T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1500 Esas
KARAR NO: 2023/2093 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
NUMARASI: 2022/71 Esas - 2023/81 Karar
TARİH: 28/02/2023
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 28/12/2023
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile, dava dışı ... Tic. A.Ş. ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçesi ile müvekkil ... A.Ş tarafından sigortalı olduğunu, dava dışı sigortalının, dava dışı Birleşik Arap Emirliklerinde yerleşik ... adlı firmaya 18.10.2018 tarih ve ... numaralı fatura ile 29.952,00 USD tutarında, 1248 koli \"Sofralık Yumurta\"emtiası sattığını, yapılan satış kapsamında, söz konusu emtiaların Türkiye'den Dubai'ye sevkiyatı için ana nakliyeci ... Tic. Ltd. Şti anlaşıldığını ve alt taşıyıcı / fiili taşıyan olarak... görev aldığını, emtialar 22.10.2018 tarihinde, İzmir Aliağa Limam'ndan ... numaralı konteynerlere yüklendiğini, bu konteynerler ... adlı gemiye ... numaralı konşimento ile yüklenerek yola çıktığını, satım konusu emtiaların alıcının firmanın adresine teslim edildiğinde ... numaralı konteyner sorunsuz şekilde tahliye edildiğini ancak ... numaralı konteyner tahliye için açıldığında, içerisinden sular aktığını, Bu durum alıcı tarafından gerek fotoğraf gerekse de video ile kayıt altına alındığını, sigortalı tarafından müvekkil şirkete yapılan bildirime istinaden, sigortalının uğradığı hasarın tazmin edilmesi adına 19.205,00 USD ödeme yapıldığını, müvekkil şirket tarafından davalının kusurundan dolayı aleyhine İzmir .... İcra Müdürlüğü'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını ancak borçlu tarafından yapılan haksız itiraz neticesinde söz konusu takip durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi ile, ... Tic. A.Ş. ile müvekkil şirket yumurta emtiasının Türkiye'den Dubai'ye sevkiyatı için anlaşıldığını, söz konusu taşımada müvekkil şirket nakliye acentası olarak, ... Anonim Şirketi ise taşıyan olarak görev aldığını, satım konusu emtiaların teslimi gerçekleştirildiği esnada hasar olduğundan bahisle ... tarafından sigortacısına yapılan bildirimle davacı ... Anonim şirketi tarafından hasar tazmini için ödeme yapıldığını, söz konusu hasarın müvekkil şirkete rücuen tazmini için önce İstanbul .... İcra Müdürlüğü'ne ... E. sayılı dosyası üzerinden aleyhe icra takibi başlatıldığını, borca ve yetkiye itirazımız neticesinde takibin durduğunu, akabinde İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden aleyhe takip başlatılmış ancak müvekkile arabuluculuk görüşmesine kadar herhangi bir tebligat ulaşmadığını, davacı tarafından başlatılan arabuluculuk görüşmesinde de bu durum belirtildiğini, Arabuluculuk süreci usule uygun tamamlanmadığını, müvekkil şirket taşıyan sıfatına sahip olmadığından sorumluluğu bulunmadığını, müvekkil aracılık yapan bir forwarder şirket olduğunu, İşbu dava konusu olayda da taşıma faaliyeti yapmadığını, söz konusu taşımada müvekkilinin taşıyıcı, donatan ya da gemi sahibi gibi bir sıfatı da bulunmadığını, yük ile ilgili taşıma faaliyetleri sürecinde bulunulmadığını, acente olarak yükün gümrük işleri dahi gerçekleştirilmediğini, somut olayda müvekkil şirket taşıyıcı konumunda değil adeta bir acenta olduğundan ve bu durumda da fiilen taşıma işinde yer almadığından, taşımayı taahhüt etmediğini, müvekkilinin forwarder olması ve taşıyan sıfatına sahip olmaması sebebiyle sorumluluğunun kendisine ait olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 28/02/2023 tarih 2022/71 Esas 2023/81 Kara sayılı kararında; \"...Taşımaya konu yüke ilişkin dava dışı Sigortalı ... tarafından alıcı/gönderilen ... adına düzenlenen 18.10.2018 tarihli faturada satış CIF teslim ve bedelin peşin ödendiği belirtilmiştir. Buna göre davaya konu emtianın CIF satış, yani taşıma sözleşmesinin satıcı-gönderici tarafından yapılıp, mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra masraf ve riskin alıcıya geçtiği satım şekli olduğu görülmektedir. CIF satış türü, taşıma ve sigorta bedeli ödenmiş olarak yapılan satış ve teslim şeklini ifade etmektedir. Buna göre taşıma sözleşmesi satıcı- göndericisi tarafından yapılıp alıcının taşıma sırasındaki hasar riskini karşılayacak sigorta poliçesinin de alıcı namlı hesabına satıcı tarafından yaptırılması gerekir. CIF satışta hasarın alıcıya geçmesi nedeniyle rizikodan sonra sigortacının sigortalı konumundaki alıcıya ödemede bulunması gerekmekte olup bu koşullar altında sigortacının halefiyet hakkı doğacaktır. CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile aldırılan bilirkişi raporunda sigortalı ... Tic. A.Ş. ' nin TTK. Hükümleri uyarınca kayıt altına almış olduğu ticari defterlerinde, davaya konu mal bedelini dava dışı ...'den tahsil ettiği belirtilmiştir. Buna göre sigortalı satıcının sigortalanabilir bir menfaati bulunmadığından, davacının alacağın temliki suretiyle dahi taraf sıfatını kazanamayacağından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. ...\"gerekçesi ile, Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Konu taşımaya ilişkin emtialar, ana nakliyeci (akdi taşıyıcı) sıfatı ile davalı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılmış olup, fiili taşıyıcı konumunda olan diğer davalı ... A.Ş. ile de anlaşılarak tüm taşıma organizasyonu akdi taşıyıcı sıfatı ile davalı tarafından gerçekleştirildiğini, 06.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda yer alan ve müvekkili şirketin sigortalısı dava dışı ... TTK hükümleri uyarınca tuttuğu ve kayıt altına almış olduğu ticari defterlerinde davaya konu mal bedelini dava dışı alıcı firma ...'dan tahsil etmiş olduğunun tespitinin hatalı olduğunu, Alıcı firma ... tarafından hasarın tespiti amacıyla ... firması görevlendirilmiş ve akabinde aşağıdaki tespitler doğrultusunda 18.11.2018 tarih ve ... no.lu Survey Raporu tanzim edildiğini, Dava dışı alıcı firma ... tarafından dava dışı sigortalı ... bu konuda 01.12.2018 tarihli yazılı belge gönderildiğini, söz konusu belgede; kokmuş ve kırılmış yumurtalar nedeniyle piyasadan 254 karton hasarlı yumurtanın iade alındığını ve imha edildiğinin bildirildiğini, bu 254 karton yumurtanın tamamen hasar gördüğünü, kötü durumda olduğu bu durumun survey raporunda açık şekilde belirtildiğini, yumurtaların Dubai Belediyesinden verilen talimata göre piyasadan derhal geri çekildiğini ve imha edilmek zorunda kalındığını,Geri kalan 994 karton yumurtanın ise mevcut piyasa fiyatının (98 AED = 26,66 $) çok altında (45 AED = 12,24$) satılmak zorunda kalındığı ve zararlarının oluştuğu,nu toplam tazminat talebinin 77.574 AED (21.108,57 $) olduğunun ifade edildiğini, yazı ekinde survey raporu ve satış faturası ve fotoğraflara yer verildiğini, Meydana gelen hasar sebebiyle kullanılamayacak olan yumurta emtiasının imha edildiğinin, kalan kısmın ise zararına satıldığının dosyadaki belge ve delillerden açıkça anlaşılmasına rağmen, konu mal bedelinin dava dışı alıcı ...'den tahsil edildiği tespitinin hatalı olduğunu, dosyanın esasına yönelik ve taşıyan tarafların sorumlu olduğuna kanaat getiren konunun uzmanlarınca alınmış olunan 13.11.2022 tarihli Bilirkişi Raporu yerine, dava dışı sigortalının \"2019 yılına ait ticari defterlerinin de incelenmesi talebimiz\" bile dikkate alınmayarak 06.09.2021 tarihli bilirkişi raporuna dayanılarak tesis edilen ilk derece mahkemesi kararının usul ve esasa aykırı olduğunu, Müvekkili davacı sigorta şirketi, dava dışı sigortalısının tüm zararlarını tazmin etmiş, TTK 1472. ve 1481. maddeleri ve \"Halefiyet\" ilkesi gereğince sigortalısının yerine geçerek sigortalısının haklarına kanunen halef olduğunu, Taşıma işi her ne kadar başka bir taşıyana devredilmiş olsa da, sözleşmesel taşıyanın sorumluluğu, kanunda belirtilen süreç kapsamında devam ettiğini, (6102 Sayılı TTK Madde 1178, TTK Madde 1191) (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016/11300 E., 2018/3394 K.) Emtialar gemiye sağlam yüklendiğini ancak alıcının yerinde hasarlı şekilde tahliye edildiğini, emtiaların söz konusu gemiye sağlam yüklendiği ise; taşıyanın düzenlediği konşimentodan anlaşıldığını, emtialar yüklendiğinde, hasara ilişkin olarak herhangi bir şerh düşülmediğini, konşimentonun temiz düzenlendiğini, temiz düzenlenen konşimentonun, eşyanın taşıyana teslim edildiği anda hasarlı olmadığına ilişkin karine teşkil ettiğini, (6102 Sayılı TTK Madde 1239, YARGITAY HUKUK GENEL KURULU 1981/11-507 E., 1983/608 K. ) Söz konusu emtialar, taşımanın gerçekleştirildiği konteynerin, eksper raporunda da sabit olduğu üzere, soğutma sisteminde meydana gelen arıza olduğunu, taşıyana yüklenen başka bir sorumluluk da burada ortaya çıktığını, (6102 Sayılı TTK Madde 1141)Söz konusu olayda, taşıyan taşıyacağı yüke uygun ortam hazırlama yükümlülüğünü yerine getirmediğini, arızası bulunan konteynerde taşımayı gerçekleştirmesi ve bundan dolayı emtianın hasarlanması taşıyanın sorumluluğu kapsamında olduğunu, Uyuşmazlık konusu hasara ilişkin bildirimin zamanında yapılmadığına ilişkin bir beyan ileri süremeyeceğini, zira Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenen bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiğini, emtia alıcının adresine 09.11.2018 tarihinde vardığını ve hasarın tespit edilebilmesine ilişkin olarak 11.11.2018 tarihinde eksperler eşliğinde hasar tespitine başlandığını, söz konusu hasarın tespiti için yapılan çalışmalar, söz konusu taşımaya taraf olanlar katıldığını ve taşıyan da kendisini yapılan incelemede temsil ettirdiğini, (6102 Sayılı TTK Madde 1185) Taşıyanın temsilcisinin katılımıyla da gerçekleşen bu tespit kanununda belirtilen 3 gün içerisinde yapıldığını ve bildirime gerek olmadığı halde, kanununda düzenlenmiş olan 3 günlük süre içerisinde de taşıyana hasar bildiriminde bulunulduğunu, ancak her ne kadar bildirim yükümlülüğü ortadan kalkmış olsa dahi, fiili taşıyana noter aracılığı ile ihtarname de ayrıca gönderilmiş olup usulüne uygun bildirim yapılmış olduğunu, Taşıyanın sorumluluklarını düzenleyen 1924 Lahey Kuralları da 6102 Sayılı Kanun gibi, taşıyanın emtiayı teslim aldığı andan teslime ettiği ana kadar sorumlu olduğunu kabul ettiğini, 22.02.1955 trihli 8937 Sayılı Resmi Gazete'de Türkçe metin halinde yayınlanan Konvansiyon Türkiye'de de kabul edildiğini, Taşıyan tarafından konşimento üzerine şerh düşülmemesi konusu da Lahey Kuralları kapsamında emtianın gemiye sağlam yüklendiği karinesi oluştuğunu,1924 Lahey Kuralları kapsamında da emtianın istiflenmesi durumu, Türk Hukuku'nda değerlendirildiği gibi olduğunu, istifleme durumu 1924 Lahey Kuralları'nda da taşıyanın sorumluluğunu tamamen ortadan kaldıran bir husus olmadığını, bu kurallar kapsamında da taşıyanın, taşıma işini gönderenden daha iyi bildiği varsayımıyla yükün istiflenmesine nezaret etme yükümlülüğü, gerektiği yerde müdahalede bulunma yükümlülüğü bulunduğunu, (Lahey Kuralları Madde 3/2, Volcafe Ltd and others v Compania Sud Americana De Vapores SA, SC 5 Dec 2018 [2018] UKSC 61) Uyuşmazlık konusu olayda, 13.11.2022 tarihli Bilirkişi Raporu ile de emtia hasarının konteyner taşıması sırasında ve eşyanın taşıyanın hakimiyeti bulunduğu süre içerisinde meydana geldiği ve konteyner soğutma ünitesinden su sızması nedeni ile oluştuğunu, sorumluluğunun üst sınırının da toplam zarar miktarının (rapor tarihi itibariyle kur değerlendirmesine göre) üzerinde olduğundan zararın tamamının talep edilmesinin mümkün olduğunun sabit olduğunu, gerek Yargıtay Kararları gerekse ilgili kanun hükümlerinde izah edildiği üzere, taşıyan tarafın sorumluluğunda iken meydana gelen zararlardan taşıyan tarafın kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, taşıyan tarafından kendisinden beklenen dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak, yüke ihtimam borcu yerine getirilmediğini, Bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazların değerlendirilmeyerek, dava dışı sigortalının ticari defterleri, Muhasebe Genel Usul ve Esaslarına göre; göz önüne alınmayarak ve 2019 yılına ait ticari defterlerin de incelenmesi talebimiz kabul edilmeyerek eksik hususlar ile 06.09.2021 tarihli rapor tesis edilmiş olduğunu, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, davanın kabulüne, İzmir ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takibin devamına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili talebiyle Mahkemenin 2021/125 Esas sayılı asıl dava dosyası ile fiili taşıyıcıdan, birleşen İzmir 5 ATM. 'nin 2021/238 Esas sayılı dava dosyası ile de, taşıma işleri organizatörü (akdi taşıyıcı) 'dan tahsili talebiyle başlatılan icra takiplerine itiraz üzerine itirazın iptali davası açıldığı, Mahkemenin 2021/125 Esas sayılı asıl dava dosyasının 15/02/2022 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca Davalı ... yönünden açılan davanın tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verilmiş olmakla, ara karar gereğince davanın tefrik edilerek Mahkemenin 2022/71 esasına kaydının yapıldığı, tefrik edilen davada istinafa konu kararın verildiği anlaşılmıştır.Dava; davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili talebiyle taşıma işleri organizatörü (akdi taşıyıcı) 'dan tahsili talebiyle başlatılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Mahkemece, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Dava dışı sigortalının 2018 yılı ticari defterleri incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişiden alınan raporda, sigortalı ... Tic. A.Ş. ' nin TTK. Hükümleri uyarınca kayıt altına almış olduğu ticari defterlerinde, davaya konu mal bedelini dava dışı ...den tahsil ettiği belirtilmiştir. Taşımaya konu yüke ilişkin dava dışı Sigortalı ... tarafından alıcı/gönderilen ... adına düzenlenen 18.10.2018 tarihli faturada satış CIF teslim ve bedelin peşin ödendiği belirtilmiştir. CIF teslim kuralları uyarınca Davacının sigortalısı (Satıcı) ... San. Ve Tic. A.Ş. nin teslim yükümlülüğü mallar varma yerine ulaştığında değil, mallar geminin küpeştesini geçtikten sonra sona ermekte, bu aşamadan sonra her türlü risk, hasar, kayıp ve masraflar Alıcı ( ...)’nın sorumluluğuna geçtiği anlaşılmıştır. Mahkeme gerekçesinde de belirtildiği üzere, CIF satışa konu poliçede sigortalı, satıcı-gönderici olması durumunda satış yapan sigortalıya sigorta bedelinin ödenmesi, sigortalının mal bedelini tahsil edememiş olmasına bağlıdır. Dava dışı sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi ile aldırılan bilirkişi raporunda sigortalı ... Tic. A.Ş. ' nin TTK. Hükümleri uyarınca kayıt altına almış olduğu ticari defterlerinde, davaya konu mal bedelini dava dışı ...'den tahsil ettiği belirtilmiştir. Bu durumda davacının aktif husumeti olmadığından, mahkemece aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Yukarıda izah edilen gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine, karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL istinaf karar harcından istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırılan 179,90.TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95.TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 28/12/2023 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.