T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1743
KARAR NO: 2023/1824
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07.07.2020
NUMARASI: 2019/331 E. - 2020/227 K.
DAVANIN KONUSU: Çek İstirdadı
Taraflar arasındaki istirdat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili davacının, müşterisi ... Tic.A.Ş.'den almış olduğu ... Bankası Tekirdağ Çarşı Şubesi 07.07.2017 tarihli 4.500.-TL'lik ve Dava dışı ... San.TİcA.Ş.'den almış olduğu ... Bankası Gebze E5 Şubesi, 28.07.2017 tarih, ... seri no.lu 15.222.-TL'lik çekin bilgileri dışında kaybolduğunu, çeklerin rızaları dışında elden çıkması sebebi ile Kocaeli 2.ATM 2014/404 E. sayılı dosya ile 24.07.2018 tarihinde çek iptal davası açtıklarını, mahkemenin vermiş | olduğu ödeme yasağı karannın bankalara bildirildiğini, mahkemenin TTSG müdürlüğüne yazmış olduğu yazı ile kaybolmuş olan çeklerin yasal hamili olan davacı dışında çekleri bulan veya üzerinde hak iddia edenlerin 3 ay içinde mahkemeye başvurmasını aksi halde TTK 757-764 maddeleri gereği çeklerin iptal olunacağına ilişkin ilanın TTSG'de 3 kez yayınlanması yönünde talimat vermiş olduğunu, davalı şirketin iyi niyetli 3.şahıs konumundan yararlanmak adına ... Tekirdağ Çarşı Şb.07.07.2017 tarihli 4.500.-TL'lik çeke ilişkin olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğü... no.lu dosyası ile, ... Gebze E5 şubesi 28.07.2017 tarih, 15.222,-TL'lik çek için de, İstanbul ... İcra Müdürlüğünden açılmış bulunan ... sayılı dosyaları ile icra takibinde bulunulduğunu, çekte cirosu bulunan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve ... arasında ticari ilişki bulunduğunu, davalı ve çekte imzası bulunan cirantalar ile müvekkili davacının hiçbir bağlantısı bulunmadığından İstanbul ....İcra Müdürlüğünden açılmış bulunan ... ve ... no.lu takiplere itiraz edildiğini, dava konusu her iki çekin davalı tarafa, davacı müvekkili şirket ile hiçbir ticari ilişkisi olmayan diğer bir ciranta olan... .San.ve Tic.Ltd.Şti. tarafından verilmiş olduğunu, çeklerin ... San.ve Tic.Ltd.Şti nasıl geçtiğinin belli olmadığını, davalı Faktoring Şirketinin çekler ile ilgili gerekli araştırmaları yapmadan iptali için dava açılmış olan çekler üzerinde tedbir var iken davalının çekleri teslim etmemesinin iyi niyetli bir davranış olarak kabul edilemeyeceğini, davacı tarafın rızası hilafına elinden çıkan ... Bankasından verilme 07.07.2017 tarihli 4.500.-TL'lik ve ... Gebze E5 şb.den verilme 28.07.2017 tarihli 15.222.-TL'lik 2 çekin, çekleri haksız olarak elinde bulunduran davalıdan davacıya iadesine karar verilmesini, dava süresince çekler ile ilgili ödeme yasağı kararı verilmesini, davalı tarafın İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... ve ... sayılı dosyalarının ihtiyati tedbir yolu ile durdurulmasınına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili savunmasında özetle; Davacının dava dilekçesi ekinde yer aldığını bahsettiği delillerin kendilerine gelmediğini, davacının davayı takibi yapan İcra Dairesinin bulunduğu yerleşim yeri ya da davalının yerleşim yeri mahkemesi olan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde açması gerekir iken kendi ikametgahında açmış olması sebebi ile davanın yetki yönünden reddini talep ettiğini, davacı ... Firmasının açmış olduğu istirdat davasına konu çekin kendilerine ... San. Ve Tîc. tarafından teslim edildiğini, dava konusu 4.500.-TL'lik ve 15.222.-TL'lik çeklerin ...San.Tic.Ltd. Şti. tarafından aralarında yaptıkları sözleşmeye istinaden 04.04.2018 tarih, ... no.lu faturanın temliki neticesi verilmiş olan kredinin tahsili için 22.05.2018 tarihli Alacak Bildirim Formu ve Çek Çıkış Bordrosu ekinde teslim alınmış olduğunu, çeklerin teslim alınır iken çek hakkında gerekli araştırmanın yapıldığını, çeki kabule engel her hangi bir bilgiye ulaşılamadığını, davalı tarafın, davalı çeklere karşılık Faktoring Müşterisi olan ... Ltd.Şti.nin bildirdiği ... nda bulunan hesabına gönderdiklerini, çekleri iyi niyetli olarak 15.08.2018 tarihinde takas bank aracılığı ile ibraz ettiklerinde Kocaeli 2.ATM 2018/404 E.sayılı kararı ile ihtiyati tedbir kararı olduğundan çek üzerinde işlem yapılamadığını, davacı tarafın çek iptali için yapmış olduğu 24.07.2018 tarihinden yaklaşık 2 ay önce çekin faktoring müşterisinden alınması sebebi ile davalının çekin kaybolduğunu bilmesine imkanı olmadığını, davalının iyi niyetli olması sebebi ile davacı tarafından haksız ve mesnetsiz, kötü niyetli açmış olduğu davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... Faktoring Şirketinin Sorumluluğu; Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesinde de belirtildiği üzere \" Faktoring Şirketinin; Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi.... alması halinde, alınan kambiyo senedinin.... ciro silsilesinde kuruluşa (Faktoringe) kambiyo senedini...ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerektiğinin .... tespiti gereği olup, davalı Faktoring Şirketinin bu konuda gereken dikkat ve özeni göstermesi gerekmektedir, davaya konu olayda bu durum irdelendiğinde; davaya konu çeklerde, Faktoring Şirketine çekleri ciro ile devreden firma ...San.ve Tic.A.Ş. olup; (yönetmelikte de belirtildiği üzere) devralınan faturada da alacaklı olarak görülen kişidir ve bu kişiden bir önceki ciranta, (...) de faturadaki borçlu olan kişi ile aynı kişi olduğu, görülmektedir ki, davalı faktoring şirketinin bu konuda da (ciro silsilesindeki takibi kontrol hususunda da) kusurlu olduğunun söylenemeyeceği, bir çekin çekin iktisabı ile ilgili olarak; TTK. m. 818 hükmünün yollamasıyla çek için de uygulama alanı bulan TTK. m.687 hükmüne, ... (Yine 6102 s.lı TTK. m. 680 hükmüne), göre; Temel ilişkiden kaynaklanan kişisel def 'ilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası; hamilin çeki iktisap ederken \"bile bile borçlunun zararına hareket etmiş\" yani kötü niyetli olarak hareket etmiş olması hali belirtilmiş olmakla; ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu' nun 9/3 maddesi \"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring Şti'ne devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya öteki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri Faktoring Şirketine karşı ileri süremez. Meğer ki faktoring şirkti kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun...\" hükümleri kapsamında da: Faktoring Şirketinin davaya konu çekleri iktisap ederken \"bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olduğuna dair \" bir duruma dosya muhteviyatında rastlanamamış ve davalının (davaya konu çeklerin iktisabında) kötü niyetli davrandığı da, davacı tarafından ispatlanamamış olduğunu, bu durumda davalının çeklerin iktisabında kusurlu olduğunun söylenemeyeceği anlaşılmaktadır. Somut olayda yukarıdaki açıklamalar ve İstinaf ile Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere davalının çekin iktisabı sırasında kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığının davacı tarafça ispatlanamadığı, davacı vekiline yemin delilinin hatırlatıldığı ancak yemin deliline dayanmayacaklarını beyan ettiği anlaşılmakla...\" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından bilirkişi raporlarına ve talep edildiği halde dava dışı ... Ltd şirketinin defterleri ibraz etmemesi üzerine davayı reddettiğini, ibrazdan kaçındığı için incelenemeyen dava dışı .... Ltd şirketine ait ticari defter ve kayıtların kanaatlerince davanın seyrini değiştirecek nitelikte olduğunu, müvekkilinin müşterisi olan ... AŞ'den almış olduğu ... Bankası Tekirdağ Çarşı Şubesine ait 07.07.2017 tarihli 4.500,00 TL dava dışı şirketten almış olduğu ... Bankası Gebze Şubesine ait 28.07.2017 tarihli 15.222,00 TL çeklerin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, Kocaeli 2. ATM 2014/404 Esas sayılı dosyası ile çek iptal davası açıldığını, dava konusu çeklere ilişkin icra takiplerinin başlatıltığını, takiplere karşı itirazda bulunulduğunu, dava konusu her iki çekin dava dışı ... Ltd Şirketi tarafından davalı tarafa verildiğini, müvekkili ile dava dışı şirket arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığını, çeklerin ... Ltd şirketine nasıl geçtiğinin belli olmadığını, bilirkişi raporunda müvekkili ile dava dışı şirketin ticari ilişkisinin olmadığının saptandığını, buna rağmen mahkeme tarafından davalı tarafın dava dışı şirketten almış olduğu çeklerin dayanak faturalarını incelemeye gerek kalmadan kötü niyet olmadığına kanaat getirdiğini, söz konusu faturaya dair irsaliye fişinin dahi olmadığını, davalı tarafça sunulan ticari defter kayıtlarından ulaşılan bilgiler doğrultusunda dava dışı ... Ltd firmasının 04.04.2018 tarihli fatura karşılığı 51 ton demir, saç muteviyatı malı KDV dahil 180.,533,32 TL bedelle alıcı davacıya sattığını beyan ettiğini ancak fatura ekinde malların müşteriye teslimine ilişkin herhangi bir irsaliye ya da kimin tarafından teslim alındığına dair ibarelerin olmadığını, faturanın geçerli şartları taşımadığını, sahte fatura olduğunu, dava dışı ... Şirketinin ticari defterlerini ibrazdan kaçındığını, davalının almış olduğu faturanın gerçek bir satışa dayanıp dayanmadığının araştırılmadığını, Faktoring İşlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmeliğin istihbarat çalışmasına hükme bağlayan 5.maddesi gereğince faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi vb düzenlemeleri içerdiğini, kanun maddesinde açıkça belirtildiği üzere Faktoring Şirketinin yükümlülüklerinin mevcut olduğunu, davalı şirketin raporda açıkça belirtildiği üzere yönetmelik hükümlerini yerine getirmediği, fatura ve çekler hakkında herhangi bir teyit alınmadığının belirlendiğini, tüm bu hususların davalının çeki kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak iktisap etmiş olduğunu ispat nitelikte bulunduğunu iddia ederek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, davalı şirket tarafından dava konusu 2 adet çekle ilgili olarak ayrı ayrı icra takibi başlatmış olduğu, davacı tarafın çek iptali davasını açmış olduğu konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir.Uyuşmazlık, dava konusu çeklerin davacı elinden rızası hilafına çıkma iddiası karşısında davalı şirket tarafından çeklerin kötü niyetli iktisap edilip edilmediği, iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı ile mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, davacı şirket tarafından dava konusu çeklerin rızası dışında elinden çıktığı iddiası ile Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/404 Esas sayılı dosyasında 24.07.2018 tarihinde çek iptali davasını açıldığı, davalı şirket ile dava dışı ...Ltd şirketi arasında 16.04.2018 tarihinde Faktoring Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede faktoring hacminin 1.000.000,00 TL olarak belirlendiği, sözleşme kapsamında dava dışı şirket tarafından fatura düzenlendiği, sözleşmede ödeme araçları olarak 11.09.2018 tarihli 5.000,00 TL tutarlı ... Bankası İstanbul Kurtköy Şubesine ait çek, 15.08.2018 tarihli 4.500,00 TL tutarlı ... Bankası Tekirdağ Şubesine ait çek ve 15.222,00 TL bedelli ... Gebze E5 şubesine ait çeklerin ibraz edildiği, dava dışı şirketin düzenlemiş olduğu fatura tutarının 188.533,32 TL ve tarihinin 04.04.2018 tarihli olduğu ve devir tutarının ise 24.722,00 TL olarak gösterildiği, davacı şirket tarafından, sözleşme tarihinden sonra çek iptali davasının açılmış olduğu, dava konusu çeklerden 4.500,00 TL bedelli çekin, ... Bankası AŞ Tekirdağ Çarşı şubesindeki çek hesabından dava dışı ... tarafından 15.08.2018 tarihinde hamiline olarak keşide edilen çek olduğu, çekin dava dışı şirketler tarafından ciro edildiği, dava dışı ... AŞ şirketinin 3.sırada yer alan cirosu ile çeki davacı şirkete ciro ettiği ve sonrasında dava dışı ... Ltd şirketi adına ciro edildiği çekin bankaya ibrazında Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı gereği işlem yapılamadığına dair şerh düşüldüğü, 15.08.2018 tarihli olan ödememe yasağından sonra davalı şirket tarafından davacı ve dava dışı cirantaların tamamı aleyhinde 13.09.2018 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında, 4.500,00 TL çek ve ferileri olmak üzere ödemelerin mahsubu neticesinde tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile 2.514,48 TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlattığı, dava konusu ... Gebze E5 Şubesindeki çekin ise dava dışı ... Ltd Şirketinin çek hesabından dava dışı ... AŞ adına 20.08.2018 tarihinde keşide edilen 15.222,00 TL bedelli çek olduğu, söz konusu çekin dava dışı lehtar tarafından davacı şirkete ciro edildiği, davacı şirket tarafından ise ciro silsilesine göre dava dışı ... Ltd şirketine adı geçen şirketin ise davalı şirkete teslim ettiği ve bankaya ibraz edilen çekin mahkeme kararı gerekçesiyle işlem yapılamadığına dair açıklamaya yer verildiği, davalı şirket tarafından 15.222.00 TL çek ve faiz alacağının tahsili amacı ile İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyada kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı. davacı tarafça daha sonraki aşamada iş bu çek istirdadı davasını açmış olduğu anlaşılmıştır. 11.02.2020 havale tarihli bilirkişi raporunda; davacı vekilinin dava dosyasına sunmuş olduğu 18.11.2019 tarihli dilekçesinde düzeltme talebinde bulunarak dava konusu edilen çeklerin keşide tarihi yerine basım tarihlerinin yazıldığı belirtiterek yanlışlığın düzeltilmesi için; ... Tekirdağ şb.den verilme 4.500.-TL'lik çekin keşide tarihinin 15.08.2018 olduğu, ... Gebze E5 şb.nden verilme, 15.222.-TL'lik çekin keşide tarihinin 20.08.2018 tarihi olduğunu bildiridiği ve ara karar talebinde bulunduğu, davacı'nın dava konusu etmiş olduğu dava dışi ... A.Ş. (... A.Ş.kayıtları ile teyit edilmiş bulunan) ve ... A.Ş.'den aldığı, (Dava konusu 20.08.2018 keşide tarihli, ... Gebze E5 şb.den verilme ... no-lu 15.222.-TL'lik ve 15.08.2018 keşide tarihli .... Tekirdağ Çarşı şb.den düzenlenmiş ... nolu 4.500.-TL'lik) çekleri, 101.18.08 No.lu AĞUSTOS AYI ALINAN ÇEKLER hesabına borç kaydettiği, daha sonra bu hesabın bakiyesinin, 31.08.2018 tarih, 567 fiş kaydında 102-... hesabına “TAHSİLAT” açıklaması ile virman edildiği ve 101.18.08 Na.lu hesabın kapatıldığı, dava konusu çekler üzerinde davacıdan sonra cirosu bulunan, davalı ... A.Ş.'nin dava konusu edilen çekler karşılığı factoring kredisi kullandırmış olduğu, müşterisi ....San.ve Tic.A.Ş. firmasının davacı adına düzenlediğini iddia ettiği, 04.04.2018 tarih, ... no-lu faturanın gerçek bir satışa ilişkin olup, olmadığının, adı geçen dava dışı ... firmasının ticari kayıtlarının incelenememesi nedeni ile tespit edilememiş olduğu, davacının tarafıma ibraz ettiği, 5.000.-TL'yi geçen mal alımlarına ilişkin bağlı bulunduğu Tepecik Vergi Dairesine vermiş olduğu,(NİSAN 2018/ARALIK 2018 Dönemi) BA bildirimleri içerisinde de, dava dışt ....San.ve Tic.A.Ş. firmasının yer almadığı, dava dışı ... Tic.A.Ş. firmasının ticari kayıtlarını ibraz etmemesi sebebi ile, davalı ile aralarında gerçekleşen ticari ilişkininin belirlenemediği, davalı ... Faktoringe Alacak Bildirim Formu ekinde beyan edilen 04.04.2018 tarih, ... nodu faturanın dava dışı ... A.Ş.'nin bağlı bulunduğu Sarıgazi Vergi Dairesi kayıtlarından ... sici! no.su ile vermiş olduğu Nisan 2018 ayına ait BS bildirim formu eklerinden teyit edilebileceği, davalı ... Faktoring kayıtlarında; dava dışı ...Tic.A.Ş. firmasının Alacak Bildirim ekinde, 22.05.2018 tarihinde sunmuş olduğu, 04.04.2018 tarih, ... na.lu faturanın karşılığı davacıdan, teslim ettiği mallar karşılığı olarak tahsil ettiğini beyan ettiği, içerisinde dava konusu olan çeklerin davalı ... , devir, teslim ve temlik ettiği, davalı ... Faktoringin temlik almış olduğu alacak tutarına karşılık kullandırmış olduğu faktoring kredisi karşılığı, 22.900.-TL'yi 22.05.2018 tarihinde, müşterisi ... A.Ş.'nin ... bulunan ... hesabına ... sorgu no.lu EFT havalesi ile ödediği, davalı ... Faktoring'den edinilen Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Kapsamında belirlenmiş yönetmelik hükümleri gereği düzenlenmiş olduğu anlaşılan istihbarat bilgi notunda, müşterisi ... A.Ş.'den aldığı dava konusu çeklerden yalnızca, 20.08.2018 tarih, ... no.lu 15.222.-TL'lik çekin keşide borçlusundan teyit alındığı, davalı tarafından diğer dava konusu çek için çek keşidecisinden ve her iki çek için kendi müşterisinden önceki ciranta olan ve adına fatura düzenlendiği iddia olunan davacıdan, fatura ve çekler hakkında herhangi bir teyit almadığının belirlendiği belirtilmiştir. Davacı vekili, tarafından bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde; raporun ileri sürdükleri hususları ispatlar nitelikte olduğunu, ancak mahkemenin aksi kanaatte olması halinde dava dışı ... Şirketinin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi ve müvekkili adına düzenlenen 188.533,32 TL olan fatura üzerinde inceleme yapılması gerektiğini, söz konusu faturanın sahte olduğunu, müvekkili şirketle hiçbir ticari bağının bulunmadığını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde; bilirkişi tarafından müvekkili defterler incelendiğinde HMK'nın 222. maddesi gereğince sahibi lehine delil olabileceğinin tespit edildiğini, yönetmelik kapsamında belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde işlem yapıldığını, eksik kalması durumunda ise ilave yöntemlere başvurulduğunu, faturanın tarifi, şekli ve nizamına uyulduğunu, teyitler alındığını, müvekkilinin iyiniyetli bir tacir gibi davrandığını, kötü niyetli olduğunun ispatının davacı tarafa düştüğünü, dava dışı şirket tarafından alacak bildirim formunda beyan edilen faturanın Tepecik Vergi Dairesine vermiş olduğu döneme ilişkin BA Formlarının istenmesi amacıyla Vergi Dairesine müzekkere yazılarak gelen cevaba göre yeniden rapor alınması gerektiğini belirtmiştir. Mahkemece, yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine karar verilmiştir. TTK'nın 792. maddesi; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanuni düzenleme bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir. Aynı Kanunun 790.maddesinde ise \"Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır\" düzenlemesi bulunmaktadır. TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın 06/04/2021, E. 2017/11-159, K. 2021/417 tarih ve sayılı kararı). Bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çeklerin hamili iken rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür. Dava konusu çeklerin incelenmesinde; yukarıda yer verildiği üzere ciro silsilesinde görünürde herhangi bir kopukluk olmadığı anlaşılmaktadır. Mevcut ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı anlaşılmakla çekin borçtan mücerret olma niteliği karşısında, davanın tarafları ile cirosu bulunanlar arasında taraf ticari defterlerine göre herhangi bir ticari ilişki bulunmaması, davalı tarafın çeki kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak iktisap etmiş olduğu anlamına gelmez. Bu nedenle, davacı vekilinin davalı ile çeki ciro yoluyla aldığı önceki cirantasının ticari defterlerinde inceleme yapılmaksızın eksik inceleme ile hüküm kurulduğu yönündeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Dosya kapsamına göre davacı, davalının dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiği iddiasını kanıtlayamamıştır. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 215,45 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline,3-Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.16.11.2023