T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1135
KARAR NO\t: 2023/2106
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 13/03/2023 (Karar)
NUMARASI\t: 2021/532 Esas, 2023/221 Karar
DAVA\t: Kooperatif Üyeliğinin Tesbiti
Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...'ın, davalı kooperatifin Erzurum ....Noterliği'nin 08/11/2007 Tarih, ... numaralı evrakı ile onaylanan karar defterinin 14/08/2008 tarih ve ....sayılı yönetim kurulu kararı ile .............Konut Yapı Kooperatifi'nden ... ada, ... parseldeki ...ve... bloklarının altında bulunan dükkanları iş karşılığında satın aldığını, ardından Erzurum ...Noterliği'nin 20/03/2014 tarih ve ... yevmiye numaralı evrakı ile de kooperatif hisse devri sözleşmesi düzenlenerek kendisi adına noter satışının gerçekleştiğini; müvekkilinin davalı kooperatife Erzurum ....Noterliği'nin 27/01/2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu devir işleminin yönetim kurulu karar defterine işlenmesini talep ettiğini; ancak davalı kooperatifin Erzurum ...Noterliği'nin 11 şubat 2015 tarih, ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde, hukuki dayanaktan yoksun ve müvekkilini bağlamayan bir takım gerekçelerle, ''bu satışın karar defterine işlenmesinin mümkün olmadığını'' bildirdiğini; 1163 Sayılı Kooperatif Kanunu'nun 14/2'nci maddesinde ''Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder.'' hükmünün düzenlendiğini; bu nedenlerle davanın kabulü ile, müvekkilinin davalı kooperatifin ortağı olduğunun tespiti ile Erzurum .....Noterliği'nin 20/03/2014 Tarih, ... Yevmiye numaralı evrakı ile yapmış olduğu kooperatif hisse devri sözleşmesi nedeniyle .............Konut Yapı Kooperatifi'nin Erzurum ili, ... ilçesi, ... ada, .... parseldeki ...ve... Bloklarının altında bulunan depo ve dükkanların müvekkiline yapılan satış kaydının davalı kooperatif karar defterine işlenmesine; yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; \"Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ve yapılan yargılama neticesinde; davacının, dava dışı ...'ın davalı kooperatife ait olan ... ada ...... parsel sayılı taşınmazda yer alan ...ve.... blokların altındaki depo vasfındaki dükkanların iş karşılığında davalıdan satın aldığını, bu yerlerin dava dışı ... tarafından kendisine devredildiğini, davalıya ihtarname keşide edilerek üyeliğin tespitini ve dükkanların satış işlemlerinin karar defterine işlenmesini talep ettiği ancak davalı tarafından talebin reddedildiğini belirterek, kooperatife üye olduğunun tespitine ve dükkanların satış işleminin yönetim kurulu karar defterine işlenmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Dava dışı ...'ın davalı kooperatifte 17/03/2003-29/12/2006 tarihleri arasında yönetim kurulu başkanı olduğu, 2003-2004-2005 yıllarında yapılan genel kurul hazırun listesinde yer aldığı anlaşılmaktadır. Davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından dava dışı ...'a 14/09/2008 tarihli adi protokol ile dava konusu edilen 2 adet depo dükkanları iş karşılığında satılmıştır. Dava dışı ...'ın dava konusu edilen dükkanların iş karşılığında satılmasından önce 17/03/2003-29/12/2006 tarihleri arasında davalı kooperatifte yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptığı, 2003, 2004, 2005 yılları genel kurul toplantılarında hazırun listesinde yer aldığı hususları dikkate alındığında; dava dışı ...'ın davalı kooperatif tarafından iş karşılığı kendisine dükkan satışının yapılmasından önce davalı kooperatife üye olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Zira davalı kooperatif ana sözleşmesinin 43. Maddesine göre kooperatif yönetim kurulu üyeleri kooperatif ortağı olması gerekmekte olup ayrıca dava dışı ... genel kurul toplantılarına da üye sıfatı ile katılmıştır. Davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından dava dışı ...'a iş karşılığı iki adet dükkanın satışının yapılması, dava dışı ...'a ayrıca bir kooperatif üyeliği verildiği sonucunu doğurmayacaktır. Zira iki adet depo dükkan ...'a üyelik nedeniyle değil, yapacağı iş karşılığında 14/09/2008 tarihli protokol ile satılmıştır. Yapı kooperatiflerinde finansman elde etmek amacı ile taşınmaz satışı yapılabilir. Dava dışı ...'a satılan dükkanların iş karşılığı satıldığı belirtilmiş olup bu haliyle davalı kooperatif finansman elde etmek uğruna dükkanların satışını yapmıştır. Bu nedenle davalı kooperatifin 2014 yılında yapmış olduğu genel kurul toplantısında dava dışı ...'a verilen dükkanların tekrar kooperatife bırakılmasına karar verilmesi ...'ın kooperatif üyeliğinden çıkarılması sonucunu da doğurmayacaktır.
Davacı ile dava dışı ... arasında düzenlenen 08/04/2009 tarihli dükkan satış protokolü başlıklı belgede ... ada ... parsel üzerinde yapılmış olan .... blok ve .... blokların altında bulunan depo dükkanların mevcut hali ile ... tarafından 215.000,00 TL bedelle ...'a devredildiği, bedelinin nakit alındığı, dükkanların mevcut haliyle teslim edildiği belirtilerek davacı ve ... tarafından imzalandığı görülmektedir. Erzurum.... Noterliğinin 20/03/2014 tarihli ve ... yevmiye nolu kooperatif hisse devri başlıklı senette de ...'ın üyesi olduğu .......Konut Yapı Koop. .... ve ....Blokları altında bulunan depo dükkanlardaki hissesinin tamamının bütün aktif ve pasifi ile birlikte ... isimli kişiye 215.000,00 TL bedel karşılığında devrettiğini beyan ettiği, ...'ın da ...ve... blokları altında bulunan depo dükkanlardaki hisseyi devir aldığını belirterek imzaladıkları anlaşılmaktadır. Davacı ile dava dışı ... arasında düzenlenen 08/04/2009 tarihli adi protokol ile 20/03/2014 tarihli noter senedi içerikleri birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasında davalı kooperatif tarafından inşa edilen ...ve... bloklar altında yer alan depo dükkanların devrinin amaçlandığı sonucuna varılmaktadır. Her iki sözleşmede de dava dışı ...'a ait olan davalı kooperatif nezdindeki üyeliğinin devredilmesine yönelik irade bulunmamaktadır. Zira dava dışı ...'ın davalı kooperatifteki üyeliği ...ve... blokları altında bulunan iki adet dükkanın iş karşılığı kendisine verilmesinden kaynaklanmamaktadır. Her ne kadar davacı ile dava dışı ... arasında düzenlenen 20/03/2014 tarihli noter senedinde kooperatif hisse devri başlığı kullanılmış ise de, senet içeriğinde ...ve... bloklar altında bulunan depo dükkanlarının devrinin amaçlandığı, dava dışı ...'ın kooperatifte zaten mevcut olan üyeliğinin devrini amaçlamadığı anlaşılmaktadır. Dava dışı ...'a 2 adet dükkanın satılması kooperatif üyeliğini sağlamadığı, davacı ile ... arasındaki her iki sözleşmenin ...ve... bloklar altındaki dükkanların satışına yönelik olduğu, bu dükkanlar nedeniyle ...'a verilmiş üyelik bulunmadığından davacıya üyelik devrini de sağlamayacağı anlaşılmakla, davacının davalı kooperatife üye olduğunun tespiti talebinin reddi gerekmektedir.
Dava dışı ...'ın 17/03/2003-29/12/2006 tarihleri arasında davalı kooperatifte yönetim kurulu başkanı olarak görev yaptığı, 2003-2006 yılları arasında genel kurul toplantılarında hazırun listesinde yer aldığı bu şekilde davalı kooperatifte üye olduğu sabittir. Dava dışı ...'ın 2007-2014 yılları arasında yapılan olağan genel kurul toplantılarına katılmaması ve hazırun listesinde isminin yer almaması tek başına üyeliğinin sona erdiği sonucunu doğurmaz. Zira dava dışı ...'ın kooperatif ortaklığından çıktığı veya çıkarıldığına dair ya da ortaklığı devrettiğine dair her hangi bir genel kurul veya yönetim kurulu kararı bulunmamaktadır. Bu nedenle dava dışı ...'ın davalı kooperatifin üyesi olduğu kabul edilmelidir. Ancak bu üyelik yukarıda da açıklandığı üzere davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından kendisine iş karşılığında satılan 2 adet dükkanın satışından kaynaklanmamaktadır.
Davalı kooperatif tarafından dava dışı ...'a iş karşılığı satıldığı belirtilen 2 adet dükkanın öncelikle dava dışı ...'a, ardından yapılan devir nedeniyle davacıya ait olduğunun belirlenebilmesi için bu dükkanların satışına ilişkin kararlaştırılan şartların gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Yani davalı kooperatif ile dava dışı ... arasında yapılan adi protokolde bu dükkanların yapılacak olan iş karşılığında satıldığı belirtilmiş olup; dava dışı ...'ın bu dükkanları hak edebilmesi için satış protokolünde belirtilen işleri yapmış olması ön koşuldur. Satış protokolünde hangi işler karşılığında dükkanların ...'a satıldığı açıkça belirtilmemiş olup taraflarca yapılacak olan bu işler de açıkça belirtilmemiş ve işlerin yapılıp bitirildiği hususunda da dosyaya her hangi bir delil veya belge kazandırılmamıştır. Davacının dava dışı ...'tan devraldığını iddia ettiği 2 adet dükkanın mülkiyetini kazanabilmesi için öncelikle bu dükkanların verilme sebebi olan yapılacak işlerin dava dışı ... tarafından yapılmış olması gerekmektedir. Dava dışı ...'ın iş karşılığı aldığı ve davacıya devrettiği dükkanlar nedeniyle, dava dışı ...'ın adi protokolde kararlaştırılan işleri yapıp teslim ettiğini davacı taraf ispatlayamamıştır. Bu nedenle dava dışı ... iş karşılığı aldığı belirtilen dükkanların davacıya devrine ilişkin geçerlilik şartları bulunmamaktadır bu nedenle davacının dükkanların satışının yapıldığına dair karar alınmasına yönelik talebinin de reddine\" şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı ... iş karşılığı aldığı belirtilen dükkanların davacıya devrine ilişkin geçerlilik şartları bulunmadığından davacının dükkanların satışının yapıldığına dair karar alınmasına yönelik talebinin reddi yönündeki kararın hukuka aykırılık teşkil ettiğini, davanın reddine dair verilen kararın bilirkişi raporu usul yasaya ve yerleşik yargıtay içtihatlarına aykırılık teşkil ettiği nedenleri ile kararın kaldırılması, davanın kabulü, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:\t
Dava, davacı ...'ın 20.03.2014 tarihinde ...'dan devraldığı kooperatif üyeliği nedeniyle davacının kooperatif üyeliğinin tespiti ve iki adet depo dükkan vasfındaki taşınmazın satışının kooperatif karar defterine işlenmesi istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Davacı vekili, davacının dava dışı ...'tan ... ... ... ada ... parseldeki ...ve... blokların altında yer alan dükkanları 08/04/2009 tarihinde dükkan satış protokolü düzenleyerek satın aldığını, Erzurum .... Noterliğinin 20/03/2014 tarih ... yevmiye numaralı evrakı ile kooperatif hisse devri sözleşmesinin düzenlendiğini, davalı kooperatiften Erzurum .... Noterliğinin 27/01/2015 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile devir işleminin yönetim kurulu karar defterine işlenmesinin talep edildiğini, davalı kooperatifin Erzurum ... Noterliğinin 11/02/2015 tarih ... yevmiye numaralı cevabıyla satışın karar defterine işlenmesinin mümkün olmadığının bildirildiğini, davacının, davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespiti ile ... Erzurum ili ... ilçesi ... ada .... parsel ...ve... bloklardaki dükkanların satış işleminin davalı kooperatif karar defterine işlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davacı tarafın taleplerinin karşılanmasının mümkün olmadığını, dava dışı ...'ın maliki ve herhangi bir hakka sahip olmadığı taşınmazların satışının mümkün olamayacağını, taşınmazların kooperatifin malı olduğunu, taşınmazların satışına yönelik genel kurulda alınmış bir karar olmadığını, davacı tarafın iddia ettiği dükkan satış protokolünün kooperatif kayıtlarında mevcut olmadığını, tescil edilmediğini, satıcı dava dışı ... ve davacının akraba olduğunu, dönemin yönetim kurulu üyelerinin de akrabalarını olduğunu, satış işleminin 2009 yılında gerçekleşmiş olsaydı tescil için herhangi bir engel olmadığını, dosyaya sunulan 20/03/2014 tarihli hisse devir sözleşmesinin satış protokolünden 5 yıl sonra yapılmış olduğunu, yapıldığı iddia edilen işlemlerin kooperatif kayıtlarında yer almadığını, kooperatifin eski yöneticileri ve ... hakkında Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/...sayılı dosyasında kooperatif yönetimini terk etme, zimmet, mükerrer daire satımı ve sair suçlardan soruşturmanın devam ettiğini, Erzurum ..... Sulh Ceza Mahkemesinin 2013/... sayılı dosvasında eski yöneticiler hakkında kooperatif evraklarını eksiksiz teslim etmedikleri gerekçesiyle mahkumiyet kararı verildiğini, 20/03/2014 tarihli noter hisse devir sözleşmesinin davacı tarafa herhangi bir hak kazandırmadığını, dava dışı ...'ın kooperatif nezdinde devredebileceği bir hakkının olmadığını, dava konusu taşınmazlardan ...blok ... numaralı bağımsız bölümün 18/01/2008 tarihli beyan ve 27/06/2011 tarihli işlem ile kooperatif adına tapu tescilinin gerçekleştirildiğini, dava dışı ...'ın üyelerden 14/08/2008 tarihli yazı ile para topladığı, 05/01/2014 tarihli genel kurul gündeminin 9. maddesinde alınan kararla dava konusu taşınmazlarından ... blok .... m2 dükkanın dava dışı ...'ın üyelerden kat mülkiyeti verilmesi için alınmış olan 459,000-TL karşılığı kooperatife bırakılmasına karar verildiğini, genel kurul kararının kesinleştiğini, dava konusu taşınmazların kooperatif mülkiyetinde olduğunu, satıcı olduğunun iddia eden şahsın taşınmazlar üzerinde herhangi bir hakkının olmaması nedeniyle davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece 12.10.2018 tarih ve 2015/...Esas, 2018/.....Karar sayılı ilâmı ile davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine Dairemizin 03.11.2021 tarih ve 2019/.... Esas, 20221/....Karar sayılı istinaf incelemesi neticesinde özetle; \" Dava dışı ...'a satışına karar verilen depo dükkanların kooperatif üyeliği nedeniyle değil yapacağı iş karşılığı satışına karar verildiği, nitekim kooperatif tarafından bahsi geçen depo dükkanların 14.09.2008 tarihli protokol ile satıldığı, ancak dava dışı ...'ın 17.03.2003 tarihinden itibaren kooperatifin yönetim kurulu başkanlığını yaptığı ve bu itibarla kooperatif üyeliğinin satış işleminin öncesinde bulunduğu kanaatinin oluştuğu, bu nedenle genel kurul kararı ile dükkanların kooperatife bırakılmasına karar verilmesinin dava dışı ...'ın kooperatif üyeliğinden çıkarılması sonucu doğurmayacağı, diğer bir anlatımla ...'ın kooperatif üyeliği ile iş karşılığı kendisine satılan depo dükkanların birbiriyle bağlantısı olmadığı, diğer taraftan dava dışı ...'ın kooperatif üyeliğini davacı ...'a devrettiğinin kabulü halinde ...'a satışına karar verilen depo dükkanların mülkiyetinin davacı ...'a kooperatif üyeliği ile birlikte geçtiği sonucunu da doğurmayacağı anlaşılmaktadır. Bu itibarla mahkemece dava dışı ...'ın, davacı ...'a devredilmeye elverişli kooperatif üyeliği olup olmadığı kooperatif üye kayıt defteri de getirtilerek bilirkişi incelemesi yaptırılarak tespit edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi, ayrıca dava dışı ... tarafından ... ada 5 parsel sayılı taşınmazdaki ...ve... blokta bulanan depo dükkanların davacıya devir edilmesinin geçerlilik koşullarının oluşup oluşmadığının yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek değerlendirilmesi gerekirken...\" gerekçeleri ile eksik araştırma nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Mahkemece, Dairemizin kaldırma kararında belirtilen eksiklikler nedeniyle yapılan inceleme ve araştırma neticesinde davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; bilirkişi ......... tarafından düzenlenen 08.04.2022 tarihli bilirkişi raporunda; davacıya ...ve... blok altında bulunan depo dükkanları devreden ...'ın kooperatif üyeliğini de davacı ...'a devrettiğine dair bir bilgi ve belgeye kooperatif kayıtlarında ulaşılamaması, bu itibarla davacı ...'ın kooperatif üyeliğinin ispatlanamaması nedeniyle davacının kooperatif üyeliğinin tespiti talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Ayrıca davacıya ...ve... blok altında bulunan depolu dükkanları devreden dava dışı ...'ın iş karşılığı devraldığı bu taşınmazlar nedeniyle sözleşmede belirtilen işleri yerine getirdiğini ispat külfeti davacıdadır. Somut olayda, davacıya ... tarafından devredilen dava konusu dükkanların devri alacağın temliki hükmündedir, alacağın temliki koşullarının oluştuğu hususları davacı tarafından ispatlanamadığından davacının iki adet depo dükkan vasfındaki taşınmazın satışının kooperatif karar defterine işlenmesi talebinin reddine karar verilmesinde de isabetsizlik görülmemesine göre davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiş, tüm istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.
İstinaf talebinde bulunan davacı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,\t
2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 269,85-TL harçtan başlangıçta alınan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan davacı tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Gerekçeli kararın taraflara tebliği ile harç tahsil müzekkeresi işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,\t
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361. ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi zarfında Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere ......tarihinde oy birliği ile karar verildi.