T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/304 Esas
KARAR NO: 2023/1844 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/03/2021
NUMARASI: 2016/104 E. - 2021/135 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 07/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...’nın 2012 yılından beri \"maske\" olarak bilinen ve fikri mülkiyet hakkı kendisine ait olan ve TPE tarafından tescil edilmiş ürünlerin \"tasarım, üretim, dağıtım ve satış\" konularında tek hak sahibi olduğu ve ... numaralı maske tasarımının tescil edildiğini, dava konusu maskenin müvekkilinin izni olmadan üretilmesi, dağıtımının, satımının vs. suç oluşturduğu gibi fıkri-sınai hakların ihlali sebebiyle mali hukuki yaptırımları olduğunun davalı tarafından da bilindiğini, 19.02.2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin Bakırköy ... Noterliğinden keşide edildiğini ve davalıya tebliğ edildiğini, ... - ... ile “Havaalanı kavşağı ... standı Bakırköy-İstanbul” adresindeki Kırtasiye Fuarında maskeleri teşhir ederek müşteri kitlesine ulaşmaya çalıştığını, açıkça fikri mülkiyet haklarının kamuya açık bir fuarda ihlal ettiğini, ...'nün, ... isimli işyerinde hala maske satışı yaptığını ve internetten sipariş aldığını, davalı tarafça davacının tüm müşteri kitlesine, 06.04.2016-10.04,2016 tarihleri arasındaki CNR Fuarında dağıtım ve tanıtım amacıyla kullanılan/dağıtılan broşürde yer aldığı üzere resmi internet sitesinde hala tanıtım-satış işlemlerine devam ettiğini belirterek, öncelikle davalıya ait internet sitelerine erişimin engellenmesini, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla ve belirsiz alacak davası nitelendirmesiyle şimdilik 2.000,00 TL maddi- 20.000,00 TL manevi tazminatın davalı taraftan alınarak müvekkiline ödenmesine, davalının açıkça kötüniyetli olması durumu dikkate alınarak kötüniyet tazminatı vs. dava haklarının saklı kalmasına, davalıya ait www...com , twitter.com/... facebook.com/... adreslerine erişimin tedbiren engellenmesine, masraf ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 2012 yılında maske satışı yapmayı düşündüğünü, internet ortamında yaptığı araştırma sonucu bu işi en iyi yapan firmanın ...A.Ş olduğunu tespit ettiğini, ... A.Ş. ile yapılan görüşmede ilgili firmanın \"maskenin tek yerli üreticisi olduğunu, 2009 yılından beri bu ürünü ürettiğini\" beyan ettiğini, 4-5 yere resmi olarak satışlarının devam ettiğini beyan ederek müvekkilinin güvenini kazandığını, 2012 yılında yapılan karşılıklı görüşmeler sonucu fatura karşılığında maske alındığını ve alınan maskelerin satıldığını, ... A.Ş.'nden alınan tüm malların fatura karşılığı alındığını ve faturasız hiçbir malın müvekkil tarafından satılmadığını, davaya konu ürünün üretici firmasının ... A.Ş. olduğunu, açılan davada hasım olarak ... A.Ş.'nin de davalı olarak gösterilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın üretici firmaya ihbar edilmesini talep etiklerini, ... A.Ş.'nin davacı hakkında Denizli 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/202 Esas sayılı dosya ile tescilin iptali (hükümsüzlük davası) açtığını, davanın derdest olduğunu, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, ... Sanayi A.Ş.'nin ayrıca huzurda açılan dava ile ilgili tüm sorumluluğun kendilerinde olduğunu, bir bedel ödenecekse kendilerinin ödeyeceğini beyan ettiğini, bu nedenle davanın ... A.Ş.'ne ihbar edilmesini, Denizli 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/202 Esas sayılı dosyanın celbinie ve bu dosyanın bekletici mesele yapılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 18/03/2021 tarihli 2016/104 E. - 2021/135 K. sayılı kararıyla;\"...Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacı adına TPMK nezdinde ... no ile tescilli ... ibareli tasarımın Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/12/2017 tarih, 2016/202 esas 2017/501 karar sayılı kararı ile hükümsüzlüğüne karar verildiği, bu kararın Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11.Hukuk Dairesi'nin 2018/683 esas 2018/1812 sayılı kararı ile onanarak 03/12/2019 tarihinde kesinleştiği, dava tarihi itibarı ile uygulanması gereken 554 sayılı KHK'nın 45 maddesi gereği hükümsüzlüğün geçmişe etkili olarak sonuçlarını doğurduğu ve KHK ile sağlanan korumanın ortadan kalktığı, anlaşılmakla davacının tasarıma tecavüzüne dayalı açmış olduğu maddi ve manevi tazminat davalarının reddine\" karar verilmiştir.
İSTİNAF: Davacı vekili süresinde sunduğu istinaf dilekçesinde; mahkemenin eksik inceleme ve hatalı hukuki değerlendirmeler yaptığını, Davanın 554 sayılı KHK hükümleri uyarınca açılmış endüstriyel tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, maddi, manevi tazminat ve yoksun kalınan kazanca ilişkin olduğunu, davalının müvekkiline ait tasarım ile aynı olan maskeleri satması eylemlerinin TTK’da tanımlanan şekliyle haksız rekabet teşkil ettiğini, Başkasına ait işareti kullanmanın da TTK anlamında haksız rekabet olduğunu, davalının müvekkilinin tescilli tasarımına birebir benzer amblemler ve görseller kullanmasının, davacıyla haksız rekabet ettiğini gösterdiğini, Kanun Hükmünde Kararnamenin 48. maddesinde sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişilerin, tasarım hakkı sahibinin zararını tazmin etmek ile yükümlü olduklarını, tasarım hakkı sahibinin uğradığı zararın sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca tasarımdan doğan haklara tecavüzden dolayı yoksun kalınan kazancı da kapsadığını, Yerel mahkemenin ise TTK ve TBK hükümleri uyarınca hiç bir hukuki değerlendirme yapmadan, doğrudan hatalı olarak davanın reddine karar verdiğini,Tescil edilmiş bir tasarımın hem KHK hükümleri, hem de TTK hükümleri kapsamında koruma altında olduğunu, KHK hükümlerinin uygulama alanının bulunmadığı hallerde TTK hükümlerinin uygulanması gerektiğini, hükümsüzlüğe ilişkin kararın hukuka aykırı olduğuna dair açıklamaları saklı kalmak kaydıyla, müvekkiline ait tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmişse de, salt davalının haksız rekabet etmesi nedeniyle davanın en azından bu yönüyle kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın reddine dair verilen kararın usul ve mevzuata aykırı olduğunu, Davalının bu şekilde büyük kazançlar elde ettiğini, müvekkilinin ise satışlarının azalması nedeniyle maddi ve manevi olarak zarara uğradığını, Mahkemece müvekkilinin uğradığı zararı hesaplattırmadan eksik bilirkişi raporu ile hüküm kurduğunu belirterek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; 28/12/2012 başvuru ve tescil tarihli, ... tescil numaralı, ... tasarımının 21-03 locarno sınıfında davacı ... adına tescilli olduğu anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince Endüstri Tasarımcı bilirkişi ...'ndan alınan 30/05/2016 tarihli raporda; dava dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı TPE internet Portal/ Web Sitesinde yapılan Araştırma ve Sorgulamada Tespit İsteyen Taraf Dava Dosyasına sunulan belgelerin doğrulanması amaçlı TPE internet Portal/ Web Sitesinde yapılan Araştırma ve Sorgulamada Tespit İsteyen Taraf ... adına; 28.12.2012 tarih ve ... Endüstriyel Tasarım tescil numarası İle \"Maske\" Tasarımının Locarno 21-03 sınıfında 28.12.2017 tarihine kadar TPE tarafından 554 sayılı KHK kapsamında koruma altına alındığı, 16.05.2016 tarihinde; aleyhine tespit istenen taraf davalı ... - ... Merkezi .... Ad No:... Bağcılar - 1ST. adresinde keşif gerçekleştirildiğini, keşifte Toptan Satış Mağazası incelenmiş, doğru adres olduğu Vergi Levhası görülerek tespit edildiğini, ürün ve mekan fotoğraflarının çekildiğini, dava konusu tescilli tasarıma benzer 4 adet ürün örnekleri ile 1 adet ürün kataloğu alındığını, davalı tarafın Toptan Satış Mağaza Yetkilisi ...'nün Keşif Tutanağında; tespit konusu Maske Ürünleri ... San. A.Ş. firmasından faturalı olarak temin etmiş olduklarını, faturalar ibraz edilmek üzere ellerinde hazır olduğunu, söz konusu ürünleri faturalı olarak satışını yapmakta olduklarını, üretim ve kalıplar ile alakalı hiçbir bilgi ve alakalarının olmadığını, üretim ile alakalı tek firmanın ... firması olduğunu, söz konusu dava ile ilgili tüm haklarının saklı olduğu beyan ettiklerini, tespit isteyen davacı tarafın ... Nolu ETTB'li \"MASKE\" tasarımı \"A\" kodlu ve Karşı- Diğer Taraf Davalının Ürün Kataloğunda yer alan \"Model 1 - Kız Yüzü Ürünü\" ise \"B\" kodlu olarak belirtilerek Eşleştirme Analizi Tekniği ile karşılaştırmalı inceleme yapıldığını, Al-Bl Kaş Bölgesi, A2-B2 Göz Bölgesi, A3-B3 Burun Bölgesi ve A4-B4 Dudak Bölgesi ile A5-B5 Yüz Çevresi Kontur Çizgisi ile Tasarımı belirleyici kriterlerin Raporun 4. sayfasında karşılaştırılması sonucu; davalının \"Model 1 - Kız Yüzü Ürünü\"nün, davacı tarafın ... Nolu ETTBli \"MASKE\" tasarımı ile birebir aynı olduğu, sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince Endüstri Tasarımcı bilirkişi ...'ndan alınan 25/07/2016 tarihli ek raporda; bir nesnenin görsel algılama bağlamında ayırt edilebilmesinin öncelikle \"seçici algı\" noktalarının yer ve biçim olarak farklı olması, devamında ise algı sürecindeki yeri, önemi ve diğer \"görsel ögelerin\" farklılığı ile belirlendiğini, tasarlanan bir nesnede algının seçiciliğini belirleyen \"görsel ögeler\" aynı zamanda ürünü karakterize eden bir \"karakter nesnesi (individual Character}\" olarak kabul edildiklerini, ürünlerin algılamasında seçici algıyı oluşturan bu karakter nesnelerinin taklit edilmesi veya benzerlerinin oluşturulması tüketici yönünde ürünlerin karıştırılmasına ve aldatıcı etkiye yol açtığını, incelenen maskelerin formunu oluşturan çizgilerin ritmi, dokusal karakteri ve kalınlık değerleri seçici algılamayı sağlayacak \"karakter nesnesi/individual charakter\" olduğu, tasarımcıya yaratıcılık, yenilik odaklı çalışmasında esneklik sağlamak gerektiğini, belirleyici farklılıkların bu esnekliği sağlayıcı özellikler olduğunu, keşifte tespit edilen ve ürün örnekleri alınan ve incelenen \"1\" \"2\" ve \"3\" kodlu maskelerin ... nolu ETTB'li \"MASKE\" tasarımı ile farklı olduğu, yani tespit isteyen davacı tarafın ... nolu ETTB'li \"MASKE\" Tasarımı '\"1\", \"2\" ve \"3\" kodlu karşı diğer taraf davalının maskeleri ile bilinçsiz tüketici /tercihi gözüyle farklı olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince, davaya konu ... nolu endüstriyel tasarımın l nolu \"Kız Yüzü Maskesi\" ne ilişkin davacı tarafından talep edilen davalı yanın söz konusu tasarımı kullanmak suretiyle elde ettiği kazancın varlığı ve miktarının tespiti yönünden mali bilirkişi ... alınan 13/10/2017 tarihli bilirkişi raporunda; davalının 2012-2013-2014-2015 yıllarına ait ticari defterlerinin sahipleri lehine kati delil olma kabiliyetinin bulunmadığı, 2016 yılı ticari defterinin sahipleri lehine delil vasfına haiz olduğu, davalı tarafın, ticari defter ve belgelerinde, ürün gruplarına göre alt hesaplar kullanılmadığı, bu nedenle dava konusu markaya yönelik satış tutarlarının tespit edilemediği, mali tabloları üzerinden hesaplanan satış hasılat oranlan dikkate alınarak yapılan hesaba göre, son 5 yılda 194.592,00 TL’ sına satın aldığı 461.040 adet dava konusu üründen, elde edeceği muhtemel satış hasılatının 283.506,02 TL olarak hesap edildiği, davalının dava konusu ürünlerin satışından elde edeceği muhtemel kazancın 88.914,02 TL olarak hesap edildiği, davalı tarafın, mali tablolarında görünen faaliyet karlılık oranı üzerinden yapılan hesaba göre, hesaplanan muhtemel satış hasılatı üzerinden, 5.577,89 TL muhtemel kazanç hesap edildiği, ancak, davalı tarafın mali tablolarında görünen faaliyet karlılık oranlarının ortalama piyasa şartlarına göre oldukça düşük kaldığı, davalının dava konusu markaya yönelik satışları net olarak tespit edilemediğinden, davacı tarafın maddi tazminat talebinin Borçlar Kanunun 50. ve 51. maddelerine göre belirlenmesi hususunun Mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaatinin bildirildiği anlaşılmıştır. Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/202 Esas, 2017/501 Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacının ... San. Ve Tic. A.Ş., davalının ... olduğu, ... tescil numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü talebiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda dava konusu tasarımın başvuru tarihinde yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinin bulunmadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verildiği, kararın istinaf ve temyiz yargı yollarından geçerek 03/12/2019 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
GEREKÇE: Dava, tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davasıdır.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili müvekkiline ait tasarımın hükümsüz kılınması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin hukuka uygun olmadığını, davalının müvekkili tarafından üretilen ürünlerin aynısını satışa sunmasının aynı zamanda haksız rekabet de teşkil ettiğini, bu nedenle haksız rekabet hükümleri uyarınca değerlendirme yapılması gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da, dava dilekçesi incelendiğinde, davacının talebini dava açıldığı tarihte yürürlükte olan 554 sayılı KHK hükümlerine dayandırdığı, tescilli tasarımına tecavüz edildiği iddiasıyla dava açtığı, haksız rekabetten söz etmediği, haksız rekabete ilişkin bir talebinin olmadığı, kaldı ki, yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığı mahkeme kararı ile tespit edilen maske ürünlerinin davalı tarafından başka bir marka ile satışa sunulmasının haksız rekabet de teşkil etmeyeceği, yargılama sırasında davacıya ait tasarımın Denizli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01/12/2017 tarih, 2016/202 Esas 2017/501 Karar sayılı kararı ile hükümsüzlüğüne karar verildiği, kararın kesinleştiği, dava tarihi itibarı ile uygulanması gereken 554 sayılı KHK'nın 45. maddesi uyarınca tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın sonuçlarının geçmişe etkili doğacağı, bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan korumanın, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılacağı, ayrıca bir tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş kararın herkese karşı hüküm doğuracağı, bu nedenle davacının davaya konu ürünlerin tasarımıyla ilgili davalıya karşı ileri sürebileceği bir hakkının bulunmadığı, davanın reddine dair kararın yerinde olduğu kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 269,85 TL harçtan, peşin alınan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 210,55 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 07/12/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.