T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2252 Esas
KARAR NO: 2023/2124 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2022/293 Esas (Derdest Dava Dosyası)
TARİHİ: 25/10/2023 (Ara Karar Tarihi)
DAVA: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 28/12/2023
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekilinin dava ve 20/06/2023 tarihli tedbir dilekçelerinde özetle; müvekkilinin atık alım tankerlerinin donatanı olduğunu, 15.04.2019 tarihli Çıplak Gemi Kira Sözleşmesi ile 1 yıllığına davalı ... Nakliyat Tic. Ltd. Şti.'nin kullanımına tahsis ettiğini, sonrasında taraflar arasında akdedilen 15.04.2020 tarihli Çıplak Gemi Kira Sözleşmesi ile yine bir yıllığına ... ve ... tankerlerinin davalıya kiralanmaya devam ettiğini, ... Denizcilik tarafından tankerlerin gemilerin ürettiği atıklar ile yük artıklarının denize verilmesinin önlenmesi amacıyla atık toplama işi için kullanılmaya başlandığını, davalının kira sözleşmesinden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve kira borçlarını ödemediğini bu nedenle İstanbul ... Noterliğinden ihtarname gönderilerek borcun ödenmesinin istendiğini ve gemilerin 3 gün içerisinde müvekkiline teslim edilmesi gerektiğinin bildirildiğini, sözleşme bitim tarihi olan Nisan 2021 den bu yana yapılan tüm sözlü ve yazılı ihtarlara rağmen gemilerin tesliminin ancak yasal süresinden yaklaşık bir sene sonra yapıldığını, ayrıca kira bedellerinin de tahsil edilemediğini beyanla ödenmeyen kira bedellerine karşılık 94.400,00 TL alacağın, işgaliye ve ödenmeyen diğer masraflar için toplam 124.175,00 TL ve 5.500 USD alacağın, davalının ihmali ve kusuru ile tahliye edilmemesi sebebiyle gemilerde oluşan masraf bedellerine ilişkin 313.975,00 TL ve 5.500 USD alacağın davalıdan tahsiline, alacağın tahsilinin güvence altına alınabilmesinin sağlanması amacıyla davalı ... Nakliyat Tic. Ltd. Şti.nin şirket hisselerinin ve şirket üzerine kayıtlı menkul ve gayrımenkul maalların 3. kişilere devrini engellemek amacıyla anılan hisse ve şirket mal varlığı üzerinde teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına, bu hususa ilişkin CeyhanTicaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 25/10/2023 (Ara Karar Tarihi) tarih 2022/293 Esas (Derdest Dava Dosyası) sayılı kararında; \"davacı vekilinin dava dilekçesi ile aynı ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu, Mahkememiz 08/07/2022 tarihli Ara Kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde ihtiyati tedbir talebine ilişkin yeni bir delil sunulmadığı gibi İhtiyati tedbirin ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceğinden davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 25.10.2023 tarihli ara kararı ile “Davacı vekilinin dava dilekçesi ile aynı ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu, Mahkememiz 08/07/2022 tarihli Ara Kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde ihtiyati tedbir talebine ilişkin yeni bir delil sunulmadığı gibi İhtiyati tedbirin ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceğinden davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE” şeklinde hüküm kurulduğunu, Anılı kararda söz edilen 08.07.2022 tarihli ara karar uyarınca ihtiyati tedbir taleplerinin ise “HMK.389/1.maddesi gereğince mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncasının yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Davaya konu uyuşmazlığı esastan çözer nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemez. İhtiyati tedbir ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceğinden davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.” gerekçesi ile reddedildiğini; ihtiyati tedbir taleplerinin reddine ilişkin verilen anılı kararların haksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, Medeni Usul Hukukunda geçici hukuki korumalardan sayılan ihtiyati tedbir talebinin, hakları ihlal edilen tarafa anılan haklarını garanti altına alabilmesi için ortaya konulmuş bir müessese olduğunu; mevcut durumda meydana gelecek bir değişme nedeniyle; -hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde azalması -tamamen imkansız hale gelmesi, -gecikme sebebi ile bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğmasının kanunda sayılan ihtiyati tedbir sebeplerinden olduğunu, İzah edilen sebepler çerçevesinde müvekkilinin haklarının ihlal edildiği, mülkiyet hakkının sınırlandırıldığı, ticari hayatının akışının engellendiği ve kendisinin alacaklarını tahsil edememesi sebebi ile maddi ve ticari kayba uğradığının açık olduğunu ve ayrıca bu hususun uzman bilirkişi marifeti ile de tespit edildiğini, ... Denizcilik’in Sözleşme, Kanun ve denizcilik teamüllerine aykırı eylemlerinin bir an önce tespit edilmesi için Gemilerin bulunduğu Karataş Liman sahasına bağlı Karataş Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/16 D.İş sayılı dosyası tahtında delil tespiti talebinde bulunulduğunu ve dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda; tankerlerin davacıya sözleşmelerde yazılı şartlara göre tesliminin yapılmadığı, ... isimli geminin 15.04.2021, ... isimli geminin 23.04.2021 tarihinden beri Karataş Balıkçı Barınağında bekletildiği ve barınağı işleten Kooperatife 30.000 TL borcu olduğunun yazılı olarak beyan edildiği, Tankerlerin yüklü olduğu, gemideki yükün nevinin slaç/slop atıkları olduğu, mevcut hali ile tahliye edilmesi mümkün olmayıp, ısıtma işlemi sonucu akışkanlığının sağlanması ve yük devrelerinde bulunan arızaların giderilmesi gerektiği, gemilerdeki yükün bu şekilde donmuş halde tutulmasının tank yüzeylerinde aşınmaya ve bakım tutum işlerinde aksamaya neden olacağından gemileri zarara uğratacağı, gemilerin denize, yüke ve yola elverişli olmadığı, kiralayanın, sözleşmelere göre üzerine düşen bakım tutum gereklerini yerine getirmediği, yüklerin ivedilikle tahliyesinin gerektiği, hususlarının kaptan bilirkişi marifeti ile tespit edildiğini; anılan rapor ile Davalı’nın kira bedellerini ödemediği gibi gemilerin de bakım tutumunu yapmadığının, sözleşme gereğince teslimi gerçekleştirmediğinin ortaya konduğunu, Davalının kiraladığı gemilerin kira bedellerini ödemediğini, gemileri teslim etmesi gereken zamanda teslim etmeyerek haksız işgale sebebiyet veren eylemlerde bulunduğunu ve haksız işgale ilişkin de bir ödeme yapmadığını, gemilerin bakım tutumunu yapmayarak gemileri denize, yola ve yüke elverişiz hale getirdiğini; bunun dışında davalı kira sözleşmesine aykırı olarak liman işgaliye ücretlerini, gemi adamı maaşlarını dahi ödemediğini; bu aşamada müvekkilinin kamu kurumları ve gemi adamları adına mağduriyetin daha fazla artmaması adına davalı’nın da bilgisi dahilinde bazı ödemelerde bulunduğunu, Karşı tarafça Şirket hisselerinin devredilecek olduğu ve şirket mal varlığının tasfiye edilecek olduğu duyumunun alındığını; bu halde müvekkilinin alacağının da tehlikeye gireceğini; bu aşamadan sonra esas davada verilecek hükmün de tahsil kabiliyetinin ortadan kalkacağını; bu sebeple mahkeme tarafından ittihaz edilen karar kesinleşene kadar şirket hisselerinin ve şirket üzerine kayıtlı menkul ve gayrımenkul malların 3. kişilere devrini engellemek amacıyla anılan hisse ve mallara ihtiyati tedbir talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, Yapılacak olan bilirkişi incelemesi sonucunda talep sonucunu artırma ve fazlaya dair talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin; 2019 yılında akdedilen Çıplak Gemi Kira Sözleşmesine ilişkin ödenmeyen kira bedellerine karşılık şimdilik 94.400,00 TL kısmi alacak, geminin zamanında teslim edilmemesinden doğan 2020 yılında akdedilen Sözleşme’nin sona erme tarihi olan 15 Nisan 2021 tarihinden ve 15 Mayıs 2021 tarihine kadar işleyen kısmi haksız işgal bedeline ilişkin 94.400,00 TL kısmi alacak, davacı tarafından davalı adına gemileri için yapılan Karataş Limanındaki işgaliye ücreti 30.500,00 TL ve borç olarak verilen 92.675,00 TL ile ödenmeyen diğer masraflar için şimdilik 1000 TL olmak üzere toplamı 124.175,00 TL ve 5.5000 USD kısmi alacak, gemilerin üzerindeki yüklerin davalı’nın ihmali ve kusuru ile tahliye edilmemesi sebebi ile gemilerde oluşan masraf bedellerine ilişkin 1.000,00 TL alacak olmak üzere toplamda şimdilik 313.975,00 TL ve 5.500 USD alacağın mevcut olduğunu, Alacağın tahsilinin güvence altına alınabilmesinin sağlanması zımnında ... Tic. Ltd. Şti.nin şirket hisselerinin ve şirket üzerine kayıtlı menkul ve gayrımenkul maalların 3. kişilere devrini engellemek amacıyla anılan hisse ve şirket mal varlığı üzerinde teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini; bu doğrultudaki taleplerinin 20.06.2023 tarihli beyan dilekçelerinde tekraren detaylı bir biçimde izah edilmişse de mahkemece taleplerinin reddine karar verildiğini, Arz ve izah edilen nedenlerle ihtiyati tedbir taleplerinin reddine ilişkin 25.10.2023 tarihli ara kararı istinaf etme zaruretinin hasıl olduğunu, İleri sürerek, ilk derece mahkemesinin 25/10/2023 tarihli ara kararının kaldırılmasına ve talepleri doğrultusunda alacağın tahsilinin güvence altına alınabilmesinin sağlanması zımnında ... Nakliyat Tic. Ltd. Şti.nin şirket hisselerinin ve şirket üzerine kayıtlı menkul ve gayrımenkul malların 3. kişilere devrini engellemek amacıyla anılan hisse ve şirket mal varlığı üzerinde teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep, taraflar arasındaki gemi kira ilişkisinden doğan derdest alacak davasında, davalı şirket hisselerinin ve şirket üzerine kayıtlı menkul ve gayrımenkul malların 3. kişilere devrini engellemek amacıyla anılan hisse ve şirket mal varlığı üzerinde teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına ilişkin olup, mahkemece talebin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 6100 Sayılı HMK 389 maddesi uyarınca \" Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.\" Aynı kanunun 390 maddesi \"tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.\" hükmünü havidir. Somut olayda davacı, taraflar arasındaki gemi kira sözleşmesinden doğan ve ödenmediği iddia olunan kira bedeli, davacıya haksız olarak iade edilmeyen gemilere ilişkin haksız işgal tazminatı, liman ücreti ve gemilerde oluşan masraf bedellerine ilişkin alacak talep etmekte olup, uyuşmazlığın konusu bu alacak kalemlerinin varlığı ve miktarıdır. Davalı şirket hisseleri, şirketin menkul ve gayrımenkul malları uyuşmazlığın konusunu teşkil etmediğinden, HMK'nun 389 maddesi uyarınca bunlar üzerine devri engelleyici mahiyette tedbir konulmasına yasal olanak bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece talebin reddine karar verilmesinde isabetsizlik olmadığından, davacı yanın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85. TL istinaf karar harcı istinaf eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 28/12/2023 tarihinde HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.