T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/412 Esas
KARAR NO: 2023/1965
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/11/2021
NUMARASI: 2019/336E, 2021/192K.
DAVANIN KONU: Patent (Patent Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ 21/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Grubu kuruluşlarının 1957 yılından beri Türkiye’de karo seramik sektörünün kurulmasına öncülük ettiğini, ... A.Ş.’nin ... Grubunun faaliyet alanlarına giren araştırma ve geliştirme çalışmalarını yapmak üzere 2013 te kurulduğunu, hedefinin savunma ve havacılık endüstrisinde, Savunma Sanayi Müsteşarlığının TSK‘ya tamamen yerli çözümler üretme stratejisi içinde olduğunu, kuruluş amacının öncelikle gerekli İTKİ ihtiyaçlarını milli çözümler ile karşılamak, Türkiye’de v.e dünyada sürdürülen “Hava Araçları” projeleri için oluşturulmakta olan milli itki sistemleri endüstrisinde önemli bir merkez olması olduğunu, Türkiye’nin ilk Milli Turbojet Motoru ‘nun davacı şirket ... A.Ş. tarafından üretildiğini, söz konusu şirketin tanıtımının yapıldığı ve projelerin yer aldığı web sitesinin http://www....com.tr/... olduğunu, davacı şirketin eski çalışanı ... tarafından 27.03.2019 tarihli bir ihtarname aldıklarını, ihtarnamede şirketin çalışma konusu olan ve kendisinin şirkette çalışırken üzerinde çalışarak geliştirilmiş olan bazı sistemlere ilişkin patent belgelerinin alınmış olduğundan bahsedildiğini, ... ‘in şirketten ilişiğinin kesilmesinden sonra TPE nezdinde oğlu ...’in incelemesiz patent başvurusunda bulunduğunu, bunun üzerine davacı şirketin konu hakkında araştırma yaptığını ve ihtarname ile incelemesiz patent belgelerinin haksızlığına ilişkin ... ve patent sahibi olarak görünen ...‘in şirketi olan ...‘ye itirazlarını içeren bir ihtarname gönderdiklerini, dava konusu incelemesiz patente bağlı buluşun patentlenebilirlik şartlarına sahip olmadığını, patentlenebilirlik koşullarından olan “Yenilik” ve “Tekniğin bilinen durumunu aşma” özelliklerine haiz olmadığını, patent belgesine bağlanmış olan buluşun tarifnamesinde “Turbo Reaktör” çeşidinin yıllardır bilindiğini ve çokça da kullanıldığını, bundan dolayı tekniğin bilinen bir teknik olduğunu, Rusya Patent Ofisinde 10.12.2007 tarih ve ... numarasıyla tescilli patent belgesi, : Rusya Patent Ofisinde 21.07.1993 tarih ve ... numarasıyla tescilli patent belgesi, İngiltere Patent Ofisinde 11.01.1971 tarih ve ... numarasıyla tescilli patent belgesi, EPO (Avrupa Patent Ofisi) nezdinde 27.01.2016 tarih ve ... numarasıyla tescilli patent belgesi, Huzurdaki davaya konu buluşla ilgili daha önce ... da ... başlığıyla ilgili bilgi metni bulunduğuna ilişkin görsel, Huzurdaki davaya konu buluşla ilgili 12.06.2007 tarihinden itibaren ... da ... başlıklı 09:31 dakikalık video, davalı tarafa ait .. numaralı incelemesiz patent belgesi patentlenebilirlik koşullarından olan “buluş basamağını haiz olmadığından” hükümsüz kılınması gerekmediğini, dava konusu 2016/01003 numaralı incelemesiz patentin araştırma raporu da huzurdaki davadaki haklılığımızı doğruladığını, dava konusu buluşun davacı şirketin çalışmaları sayesinde ortaya çıktığını, davacı şirketin eski çalışanlarından olan ... ’in bu buluşu davacı şirketten habersiz olarak kendi oğlu ... adına, muvazaalı olarak kaydettirdiğini, müvekkili olduğu şirket bünyesinde ...’in çalışma alanına dahil olan patent konusu buluşun birebir aynısının, ... tarafından babası ...’ten sözde habersiz bir şekilde patent başvurusunda bulunulmuş olması ihtimali hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi mantık ilkelerine de aykırı olduğunu, müvekkil şirkete ait bütün gizlilik protokollerinin ... tarafından ihlâl edilmiş olduğunu, ... ‘in hizmet sözleşmesinde, davacı şirket bünyesinde çalıştığı dönemde işi ve görevi gereği elde etmiş olduğu bilgi, belge ve yeni ürünleri saklamak zorunluluğunun açıkça yer aldığını, çalışanların iş ilişkisi sırasında yapmış oldukları buluşlar hizmet buluşu sayılır ve bu buluşlar üzerinde işveren tam yetki sahibi olduğunu belirterek; Davalı taraf adına TPMK nezdinde ... numara ile kayıtlı ve incelemesiz patent belgesine bağlanmış olan “Turbo Reaktör” başlıklı buluşun, patent başvuru tarihinden önce yurtiçinde ve yurtdışında birçok firma tarafından imal edilerek kamuya arz edilmiş olması ve kanunda yazılı patentlenebilirlik şartlarını taşımadığı anlaşılmış olduğundan ilgili incelemesiz patentin hükümsüzlüğüne ve patentler sicilinden terkinine, hükümsüzlük şartları gerçekleşmediği takdirde, buluşun gerçek sahibi müvekkili şirket olduğundan patent belgesinin müvekkili şirkete devrine ve müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının huzurdaki dava ile üzerinde teknik olarak hiçbir hakkı olmayan patentleri istemekte ve bu talebi kabul edilmez ise patentleri iptal ettirerek Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından ileride açılacak yeni jet motoru ihalelerinde kendi lehine haksız rekabet durumu oluşturmayı ve bu yolla haksız kazanç elde etmeyi planladığını, müvekkili ... A.Ş.’nin kuruluş amaçlarından biri bu ihalelere katılarak 30 yıllık tecrübesini milli menfaatler için kullandığını, Patent başvurularının yapılmasının, ... A.Ş. kuruluş aşamasında iken ve ... ’in davacı ... ile iş ilişkinin kesilmesinin hatırı sayılır süre sonrasına tekabül ettiğini, davacının haksız şekilde üzerinde hiçbir hakkı olmayan patentleri talep ettiğini, Patent başvuru zamanının ...’in davacıda çalışmış olduğu süre ile örtüşmediğini, buna rağmen davacı taraf mahkemeyi yanıltma gayesiyle ...'in davacıda çalıştığı hizmet süresi esnasında yapılan bir buluşun ... tarafından kendi şirketine taşındığı algısı yaratmaya çalıştığını, öte yandan davacı nezdindeki çalışma esnasında patentlenebilir herhangi bir buluş gerçekleşmediğini, davacının tersine mühendislik ile var olan Fransız motorunun kopyasını yapmaya çalıştığını, resmi proje süresinin Nisan 2016 tarihinde biten motor yapma işinin devletimiz tarafından tanınan süresinin 2 katı geçmiş olmasına rağmen, motoru Fransız motorunun itkisiyle aynı veya daha fazla olacak şekilde yaptıklarına dair herhangi bir haber, bildiri, duyuru ve saire olmadığını, 21 Haziran 2019 tarihli (EK-1) cevabı ihtarnamede, davacının yabancı bir firmanın motorunu optik tarama yöntemi ile nasıl kopyalandığının detayı verildiğini, aşağıda linklerde yer alan resimlerde Fransız TRI 40 motoru ve davacının yaptığını beyan ettiği motor yan yana görüldüğünü, Fotoğrafların alındığı internet adresleri: https://....net/... / , https://www.....com/... Sağdaki fotoğraftaki manşet davacı tarafından Türk Halkının nasıl yanıltıldığının çok açık ispatı olduğunu, Turbojet motorunun Türkiye’de İLK defa yapılmadığını, ilk Jet Motorlarını ... A.Ş. yaptığını, internet adresinde devletimizin bu köklü kuruluşunun internet sitesinde çok daha eskiye dayanan Turbojet motor çalışmaları yer aldığını, dolayısıyla Türkiye’de ilk jet motoru davacı şirket tarafından yapılmadığını, http://...com.tr.... davacı şirketin yaptığını ileri sürdüğü motorun Fransız TRI 40 motorundan kopyalanarak yapıldığının da görüldüğünü, bunun yanı sıra aşağıdaki internet adresinde apaçık şekilde davacının Fransız motorunun “equivelant”ını (eşdeğerini) yaptığının yazıldığını, yani Türk Halkının yanıltıldığı gibi motor MİLLİ olmadığını, Https://www....com/... davacının, yapıcı bir tutum yerine, yıkıcı bir tutum sergileyerek, aslında 7 adet paket halindeki patentler için her birine 7 ayrı dava (Hepsi İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde görülen 2019/271, 2019/305, 2019/307, 2019/308, 2019/310, 2019/325, 2019/336) açmayı tercih ettiğini, gerçek tasarımın uzmanlığı dava dışı ... olduğunu, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK), Modern Piyade Tüfeği’nden (MPT) çok daha zor, çok daha büyük Gatling tipi silahın tasarımında, resmi MPT projesi yürürken alt yüklenicisi olan ... ile değil, ...’ın MPT’yi tasarlayan mühendisi ... ’in şirketi olan ... A.Ş. ile resmi sözleşme altında çalışmayı tercih ettiğini, bu sözleşme kapsamında tasarlanan silah sistemi için patent başvurusu yapılmış ve bu patent 2019 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Patent Ödülüne layık görüldüğünü, ayrıca Jet Motorları ile ilgili uzmanlık da ...’te yani müvekkilim ...’de olduğunu, 23 yıl önce jet motor tasarımında çalışmış ülkemizin tek uçak mühendisinin ... olduğunu ve ... A.Ş.’nin kurucusu olduğunu, ... şirketinin 2012 yılına kadar Jet motoru tasarımında hiç bir faaliyeti, tecrübesi bulunmadığını, hiç tecrübesi olmamasına rağmen ve ülkemizde jet motor tasarımında yetkin, ... A.Ş. gibi köklü bir devlet kuruluşu varken 2012 yılında davacının bu işi nasıl aldığı da şaibeli olduğunu, ...’in davacı şirkette çalıştığı dönemde devam etmekte olan iki proje, davacı tarafından, resmi sözleşme sürelerinin üzerinden bir misli zaman daha geçmesine rağmen başarı ile tamamlanamadığını, bu projelerin dava dilekçesinde ısrarla vurgulanarak anlatılan ... (...) Geliştirme Projesi olduğunu, bu projelere devlet tarafından ödenen yüklü miktardaki paralar, bu ülkenin her vatandaşının üzerinde hak sahibi olduğu paralar olduğunu, Kara Kuvvetlerimizin ihtiyacı için Ocak 2017’de piyade tüfeği denemeleri yapılmış ve davacı denemelere yabancı bir ülkenin tüfeği ile katılmış ve bu durumu heyet başkanına da bu şekilde beyan ettiğini, ... ’in tasarımını yaptığı Zigana Piyade Tüfeği (ZPT) ise aynı denemelerde yer almış ve büyük başarı elde ettiğini, davacının dava dilekçesinde anlatıldığı kadarıyla köklü ve güçlü bir ekibe sahip olsa idi bahse konu basit piyade tüfeği tek kişilik tasarımcı ... tarafından değil davacı şirket tarafından tasarlanması gerektiğini belirterek; Dava konusu patentlerin bağlı olduğu grup için davacı tarafından yargı sistemini gereksiz meşgul eden 7 ayrı davanın (2019/271, 2019/305, 2019/307, 2019/308, 2019/310, 2019/325, 2019/336) birleştirilmesini, her ne kadar yurtdışında var olan ürünlere ait de olsa,TPMK tarafından önceki mevzuata uygun olarak verilen patent belgelerinin adımıza tescilinin devamına, Her tür tazminat haklarının saklı kalmak kaydıyla, yargılama gider ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"...davamıza konu patentin başvuru tarihinden önce 2014 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde ... numara ile tescilli patentin 1 nolu bağımsız istemi ile aynı olduğunun mahkememizce aldırılan her iki bilirkişi raporunda tespit edildiği, her ne kadar 27/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda patentin kısmen hükümsüzlüğü yönünde görüş bildirilmiş ise de davaya konu ... nolu patentin 1 ana istem ve bağlı 33 istemden oluştuğu, ana isteme bağlı istemlerin ana istemin özelliklerini tanımlayıcı mahiyette olduğu, ana istemin hükümsüz kılınması halinde bağlı istemlerin de hükümsüz kılınılması gerektiği, bu nedenle davaya konu ... numaralı \"Turba Reaktör\" başlıklı patentin başvuru tarihi olan 25/01/2016 tarihinden önce kamuya sunulduğu anlaşıldığından yenilik özelliğini taşımadığından ve patent olarak tescil edilemeyeceği..\" GEREKÇESİ ile neticeten 1-Davanın KABULÜ ile, davalı adına tescilli ... B numaralı Turbo Reaktör isimli incelemesiz patentin HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE\" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava konusu incelemesiz patentin TURBOFAN motor ile ilgili olduğunu, Turbojet Motor ve Turbofan motorun çok farklı iki ayrı jet motor tipleri olduğunu, davacının turbojet motor ile ilgili projesi olduğunu, ancak davacının turbofan motor tasarlama/geliştirme projesi ve çalışması olmadığını, Davacının iddialarının gerçek dışı olduğunu, ...’in işveren vekili olarak görev yaptığı 2012-2015 yıllarında turbofan motor geliştirme / tasarlama / buluş yapma faaliyeti olduğunu gösteren hiçbir delil sunulmadığını, ... davacının şirketinde çalıştığı zaman diliminde herhangi bir turbofan projesi işi ve/veya buluşu yapmadığı gibi sonrasında da böyle bir çalışması olduğunun kamuoyuna yansımadığını, Davacı vekilinin teknik bilgi eksikliği nedeniyle sehven, diğer dosyalara (2019/271, 2019/336, 2019/325, 2019/310, 2019/308, 2019/307) verdiği cevapları kopyala-yapıştır yöntemiyle bu dosya için de vermi olabileceğini, Dilekçesinin 3.3 maddesinde 2016/01983 nolu patent işbu davanın konusu olmadığını, 4.3. maddesinde “Turbojet Motorların Geliştirilmesi” Projesini diğer dosyalara eklediği gibi sehven bu dosyaya da eklediğini ancak bu dosyanın turbofan motor ile alakalı olduğunu, Olmayan bir çalışmanın / belgenin / bilginin “birebir aynısı” kullanıldığı iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu, ülkemizde hiçbir şirkette Turbofan Motor tasarımı ve bunun neticesi olarak buluş yapılması söz konusu olmadığını, 13.01.2020 tarihli bilirkişi raporu da hükümsüzlüğün ispatlanamadığını belirttiğini, ek raporda ise kök raporun tamamen aksi yönde görüş belirtilmiş olması nedeni ile heyetin kendi ile çeliştiğini, çelişkili raporun hükme esas alınmayacağını, bilirkişi heyetinin tarafsızlığı konusunda şüphe uyandırdığını, HMK 36. maddesi uyarınca bilirkişinin şahsında bilirkişinin reddi sebebi doğduğundan bilirkişi heyetinin reddedilerek değiştirilmesini talep ettiklerini, bilirkişilerin tarafsızlığı şüpheli olduğundan söz konusu bilirkişinin reddi gerektiğini belirterek çelişkili rapora göre verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME Dava konusu ... numaralı “Turbo reaktör” buluş başlıklı İncelemesiz Patent belgesi 25.01.2016 koruma tarihi ile 21.02.2019 da incelemesiz olarak verilmiştir. İstem belgesi, tarifname dosyaya celp edilmiş olup 1 nolu istem; \"Buluş, turbo reaktör olup özelliği; öncen emdiği havayı komperösür ile sıkıştırması yanma odasında JP-8 veya JP-10 yakıtı ile karıştırarak yakması türbinden geçirerek güç elde edilmesi elde edilen gücün büyük kısmı ile çevrimin devamının sağlanması maksadıyla kendi kompresörünün döndürülmesi, gücün küçük bir kısmı ile elektrik üretilmesi, türbinden geçen gazların egzoz lülesinden atılarak kalan enerjisi ile itki kuvvetinin üretilmesi ve bu sayede sev edileceği platformlara itki kuvveti sağlamasıdır\" şeklindedir. 1.bilirkişi heyetinde Bilirkişiler makine mühendisi marka patent vekili ... ile bilgisayar programcısı ... 19/02/2020 tarihli raporda sonuç olarak; Dava dosyasına sunulmuş olan delillerin, yabancı dilde olup tercümelerinin sunulmadığı, youtube daki turbo reaktörün enerji döngüsü ve tek kullanımlık oluşu gibi özellikleri barındırmaması nedeni ile delil olarak sunulan patent belgeleri ve patent belgesinin istemlerinin karşılaştırılamadığı ... numaralı “Turbo reaktör” buluş başlıklı patent belgesinin istemlerinin yenilik ve buluş basamağı vasfı taşımadığını ispatlar nitelikte olmaması nedeniyle, ... numaralı “Turbo reaktör” buluş başlıklı patent belgesinin hükümsüzlüğünün ispatlanamadığı, yönünde görüş bildirilmiştir. Bilirkişiler 20/01/2020 tarihli ek raporda sonuç olarak; ... numaralı “Turbo reaktör” buluş başlıklı İncelemesiz Patent belgesi istemlerinin US ... nolu patent belgesinin çevirisi ile karşılaştırılması sonucunda, 1 nolu bağımsız istemin başvuru tarihi itibarı ile yenilik unsuru olmadığı, bağımsız isteme bağlı 2-34 nolu istemlerin de 1 nolu bağımsız istemi oluşturan unsuları genel olarak tanımladığı, ayrıca bir koruma kapsamı oluşturmayan istemlerin de (2-34) 1 nolu bağımsız istem gibi başvuru tarihinde yenlik vasfına haiz olmadığı, ... nolu incelemesiz patent belgesinin hükümsüz kılınması gerektiği, yönünde görüş bildirmişlerdir.2.bilirkişi heyetinde bilirkişiler marka patent vekili ..., makine mühendisi ..., bilgisayar mühendisi ... 27/04/2021 tarihli raporda sonuç olarak; 1,4-7,9,10,13-15,20-30,34 ve 35 nolu istemlerin https://www.....com/... adresinde yer alan “...” videosunda konu edildiği; Rusya Patent Ofisi nezdinde ... numaralı tescil dokümanı, Rusya Patent Ofisi nezdinde ... numaralı tescil dokümanı; İngiltere Patent Ofisi nezdinde ... numaralı tescil dokümanı; https://....org/wiki/... adlı url adresinde yer alan Proteknik Tetkleyiciler ile 11,32,33,18 ve 19 nolu istemlerin ilişkilendirilmesi ile, ... nolu “Turbo Reaktör” başlıklı İncelemesiz Patentin 1 nolu ana isteminin başvuru tarihi 25.01.2016 itibariyle YENİLİK özelliğini taşımadığını ve bu istemler açısından kısmen hükümsüzlük koşullarının mevcut olduğunu, Buluşun bir hizmet buluşu olduğu, buluş sahipliğinin 1 nolu ana istem açısından davacı şirkete ait olduğu ve (1) nolu ana istem açısından kısmi devir koşullarının mevcut olduğu yönünde rapor sunulmuştur.
GEREKÇE Dava, patent hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta dosyadaki her iki bilirkişi raporunda dava konusu patentin (1) nolu bağımsız isteminin yenilik unsuru içermediğinin tespit edildiği, birinci bilirkişi heyetinin ek raporunda ... nolu patent belgesinin Türkçe'ye çevirisi ile dava konusu ... numaralı patent belgesinin istemlerinin usulüne uygun ayrıntılı karşılaştırmasının yapıldığı, ilk bilirkişi heyetinin kök raporunda yabancı patentlerin tercümeleri sunulmadığından karşılaştırma yapılmadığı, ek raporda ise tercümeye göre karşılaştırma yapıldığı, bu durumun raporlar arasında çelişki oluşturmayacağı gibi bilirkişinin reddi gerektiren durum olmadığından mahkemenin bu yöndeki itirazı değerlendirmemesinde esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla neticeten ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 269,85-TL harçtan, peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 189,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 13-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/12/2023