T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/2195 Esas
KARAR NO: 2023/1728
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/12/2019
NUMARASI: 2015/889 E. - 2019/1190 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 28/12/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Kiralama A.O. ile müvekkili firma arasında 13/03/2012 tarihli Finansal Kiralama sözleşmesinin akdedildiğini, sözleşme gereği iş makineleri teslim alındığını ve aylık ödemelerin bir zaman kadar düzenli biçimde yapıldığını, ancak müvekkili şirketin ekonomik güçlük içine girmesinden sonra aylık ödemeler düzenli olarak yapılmadığını, bunun üzerine davalı firma tarafından müvekkil şirket aleyhine İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/333 Esas sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini ve finansal kiralama sözleşmesi gereği teslim edilen tüm iş makinelerinin iadesinin talep edildiğini, İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/333 Esas sayılı dosyasında verilen karar ile malların iadesine ilişkin hüküm kurulduğunu, aynı zamanda bu dosyada yaptırılan ve mahkeme kararı ile kesinleşen bilirkişi incelemesinde 04/12/2013 tarihi itibarı ile müvekkili şirketin faiz hesaplaması dahil davalı firmaya 25.504,23-TL borcu olduğunun davalı defterlerinde gözüktüğünün belirlendiğini, davalı firma tarafından bu kararın icraya konulduğunu, malların teslim alındığını, İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/333 Esas sayılı dava dosyasının açıldığı gün müvekkili firma aleyhine aynı sözleşmeye dayalı olarak aynı kira alacağı için İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibinin başlatıldığını, davalı firma aynı gün hem alacak davası hem de icra takibi başlattığını, davalı firma alacak davasına konu ettiği iş makinelerini teslim aldığını, bu husus İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile sabit olduğunu, aynı zamanda İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile yapılan icra takibi mükerrer tahsilata yönelik olduğunu, sebepsiz zenginleşme sebebi olduğunu, sözleşmeye konu iş makineleri sebebi ile dava açıldığı tarihte davalı firmanın ticari kayıtlarında 25.504,23-TL alacak göründüğü halde davalı firma tarafından davaya konu 148.170,14-TL talepli icra takibinin başlatıldığını, müvekkili firmanın davalıya böyle bir borcunun bulunmadığını, davalı firma ile müvekkili arasında imza edilen finansal kiralama sözleşmesine konu iş makinelerinin mahkeme kararı ile davalıya iade edilmiş iken aynı iş makinelerine ilişkin olarak yapılan 148.170,14-TL talepli icra takibinin yasal dayanağının mevcut olmadığını, menfi tespit davanın kabulü ile müvekkillerin davalıya İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında 122.665,91-TL borçlu olmadığının tespitine, icra takibinde talep edilen %94.50 faiz oranının iptaline, davalının kötü niyetli takibi nedeni ile % 20 icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacılar ile müvekkili şirket arasında Ankara ... Noterliğinin 13/03/2012 tarih ... yevmiye numaralı ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi ve ekleri akdedildiğini, davacı tarafn finansal kiralamadan kaynaklanan kira borçlarını vadelerinde ödememesi sebebiyle Beyoğlu ... Noterliğinden 26/09/2013 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamenin keşide edildiğini, kedişen edilen ihtarmame ile 60 günlük yasal süre içinide kira, faiz vs. borçlarının ödenmesi, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ve fesih süresi sonundan itibaren 5 gün içerisinde sözleşmelere konu malların tesiliminin ihtar edildiğini, keşide edilen ihtarname davacı tarafa tebliğ edilmesine rağmen davalı tarafça belirtilen yasal sürede kira, faiz vs. borçlarının ödenmediğini, borçların ödenmemesi sebebiyle müvekkili şirket tarafından, finansal kiralama sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ve İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/333 esas sayılı dosyası ile kiralama konusu malların aynen iadesinin talep edildiğini ve 17/04/2014 tarihnde sözleşmenin haklı nedenle feshinin tespiti ile kiralama konusu malların müvekkili şirkete iadesine karar verildiğini, davacı yanın borç tutarlarına ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafn iddiasının aksine İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/333 esas sayılı dosyası ile açılan dava bir alacak davası niteliğinde olmadığını, geri alım/istihkak davası niteliğinde olduğunu, davacı yanın iddialarının aksine müvekkili şirketin kayıtlarında toplam alacak miktarının 25.504,23-TL olduğuna dair bir incelemenin yapılmadığını, müvekkili şirket ile davacılar arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesinin özel şartlarının 34. Maddesinde kiracı ve kefiller kiralayan ile aralarında çıkacak her türlü uyuşmazlıklarda, kiralayanın defter, kayıt ve belgeleri ile bilgisayar kayıtlarının, bilgisayar çıktılarının... münhasır delil olacağına yönünde delil sözleşmesinin imzalandığını, davacı yanın faize ilişkin itirazlarının da yerinde olmadığını, açıklanan nedenler ile haksız ve kötüniyetli açılan hukuki ve dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, davacılar aleyhine %20'den az olmamak üzerer tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince; \"davacının genel işlem koşulları karşısındaki hukuki korumadan yararlanmasının gerektiği, sözleşmenin feshi ve malların iadesiyle taraflar arasındaki borç ilişkisinin sona erdirilmesinden sonra sözleşmenin feshi tarihinde henüz vadesi gelmeyen kira alacaklarının tahsil imkanı kalmadığı, ... tarafından başlatılan icra takibindeki alacakların sözleşmenin feshedildiği tarih itibariyle henüz vadesinin gelmediği ve muacel olmayan alacaklar bakımından dayanağı bir borç ilişkisi veya yürürlükte olan hukuken geçerli bir sözleşme bulunmadığından haksız bir takip olduğu, bu anlamda alacağı temlik alarak dosyaya taraf haline gelen davalının da fesih tarihinde muaccel olmayan kira bedellerini talep edemeyeceği ancak muaccel olan vetemerrüde düşülen kira bedelleri bakımından alacak talebinde bulunabileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, Davacının davalıya İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında 122.161,42 TL borcu bulunmadığının tespitine,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı temlik alan ... Yönetim vekili istinaf dilekçesinde özetle; Sözleşme tarihinin 818 sayılı Borçlar Kanunu döneminde olması nedeniyle uyuşmazlığa 6098 sayılı TBK'nun uygulanamayacağını, ... A.Ş. İle davacı .. Gıda ve Tic. Ltd. Şti. arasında diğer davacılar ... ve ... ' in müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla imzalarının bulunduğu Ankara ... Noterliği' nin 13/03/2012 tarih ve .. yevmiye no.lu Finansal Kiralama Sözleşmesi ve ekleri akdedildiğini, Davacı tarafın finansal kiralamadan kaynaklanan kira borçlarını vadesinde ödememesi sebebiyle Beşiktaş ... Noterliğ' nin 26/09/2013 tarih, ... yemiye no.lu ihtarnamesi keşide edilerek 60 günlük yasla süre içinde kira, faiz vs. Borçlarının ödenmesi aksi takdirde sözleşmesinin feshedileceği ve fesih süresi sonundan itibaren 5 gün içinde sözleşmelere konu malların teslimi ihtar edilmiştir. Anılan ihtarname davacılara tebliğ edilmiş olmasına rağmen davacı tarafça ihtarnamede belirtilen yasal sürede kira, faiz vs. borçları ödemediğini, İhtarnameye rağmen bildirilen borçların ödenmemesi sebebiyle temlik veren tarafından finansal kiralama sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ve İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2013/333 E. Sayılı doyası ile kiralama konusu malların aynen iadesinin talep edildiğini, yapılan yargılama sonucunda 17/04/2014 tarihinde sözleşmenin haklı nedenle feshinin tesbiti ile finansal kiralama konusu malların temlik verene iadesine karar verildiğini, Davacı tarafça İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2013/333 e. Sayılı dosyasında yapılan 13/01/2014 tarihli bilirkişi incelemesinde davacıların temlik veren bankaya olan borçlarının faiz hesaplaması dahil 25.504,23-TL olduğu iddia edilmiş ise de anılan dava malın iadesine ilişkin olup yasal sürelerde borcun ödenip ödenmediği itilafının halline yönelik ikame edilmekle bilirkişi tarafından genel bir alacak/borç hesabı yapılmadığını, nitekim bilirkişi tarafından fesih ihtarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre içinde ödeme yapılıp yapılmadığı ve aynı süre içinde borç bakiyesi hesabının kapatılıp kapatılmadığı yani ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 30/09/2013 ile yasal sürenin bitiş tarihi olan 04/12/2013 tarih aralığındaki hesap hareketlerinin incelendiğini, başka bir ifade ile temlik verenin kayıtlarında toplam alacak miktarının 25.504,23-TL olduğuna dair bir inceleme yapılmamış olup söz konusu tutarın hangi döneme ait olduğunun raporda açıkça belirtildiğini, İstanbul 23. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2013/333 E. Sayılı dosyası ile ikame edilen dava bir alacak davası niteliğinde olmayıp geri alım/istihkak davası niteliğinde olduğunu, yine İstanbul ... İcra Müdürlüğü' nün ... E. sayılı dosyası ile başlatılan icra takibinin ilama konu yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin tahsili ile iade edilmeyen bir adet menkul malın teslimine ilişkin olduğunu, dolayısıyla davacı tarafın iddia ettiği gibi mükerrer alacak talebi söz konusu olmadığını, temlik veren tarafından başlatılan takiplerden İstanbul ... İcra Müdürlüğü' nün ... Esas Sayılı dosyası ile kira bedellerinin tahsili, İstanbul ... İcra Müdürlüğü' nün .. E. Sayılı dosyası ile menkul teslimi ve yargılama giderlerinin tahsili söz konusu olup mükerrerlik söz konusu olmadığını, TBK m.20-25 düzenlemelerinin amacının tacirin korunması olmadığını, Somut olayda davacı tarafından da dava dilekçesinde belirttiği üzere temlik veren ... A.Ş. ile davacılar arasında 13/02/2012 tarihli finansal kiralama sözleşmesi akdedildiğini ve sözleşme kapsamında iş makineleri teslim edildiğini, her iki tarafın tacir olduğu ve davacı tarafın ticari işletmesiyle ilgili akdedilen sözleşmede genel işlem şartları ihtiva ettiğinden bahisle davacının hukuki korumadan yararlanması gerektiği yönündeki kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kaldı ki, Yerel Mahkeme tarafından alınan ilk bilirkişi raporunda, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında yapılan incelemede, 30/12/2014 tarihi itibarı ile temlik verene ve dolayısıyla müvekkili şirkete 179.408,23-TL. borç olduğu, 31/12/2014 tarihinde 338 numaralı yevmiye fiş ile hesapların kapatılmış olduğu, ancak söz konusu kapama belgelerinin incelemeye sunulmadığının tespit edildiğini, dolayısıyla, davacı tarafın ticari defterlerinin dahi müvekkili şirkete olan borcu teyit ettiğini beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Temlik veren ... A.Ş. ile davacı ... Gıda ve Tic. Ltd. Şti. arasında, diğer davacılar ... ve ...' in müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla imzalarının bulunduğu Ankara .... Noterliği' nin 13/03/2012 tarih ve ... yevmiye no'lu Finansal Kiralama Sözleşmesinin akdedildiği, sözleşme gereğince teslimi kararlaştırılan malların tesliminin sağlandığı, daha sonra kira borçlarını vadesinde ödememesi sebebiyle Beşiktaş ... Noterliği'nin 26/09/2013 tarih, ... yemiye no'lu ihtarnamesi keşide edilerek 60 günlük yasal süre içinde kira, faiz vs. borçların ödenmesi, aksi takdirde sözleşmesinin feshedileceği ve fesih süresi sonundan itibaren 5 gün içinde sözleşmelere konu malların tesliminin ihtar edildiği, böylece temerrüt koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği hususlarında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Mahkemece, sözleşmenin feshedildiği tarih itibariyle henüz vadesi gelmeyen ve muacel olmayan alacaklar bakımından, TBK'nun 20-25.maddeleri uyarınca genel işlem koşulu dikkate alınarak, alacak talebinde bulunulamayacağı, zira temlik veren ile davacılar arasındaki sözleşmenin, belirtilen hususa ilişkin maddesinin matbu şekilde hazırlandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 2. Maddesi gereğince, TBK'nun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları gerçekleştikleri tarihe bakılmaksızın bütün fiil ve işlemlere uygulanır hükmü düzenlenmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşme tarihinde 818 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu ve tarafların tacir olduğu anlaşılmıştır. Yürürlük yasası 2. Madde gereğince, TBK 20 ve devamı maddelerinde düzenlenen genel işlem şartlarına ilişkin hükümler, kamu düzenine ilişkin olduğundan resen dikkate alınacaksa da; genel işlem şartlarına ilişkin hükümlerin, TTK'nın 18/2 maddesinde düzenlenen, her tacirin ticaretine ilişkin bütün faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğuna ilişkin hükümle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlık Finansal Kiralama Sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu 31. Madde de sözleşmenin ihlali, 32. Madde de sözleşmenin sona ermesinin sonuçları ve 33. Madde de sözleşmenin feshinin sonuçları düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki Finansal Kiralama Sözleşmesi 28. Madde de, muacceliyet koşulunun düzenlendiği, icra dosyasına sunulan asıl borçlu ve kefiller hakkındaki Taahhütnamede; finansal kiralama sözleşmesine konu taksitler için tanzim edilen kambiyo senetlerine ilişkin muacceliyet koşulu ve işletilecek faiz oranının düzenlendiği, bu durumda taraflar arasındaki sözleşme, taahhütname ve 6361 Sayılı Yasa hükümlerine göre hesaplama yapılması ve sözleşmeye konu malların satıldığı anlaşılmakla, satış bedelinin 6361 Sayılı Yasanın 33. Maddesi gereğince mahsubu gerekirken, ilk derece mahkemesince sözleşmenin genel işlem koşulu denetimine tabi tutulmasının yerinde olmadığı, vadesi gelmeyen kira alacakları yönünden menfi tespit talebinin kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu kanaatine varılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşme hükmü gereğince, davalı taraf kayıtlarının delil niteliğinde olduğu, dosyaya sunulan 02.05.2018 tarihli bilirkişi raporu ile 04.05.2017 tarihli raporda varılan sonucun birbiriyle örtüşmediği, diğer yandan, hükme esas alınan raporda, takip tarihi itibariyle alacaklılık hesabının yapılmış olması ve finansal kiralama sözleşmesine konu malların takip tarihinden sonra satılmış olması hususları gözetildiğinde, dava tarihi itibariyle alacaklılık-borçluluk hesabının yapılması amacıyla dosyanın, son bilirkişi raporunu sunan bilirkişiye tevdii ile belirtilen hususlarda ek rapor aldırılarak varılacak olan sonuç dairesinde hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması yerinde görülmemiştir. Diğer yandan, kabule göre de, Mahkemece kurulan hükümde faize ilişkin bir değerlendirmede bulunulmamış olması yerinde görülmemiştir. Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince esasa münhasır delil toplanmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olması ve ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince davalının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2- İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/12/2019 tarih, 2015/889 E. 2019/1190 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 28/12/2023