T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 05/12/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ : 21/06/2017
DAVANIN KONUSU : Tapu İptali Ve Tescil
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ : 05/12/2023
İlk Derece Mahkemesinin dava dosyası istinaf yasa yolu incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olmakla, istinaf incelemesi HMK'nın 356. vd. maddelerince duruşmalı olarak yapılan açık yargılama sonucunda dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacılar vekili asıl davada, müvekkillerinin davalı kooperatifin ortakları olduğunu, tüm aidatları ödediklerini ancak davalı kooperatifin arsaları vermediğini, diğer davalı ...' a bazı taşınmazları yasaya aykırı şekilde satıp tescil ettirdiğini, ... hakkında Antalya 3. Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde görevi kötüye kullanma, zimmet ve dolandırıcılık suçlarından dava açıldığını, davalı ...' un bu şekilde sebepsiz zenginleştiğini, yapılan işlemlerin alacaklı ortaklardan mal kaçırmaya yönelik olduğunu ileri sürerek, müvekkillerine arsa tahsisi yapılmasını, mümkün olmadığı taktirde arsa değerinin bugünkü rayiç değerinin müvekkillerine ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davacılar vekili birleşen davada; davalılar ..., ... ve ...'ın asıl davadaki davalı ...' dan danışıklı bir şekilde taşınmaz devraldıklarını, bu taşınmazların kooperatifin ...' a devrettiği arsalar olduğunu, işlemlerin muvazaalı olması nedeniyle satış işleminin iptalinin gerektiğini ileri sürerek, davalılara ait taşınmazlardaki tapu kayıtlarının ortaklık payları oranında iptali ile davacılar adına tesciline, mümkün olmadığı taktirde arsaların rayiç değerlerinin davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı kooperatif başkanı duruşma sırasında vermiş olduğu beyanında; kooperatif olarak genel kurul kararı alarak davacılara devretmek üzere tapuları diğer davalı ... üzerine devrettiklerini ancak ...' un davacıların tapusunu vermediğini belirterek davayı kabul ettiğini bildirmiştir.
Davalı ... kendisinin kooperatif ortağı olduğunu, kooperatif ana sözleşmesi gereğince ortaklara arsa ve tapu devri yapamadığını, üçüncü kişilere devretmesinin gerektiğini, bu amaçla arsaların kendisine devredildiğini kendisinin de arsaları kooperatif ortaklarına devrettiğini bildirerek davanın reddini savunmuştur.
Birleşen davada davalılar ... ve ... vekili; müvekkillerinin de davalı kooperatifin ortağı olduklarını, müvekkilleri tarafından Antalya 7. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde tapu iptali ve tescili davası açıldığını, davalı ...' un anlaşma teklifi üzerine bir hisse haktan vazgeçerek ... adına kayıtlı bir kısım hissenin müvekkili ...' a devri konusunda anlaştıklarını ve mahkeme kararı ile tescil işleminin yapıldığını, mahkeme kararına dayalı olarak muvazaa olmaksızın taşınmaz edindiklerini bildirerek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davalı kooperatif yetkilisinin davacı iddialarını teyit ederek davayı kabul ettiği, birleşen dosya davalısı gerçek kişilerin kooperatifle herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, davacılardan ...' in 2007 tarihinde kooperatif ortaklığından ihraç edildiği ve karar hakkında iptal davası açılmadığı gerekçesiyle asıl davada tapu iptali ve tescil talebinin reddine, tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, birleşen davada davalı kooperatif ve ... yönünden asıl davada hüküm verilmiş olmakla yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalılar ..., ... ve ... yönünden açılan davada muvazaa iddiasının kanıtlanamadığı anlaşılmakla, adı geçenler hakkındaki davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davalı kooperatif vekili, davalı ... vekili ve davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; davalı kooperatifin yaptığı satışa ilişkin hukuksal işlemin kanuna karşı hile nedeniyle hükümsüz olduğunu, arsaların danışıklı olarak ...'a devredildiğini, taşınmazların sembolik fiyata davalı ...'a satıldığını, onun da kooperatif ortaklarından mal kaçırma amacıyla kooperatif ortağı olmayan üçüncü kişilere satış yaptığını, bu nedenle danışıklı olarak arsa satın aldıkları halde bu kişiler hakkında davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, mahkemece davaya dahil edilen üçüncü ve dördüncü kişilerin iyi veya kötü niyetleri tespit edilmeden tasarrufun iptali davasının reddedildiğini, davacı ... yönünden kooperatif ortağı olarak yatırılan aidatların eksik belirlendiğini, arsaların rayiç bedelleri 90.000,00 TL iken davacıların mağdur edildiğini istinaf nedenleri olarak göstermiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili yönünden verilen karardaki kabul gerekçesine yer verilmediğini, ... yönünden ortaklıktan ayrılma bedelinin müvekkiline yüklenmesinin doğru olmadığını, mahkemece kooperatif sayısı ve üyelerinin kimler olduğunun belirlenmesinin gerektiğini, müvekkilinin sahip olduğu payları ve kooperatiflikten gelen payları ne şekilde geldiğinin incelenmediğini, malik sıfatı bulunmayan müvekkili hakkında tescil talebinde bulunulamayacağı gibi müvekkiline arsa tahsisi yapılamaması nedeniyle tazminat davası da açılamayacağını istinaf nedenleri olarak göstermiştir.
Davalı kooperatif vekili istinaf dilekçesinde; davacıların taşınmaz devri konusunda bilgi sahibi olduklarını, oluşan zarardan müvekkili kooperatifin sorumlu olmadığını istinaf nedenleri olarak göstermiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğine dayalı arsa tapusunun verilmediğinden bahisle açılan tapu iptal tescil ve tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
İlk derece mahkemesince davanın tapu iptal tescil talebi yönünden reddi ile davacıların tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verildiği, bu karara karşı davacılar vekili davalı Kooperatif vekili ve davalı ... vekilinin istinaf talebinde bulundukları anlaşılmıştır.
Dairemizin 09/10/2018 Tarih ... Esas ... Karar sayılı kararında özetle; \"davacılar vekili; yapılan işlemlerin muvazaalı olması nedeniyle tapu iptali ve tescil kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüşse de, davaya konu arsaların kooperatif genel kurul kararıyla davalı ...’a devredildiği, ardından adı geçenin bir kısım kooperatif ortaklarına bu arsaları devrederek hali hazırda üzerine kayıtlı arsanın bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda yapılan işlemin muvazaalı olduğu kanıtlanamadığı, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamanın usulüne uygun olduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı kooperatif vekilinin istinaf isteminin incelenmesine gelince yargılama sırasında davalı kooperatif başkanının davayı kabul beyanının olduğu ancak hali hazır durum itibariyle davalı kooperatif adına kayıtlı arsa bulunmadığı ve bu suretle davacılar adına rayiç değer yönünden tazminata hükmedilmek gerektiği, davacı ... yönünden ise çıkma payı verilmesi gerektiği anlaşılmakla davalı kooperatif vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
Davalı ... vekilinin istinaf isteminin incelenmesine gelince; dosya içerisinde örneği mevcut emsal dava dosyaları incelendiğinde davalı ... adına kayıtlı taşınmaz kalmadığı anlaşılmakla, adı geçen davalı hakkında husumet yokluğundan red kararları verildiği, bu kararların Yargıtayca onanarak kesinleştiği, davacılara ödenmesi gereken çıkma payı ve arsa rayiç değeri tazminatı yönünden davalı ...' un üçüncü kişi sıfatıyla sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmakla, adı geçen davalı yönünden açılan davada davanın husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekirken kısmen kabul kararı verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin istinaf isteminin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davalı kooperatif ve ... hakkında açılan birleşen davanın asıl davadaki davanın aynısı olduğu, bu suretle birleşen davanın derdestlik nedeniyle HMK'nın 114/ı maddesi göz önüne alınarak usulden reddinin gerektiği anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" şeklinde karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacılar vekili ve davalı kooperatif vekilinin temyiz dilekçesi sunduğu, davalı kooperatifçe ihtara rağmen temyiz harcının yatırılmaması üzerine davalı kooperatifin temyiz isteminin reddine karar verilmiş, bu karara karşı ise davalı kooperatifçe temyize giderilmemiştir.
Davacılar vekilinin temyiz istemini değerlendiren, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2021 tarih ... Esas ... karar ilamında özetle; \"Davalı ...’un davalı kooperatifin üyesi olduğu, genel kurul kararı ile arsaların kendisine devredildiği, davalı ...’un ise arsaları birleşen dava davalıları üçüncü kişilere devrettiği dosyadan anlaşılmaktadır. Davalı ... taşınmazın kooperatife ait olduğunu ve diğer kooperatif üyelerinin de taşınmazda hak sahibi olduğunu bilebilecek durumdadır. Taşınmazı mülk edinmek amacıyla almadığı sabittir. Bu durumda bu işlemlerde taraf olan davalı ...’unda davacıların talep ettiği bedelden sorumlu olması gerekir. İlk Derece mahkemesince bu husus gözetilerek karar verilmiş olmasına rağmen Bölge Adliye Mahkemesince davalı ...' un üçüncü kişi sıfatıyla sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması karar verilmiştir.\" gerekçesiyle Dairemizin kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce Yargıtay bozma ilamı ve duruşma günü taraflara ve özelikle sonradan kısıtlanan davalı ...'un vasisine tebliğ edilmiş olup, hazır olan tarafların beyanı alındıktan usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunmuştur.
Dairemizin kararının Yargıtay tarafından bozulduğu ve temyiz edenin sadece davacılar vekili olduğu hususu gözetilip temyize gelen tarafın davacılar vekili olması sebebiyle usulü kazanılmış haklar korunmak suretiyle Dairemizce uyulan Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere, davalı ...'un davacıların talep ettiği bedelden sorumlu olması gerektiği bu nedenle ilk derece mahkemesinin ilk kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.
Davalı kooperatif yetkilisi ve davalı ... davacının iddialarını teyit ederek tapuların üyelere devredilmek üzere kooperatif tarafından ...'a devredildiğini kabul etmişlerdir. Kooperatif tarafından dava da kabul edilmiştir. Birleşen dosya davalıları ise arsaların bedelini ödeyerek ...'dan satın aldıklarını, davacıları tanımadıklarını, kooperatif ile de bir alakaları olmadığını ileri sürmüşlerdir.
Tapu kayıtlarının incelenmesinden; öncelikle kooperatif tarafından taşınmazların ...'a devredildiği, ... tarafından da birleşen dosya davalılarına tapuda satış yapılarak devredildiği anlaşılmıştır. Kooperatif kayıtlarına göre birleşen dosya davalılarının kooperatif ile herhangi bir bağlantıları yoktur. Yine kooperatif kayıtlarına göre davacılardan ..., ... ve ... halen kooperatif üyesi olup, davacı ... ise 05.02.2007 tarihli yönetim kurulu kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edilmiş olup, karar aleyhine herhangi bir iptal davası da açılmamıştır.
Mahkemece uzman bilirkişi heyetinden alınan ve karar vermeye yeterli ve elverişli görülen bilirkişi raporuna göre; kooperatif tarafından davacılara tahsis edilebilecek herhangi bir arsa bulunmadığı, davacıların üyelik yükümlülüklerini yerine getirdiği, davacı ... tarafından toplam 6.536,27.-TL, davacı ... tarafından iki üyelik için toplam 5.891,91-TL, davacı ... tarafından toplam 5.675,00.-TL ödeme yapıldığı, davacı ... tarafından da toplam 4.605,00.-TL aidat ödemesi yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davacılara arsa tahsisi mümkün olmadığı için Yargıtay uygulamaları gereğince taşınmazın dava tarihindeki rayiç değeri, ödemeleri eksiksiz yapan bir ortağın ödemeleri, TEFE ortalama rakamları, ödemenin dava tarihindeki güncel değeri, buna göre normal ödeme yapan bir ortağın ödeme karşısında elde ettiği yararlanma miktarı ve bunlara göre ödenecek tazminat miktarının hesaplanması gerektiği, bu hesaplama yöntemine uygun olarak bilirkişi heyetince tespit edilen tazminat miktarları olan davacı ... için 19.619,70 TL, davacı ... için 18.176,92 TL, davacı ... için 12.776,63 TL tazminat ve üyelikten ihraç edilen davacı ... için de çoğun için de az da vardır kuralı gereğince bilirkişi heyeti tarafından ek raporda belirtilen toplam 7.263,14 TL ayrılma payı bedellerinin asıl dosya davalıları kooperatif ve ...'dan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine, birleşen ... Esas sayılı dosya yönünden ise; davalı kooperatif ve ... yönünden asıl davada hüküm kurulmuş olmakla, yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalılar ..., ... ve ... yönünden de davalıların taşınmazı muvazaalı ve danışıklı olarak devraldıkları ispatlanamadığından bu davalılar yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı kooperatif vekili ... hakkında verilen Ağır Ceza Mahkemesi kararının değerlendirilmesi gerektiğini ve kooperatifin sorumluluğunun bulunmadığını bozma ilamı sonrasında yapılan duruşma aşamasında ileri sürmüş ise de; Dairemizin 09/10/2018 tarih, ... Esas - ... Karar sayılı davalı kooperatifin sorumluluğunun bulunduğuna dair kararı temyiz edilmemiş sayıldığı ve bu kararın sadece davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay'ın en son yerleşik hale gelen içtihatlarına göre Dairemizin kararının bozulduğu ve temyiz eden tarafın davacılar vekili olduğu hususu gözetilip davacılar aleyhine karar verilemeyeceği usuli müktesep hakkının değerlendirilmesi gerektiği ve Dairemizce verilecek yeni kararda da davacılar aleyhine ilk karardaki belirtilenin aksine bir hüküm kurulamayacağı hususu da gözetilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-A) Asıl dava yönünden;
1.Tapu iptali tescil talebinin REDDİNE,
2.Tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile;
Davacı ... için 7.263,14.-TL,
Davacı ... için; 19.619,70.-TL,
Davacı ... için; 18.176,92.-TL,
Davacı ... için; 12.776,63.-TL tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine,
Fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,
2-B) Birleşen ... Esas sayılı dosya yönünden;
1.Davalı kooperatif ve ... yönünden; asıl davada hüküm verilmiş olmakla, yeniden HÜKÜM KURULMASINA YER OLMADIĞINA,
2.Davalılar ..., ... ve ... yönünden DAVANIN REDDİNE,
3-Asıl dava yönünden
a-Alınması gerekli 3.950,80.-TL harçtan peşin alınan 2.227,50.-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.723,30.-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
b-Bu davalılar yönünden davacı tarafça yapılan 2.286,75.-TL ilk dava gideri, 186,25.-TL yazışma gideri, 990,00.-TL bilirkişi ücreti, 226,00.-TL tebligat gideri olmak üzere toplam 3.689,00.-TL yargılama gideriden davanın kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 555,36.-TL'sinin ve mahkememizce peşin olarak alınan 2.248,60.-TL harç olmak üzere toplam 2.804,01.-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
c- Taraflar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.900,00.-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, 10.123,08.-TL nispi vekalet ücretinin de davacılardan alınarak davalılara verilmesine,
4-Birleşen dava yönünden
a- Alınması gerekli 269,85-TL harcın peşin alınan 85,39.-TL harçtan mahsubu ile fazla yatan 184,46-TL harcın davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına ,
b-Bu dava nedeniyle davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
c-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 9.672,24.-TL nispi vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalılara verilmesine,
d-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-İstinaf incelemesi yönünden;
a-Davacının istinaf başvurusu kabul edildiğinden 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan 31,40 TL maktu ve 31,40 TL maktu harcın toplamı olan 62,80 TL istinaf karar harcının talebi halinde davacılara İADESİNE,
b-Alınması gerekli 3.950,80.-TL harçtan peşin alınan 987,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.963,50-TL harcın davalı kooperatiften tahsiline,
c-Alınması gerekli 3.950,80.-TL harçtan peşin alınan 987,30-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.963,50-TL harcın davalı ...'dan tahsiline,
d-Davacı tarafından istinaf incelemesi için yapılan 171,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 204,40 TL posta gideri olmak üzere toplam 375,80 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara VERİLMESİNE,
e-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmakla birlikte Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/03/2021 tarih, ... Esas - ... Karar sayılı ilamı uyarınca davacılar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına
f-İstinaf gider avansından kullanılmayan kısmının 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince ilgilisine İADESİNE,
6-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair davalı kooperatif vekili ile davalı ... ve ... vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda HMK'nın 356. maddesi uyarınca duruşmalı olarak oybirliği ile HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince miktar itibariyle kesin olarak karar verildi.05/12/2023
\t\t\t\t
...