T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1330 Esas
KARAR NO: 2023/1982
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/03/2022
NUMARASI: 2008/106E, 2022/160K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 27/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket çalışanlarından ... iş için kullandığı aracın park halinde iken camı kırılarak bagaj açılarak bagaj içinde bulunan muhtelif çek ve evrakların olduğu çantanın çalınmış olduğunu, çekler hakkında İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2007/977 E. Sayılı dosyasından çek iptali için dava açıldığını ve ödeme yasağı kararının banka şubelerine teslim edildiğini, çalınan çeklerden ... Bankası, Mercan Şubesinin, keşideci .... Şti. ... ve ... olan ... nolu 31.01.2008 günlü, 10.0000,00 YTL bedelli, lehdarı ... Olan çekin müvekkili ticari münasebeti bulunan ... ve ... alınan üç çekten biri olduğunu, çekin davalılardan ... Tarafından Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasından icra takibine konulduğunu, ciro silsilesinin suç teşkil eden bir fiil ile tamamen koptuğunu, davalıların hiçbir şekilde çekin meşru hamili olmadığını, ... tarafından Gaziosmanpaşa İcra Mahkemesinde takibin iptali istemi ile 21.02.2008 tarihinde dava açıldığını, İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2007/877 E. Sayılı dosyasından dava konusu çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini ve Ticaret Sicil Müdürlüğü Gazetesinde ilan edildiğini, davalılardan ... Ltd. Şti. Çekin çalıntı olduğunu bildiğini, ... ile ilişkisi olmadığını, diğer iki davalının kötüniyetli olduğunu, Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasında takibin durdurulması, dava konusu ... Bankası, Mercan Şubesinin keşideci ... Şti. ... ve ... olan ... nolu çekin müvekkiline aidiyetinin tespitine ve çekin istirdatına, dava konusu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine, bedelinin davalı tarafından tahsil edilmesi halinde bedelin istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının husumeti bulunmadığını, davacı şirketin söz konusu çekte keşideci ve/veya ciranta olmadığını, bu yönüyle davanın reddi gerektiğini, davacının hiçbir delilinin taraflarına ulaşmadığını, dava konusu çekin bedelinin icra müdürlüğüne ödendiğini, davacı iddialarının şahitle ispat sınırının üzerinde olduğunu ve senetle ispatı gerektiğini, ciro silsilesinde bir kopmanın olmadığını, icra takibinin usulüne uygun olarak yapıldığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"...Toplanan tüm delillere ve dosya kapsamına göre; davacı tarafından dava konusu ... Bankası, Mercan Şubesinin, keşideci ...Şti. ... ve ... olan ... - nolu, 31.01.2008 günlü, 10.000,- YTL bedelli çekten dolayı borçlu bulunmadığının tespiti ve çekin istirdatı ile dava konusu çek bedelinin davalı tarafından tahsil edilmesi halinde bedelin istirdatı isteniyle davalılar aleyhine açılan iş bu menfi tespit ve istirdat davasında Mahkememiz tarafından yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi heyet raporunda davacının sunulan 2008 yılı ticari kayıtlarında çek lehtarı ... firması ile ticari ilişkisi mevcut olduğu ve 2008 yılında çekle ilgili ... hesabından 128 hesaba çıkış yapıldığına ilişkin davacının kayıtlarının görüldüğü, davacının çek lehtarı ... çeki aldığına dair sunmuş olduğu 09/11/2007 tarihli çek giriş bordrosunda yer alan çekin Lehtarı ... ,İcra Hakimliğine vermiş olduğu dilekçede söz konusu çeki davacıya verdiğini beyan etmiş olduğunun tespit edildiği ve yukarıdaki açıklamalar ve İstinaf ile Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere davalıların çekin iktisabı sırasında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığının davacı tarafça ispatlanamadığı bu nedenle çek veya bedelinin davalılardan istirdatı koşullarının oluşmadığı, dava konusu 31.01.2008 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çekin incelenmesi neticesinde keşidecisinin ... Şirketi ... ve ... olduğu, lehtarının ... ve ... olduğu, lehtardan sonraki cirantaların sırası ile ... San Tic Ltd Şti, ... ve son ciranta olan yetkili hamilin ... olduğu, davacının ciranta olarak yer almadığı ve Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasında davacının borçlu olarak almadığı bu denenle menfi tespit davasının koşularının oluşmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek yasal ve yerinde görülmüştür...\" şeklinde davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf isteminde özetle; Çekin müvekkilinin çalışanının aracından çalındığını, çekin ... tahsilat amaçlı alarak alınmış olduğunu, çeke meşru şekilde hamil olmayan davalılardan ... Tic. Aş .tarafından icra takibi başlatıldığını, çek keşidecisi ... Şti tarafından icra dosyasına borcun yatırıldığını, icra takibine ... tarafından takibin iptali istemi ile gaziosmanpaşa icra mahkemesinde dava açıldığını, bilirkişi raporu ve müvekkili şirkete ait ticari defterler ile de çekin müvekkili şirket ile ... arasındaki ticari alış veriş nedeni ile müvekkil şirket çalışanı tarafından ...'den alındığının tespit edildiğini, ... ise çek üzerindeki bir sonraki ciranto gözüken ... Tic. Ltd. Şti ile hiçbir ticari ilişkisinin olmadığının da ticari defterler ile sabit olduğunu, Rıza dışı elden çıkan çekin ciro silsilesinin suç teşkil eden bir fiil ile koptuğunu, davalıların meşru hamil olmadıklarını, Mahkemenin kararının eksik incelemeye dayalı olduğunu, red gerekçesinin bekletici mesele yapılan dosyadaki beraat kararı olduğunu, Ancak Resmi Belgede sahtecilik suçundan beraat kararı verilmediğini, kamu davasının zaman aşımı nedeni ile düşürülmesine karar verildiğini, ceza dosyasında, çek üzerindeki ... den sonraki ... Tic. Ltd. Şti ile ... Tic. Aş. ait olan cirantoların sahte olduğu tespit edildiğini, şirket yetkilisi olan ve iş bu ceza dosyasında dinlenen sanıkların ifadelerinin içeriği incelendiğinde birbirlerini tanımadıklarını yani birbirleri ile ticari ilişki içinde olmadıklarını ve çekte ki imzlaların da kendilerine ait olmadıklarını idda ettiklerinin görüleceğini, ceza evinde olan sanık ... kimliğinin yeni hisse sahibi tarafından çalındığını dahi iddia ettiğini, davanın kabulü gerektiği açık iken reddine karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME Gaziosmanpaşa .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasında; alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... Tic Ltd Şti ve dava dışı diğer borçlular ... Şirketi aleyhine 31.01.2008 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak 10.000,00-TL asıl alacak, 104,72-TL işlemiş faiz, 500,00 TL çek tazminatı ve 30,00-TL komisyon alacağı olmak üzere toplam 10.634,72-TL alacak için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile 14.02.2018 tarihinde takip başlatılmış, keşideci ....şti tarafından borç 26.02.2008'de ödenmiştir. Dava konusu 31.01.2008 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çekin icra dosya suretinden incelenmesinde; keşidecisinin ... Şirketi ... ve ... olduğu, lehtarının ... ve ... olduğu, lehtardan sonraki cirantaların sırası ile ... Tic Ltd Şti, ... ve son ciranta olan yetkili hamilin ... olduğu, davacının çekte ciranta olarak yer almadığı , çekin arkasında keşidecinin ödemeden men talimatı olduğundan işlem yapılmadığına dair şerh olduğu, çekin 31.01.2008'de ibraz edildiği anlaşılmıştır.Bilirkişi heyeti raporda sonuç olarak \".... Davacının sunulan 2008 yılı ticari kayıtlarında çek lehtarı ... firması ile ticari ilişkisi mevcut olduğu ve 2008 yılında çekle ilgili ... hesabından 128 hesaba çıkış yapıldığına ilişkin davacının kayıtları görülmüş olup, 2007 yılı ticari defterlerinin sunulmamasında taktir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, davacının çek lehtarı ... çeki aldığına dair sunmuş olduğu 09/11/2007 tarihli çek giriş bordrosunda yer alan çekin Lehtarı ... ,İcra Hakimliğine vermiş olduğu dilekçede söz konusu çeki davacıya verdiğini beyan etmiş olduğu, davalıların incelemeye ticari defter kayıt belge ibraz etmemesinde nihai taktirin Sayın mahkemeye ait olacağı\" yönünde görüş bildirilmiştir. İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2006/215 esas sayılı dosyasında katılanın davacı ... Olduğu, mağdurların ... ile davalısı ... Ticaret A.Ş.'nin olduğu, sanıkların ise davalılardan ... Ticaret Limited Şirketi'nin yetkilisi olan ... ile ...'nin yetkilisi olan ... olduğu, 10.12.2020 tarihli karar ile 1-Sanıklar ... haklarında resmi belgede sahtecilik suçundan kamu davası açılmış ise de; sanıklar hakkında resmi belgede sahtecilik suçundan açılan kamu davasının TCK'nun 66/1-e, 67/4 ve CMK'nun 223/8 maddesi uyarınca ayrı ayrı düşmesine, 2-Sanık ... hakkında nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediği iddia edilerek TCK'nun 37/1 maddesi delaletiyle TCK'nun 158/1-h maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle mahkememize kamu davası açılmış ise de; suçun yasal unsurları itibariyle oluşmadığı anlaşılmakla sanık ... müsnet suçtan CMK'nun 223/2-a maddesi uyarınca beraatine, 3-Sanık ...hakkında diğer sanık ... dolandırıcılık suçuna iştirak ettiği iddia edilerek TCK'nun 37/1 maddesi delaletiyle TCK'nun 158/1-h maddesi uyarınca cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış ise de; sanığın müsnet suçu işlediğine dair cezalandırılmasına yeter ölçüde her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gibi diğer sanık ...'in de suça konu çeki doğmuş bir borca karşılık vermiş olduğu ve suçun unsurları itibariyle oluşmadığı anlaşılmakla sanık ... müsnet suçtan CMK'nun 223/2-a,e maddeleri uyarınca beraatine,\" karar verilmiştir.Kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesi 2021/2435Es. Ve 2021/1781 K. Sayılı ilamı ilamı ile \"...Yapılan yargılama sonunda, aşamalarda değişmeyen ve aksi ispatlanamayan sanık savunmaları, tanık beyanları, çek sureti, mağdur şirket ... A.Ş. yetkilisi ... anlatımı ve tüm dosya içeriğine göre; suça konu çekin yapılan ticari alışveriş karşılığında malın tesliminden kaynaklı önceden doğan borcun ödenmesi için verildiğinin anlaşılması karşısında, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda, sanık ... nitelikli dolandırıcılık suçundan beraatine ve resmi belgede sahtecilik suçundan sanıklar hakkında açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle TCK'nın 66/1-e, 67/4. maddeleri uyarınca düşmesine ilişkin gerekçesi gösterilerek verilen hükümlerde usule ve esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunda bulunan katılan vekilinin ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmemiş olmakla CMK'nın 280/1-a maddesi gereğince İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE, 2- Nitelikli dolandırıcılık suçundan sanık ... hakkında verilen beraat hükmüne yönelik katılan vekilinin istinaf talebinin incelemesinde; Nitelikli dolandırıcılık suçundan yüklenen eylemin TCK'nın 158/1-f-h maddesi kapsamında kaldığı ancak, mağdur şirket ... A.Ş. yetkilisi ...'nin anlatımı ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında, çekin yapılan ticari alışveriş karşılığında malın tesliminden kaynaklı önceden doğan borcun ödenmesi için verildiğinin anlaşılması karşısında, sanığa atılı nitelikli dolandırıcılık suçunun yasal unsurları itibariyle oluşmadığından, yüklenen suçtan beraatine dair ilk derece mahkemesi kabulünün usul ve kanuna uygun olduğu anlaşılmıştır. ancak; Sanık ... yönünden hüküm fıkrasının 3. parağrafında, birarada uygulanması mümkün olmayan CMK'nın 223/2. Maddesinin a ve e bendlerinden beraatine dair yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olduğu gerekçesi ile bu kısmın düzeltilmesine kesin olarak 22.10.2021'de karar verilmiştir.
GEREKÇE Dava, çekin istirdadı ile menfi tespit istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi HMK 355 md gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta davacı, çekin lehtar tarafından ticari ilişki gereği kendisine verildiğini ancak henüz cirolanmadan çalındığını, cirantaların iyiniyetli olmadığını iddia edere çekin istirdadını talep etmiş ise de; kesinleşen ceza mahkemesi kararı ve mevcut delil durumuna göre davalıların çekin iktisabı sırasında kötü niyetli veya ağır kusurlu oldukları davacı tarafça ispatlanamadığından çekin istirdadı talebinin reddi yerinde olduğu gibi çekin icra dosyasına dava dışı keşideci tarafından ödendiği, davacının çekte cirosu olmayıp aleyhine başlatılan bir takip de bulunmadığı dikkate alındığında neticeten ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.27/12/2023