunan çek keşidecisi ... hakkında 19.12.2017 tarihinde İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra dosyasından bankaya ibraz edilmeyen ve dava konusu çek gibi ...ank Hasköy şubesinden geri çekilen çekler için ilamsız icra takibine geçildiğini, müvekkili şirket ile aynı iş kolunda faaliyet gösteren davacı tarafından dava dışı çek keşidecisi ... hakkında başlatılan ilamsız icra takibine konu kambiyo vasfını yitirmiş olan çeklerin toplamının ise müvekkili şirketin mahkemeye sunulan irsaliye fişi ve faturadan anlaşılacağı üzere teslim ettiği etlerin karşılığının 193.000,00 TL bedelli olduğunu, açıklanan nedenlerle; dava açmakta hukuki yararı bulunmayan davacının ikame ettiği hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, davacı yanın aleyhinde asıl alacağın %20' sindenden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, tedbir kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... firmasının sahibi olduğunu, müvekkili ile dava dışı ... arasında et alım satımına ilişkin bir ticari ilişki olduğunu ve bu ticari ilişki neticesinde müvekkili ile ... arasında et satışı yapıldığını, et alımı karşılığında ... ... Bankasının 27/06/2017 tarih 50.000 TL bedelli ... seri ve yine .... Bankasının 17/06/2017 tarih 40.000 TL bedelli ... seri numaralı iki adet çek verdiğini, müvekkilinin bu çekleri takasa koyarak hesabına ödenmesi için ... Hasköy Şubesine verdiğini, ...'un müvekkilini arayarak vadesi gelmeyen çekleri ödeyemeyeceğini belirterek takasa verilen çeklerin geri çekilmesini rica ettiğini, bunun üzerine müvekkilinin çekleri takastan çektiğini, ...'un müvekkiline çek bedellerini peyder pey ödediğini ve sonunda çeklerin kendisine iadesini talep ettiğini, müvekkilinin bu çekleri iade ettiğnii ancak iade ederken unutarak arkadaki cirosunu iptal etmediğini, çekleri iade alan ...'un tarih değiştirmek suretiyle paraflayarak kötüniyetli olarak müvekkili ile hiç bir ticari ilişkisi bulunmayan davalıya verdiğini, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlattığını beyan ederek müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, takipte kötüniyetli olan davalı aleyhine kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekte müvekkilinin meşru ve iyiniyetli hamili olduğunu, çek üzerindeki imzayı inkar edemeyen davacının ticari hayatın olağan akışına aykırı gerekçelerle açtığı davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin davacı ile aynı iş kolunda toptan et gıda ticareti yapan bir firma olduğunu, dava konusu çek ile birlikte davacının cirosu bulunan 3 adet çekin teslim edilen etlere karşılık olarak davacı tarafından ciro yoluyla müvekkiline geçtiğini, takibe konu çekin kambiyo hukukuna göre illetten mücerret bir borç vesikası olduğunu, dava konusu çekin ciro silsilesinde de bir kopukluk olmadığını beyan ederek öncelikle davacı tarafından mahkememizde açılan davadan daha önce açılmış olan İstanbul 12.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1101 esas sayılı dosyası ile işbu dosyanın birleştirilmesine ve dava açmakta hukuki yararı bulunyanan davacının hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, müvekkili şirket lehine asıl alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"..Dava dilekçesi, dosyadaki bilgi ve belgeler ve tüm dosya kapsamınca davacının davasının reddine karar verilmiştir. Zira, TTK 790.maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır hükmü yer almaktadır. Dava konusu çek incelendiğinde keşidecisinin dava dışı ... olduğu, lehdarı ve ilk cirantanın davacı olduğu, son cironun ise davalıya ait olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından çek üzerinde yer alan cirosuna ilişkin itirazı olduğuna ilişkin herhangi bir kayıtta dosyaya sunulmamıştır. Bu halde, davalının yetkili hamil sayılması gerekecektir. Davacı tarafın kayıtlarında takip dayanağı çekin dava dışı ...' a iade edildiğine ilişkin bir kayıtta bulunmadığına göre çekin kayıtsız şartsız bir borç ikrarı niteliğini engelleyecek bir husus tespit edilemediğinden davalının yetkili hamil sifatıyla takip başlattığı ve çek üzerinde yer alan keşideci ve cirantaların çek nedeniyle borçlu oldukları kanaatine ulaşılarak bu nedenle davacının asıl davadaki davasının reddine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen dava yönünden: Birleşen dava dosyasının davacının asıl dava dosyasında yer alan aynı nitelikteki iddialarının bulunduğu, davalının da aynı savunmaları getirdiği anlaşılmış, Dava dilekçesi, dosyadaki bilgi ve belgeler ve tüm dosya kapsamınca davacının davasının reddine karar verilmiştir. Zira, TTK 790.maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır hükmü yer almaktadır. Dava konusu çek incelendiğinde keşidecisinin dava dışı ... olduğu, lehdarı ve ilk cirantanın davacı olduğu, son cironun ise davalıya ait olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından çek üzerinde yer alan cirosuna ilişkin itirazı olduğuna ilişkin herhangi bir kayıtta dosyaya sunulmamıştır. Bu halde, davalının yetkili hamil sayılması gerekecektir. Davacı tarafın kayıtlarında takip dayanağı çekin dava dışı ...' a iade edildiğine ilişkin bir kayıtta bulunmadığına göre çekin kayıtsız şartsız bir borç ikrarı niteliğini engelleyecek bir husus tespit edilemediğinden davalının yetkili hamil sifatıyla takip başlattığı ve çek üzerinde yer alan keşideci ve cirantaların çek nedeniyle borçlu oldukları kanaatine ulaşılarak bu nedenle davacının birleşen davadaki davasının reddine karar vermek gerekmiştir.Mahkememizce, asıl dava dilekçesi ile birlikte İİK 72/3 maddesi uyarınca tedbir talebine istinaden ara karar ile tedbire hükmedildiği, tedbir nedeniyle davalı-takip alacaklısının alacağına kavuşması geçici bir süre boyunca engellediği anlaşılmakla, yargılama sonunda davacının haksızlığına karar verilerek davası reddedildiğinden, İİK 72/4.maddesi uyarınca dava değeri üzerinden takdiren %20 oranında hesaplanan kötü niyet tazminatının davalıya ödenmesine\" karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -HMK gereği incelemenin duruşmalı olarak yapılması, ve dava dışı keşideci ... (TCKN:...)'un mernis adresine çıkarılacak tebligat ile HMK 61 vd. Maddelerine göre davanın ihbar edilerek davaya dahil edilmesi ve yapılacak duruşmalarda dinlenilmesine yönelik talepleri olduğunu, ... dinlenildiğinde, dilekçe devamında davalının kötüniyetli olarak vekile icra takibi başlattığı, malların (etlerin) davalı tarafından ...'a teslim edildiği, buna karşılık çekin de kendisi tarafından davalıya verildiği hususlarının açıklığa kavuşacağını, -Çekin davalıya dava dışı keşideci tarafından teslim edildiğini, Davalı yanın sunmuş olduğu deliller incelendiğinde; fatura ve sevk irsaliyesi olduğunu ancak ne faturanın müvekkili adına kesilmediği; ne de sevk irsaliyesinde teslimatın müvekkili adresine yapılmadığının görüleceğini, Davalının çeki müvekkilinden teslim aldığına yönelik iddialarının gerçeğe aykırı beyanlar olduğunu, çekin müvekkili teslim ederken, faturanın dava dışı keşideciye kesildiği hususunun açıklanamadığını, çek arkasındaki ciro silsilesinin fiili duruma uymadığını, ciro silsilesinin bozuk olduğunu, beyaz ciro söz konusu olsa idi; çek üzerindeki son cironun dava dışı keşideciye ait olması gerekeceğini, çeke ilişkin yapılan şikayet sonrasında başlatılan soruşturma dosyası kapsamında davalı şirket yetkilisince çekin dava dışı kcşideciden teslim alındığını, ticaretin bu şahısla yapıldığını, ilişkinin müvekkili şirketi hiçbir şekilde ilgilendirmediğini, davalı şirket yetkilisince müvekkil şirket aleyhine takip yapılmayacağının sözünün dava dışı keşideciye verildiğinin ikrar edildiğini, ancak bu açıklamaların dava dosyasının karara çıkmasının hemen ertesi günü yapıldığını, -Çekte tahrifat olduğuna dair iddialarının çek üzerinde araştırma yapılarak değerlendirilmediğini, çekin takasa sunulduğu ... Hasköy şubesine müzekkere yazılarak çekin takasa sunulması ile ilgili bilgi istenmesi gerekir iken bu bilgiler istenmeden hüküm kurulduğunu, rapor dikkate alınmadan hüküm kurulduğunu, Elazığ Cumuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma dosyasında alınan ifadeler ile davacı dışı keşideci ve davalı yan şirket yetkilisi tarafından dava ilişkin hususların ikrar edildiğini, çekin ticari defter kaydının olmamasının sonuca etkili olmadığını, soruşturma dosyası hukuk dosyası ile doğrudan bağlantılı olması sebebi ile bekletici mesele yapılması gerektiğini, -Müvekkili ile dava dışı çek keşidecisi arasında ticari ilişki olduğunu, aralarında yapılan ticarete istinaden dava dışı keşideci tarafından müvekkiline ... 27/06/2017 tarihli, ... seri numaralı ve 50.000TL bedelli çeki ile yine ... 17/06/2019 tarih ... seri numaralı ve 40.000TL bedelli çeki teslim edildiğini, çek bedellerinin ödenmesi için çeklerin müvekkili tarafından ... Hasköy şubesinde vadesinden evvel takasa sunulduğunu, çek arkalarında ... kaşesi de açık şekilde görüldüğünü, sonrasında dava dışı keşidecinin ricası üzerine çeklerin bankadan çekildiğini, ... bu işlem için vurduğu iptal kaşeleri olduğunu, çek bedellerinin dava dışı keşideci ... tarafından peyder pey ödendiğini, ödemesi biten çeklerin müvekilce ...'a iade edildiğini fakat iade esnasında müvekkilinin çek arkasındaki kaşesini iptal etmeyi unuttuğunu, çekleri bu şekilde iade alan ... tarih değiştirmek sureti ile paraflayarak kötüniyetli olarak müvekkilinin de hiçbir ticari ilişkisi olmayan davalı şirkete verdiğini, firma tarafından çeklerin yazdırılarak müvekkili aleyhine davaya konu icra takibine girişildiğini, ancak müvekkilinin davalı ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığı gibi, davalıya karşı bir borcu da olmadığını, davalının çekleri müvekkilinden aldığı iddiasının doğru olmadığını, fatura ve sevk irsaliyesinin de dava dışı keşideciye kesildiğini, davalının kötüniyetli olduğunu, -İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına 15/12/2017 tarihinde şikayette bulunulduğunu, yetkisizlik karan verilerek Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiğini, Soruşturma dosyasının Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/21541 Soruşturma numarası aldığını, Elazığ 1 Sulh Ceza Hakimliği'nin 2019/3052 D.İş sayılı dosyası ile şüpheliler ... ve huzurdaki dosyanın davalısı Jetoğullan firmasının yetkilisi hakkında kamu davası açılmasına karar verilerek takipsizlik kararının kaldırıldığını, ... yetkilisi ...'nın Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde görülmekte olan soruşturma dosyasında verdiği ifadenin yeni delil olduğunu, ...'nın savcılık dosyasındaki ifadesinde, çekleri bizzat ... elden teslim aldığını kabul ve beyan ettiğini, ... da çek bedellerini peyder pey ödediğini ve çekleri iade aldığını, çekleri bu aşamadan sonra davalı jetoğulları firması ile yaptığı ticari ilişkiye istinaden kendisinin teslim ettiğini beyan ve kabul ettiğini, davalılara herhangı bir borçları olmadığını, şüpheli ... ve davalı şirket yetkilisi şüpheli ... hakkında; banka ve bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması sureti ile dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçları yönünden kamu davası açılmasına karar verildiğini, ifadeler gereği kararın kaldırılması gerektiğini, -kötüniyet tazminatının ancak ve ancak haksız takip başlatan alacaklı hakkında verilebileceğini, borçlu hakkında kötüniyet tazminatına hükmedilmesine imkan bulunmadığını, hukuken alacaklı davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi olanağı bulunmadığını, kişinin hakkını hukuki yollar ile korunmasının kötüniyet olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili aleyhine çek üzerinde tahrifat yapmak ve dolandırıcılığa varan kasıtlı eylemlerin çıplak gözle dahi görülebilecek düzeyde olduğunu kararın bu nedenlerle kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Elazığ'da Hayvancılık işi ile birlikte toptan et ticareti yapan ve markasını piyasada maruf hale getirmiş olan müvekkili şirket ile davacı - borçlu .../ ... firması ve dava dışı çek keşidecisi ... ile aynı iş kolunda ( ... TİCARETİ) faaliyet gösterdiğini, dava dışı çek keşidecisi olan ... ile davacı arasında ticari ilişki bulunmakta olup, müvekkilinin dava konusu çeki davacının faaliyet gösterdiği ve Ticaret Sicilde kayıtlı olan adresi ...-Bayrampaşa' da 12.08.2017 tarihinde teslim ettiği 7350 KG ... karşılığında teslim aldığını, dava konusu çeklerin ciro silsilesinde de bir kopukluk bulunmadığını, iyiniyetli hamil konumundaki müvekkilinin dava konusu çekleri kötüniyetle iktisap ettiği hususunun da yargılamanın hiçbir aşamasında davacı tarafından ispat edilemediğini, Elazığ 1. Sulh Ceza Hakimliği'nin 14.01.2020 tarihli takipsizlik kararının kaldırılmasına ilişkin karar Elazığ Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından iş bu dilekçenin hazırlandığı tarihe kadar ne müvekkil şirkete ne de ...'ya tebliğ edilmediğini, müvekkili şirket yetkilisi hakkında açılmış bir ceza/kamu davası da bulunmadığını, çekte tahrifat olmadığını, Davacı tarafından ikame edilen menfi tespit davalarında İ.İ.K 72/3 maddesi uyarınca alınmış olunan tedbir kararları neticesinde müvekkili şirketin icra dosyalarındaki alacaklarını 2,5 yıldır tahsil edemediğini, tehir-i icra talepli istinaf başvurusu ile de engellemeye devam ettiğinden, davacı yanın haksız olduğu gerekçesiyle reddedilen davalarının neticesinde yerel mahkeme tarafından müvekkil lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesinin de yasaya ve hakkaniyete uygun olduğunu, 7350 KG Karkas Et karşılığında temlik aldığı çeklerin T.T.K 790. Maddesine göre meşru, haklı ve iyi niyetli hamili olduğundan davacı yanın haksız istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davası olup, davacı, dava ve takip konusu çekin dava dışı keşideci ...'a iade edildikten sonra kendi ciroları iptal edilmeksizin keşideci tarafından davalıya verildiğini, ciro silsilesinin koptuğunu, çekin tahrifata uğradığını iddia etmiş, davalı; iyi niyetli son hamil olduğunu savunmuştur. İstinafa konu uyuşmazlık takip konusu, bedeli ödenen çekin keşideci tarafından önceki lehtar cirosu iptal edilmeden keşide tarihinde değişiklik yapılarak tekrar tedavüle sokulması nedeniyle düzeltme öncesi cirosu bulunan davacının düzeltmeden sonraki hamile borçlu olup olmadığına ilişkindir.Mahkemece; davanın reddine karar verilmiştir.Dava konusu çeklerden 19/08/2017 tanzim, 17/06/2017 vade tarihli 2826036 nolu 40.000 TL bedelli çekin iş bu menfi tespit davasına dayanak İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile takibe konulduğu, aynı çekin vadesinin keşideci ... imzası ile 19.08.2017 tarihi olarak düzeltildiği, yine çekin arkasında cirantaların sırasıyla; Davacı \"... M. No: ...\" ve imzasının olduğu, Davalı ... kaşe ve üzerine imzasının olduğu, (... kaşesinin üzerine vurulmuş), 29.08.2017 tarihinde ... A.Ş. Elazığ Şb.si kaşesi ile “hesap bakiyesi \"0\" dır...\" şeklinde açıklama ile ödeme yapılamadığına/karşılıksız olduğuna ilişkin şerh düşüldüğü, sonrasında ... Bankası A.Ş. Çağlayan Şb.sine, \"..10/2017 (gün okunamadı) tarihinde ibraz edilen çek için \"hesapta karşılık olmadığı için hamile, yasal garanti kapsamında 1.410,00 TL ödeme\" yapıldığına ilişkin şerh düşüldüğü, en son olarak davalı vekili Sn. ... tarafından 08.12.2017 tarihinde çekin imza karşılığı bankadan alındığı anlaşılmıştır, Dava konusu çeklerden 12/09/2017 tanzim, 12/09/2017 vade tarihli 50.000 TL bedelli ... nolu çekin, iş bu mentfi tespit davasına dayanak İstanbul .... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile takibe konulduğu, aynı çekin vadesinin keşideci ... imzası ile 12.09.2017 tarihi olarak düzeltildiği, yine çekin arkasında cirantaların sırasıyla, Davacı \"... M. No: ...\" ve imzasının olduğu, Davalı ... kaşe ve üzerine imzasının olduğu, (... kaşesinin üzerine vurulmuş), Dava dışı ... T.C. kimlik no ve imzasının olduğu, 12.09.2017 tarihinde çekin tahsili için verildiği ... Bankası A.Ş. Karakoçan/Elazığ Şb.sinden “hesap bakiyesi müsait olmadığından takas merkezinden yazdırıldığı\" şerhinin düşüldüğü, sonrasında ... Bankası A.Ş. Çağlayan Şb.sinden \"“08.12/2017 tarihinde ibraz edilen çek için “hesapta karşılık olmadığı için hamile, yasal garanti kapsamında 1.410,00 TL ödeme\" yapıldığına ilişkin şerh düşüldüğü, en son olarak davalı vekili ... tarafından 08.12.2017 tarihinde çekin imza karşılığında bankadan alındığı anlaşılmıştır.Davalı taraf ticari defterlerinin Elazığ 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak incelendiği, davalı defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı ve davalı ticari defterlerinre herhangi bir ticari ilişkinin varlığına dair kayıt bulunmadığı, davalı firmanın ... ile ticari ilişkisinin bulunduğu, ... 7350 kg karkas et sattığı, 193.011 TL bedelli fatura keserek defterine kaydettiği, 19/08/2017 tarihli 40.000 TL, 12/09/2017 tarihli 50.000 TL, 04/09/2017 tarihli 40.000 TL, 15/08/2017 tarihli 40.000 TL ve 31/07/2017 tarihli 25.000 TL bedelli çekleri tahsilat makbuzuyla ... aldığı anlaşılmıştır. TTK'nun 748. Maddesine göre, bir poliçe metni değiştirildiği takdirde, değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş olan kişiler, değişmiş metne ve ondan önce imzasını koyanları ise eski metne göre sorumlu olurlar. Çek, keşideci tarafından lehtar lehine düzenlenip, keşide edildikten sonra, lehtar tarafından tekrar keşideciye ciro edilmesi halinde, keşidecinin 6102 sayılı TTK'nun 788. maddesi koşullarında yeniden çeki tedavüle çıkararak ciro etmesi durumunda, ikinci tedavülden önceki lehtarın sorumluluğu kalmadığından, lehtar hakkında takip yapılamaz. Bu durumda, keşideci ile takip alacaklısı hamil arasında sorumluluk vardır. Zira keşideci, çeki yeniden tedavüle çıkarmakla, lehtar adına keşide etmeden önceki durumuna döndüğünden lehtarın sorumluluk zinciri içinde yer alması mümkün değildir. Eldeki davaya konu çeklerin keşide tarihlerinin keşideci tarafından sonradan düzenlendiği iddiası mevcut olup, dava dışı ... da bu konudaki savcılık ifadesinin bulunduğu, çeklerde tarih değişikliği yapıldığının sabit olduğu, davacının TTK 'nın 748 . Maddesine göre, çekin değişiklikten sonraki haline göre sorumluluğunun bulunmadığı, değişiklik öncesi çek bedelinin ödendiği, davalının çekleri davacıdan değil, dava dışı keşideci ....'dan aldığı, değişiklik sonrası hamil olarak davacıya başvuramayacağı, dava ve takip dayanağı çekte ilk cironun lehtar davacıya ait olduğu, bundan sonraki cironun davalıya ait olduğu, davalının ise çekte yer alan son hamil olduğu, çek incelendiğinde de, keşide tarihinin keşideci imzası ile paraflandığı, dolayısıyla lehdar cirosu iptal edilmeksizin çekin keşideciye döndüğü ve keşideci tarafından tekrar tedavüle çıkarıldığının gerek senet metni gerekse alınan ifade ile sabit olduğu görülmekle, yukarıda yapılan açıklamalara göre, ikinci tedavülden önceki lehtarın sorumluluğunun bulunmadığı, zira keşidecinin, çeki yeniden tedavüle sokmakla lehtar adına keşide etmeden önceki durumuna döndüğü, çek ilk kez tedavüle çıktığı sırada ciranta olarak çek arkasında unvan ve imzaları yer alan kişiler yönünden değil, keşideci ile hamil arasında bir sorumluluk olduğundan, alacaklı hamil tarafından çek lehdarı (ilk ciranta) hakkında takip yapılamayacağının kabulü gerektiği, tüm bu nedenlerle davacı lehdar tarafından açılan asıl ve birleşen menfi tespit davalarının kabulü gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması hatalı görülmüştür.Açıklanan sebeplerle, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davanın kabulüne dair karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile,2-İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/11/2019 tarih, 2017/1101 E. 2019/1022 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3-ASIL DAVANIN KABULÜNE, 3/a-İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibine dayanak yapılan 17/06/2019 tarih ... seri numaralı ve 40.000TL bedelli senet yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,3/b-2004 Sayılı İİK'nun 72/5.maddesi uyarınca icra takibine konu alacağın % 20 si tutarında 8.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-BİRLEŞEN DAVANIN KABULÜNE, 4/a-İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibine dayanak yapılan 27/06/2017 tarih 50.000 TL bedelli ... seri nolu senet yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, 4/b-2004 Sayılı İİK'nun 72/5.maddesi uyarınca icra takibine konu alacağın % 20 si tutarında 10.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-İlk Derece Mahkemesinde Yapılan Yargılama Giderleri Ve Harca İlişkin;
A)- ASIL DAVA YÖNÜNDEN,-498 sayılı Harçlar Kanunu'na göre alınması gerekli 2.985,76-TL nispi harcın, peşin yatırılan 746,44-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 2.221,32-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 31,40-TL başvurma harcı, 746,45 peşin harç, 5,00 TL vekalet harcı, 850,00-TL bilirkişi ücreti, 510,00-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.143,05 TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Av. Asg. Üc. Trf.'ne göre, 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,
B)-BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN,-498 sayılı Harçlar Kanunu'na göre alınması gerekli 3.740,85-TL nispi harcın, peşin yatırılan 935,22-TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 2.805,62-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 31,40-TL başvurma harcı, 935,22 peşin harç, 4,60-TL vekalet harcı, 98,50-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.069,72- TL'nin, davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Av. Asg. Üc. Trf.'ne göre, 17.900-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;6/a-Davacı vekilinin istinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talep halinde iadesine,6/b-İstinaf yargılaması sırasında davacı tarafından yapılan 148,60-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 92,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 240,60-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/12/2023