T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/342 Esas
KARAR NO: 2023/1886 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 25/11/2021
NUMARASI: 2020/58 E. - 2021/258 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 12/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin bir tasarımcı olduğunu ve birçok eser sahibi gibi yarattığı eserleri/tasarımları, ... ile yaptığı anlaşma gereğince www...com adresinde kendisine ait hesapta satışa sunduğunu, bu eserlerin üçüncü şahıslarca satın alınması halinde, müvekkiline anlaşma gereğince ödeme yapıldığını, ancak hal böyleyken davalının, müvekkilinin izni ve bilgisi dışında ve müvekkilinin hakkı olan ödemeyi yapmadan müvekkiline ait iki adet eseri, hukuka aykırı olarak sistemden indirdiğini ve tekstil ürünlerinde (tişörtler üzerinde) kullandığını, bu arada birtakım değişiklikler de yaptığını, davalı eyleminin müvekkilinin eserden kaynaklanan haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, bu kullanım sırasında davalının eserlerin müvekkiline aidiyetini bildiği halde, müvekkilinin adına da yer vermediğini, davalı yanın müvekkilinin mali haklarını ihlal ettiği gibi, bu şekilde manevi haklarını da ihlal ettiğini, davalı yanın müvekkilinin izni ve bilgisi dışında müvekkiline ait eserleri/tasarımları kopyalayarak ticari amaçlı kullanımının haksız rekabet olarak da kabul edilmesi gerektiğini, davalının haksız kullanımlarını kendisine ait web sitesindeki görsellerle ortaya konulduğunu, ... bünyesinde bulundurduğu eserlerin telif hakkına sahip olmadığını, dava açma hak ve yetkisinin müvekkiline ait olduğunu, çünkü telif hakkı sahibinin müvekkili olduğunu, ... sitesinin kendi sayfasında da telif hakkının müvekkiline ait olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin eserlerini bir sözleşme karşılığı satın aldığını iddia eden davalının bu iddiasını ispatlaması gerektiğini, davalı yana 2019 yılı Ağustos ayında telefon ile ulaşıldığını ve ihlal konusunda anlaşılmak istendiğinin iletildiğini, ancak davalının herhangi bir anlaşma olmayacağını belirtmesi üzerine huzurdaki davayı açtıklarını iddia ederek, davalının müvekkilinin eserden doğan haklarına tecavüzün tespitini, men'ini, ref'ini, ihlale konu ürünlerin toplatılmasını, internet ortamından kaldırılmasını, şimdilik 1.000,00 TL maddi ile 10.000,00 TL manevi tazminatın ihlalin tespit edildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile tahsili ile, verilecek hüküm özetinin ilanını talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 25/10/2021 tarihli dilekçesi ile, 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 5.805,00 TL'ye artırarak harcını yatırmış ve bu tutarın ihlalin tespit edildiği 03/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin, Türkiye'nin en köklü çocuk giyim markası olma ve bu alanda tasarım olgusunu ön planda tutan bir yaklaşımı sergilemek adına yola çıkan ve \"...\" mağazaları ile 2007 yılında bu duruşunu daha da pekiştiren, kabullendiren ve netleştiren bir firma olarak sektörde en üst sıradaki yerini aldığını, müvekkilinin tasarım üretme kapsamında kendi ar-ge çalışmalarını yaparken bazı tasarım firmaları ile de çalışarak onların görsellerinden istifade etmek üzere anlaşmalar yaptığını, bu firmalardan birinin uluslararası ... firması olduğunu, ...'un, bireysel tasarımcılar ile anlaşarak, kendisine tasarım gönderen ve telif hakkını aldığı tasarımları kendi web sitesinde abonelerinin hizmetine sunduğunu, bu hizmet kapsamında abone ücreti ödeyen müşterilerin ürün görselini görme ya da aynen/değiştirerek kullanma hakkını elde ettiğini, davacının hak iddia ettiği tasarımların da kendisi tarafından ... telif hakları bırakılan ve bu şirket tarafından web sitesinde yayınlanarak aradaki sözleşme gereğince abonelerinin hizmetine sunulan tasarımlar olduğunu, müvekkilinin, dava dışı şirketle abonman sözleşmesi kapsamında hizmet satın almakta olup, davacının dava dışı şirketin web sayfasında kullanıma açtığı tasarımları sözleşme şartları çerçevesinde kullandığını, dava dışı şirketin web sayfası ve yapmış oldukları sözleşmeler ile davacının dava dışı şirketle olan sözleşmeleri incelendiğinde bu durumun daha net bir şekilde ortaya çıkacağını ve dolayısıyla davacının müvekkilinden tasarım/telif bedeli adı altında talep edebileceği bir hakkı bulunmadığını, bir talebi söz konusu olacaksa bunu dava dışı şirkete yöneltmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 25/11/2021 tarihli 2020/58E. -2021/258K. sayılı kararıyla; \"...Tüm dosya kapsamı deliller ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; www...com isimli internet sitesindeki numaralandırma sistemine göre \"...\" ve \"...\" referans numaralı olmak üzere iki adet grafik tasarımın FSEK 4/6 maddesi kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olduğu ve bu eserler üzerinde davacının hak sahibi olduğu, davalı tarafta herhangi bir telif ve bedel ödenmeden kendisine ait ürünler üzerinde kullanılarak satışa arz edildiği, tasarımların emsal telif bedelinin 199,00 USD olup davacı talebinin FSEK 68 maddesi uyarınca üç kat tazminata ilişkin bulunduğu, buna göre istenebilecek tazminat tutarının 199x3=597,00 USD olup, dava tarihi olan 14/02/2020 günü için geçerli Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası dolar efektif satış değerinin 6,0670 olup, TL karşılığının (597x6,0670=3.622,00 TL) olduğu anlaşılmakla, davacının mali haklar tazminatına dair talebi yönünden davasının bu tutar yönünden kısmen kabulüne, Davacı vekilinin manevi tazminata yönelik talebine gelince; FSEK 14, 15 ve 16 maddelerinde düzenlenen eser sahibine manevi haklarının ihlal edilmesi halinde manevi tazminata hükmetmek gerekir. Davacının satış için dava konusu grafik eserleri koyduğu www...com internet sitesinin hizmet koşulları genişletilmiş görsel lisansı ile değiştirme, çoğaltma izninin verildiği, keza eserin kullanıldığı tekstil ve ayakkabı gibi ürünlerde eser sahibinin adının gösterilmesinin teknik olarak mümkün olmadığı, dolayısıyla davacının manevi haklarının ihlal edildiğinden bahsedilemeyeceği ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, davacının manevi tazminata yönelik talebinin reddine, Davacının tecavüzün men'i ve ref'i ile ilana ilişkin talebi yönünden ise, Yüksek Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 04/06/2018 tarih ve 2016/11693 Esas- 2018/4232 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere FSEK 68 maddesi kapsamında mali haklar tazminatının davalıdan tahsiline karar verildiğine göre aynı madde hükmü gereğince taraflar arasında farazi sözleşme ilişkisi kurulduğu dikkate alındığında, FSEK'e dayalı tecavüzün men'i ve ref'i istenemeyeceğinden, keza hükmün niteliği gereği ilanın gerek olmadığından davacının bu yöndeki taleplerinin reddine dair; -Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, -Davacının hak sahibi olduğu www...com internet sitesi üzerinde ... ve ... referans numarası ile kayıtlı grafik tasarım eserlerini davalının satışa arz ettiği ürünlerde kullanması şeklindeki eylemi ile, davacının bu eserlerden doğan haklarına tecavüzünün tespitine, -Toplam 3.622,00 TL maddi tazminatın eylem tarihi olan 03/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin REDDİNE, \" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURULARI: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; maddi tazminat taleplerinin kısmen kabul edilmesinin yerinde olmadığını, Mahkemece davanın açıldığı tarihteki Dolar kuru üzerinden hesaplama yapıldığını, oysa davanın döviz endeksli olarak açılmadığını, eserlerin satışa sunulduğu platformdaki genişletilmiş lisans bedelinin emsal alındığını, ancak müvekkilinin kaybının dava tarihindeki Dolar kuru üzerinden hükme konu edilmesinin doğru olmadığını, hükmedilen tazminatın çok düşük olduğunu,Müvekkilinin manevi tazminat talebi reddedilmişse de, müvekkilinin eserlerinin izinsiz kullanılması, anlaşma ve arabuluculuk sürecinin sonuçsuz bırakılması, 29/08/2019 tarihli sözleşmenin arabuluculuk sürecinde sunulmayarak dava tarihinde sunulması, dava açılmasına sebebiyet verilmesi nedeniyle manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini, Davalı yan lehine takdir edilen vekalet ücretinin varlığı karşısında, müvekkili lehine manevi tazminata hükmedilmemesi sonucunda müvekkilinin manevi zararı bir yana maddi zararının hiçbir şekilde karşılanmadığının sabit olduğunu belirterek, müvekkilinin aleyhine olan kısımlar yönünden ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ... ile imzaladığı Ana Hizmet Anlaşması ile Medya Görsel İçerik Lisans Tarifesi (Genişletilmiş Lisans Abone Sözleşmesi) uyarınca ilgili tasarımların kullanım ve telif haklarının belirli bir bedel karşılığında müvekkiline devredildiğini, Sözleşmenin 3. maddesi uyarınca tüm bedelin ...'a ödendiğini,Dilekçe ekinde sundukları sözleşmenin davaya konu içerikleri de kapsadığını, bilirkişiler tarafından sözleşmenin ekindeki 5 sayfalık listenin yalnızca 2 sayfasının incelendiğini ve hatalı tespitler yapıldığını, şayet söz konusu ID'ler ile ekte sundukları ID'ler uyuşmuyorsa, bunun ilgili sitenin farklı adlandırmasından kaynaklanabileceğini,Dava konusu sözleşmenin önceki tarihli kullanımları da kapsadığını, Sözleşmenin tarife başlıklı kısmında açıkça kararlaştırıldığı üzere, hükümlerin 08/06/2019 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek şekilde kararlaştırıldığını, bir maddi hata sonucu gerekçeli kararda sözleşmenin yürürlük tarihinin 06/08/2019 olarak yazıldığını, Müvekkilinin açıkça, ilgili ID'lerin geçmişe, şimdiye ve geleceğe yönelik tüm kullanımlarını Genişletilmiş Lisans Aboneliği Sözleşmesine konu ettiğini, müvekkili ile dava dışı ...'un bir araya gelerek önceki kullanımlar tespit edilip, gelecek kullanımlara ilişkin ruhsat oluşturulmuş olup, dosyada mübrez 14.708,00 USD'lik ödemenin yapıldığını, Yargılama sırasında dava dışı ...'a müzekkere yazılarak dava konusu ID'lerin genişletilmiş lisans sözleşmesine konu edilip edilmediğinin ve 14.708,00 USD ödeme dekontunun dava konusu tasarımlara ilişkin olup olmadığının sorulmasını talep etmelerine rağmen taleplerinin reddedildiğini,İlk derece mahkemesince eksik inceleme yapıldığını, bilirkişiler tarafından davacı ile dava dışı platform arasındaki sözleşmedeki katılımcı hizmet koşullarının incelenmesi gerektiği belirtilmesine rağmen, bu konuda inceleme yapılmadan karar verildiğini, Davacının müvekkilinden tasarım veya telif bedeli adı altında talep edebileceği hiçbir hakkı bulunmadığını belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Davalı vekili tarafından dosyaya sunulan dava dışı ... ile davalı ... arasında 26/08/2019 tarihinde imzalanan sözleşme örneği ve ekleri incelendiğinde; yürürlük tarihinin 20/08/2019 olduğunun kararlaştırıldığı, ekinde sunulan ücret tarifesinde tarifenin 08/06/2019 tarihi itibari ile yürürlükte olacağının kararlaştırıldığı, bu Ana Hizmetler Sözleşmesinin imzalanmasından önce, Müşterinin 27 Mayıs 2014-25 Temmuz 2019 tarihleri arasında TOS uyarınca ... ..., \"ponetekstil1 kullanıcı adıyla 200 Standart Lisans Görüntüsünü lisansladığı, (Ek A'da Prior Önceki görüntüler), ... Ön Anlaşma'yı alması ve müşteriye, bu Ana Hizmetler Anlaşması'nda belirtilen şekilde TOS'un maddi ihlali durumunda olmaması koşuluyla, ...'un, TOS'un ihlal edilmesinde önceki resimlerin kullanımı için Müşteri aleyhinde olabilecek herhangi bir hak ve talebinden feragat ettiği, bu Ana Servis Anlaşması kapsamında izin verebileceğinin belirtildiği, ayrıca sözleşme kapsamındaki ürünlerin referans numaralarının yer aldığı ek listenin sunulduğu, yine davalı tarafından ... firmasına 10/09/2019 tarihinde gönderilen 14.708,00 USD’nin banka dekontunun mevcut olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince Fikri Mülkiyet Uzmanı bilirkişi, Bilgisayar Mühendisi bilirkişi Endüstri Ürünler Tasarım uzmanı bilirkişiden oluşan heyetten alınan 23/02/2021 havale tarihli raporda; www...com isimli internet sitesindeki numaralandırma sistemine göre, “...” ve “...” referans numaralı olmak üzere iki adet grafik tasarımın-illüstrasyonun, FSEK'in 4. anlamında grafik eserler kapsamında mütalaa edilebileceği ve eser sahibinin davacı ... olduğu, davacı yana ait olarak belirtilen iki farklı grafik tasarımın, davalı yanca kullanımları olduğu iddia edilen www...com sitesinin yayınından kaldırılmış olduğu, davalı yan tarafından içeriklerin www...com.tr internet adresine otomatik olarak yönlendirilmesi neticesinde www...com internet sitesindeki içeriklerin, www...com.tr adresine taşınmış olduğu, archive.org üzerinde de geçmişe dönük tasarımları içeren linklerin yer almaması nedeniyle, davalı kullanımı yönünden internet üzerinden tespit yapılmasının mümkün olmadığı, davacı tarafa ait illüstrasyonlar ile dava dilekçesinde davalı tarafa ait olduğu iddia edilen tişörtler üzerinde yer alan illüstrasyonlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple ayniyet derecesinde benzer olarak algılandıkları kanaat ve sonucuna ulaşıldığı, dosyaya sunulu Ağustos 2019'da imzalanmış, davalı ... ile dava dışı ... arasındaki sözleşme ekinde yer alan numaralar arasında davacının kendisine ait olduğunu belirttiği grafik illüstrasyonların numaralarının mevcut olmadığını, davalının dava dışı şirkete yaptığı ödemenin dava konusu grafik illüstrasyonları kapsamadığı, kaldı ki ilgili sözleşme ile lisansı alınan görsel içeriğin yalnızca davalı şirkete dijital kullanım için hak verdiğinin tespit edildiği, ...com sitesi işleyiş prensiplerinin açıklandığı güncel lisanslama bölümünden edinilen bilgide, bir adet grafik tasarımın “Genişletilmiş Lisans” ücretinin 99.50,00 USD olduğu, dosyaya konu iki adet grafik tasarım olduğu nazara alındığında, 199,00 USD değerinde “Genişletilmiş Lisans” satın alınması gerektiği, söz konusu grafik tasarımların-eserlerin emsal telif bedeli 199,00 USD olarak hesaplandığı, davacının, dava konusu grafik tasarımların ve eserlerin ... şirketinin internet sayfasına yüklenmesi ile birlikte bu görsel içeriklerin abonelerce (bu arada davalı ... tarafından) indirilip tekstil ürünlerinde kullanılması bakımından adının belirtilmesi ve eserde değişiklik yapılması hususları özelinde bir izin verip vermediği ya da stok firması ile arasındaki ilişkiye ve internet sitesinin işleyiş kurallarına göre izin vermiş sayılıp sayılmadığı hususunda sağlıklı bir tespite ulaşılamadığı, bunun için davacının, dava dışı şirketle arasındaki sözleşmenin-katılımcı hizmet koşullarının içeriğinin incelenmesi gerektiği düşünüldüğü, ayrıca gönderilen içeriklerin kullanımı ile ilgili davalının abone hizmet koşullarının ne olduğunun ....com internet sitesinde gösterilen kurallara göre tespiti ve incelenmesi de uygun olacağı, 3 Aralık 2018 yürürlük tarihli Lisans Sözleşmesi Hizmet Koşullarından hareket edilerek sonuca varılacak olursa, tekstil ürünleri üzerinde kullanımda sanatçının-eser sahibinin adına yer verilmesinin aranmadığı, yine tekstil ürünlerinde (daha geniş ifadeyle ticari ürünlerde) söz konusu ticari ürünün görseller dışında önemli yaratıcı veya işlevsel unsurlar barındırması kaydıyla kullanım hakkı verildiği, değişiklik yapılarak kullanılamayacağı yönünde açık bir yasaklamadan söz edilmediği belirtilmiştir. Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna itirazları üzerine, önceki bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti hazırlamış olduğu 13/09/2021 havale tarihli ek raporda; sonuç olarak, ilk raporda da belirtildiği gibi, davacının ... ile davacı arasındaki sözleşmenin Katılımcı Hizmet koşullarının incelenmesi gerektiği, davalı kullanımlarına yönelik maddi tazminat hesabı hususunda kök raporda değişiklik yapılmasını gerektiren bir durumun tespit edilmediği, davacının manevi tazminat talebinin ise Mahkemenin takdirine olduğu belirtilmiştir.
GEREKÇE: Dava, davacının eserden doğan haklarına tecavüzün tespiti, men'i, ref'i, ihlale konu ürünlerin toplatılması, internet ortamından kaldırılması, maddi-manevi tazminat ve verilecek hüküm özetinin ilanı taleplidir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği, her iki taraf vekilinin de karara karşı istinaf yargı yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya incelendiğinde; davaya konu iki adet tasarımın davacıya ait olduğu ve davalı tarafından ürünleri üzerinde kullanıldığının iddia edildiği, davacının bu tasarımlarını koyduğu www...com isimli platform sahibi olan şirket ile yapmış olduğu sözleşme şartlarının ve Katılımcı Hizmet Koşullarının ne olduğu, davalının ... ile yaptığı Lisans Sözleşmesinin bu eserleri de kapsayıp kapsamadığı, telif bedellerinin dava dışı bu şirkete ödenip ödenmediği, tasarımların sözleşme kapsamında kullanılıp kullanılmadığına ilişkin taraflar arasında anlaşmazlık bulunduğu tespit edilmiştir.Davacı, adının belirtilmemesi ve eserde değişiklik yapıldığı iddialarının yanı sıra eserlerinin izinsiz kullanılması nedeniyle de manevi tazminat talebinde bulunmuştur. FSEK’nun 14. maddesinde tanımlanan ve manevi haklardan olan umuma arz yetkisinin eserin izinsiz olarak umuma arz edilmesi halinde ihlal edilmiş olur. Alınan her iki bilirkişi raporunda da, dava konusu tasarımların davalı tarafça kullanılması nedeniyle manevi tazminat koşullarının mevcut olup olmadığının tespiti için davacının ... ile davacı arasındaki sözleşmenin Katılımcı Hizmet koşullarının incelenmesi gerektiği, sağlıklı bir tespite ulaşılamadığı belirtilmesine rağmen, Mahkemece bu sözleşmenin sunulması için davacı tarafa kesin süre verilmediği, Mahkemece eksik inceleme sonucunda karar verildiği kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle; davalı ve davacı vekillerinin istinaf taleplerinin kısmen kabulüne, taraf vekillerinin diğer istinaf taleplerinim bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, mahkemece davacı vekiline Katılımcı Hizmet Koşullarının yer aldığı ... ile davacı arasındaki sözleşme örneğini sunması için kesin süre verilmesine, sunulacak sözleşme ve gelecek bilgilere göre taraf vekillerinin bilirkişi raporlarına yaptığı itirazları da karşılayacak şekilde önceki bilirkişi heyetinden veya yeni bir heyetten rapor alınmak suretiyle yargılama yapılması için dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 25/11/2021 tarihli 2020/58 E. - 2021/258 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Yukarıdaki gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam olunmak üzere dosyanın, karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Tarafların istinaf talepleri kabul edildiğinden, istinaf peşin harçlarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesi'nce ilgilisine iadesine, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; yalnız davacı avansından kullanıldığı anlaşılan 96,10 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 48,05 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 12/12/2023 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.