T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2020/1918 Esas
KARAR NO: 2023/1421
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 22/10/2019
NUMARASI: 2015/833 E. - 2019/1048 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/11/2023
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Bank A.Ş.'nın müvekili aleyhine İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından 2 adet çeke dayanarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibinde bulunduğunu, ... Bankasının Bağcılar şubesine ait 42.000 TL miktarlı 20/12/2012 keşide tarihli, keşidecisi ... olan çekin ... Ltd. Şti.'ye kesilmiş gibi görüldüğü oradan da ... Ltd. Şti.'ye verdiği, ... Ltd. Şti.'nin de bu çeki ... A.Ş.'ye verdiğini, takibe konu bu çekteki imzanın müvekkiline ait olmadığını, ... A.Ş.Sefaköy Şubesine ait 25/02/2013 tarihli 25.000 TL miktarlı keşidecisi ... olan 2 çekin müvekkili tarafından davalı .... Ltd. Şti.'ye verildiği ve ... da ... A.Ş.'ye vermiş olduğunu, takibe konu olan bu çekin de müvekkili tarafından .... Ltd. Şti.'ye aralarında şifahi olarak yapmış oldukları alım satım sözleşmesine dayalı olarak verildiğini, müvekkilinin ... Ltd. Şti.'ye borcu bulunmadığını, ... İnşaatın alım satım sözleşmesine dayalı olarak yükümlülüklerini yerine getirmediğini, çekleri peşinen aldığını ve karşılığında mal ve hizmet vermediğini, tacir tüzel kişi olan ... Ltd. Şti.'nin yapmış olduğu işlemlerde fatura düzenlemesi gerektiği, şirket tüzel kişi olduğundan açıktan işlem yapamayacağı kaynağı olmayan alacak iddiasında bulunamayacağını, tarafların tacir olduğundan ticari defter tutma yükümlülüğü bulunduğunu, davalı ... A.Ş.'nin gerçekliğini araştırmadan belge alması üzerine sorumluluğunu yerine getirmediğini, kötüniyetli olduğunu, ... basiretli bir iş adamı gibi davranmadığını beyan ile borçlu olmadığının tespitine, İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının ve takibe konu çeklerin iptal edilmesine, %20 den aşağı olmamak üzere davalılar hakkında kötüniyet tazminatına hükmolunmasına, yargılama giderleri ve vekület ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ...Tic. Ltd. Şti. vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde; dava konusu çeklerin 2012 yılına ait olduğunu, menfi tespit davasının zamanaşımı süresinin iki yıl olduğunu, zamanaşımı süresinin dolduğunu, zamanaşımı nedeniyle davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin bu davada davalı sıfatı bulunmadığını, müvekkilinin tüm haklarını davalı ... A.Ş.'ye devir ettiğini, husumetten davanın reddi gerektiğini, müvekkili davalı olarak kabul edilecekse; dava konusu çeklerden 42.000 TL'lik çek davacı tarafından ....Ltd. Şti'ye keşide edilerek verildiğini, bu çekin ... tarafından müvekkiline ciro edildiğini, lehtarın ... olduğunu, bu nedenle davacını açmış olduğu menfi tespit davasının davalılarından birinin de ... olmak gerektiğini,25.000 TL'lik çekteki imzanın davacıya ait olduğunu, bugüne kadar herhangi bir itirazda bulunulmadığını, bu çekle ilgili olarak alacağını borcuna karşılık olarak ... A.Ş.'ye devrettiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, 42.000 TL'lik ... çeki hakkında; müvekkilinin bu çekte keşideci 3.kişi durumunda olduğunu, çek üzerindeki imzayı bilmesinin mümkün olmadığını, sorumluluğunun bulunmadığını, bedelsizlik iddiası ve kişisel defi niteliğinde olan itirazın ancak lehtara karşı ileri sürülebileceğini beyan ile haksız ve dayanaksız olan davanın usul ve esastan reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, dava konusu 2 adet çekin müvekili bankaya kredi müşterisi olan .... Tic. Ltd. Şti.tarafından devredildiğini, müvekkili bankanın çeki muntazam ciro silsilesine göre iktisap ettiğini, çekin meşru ve iyiniyetli hamili durumunda olduğunu, müvekkilinin hiçbir kötüniyeti bulunmadığını, davacının taraflarından çeki iktisap ederken kötüniyetli ve ağır kusurlu olduklarını ispatlaması gerektiğini ve çeki edinme sebebine kanıtlamakla da yükümlülüklerinin bulunmadığını, kıymetli evrakta mücerretlik ilkesi gereği, senette yer alan hak ile bu hakkın oluşumuna neden olan temel borç ilişkisi arasındaki bağın ortadan kalktığını, çekteki ilgili bankaya, davacı tarafından keşide edilmiş ve aynı imza ile ödenmiş başkaca çeklerinin olup olmadığı hususunun sorulmasını, davacının çekteki ilgili bankaya çek keşide etme konusunda herhangi birilerine vekalet verip vermediğinin sorulmasını talep ettiklerini, davacının kötüniyetli olduğunu, aleyhlerine yönelik açılan davanın tamamen haksız olduğunu beyan ile davanın reddine, lehlerine tazminata hükmedilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince; \"Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davada davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına takibe konulan ... Bankasından verilme 42.000 TL bedelli ve ... verilme 25.000 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiş, davacı ... Bankasından verilme çekin kendisinin keşide etmediğini, ... verilen çekin ise kendisi tarafından keşide edildiğini kabul etmiş, ATK'dan aldırılan raporda; ...'den alınma çekteki keşideci imzasının davacıya ait olmadığı, ...'tan alınmış olan çekteki imzanın ise davacıya ait olduğunu rapor etmiş olduğu görülmüş, davacı ... verilme 25.000 TL tutarlı çekten dolayı çek karşılığı malı teslim edilmediğini savunmuş, takibe konu çeklerin incelenmesinde; her iki çekin keşidecisinin davacı olduğu çeklerde lehtarın dava dışı .... Ltd. Şti. olduğu, ... Ltd. Şti.'nin cirosundan sonra davalı ... cirosunun bulunduğu ve her iki çekin davalı banka ... A.Ş.tarafından krediye teminat olarak alan olduğu, aldırılan bilirkişi raporunda davacı ile davalı ... arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığının rapor edildiği, her iki çekin hesap sahibinin davacı olması, davalıların çekleri lehtar olan dava dışı şirketin cirosundan sonra almış olmaları, davacı tarafından ... Bankasından alınma çeke ilişkin çekin rızası dışında elinden çıktığına dair herhangi bir soruşturma ve çek iptali davası açmamış olması, aldırılan bilirkişi raporunda; davaya konu çeklerden olan 25.000 TL bedelli ... alınma çekin, davacının kendi defterinde de kaydının bulunmadığının rapor edilmiş olması, davacının ... bankasından alınma 42.000 tutarlı çekte lehtar olan dava dışı .... Ltd. Şti.ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı yönünde bir iddiasının da bulunmaması nedeniyle her iki davalının çekleri iktisap etmekte iyi niyetli hamil olmaları nedeniyle davacının davalılara karşı açmış olduğu davasının reddine, şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı isteminin reddine,\" davacının davasının reddine, şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verildiğini, takibe konu edilen çeklerden ... Bankası 42.000,00 TL tutarlı çekteki imzanın müvekkile ait olmadığını, ... 25.000,00-TL tutarlı çekte ise müvekkilin çekin karşılığı olan edimleri alamadığını bu nedenle bu çek yönünden de borcu bulunmadığını, yerel mahkemenin davalıların çekleri ciro yolu ile iyi niyetli olarak aldıklarını ve iyi niyetli hamil oldukları gerekçesiyle davanın reddine karar verdiğini, ancak kurulan hüküm ve gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkil tarafından keşide edilmeyen 42.000,00 TL bedelli çek yönünden yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporları ile de söz konusu çekte yer alan imzanın müvekkile ait olmadığının tespit edildiğini, bu kapsamda imza itirazının iyiniyetli hamil dahil herkese karşı ileri sürülebilen bir itiraz olması karşısında müvekkilin takibe konu edilen bu çek yönünden herhangi bir sorumluluğu söz konusu olmadığını, ancak yerel mahkemenin bu hususu göz ardı ettiğini, imza itirazının mutlak defi olduğunu, davaya konu 25.000,00 TL bedelli çek yönünden de müvekkilin bir sorumluluğu bulunmadığını, bu çekin davalı ... firması ile yapılan sözlü alışveriş gereği müvekkil tarafından keşide edilerek davalı ... firmasına verildiğini ancak davalı ... firmasının edimlerini yerine getirmediğini, davalıların çeki kötü niyetli olarak icra takibine koyduğunu, mahkemece bu çekin lehtarının dava dışı .... Ltd. Şti olduğunun ve davalıların lehtardan sonra gelen hamillerin olduğunun ve davanın iyi niyetli olduğunun belirtilerek davanın reddine karar verildiğini, ancak bu çekin lehtarının ... firması olduğunu, diğer davalı ... ise ... firması ile birlikte çalıştığını, tüm bu nedenlerle istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının isabetli olduğunu, dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı ... olduğunu, kendisinin ciranta olmadığını, çeklerin yanlışlıkla doldurulması, haberinin olmaması ve haberi olmadan keşide edilmesi, başkasına verilmesinin mümkün olmadığını, davacının bu güne kadar çek zayi davası açmamış olmasının çeke ilişkin icra takipleri açıldıktan 1 yıl sonra işbu davanın açılmasının da bunu ispatladığını, yerel mahkemenin işbu itirazlarını göz önüne alarak davacının bugüne kadar zayi dava açmaması nedeniyle davacının bu itirazlarının reddine karar verildiğini, müvekkilin çekin iyi niyetli lehtarı olduğunu, davacı adına düzenlenen çeklere dayalı olarak başlatılan icra takibinin esasen kıymetli evrakın özelliği gereği doğumuna sebep ilişkiden bağımsız ve soyut olduğunu, davacının ... A.Ş. Sefaköy şubesine ait 25.02.2013 tarihli 25.000,00 TL miktarlı çeki kendisinin düzenlediğini dava dilekçesinde ikrar ettiğini, işbu çek dahi davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını, davacının bu çekleri ticari defterlerine işlememesinin davacı lehine sonuç doğuramayacağını, davacının istinaf dilekçesinde iddia ettiği hususların hiçbirini ispat edemediğini, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72. maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır.Davacı tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında takibe konu çeklerden 42.000,00 TL bedelli çek yönünden imzanın kendisine ait olmadığı, 25.000,00 TL bedelli çek yönünden mal ve hizmetin kendisine teslim edilmediği gerekçesiyle menfi tespit davasının kabulünü talep ve dava etmiştir.Davalılardan .. Ltd Şti tarafından icra takibinden sonra menfi tespit davasında davalının takip alacaklısı olması gerektiğini, müvekkilinin davalı sıfatı bulunmadığını, bu nedenle davanın husumetten reddi gerektiğini, ayrıca esas yönünden de davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkil bankanın kredi müşterisi ... Ltd. Şti'nde çekleri iktisap ederken çekin muntazam ciro silsilesine sahip olduğunu, meşru ve iyi niyetli hamil olduğunu, kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasında alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlu ... aleyhine 2 adet çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatılmıştır. Takibe konu ... Bankası'na ait çekin keşide tarihinin 30.12.2012 tarihi, çek bedelinin 42.000,00 TL, davacının keşideci, lehtarın ... Ltd Şti, cirantanın .... Ltd. Şti., ... A.Ş. olduğu, çekin yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiği, karşılığının çıkmadığı, ... ait çekin keşide tarihinin 25.02.2013 tarihi, çek bedelinin 25.000,00 TL, davacının keşideci, lehtarın .... Ltd. Şti, ... A.Ş.'nin ciranta ve hamil olduğu, çekin yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiği, karşılığının çıkmadığının belirtildiği görülmüştür. Mahkemece Adli Tıp Kurumundan aldırılan raporda ... ait 25.000,00 TL bedelli çekteki keşide imzasının davacıya ait olduğu, ... bankasına ait 42.000,00 TL bedelli çekteki keşide imzasının davacıya ait olmadığı belirtilmiştir. Mahkemece muhasebe bilirkişisinden rapor aldırıldığı, 31.01.2019 tarihli raporda davalının defterlerinin incelendiği, davacı ile davalı ... Ltd Şti arasında mal veya hizmet satış ve teslimi konusunda faturaya dayalı ticari ilişkinin mevcut bulunmadığı, davalı şirketin davacıdan 49.150,00 TL alacaklı olduğunun belirtildiği, 23.09.2019 tarihli ek raporda davacının defterlerinin incelendiği, davacı ile davalı ... Ltd Şti arasında mal veya hizmet alımına dayalı olarak ticari ilişki olduğunu gösteren bir işlem bulunmadığı, davacının defterlerinde dava konusu edilen 25.02.2013 tarih, 25.000,00 TL tutarındaki ... çek bedelinin yer almadığı belirtilmiştir. Davanın konusu menfi tespit davası olup, takibe konu çeklerden ... Bankası Bağcılar şubesine ait 20.12.2012 tarih 42.000,00 TL bedelli çekteki keşideci imzasının davacıya ait olmadığı, Adli Tıp Kurumuna ait raporda tespit edildiği, imzaya itirazın mutlak itirazlardan olup herkese karşı ileri sürülebileceğinden mahkemece bu çek yönünden menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesi gerekir iken reddine karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalılar çekteki imzanın davacıya ait olmadığını bilecek durumda olmadıklarından, davacı lehine kötüniyet tazminat talebinin reddi gerektiği kanaatine varılmıştır. Dava konusu diğer çek ... Sefaköy merkez şubesine ait 25.02.2013 tarihli 25.000,00 TL bedelli çekteki imzanın davacı keşideciye ait olduğu, davacı tarafından çekin lehtarı ... Ltd. Şti'den herhangi bir hizmet ve mal almadığını ileri sürüldüğü anlaşılıyorsa da; çekin ödeme aracı olduğu, çekin ... Ltd. Şti.'ne verilmekle, çekin karşılığının alındığına karine teşkil ettiği, davalı alacaklı tarafın çekin hangi ticari ilişki nedeniyle verildiğini ve karşılığının ödendiğini ispatla yükümlü olmadığı, kaldı ki davalı tarafın ticari defter kayıtlarına göre davacıdan alacaklı göründüğü, karinenin aksini davacı tarafın ispat etmesi gerektiği, bu hususta davacı tarafça delil sunulmadığı, davacı tarafça borçlu bulunmadığı ispat edilemediğinden her iki davalı yönünden bu çek yönünden davanın reddine dair verilen karar isabetlidir. Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kısmen kabulüne, Yargıtay içtihatları uyarınca karar bölünemeyeceğinden mahkeme kararının tümden kaldırılmasına, -Davacının İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında takibe konu ... Bankası Bağcılar Şubesine ait 42.000,00 TL bedelli 20.12.2012 keşide tarihli çek yönünden davalılara borçlu olmadığının tespitine, davacının tazminat talebinin reddine -Takibe konu ... Sefaköy Merkez şubesine ait 25.000,00 TL bedelli 25.02.2013 keşide tarihli çek yönünden davanın reddine, takip durmadığı için davalılar lehine tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile, 2- İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/10/2019 tarih, 2015/833 E., 2019/1048 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3- Davacının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında takibe konu ... Bankası Bağcılar Şubesine ait 42.000,00 TL bedelli 20.12.2012 keşide tarihli çek yönünden davalılara borçlu olmadığının tespitine,-Takibe konu ... Sefaköy Merkez şubesine ait 25.000,00 TL bedelli 25.02.2013 keşide tarihli çek yönünden davanın reddine, -Takip durmadığı için davalıların tazminat talebinin reddine, -Davacının tazminat talebinin reddine,4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.869,02 TL karar harcından peşin alınan 1.486,07 TL'nin mahsubu ile 1.382,95 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 27,70 TL başvurma harcı, 1.486,07 peşin harç, 4,10 TL vekalet harcı, 850,00 TL bilirkişi ücreti, 314,10 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.681,97 TL'nin, davanın kısmen (%67,68) kabul edilmiş olması sebebiyle, 1.793,27 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 4/c-Davalı ...Tic. Ltd. Şti. tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, 10 TL posta giderinin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 3,73 TL'sinin davacıdan tahsiliyle davalı ... Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine, 4/d-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 13/(1). maddesine göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/e- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalılara verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 148,60 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 95,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 243,60 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 23/11/2023