T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45 HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/2015
KARAR NO: 2023/1640
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/1086
KARAR NO: 2020/127
DAVA TARİHİ: 04/11/2016
KARAR TARİHİ: 14/02/2020
DAVA: Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 22/11/2023
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında Bakırköy ... Noterliğinin 20/09/2012 tarih ve ... yevmiye sayılı Uçak İşletme Sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmeye istinaden müvekkiline ait ... tipi ... seri numaralı... uçağın işletilmesinin davalı tarafça üstlenildiğini bu sözleşme gereğince davalının, davacı tarafından onaylanan güzergahlarda ve tarihlerde yapılacak uçuşlar için uçağın işletmesini üsteleneceğini ve bu amaç için resmi olarak gerekli tüm beyanların, bildirimlerin sunulmasını ve gerekli sertifikaları Türk Sivil Havacılık yetkililerince düzenlenmesini sağlayacağını, davalının sözleşme gereğince yapması gereken edimlerini eksik ve hatalı yaptığını, 26/09/2016 tarihinde karşılıklı sözleşmenin feshedildiğini, fesih protokolünün noter tasdikli suretinin hazırlanabilmesi için davalı şirket yetkililerine ulaşılamaması sebebiyle bu kere müvekkili tarafından Beykoz ... Noterliğinin 04/10/2016 tarih ... yevmiye sayılı ihtarname ile feshedildiğini, davalı şirkete Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce el konulduğunu ve 04/10/2016 tarihinde davalı şirkete tahsis olunan uçağın müvekkili şirkete teslim edildiğini, davalı şirketin söz konusu uçağın işleticisi olarak uçağın gerekli her türlü bakım ve onarımını üstlendiğini ancak müvekkili şirketin bilgisi dışında uçak motorlarının program dışı kalmasına sebebiyet verdiğini, bunun üzerine motorların tekrar bakım programı kapsamına alınması için 851.275,00 USD'lik motorların yeniden programa alınması masrafı oluştuğunu, uçağın program dışı kalması nedeniyle uçağın 1,5-2 Milyon Dolar değer kaybına uğradığını, müvekkili tarafından sözleşmesel yükümlülüklerine uygun olarak uçağın bakım ve onarımına ilişkin masraflar düzenli olarak davalıya ödendiğini ve davalının ise uçağın bakım ve onarımlarının gerçekleştirildiğini beyan ettiğini ancak uçağın satışı amacıyla satın alma öncesi incelemeye sokulması sonucunda davalıya bu amaçla yapılan ödemelerin ve davalının uçağın bakım onarımının takip edilerek yapıldığı/yaptırıldığına yönelik beyanlarının aksine uçakta pek çok hasar ve arıza olduğunun tespit edildiğini 123.559,00 USD tutarında bakım onarım masrafı ortaya çıktığını, sözleşmenin feshine müteakip müvekkili tarafından Eylül ayı uçuş bedeli olarak davalıya fatura edilen 165.450,00 TL'nin ödenmediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 4.maddesine göre uçağın bakım ve onarımına ilişkin takibi davalının özenli ve tedbirli bir biçimde takip ederek yaptırmakla yükümlü olduğunu, hava aracının bakım ve uçuşa elverişlilik gereklerinin sağlayarak sürekli uçuşa elverişli durumda bulunması gerektiğini, davalının yetkili motor bakım firmasının ödeme yapmaması nedeniyle bakım sözleşmesinin feshedildiğini ve uçak motorlarının bakım kapsamında çıkartıldığının anlaşıldığını, uçağın 1,5-2 milyon dolar civarında değer kaybettiğini belirterek a) uçağın uçuş izinlerinin iptal olması sebebiyle satışın gerçekleştirildiği ana kadar işletilememesi sebebiyle mahrum kalınan kar olan müspet zararlarından şimdilik 1.000 TL'nin, uçağın rayiç bedelinin altında satılması nedeniyle maddi zarardan şimdilik 1.000 TL, satış öncesi bakım-onarım masrafı olarak ödenen 123.559,00 USD'den şimdilik 1.000 TL'nin Eylül ayı uçuş bedeli olarak fatura edilen 165.450,00 TL'den şimdilik 1.000,00 TL'nin faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamış olup davalı vekili 26/12/2017 tarihli beyan dilekçesinde davanın 04/11/2016 tarihinde açıldığını, karşılıklı fesih protokolünün 26/09/2016 tarihinde imzalandığını ve protokolün 4.maddesinde davalı şirketin fesih tarihine kadar sözleşmeye uygun olarak hizmet verdiğini, davacı tarafın kabul ettiğini, 26/06/2016 tarihinde Devlet Hava Meydanları İşletmesi Müdürlüğü personelinin polis nezaretinde davalı şirkete gelerek uçak bakım elemanlarının dışarı çıkartılarak bir daha da kimsenin içeriye alınmadığını, tamir ve bakım amacıyla sökülen parçaların bile yerine takılamadığını, Devlet Hava Meydanları İşletmesinin müvekkili şirketle olan sözleşmesinin 667 Sayılı KHK'nın 8. Maddesine istinaden feshettiğini, davalı şirkete tasarruf mevduatı sigorta fonunun kayyum olarak atandığını, bildirmiş olup dilekçesine ekli vekaletname incelendiğinden vekaletnamenin TMSF tarafından davalı şirkete seçilen yetkililerce verildiği görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; ''...Toplanan tüm deliller ve alınan bilirkişi raporu, taraflar arasındaki sözleşme, fesih protokolü incelendiğinde davacıya ait uçağın işletmesinin davalı tarafça üstlenildiği, bu sıradaki bakım onarım masraflarını davalı tarafça karşılanması yönünde anlaşma varıldığı, davalı tarafın uçağın bakımı için dava dışı firmayla anlaştığı ancak bu firmaya gerekli ödemelerin yapılmaması nedeniyle dava dışı firmanın sözleşmeyi feshettiği bu nedenle motor bakımlarının program dışı kaldığı, tekrar programa alınabilmesi için 831.275,00 USD masraf gerektiği yine diğer bakım onarım masraf bedelinin 123.559,00 USD olarak belirlendiği, davacı tarafça sözleşmenin feshinin haklı olduğu , davacı tarafın söz konusu uçağın feshi akabinde teslim alarak gerekli bakım ve onarımlar yapılmaksızın 2.000.000,00 USD ye sattığı, bilirkişi raporuna göre aynı marka ve model bakım ve onarımları zamanında yapılan iyi durumdaki uçağın rayiç değerinin 3.490.000,00 USD olduğunu bu nedenle davacının 1.490.000,00 USD zarara uğradığı tespit edilmiştir. Davacının beyanı doğrultusunda Eylül ayı uçuş bedeliyle ilgili talep konusuz kalmıştır. Davacı taraf bakım ve onarım masrafı olarak bahsettiği 123,559,00 USD masrafı yapmadan uçağı satması nedeniyle bu kısımla ilgili talep olan 1.000,00 TL'lik tazminat bedeline ilişkin davanın reddi gerektiği yine davacı vekilinin beyanı doğrultusunda uçuş izinlerinin iptal edildiği tarihten satıldığı tarihe kadar ki mahrum kalınan karla ilgili müspet zarar talebinin, menfi zarar ve müspet zarar birlikte istenemeyeceği davacı vekilinin daha sonradan da bildirdiği üzere buna yönelik taleplerini uçağın değer kaybı bedelinin içinde olduğu iddiası da değerlendirilerek bu kısımla ilgili talebin reddine, uçağın rayiç bedelinin altında satılması nedeniyle değer kaybına ilişkin açılan davanın kabulü gerektiği, davacının dava dilekçesinde bu kısma yönelik talebinin 1.000,00 TL olmasına rağmen değer arttırım dilekçesinin USD bazında verildiği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 22/06/2016 tarih 2015/9309 Esas 2016/6929 Karar nolu ilamında da belirttiği üzere \"818 sayılı Borçlar Kanunun 83.maddesi uyarınca yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde, alacaklı bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk Parasıyla ödenmesini isteyebilir, bu şekilde talepte bulunan alacaklının artık bu tercinden dönerek borcun yabancı para olarak aynın ifasını istemesi mümkün değildir\" denildiğinden; dava dilekçesinde talep edilen 1.000,00 TL dava tarihindeki kurdan (3,1452 TL) dolara çevrildiğinde 317,94 USD yapmaktadır. 1.490.000,00 USD olarak belirlenen değer kaybından 317,94 USD düşüldüğünde 1.489.682,06 USD kalmaktadır. 1.489.682,06 USD değer arttırım tarihindeki kur olan 6,1678 TL'den çevrildiğinden 9.188.061,00 TL yapmaktadır. 9.188.061,00 TL + dava dilekçesinde istenen 1.000,00 TL = 9.189.061,00 TL yaptığından, 1.490.000,00 USD karşılığı TL miktarı olan 9.189.061,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Eylül ayı uçuş bedeliyle ilgili açmış olduğu davanın konusuz kalması nedeniyle bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, diğer taleplerinin ise reddine...\" gerekçesiyle;\"1-Davacının Eylül ayı uçuş bedeli ile ilgili olarak açmış olduğu davanın, konusunun kalmaması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına, 2-Davacının satış öncesi bakım-onarım masrafı olarak ödendiği iddia edilen bedelle ilgili olarak açmış olduğu davasının reddine, 3-Davacının uçağın uçuş izinlerinin iptal olması nedeni ile satışının gerçekleştirildiği ana kadar işletilememesi nedeni ile mahrum kalınan kar talebinin reddine, 4-Davacının değer kaybı ile ilgili olarak açmış olduğu davasının kabulü ile, 9.189.061,00TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine\" dair hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süre içerisinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin FETÖ/PDY terör örgütü ile aidiyeti, irtibatı ve iltisakı sebebi ile İstanbul 3. Sulh Ceza Hakimiliği'nin 2017/1742 D. İş ve 16/05/2017 tarihli kararına istinaden kayyum atandığını ardından TMSF'ye devrolduğunu, kayyum atanması öncesinde İstanbul Atatürk Havalimanının özel hangarlar bölümünde bulunan 1 ve 7 nolu hangarlara ilişkin sözleşmelerin şirket eski yetkililerinin milli güvenliğe tehdit oluşturduğunun tespit edilmesi, şirketin terör örgütüne üyeliği veya iltisakı ve irtibatı sebebiyle 667 sayılı KHK'nın 8. Maddesine istinaden, tüm irtifak ve intifa haklarının Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından tek taraflı olarak 26/09/2016 tarihinde iptal edildiğini ve hangarların mühürlenerek kapatıldığını, müvekkili şirkete ilişkin özel hangarlar bölgesinde bulunan sözleşmenin KHK uyarınca feshi ile davacının, şirketin eski yetkilileri ile imzalamış olduğu fesih protokolünün aynı tarihli (26/09/2016) olduğunu, Davacının iddia ettiği hususların varlığının söz konusu olmadığını, davacı ile müvekkili şirketin eski yetkilileri arasında düzenlenen fesih protokolünde sözleşmeye uygun hizmet verildiğinin beyan edildiğini, fesih protokolünün 4. Maddesinden de açıkça ''..., 26.09.2016 tarihine kadar Sözleşmeye uygun olarak hizmet vermiş olup, ..., bu tarihten önce sözleşme kapsamında alınan hizmetler nedeni ile doğan borçlarınız ...'e sözleşmede yer alan vade ve usullere uygun olarak ödeyeceğini kabul ve taahhüt etmiştir'' denildiğini, ortada bir zarar bulunmadığını, uçağın bakımlarının usulüne uygun şekilde tamamlandığını, fesih protokolünde belirtilen ifadeye rağmen yerel mahkemenin davanın kabulü yönünde karar vermesinin hukuka, TMK'nın 2 ve 3.maddelerine, HMK'nın 29.maddesine aykırı olduğunu,Bilirkişi kök raporunda uçağın bakımlarının yapılmadığı belirtilerek davacının uçağın satışından kaynaklanan zararının 500.000 USD olduğu tespit edilmesine rağmen ek raporda zararın 1.490.000 USD olduğuna dair kanaat bildirildiğini, 2 rapor arasında sadece 4 aylık süre olmasına rağmen 990.000 USD fark olduğunu, işbu bedelin kabul edilemeyeceğini, ek rapora yönelik itirazları yönünden mahkemece bir hüküm kurulmadığını, Davacı tarafça sözleşmenin haklı bir sebebe dayanılmadan kötü niyetli olarak feshedildiğini, müvekkili şirkete kayyum atanması ve DHMİ'nin demirbaşlara el koyması ve/veya zayi olması sebebiyle 2013 yılından sonra uçağın yapılan bakımına ilişkin bir evrak sunulmasının mücbir sebepten ötürü olanak dışı olduğunu, delil niteliğinde bir evrak sunulmamasının müvekkili şirketin kusurundan kaynaklanmadığını, mücbir sebepten dolayı 2013 yılından sonra bir bakım evrakı sunulmamasının uçağın bakımının yapılmadığı anlamına gelmeyeceğini, böyle bir tespitin hakkaniyete ve hukuka aykırı olacağını, ayıca işletilmesinde bu kadar risk bulunan herhangi bir uçağın 2013 yılından davacının uçağı geri aldığı tarihe kadar arada geçen sürede rutin bakımları yapılmadan 3 seneden fazla aktif bir şekilde kullanılmasının hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, uçakların ilgili amirlikçe belli dönemlerde de denetlendiğini, uçuşa engel bir durum olması halinde işletilmesine izin verilmeyeceğini,Davacı şirketin, dava konusu uçağı 31/08/2012 tarihinde 2.5000.000 USD'ye alarak 4 yıldan fazla bir süre sonra 21/12/2016 tarihinde 2.000.000 USD'ye sattığını, 4 yıldan fazla bir süre boyunca aktif olarak kullanılan uçağın değer kaybetmesinin ve değerinin altında satılmasının doğal bir durum olduğunu,Davacı her ne kadar zararın, müvekkili şirketin uçağa vermiş olduğu zarardan kaynaklandığını beyan etmiş ise de, satış anında davacı şirketin mali durumunun bilinmediğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte bilirkişi raporunda uçağın uçuşa hazır hale getirilmesi halinde satış bedelinin üstünde satılacağı kanaatine varılmış ise de onarım, bakım vs masrafları yapılmadan satıldığından davacı şirketin bu masrafını karşılayamadığı sonucunun çıktığını, hal böyle olurken serbest piyasa içerisinde dava konusu uçağın 2.000.000 USD'ye satılmasının müvekkilinin kusurundan kaynaklanmayıp, serbest piyasa ekonomisinin bir sonucu olduğunu, nitekim kök raporda da beyan edildiği üzere davacı uçağı 2.000.000 USD'ye sattığı halde bile 3.822.733,10 TL kar ettiğini, bu durumda davacının satışlar arasındaki fark sebebiyle müvekkili şirkete iş bu davayı yöneltmesinin kötü niyetli ve haksız çıkar sağlamaya yönelik olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki \"İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz\" kuralı nazara alınmıştır. Dava, taraflar arasında imzalanan, Bakırköy ... Noterliği'nin 20/09/2012 tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdikli \"Uçak İşletme Sözleşmesi\" gereğince davacıya ait olup, işletilmesi davalıya bırakılan ... tipi ... seri numaralı ... tescil isimli uçağın, sözleşme hükümlerine uygun olarak bakım ve onarımlarının yapılmadığı, uçak motorlarının program dışı kalmasına sebebiyet verildiği iddiasıyla; Eylül ayı uçuş bedeli, bakım-onarım masrafı, mahrum kalınan kar ve değer kaybı bedellerinin davalıdan tahsili talebine ilişkindir. Mahkemece; Eylül ayı uçuş bedeli talebinin konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına, satış öncesi bakım-onarım masrafı ve mahrum kalınan kar taleplerinin reddine karar verilmiştir. Davacının değer kaybı talebi yönünden ise kabul kararı verilmiş olup, davalı tarafça bu kısma ilişkin istinaf yoluna başvurulduğu için istinaf incelemesi değer kaybı istemiyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında imzalanan, Bakırköy ... Noterliği'nin 20/09/2012 tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdikli \"Uçak İşletme Sözleşmesi\" incelendiğinde; sözleşmede davacının \"...\", davalının ise \"...\" olarak anıldığı, ... tipi ... seri numaralı ... tescil isimli uçağın sözleşmede \"UÇAK\" olarak adlandırıldığı, davacı ...'nın uçağın maliki olduğu belirtilmektedir. Sözleşmenin Konusu başlıklı 1.maddesinde; \"Bu Sözleşme süresince ..., ... tarafından onaylanan güzergahlarda ve tarihlerde yapılacak uçuslar için UÇAK'ın işletmesini üstlenecek ve bu amaç için resmi olarak gerekli tüm beyanların, bildirimlerin sunulmasını ve gerekli sertifikaların Türk Sivil Havacılık yetkililerince düzenlenmesini sağlayacaktır. ..., ...'e bu işlemlere ilişkin olarak mal sahibi sıfatıyla, rıza ve onaylarının sağlanması ve gerekli tüm beyanların sunumu ve yetkili temsilcilerince gerekli imzaların sağlanması konusunda elinden geldiğince yardım edecektir.\" Sözleşmenin Yürürlüğe Girme Tarihi ve Süresi başlıklı 2.maddesinde; \"Bu Sözleşmenin yürürlüğe girme tarihi 20/09/2012 olup, Sözleşme'nin süresi 1 (bir) yıl olup fesih olmadığı sürece kendiliğinden otomatik olarak geçerliliğini korur. Bu Sözleşme, Sözleşme'nin 7. maddesi hükümlerinde belirlenen istisnai haller hariç ... veya ... tarafından noter aracılığı ile l ay önceden yapılacak bildirim ile hiçbir tazminat yükümlülüğüne girmeden sona erdirilebilir. Fesihten önce TARAFLAR mutlaka alacak-verecek hesaplarını tamamlamak ve mutabakata varmak zorundadır. ...'in UÇAK'ı satması halinde işbu Sözleşme mevcut açık olan tüm bakiyelerin ve ilerde doğabilecek uçak işletimi ile ilgili ödemeler dahil olmak üzere tüm bakiyelerin kapatılmasını müteakip kendiliğinden sona erer.\"UÇAK'ın Kullanım, Bakım ve Maliyet Giderlerinin Karşılanması başlıklı 4.maddesinde; \"... 4.2.UÇAK'ın bakım, muayene ve servis hizmetlerinin planlanmasından ve bu hizmetlerin yetkili ve TARAFLAR'ca birlikte karşılaştırılmış, ... onaylı bir bakım tesisinde yaptırılmasından ... sorumlu olacaktır. ... Sözleşme süresince İMALATÇI tarafından verilen bakım takip programı (CAMP System) aboneliğini sürdürecektir. 4.4. TARAFLAR, UÇAK'ı, İMALATÇI tarafından onaylanmış, yürürlükte olan ya da bu Sözleşme'nin geçerlilik süresinde yürürlüğe girecek olan uçak el kitabına, EASA ve FAA AD'lerine, zorunlu (mandatory) Servis Bültenlerine ilişkin tadilat ve rehberlere uygun olarak kullanımda olmasını sağlayacaklardır... 4.5. ..., UÇAK'I, UÇAK PERSONELİ'nin kullanımı sırasındaki kötü kullanımı yada ihmali istisna olmak üzere, yasal malikinin gerektirdiği hususlara, Sivil Havacılık Örgütü ile birlikte konu ile ilgili diğer idari kararlara, teknik mevzuat ve kabili tatbik ulusal ve uluslararası kurallara, İMALATÇI'nın bağlayıcı tavsiyelerine, onaylanmış bakım sistemi ve uluslararası alanda güvenilir aynı tip uçak işleticisi havacılık kuruluşlarının izlediği ölçütlere uygun olarak, sürekli uçabilir konumda tutabilmek için gerekli iyi işletim koşullarına uygun konumda tutmayı ve UÇUŞ için gereken bütün izinleri almayı kabul ve taahhüt eder. ... tarafindan arzu edildiği taktirde ..., bu hususta tatbik edilen bakım ve onarım kayıtlarına iliskin kanıtları standartlara uygun formatta sağlayacaktır. ...KİM, zorunlu (mandatory) kurallar ve İMALATÇI'nın ya da motor yapımcısının ve yetkili havacılık örgütünün belirlediği hususlar uyarınca tutulmasına gerek olan tüm UÇAK kayıtlarını İngilizce ve/veya Türkçe olarak tutacaktır. ..., özellikle UÇUŞLAR'a ilişkin bilgilerin kayıtlarını ve UÇAK üzerinde uygulanan tüm onanm ve bakım işlemlerinin eksiksiz ve güncel kayıtlarını tutacak ve düzenleyecektir. ... kendisine verilen veya verilecek kayıtları incelemesini tamamladıktan sonra mümkün olan en kısa sürede ...'e iade edecektir. 4.7.Sözleşme aksi belirtilmediği sürece ..., UÇAK'ın kullanım, işletim ve bakımı için yapılacak işlemler sırasında oluşacak tüm gider ve maliyetler ile bunlara ilişkin alınacak tüm önlem giderleri ile özellikle UÇAK'ın sigortalarına, bakım ve genel servis, tadilat, personel maaşları, eğitimi, üniformaları, sağlık muayeneleri, lisans, UÇAK PERSONELI masrafları, UÇAK'ın ANA ÜS dışında konuşlanma giderleri, (ister basılı isterse elektronik formatta) seyrüsefer el kitapları, yakıt, yağ ve diğer yağlama malzemeleri, UÇAK telekomünikasyon giderleri, Eurocontrol Uçuşlar için geçiş (overflight) izni ve diğer ücret ve harcamalar, belirli havaalanlarına ve belirli bölgelere uçuş yapılmasında gerekli olan ilave Harp Riski sigortası, izin ve akseptans ücretleri, Personelin kendisinden kaynaklı resmi kurumlardan gelebilecek tüm cezalar vb. harcamaları üstyenecektir. ... tarafından ödenen tüm masraf ve harcamalar, münferit harcamalar maddeler halinde açıklamalarıyla birlikte yazılmak ve belgelendirilmek suretiyle ... tarafından ...'e fatura edilecektir ve ... tarafindan en geç 5 iş günü içerisinde ...'e ödenecektir. 4.8.UÇAK'ın hasara uğraması halinde, TARAFLAR derhal birbirlerini haberdar edecektir. TARAFLAR tamir ye/veya yenileme işlemlerini sigorta eksperi ile koordineli olarak ve onların bilgileri dahilinde hasarlı velveya yenilenecek parçaların değişimini ... onaylı bir tesiste yaptıracaklardır. Sigortanın UÇAK'ın onarımında ve/veya arızalı ya da hasarlı parçaların değiştirilmesinde kullanılmak üzere sağlayacağı ödemeler, onarımı yapan kuruluşun emrine yönlendirilecektir. UÇAK ile ilgili onarımlara ilişkin olarak ...'in sorumluluğu ...'e onarım konusunda danışmanlık sağlamakla sınırlıdır, ancak ...'in lisansından kaynaklanan nedenlerle UÇAK'ta bir hasar meydana gelmesi halinde bu hasarlara ilişkin onarımları yaptırmak ...'in yükümlülüğüdür. ...'den kaynaklanmayan sebeplerle oluşan hasarlar ile ilgili olarak sigorta tarafından ödenmeyen herhangi bir tamir masrafı ... tarafindan ödenecektir.\" şeklinde hükümlere yer verilmiştir. Taraflar arasında imzalanan 26/09/2016 tarihli fesih protokolünde ise; sözleşmenin karşılıklı olarak feshedildiği, ...'in işbu Fesih Protakolü itibariyle var olan mücbir sebeplerin kalkması ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi'nin izin vermesi üzerine, Sözleşme ve Ek Protokol konusu olan ... tipi ... seri numaralı ... tescil isimli uçağı ...'nın bildireceği tarihte ve ... veya ...'nın bildireceği başka bir işletmeci firmaya tüm teçhizatlarıyla birlikle eksiksiz ve hasarsız olarak teslim etmekle yükümlü olduğu, yine ...'in Uçak ile ilgili tüm resmi ve özel belgeleri de ...'ya teslim etmeyi kabul, beyan ve taahhüt ettiği, ...'in 26/09/2016 tarihine kadar Sözleşme'ye uygun olarak hizmet verdiği, ...'nin bu tarihten önce Sözleşme kapsanımda alınan hizmetler nedeniyle doğan borçlarını ...'e sözleşmede yer alan vade ve usullere uygun olarak ödeyeceğini kabul ve taahhüt ettiği belirtilmiştir.Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü - İstanbul Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğü tarafından, davalı şirkete gönderilen 26/09/2016 tarihli \"Sözleşmenin Feshi\" konulu yazı ile özel hangarlar bölgesinde davalı şirkete tahsisli 1 no.lu ve 7 no.lu hangar mahallerine ilişkin sözleşmenin, 667 sayılı KHK'nın 8.maddesine istinaden tüm irtifak ve intifa hakları ile resen iptal edildiği ifade edilmiş, söz konusu hangarların ivedi şekilde boşaltılarak İdareye teslim edilmesi istenilmiş, DHMİ Başmüdürlüğü tarafından 27/09/2016 tarihinde hangar alanlarının teslim alındığına dair tutanak tanzim edilmiştir. Sözleşme konusu uçak ise 04/10/2016 tarihli tutanak ile davacı şirkete teslim edilmiştir.Dava konusu uçağın 20/12/2016 tarihli ... no.lu faturaya istinaden ... AŞ'ye 2.000.000,00 USD bedelle satıldığında dair fatura, davacı tarafça ibraz edilmiştir. Bilirkişi kök raporunun teknik değerlendirme kısmında; \"... tipi ... seri nolu ... tescilli uçak , iş bu raporun teknik değerlendirme kısmında bundan böyle kısaca “UÇAK” olarak adlandırılacaktır. Bu değerlendirmede ilk önce ele alınan konu UÇAK'ın tüm ekipman bakımlarının zamanında yapılmamasından dolayı meydana gelen uçuşa elverişlilik durumunun ortadan kalkması halidir. UÇAK'ın uçuşa elverişlilik halinin ortadan kalkmasının sebebi, Motor Bakımlarının Program dışı kalmasıdır ki bunun sebebi de davalı tarafından ödenmeyen faturaların üretici zaman sınırlı bakım anlaşmasının feshine sebep olduğu görülmüştür. Bu sözleşme ... şirketi üzerinden ... olarak nitelendirilmiş bir paket uygulaması olarak yapılmış ve 2013'ün Haziran ayında fesh edilmiştir. Bu fesih sonucu motorlar bakım dışı kalmış ancak UÇAK işletilmeye devam edilmiştir. Bu durum bunca zaman UÇAK'ın işletilmesi izinleri açısından büyük bir soru işareti oluşturmasının dışında uçuş güvenliği açısından da büyük bir tehlike yaratmaktadır. Ancak davalının ... paketi dışında başka bir bakım paketi üzerinden işlemlerinin devam ettirilip ettirilmediği hususu dosyada mukim belgelerden anlaşılamamaktadır.Tüm bu belirsizlikler, UÇAK'ın farklı bakım prosedürlerinin de tamamlanmadığı kanaati oluşturmaktadır. UÇAK'ın, teknik bakım prosedürlerinin belirlenmiş uçuş saatleri ve çalıştırılma çevrimleri dâhilinde yapılmış olması halinde olası aksaklıklar belirlenebilecekken olması gereken sürede yapılmayan bakım prosedürleri nedeni ile denetim raporunda da açıkça görülen kusurlar vuku bulmuştur.Yapılan ikinci değerlendirme, UÇAK'ın satışı öncesinde ortaya konulan ve davacı vekilince sunulan; Üçüncü Taraf Satın Alım Öncesi Denetim Raporudur. Bu raporda detaylı olarak fotoğraflar ile UÇAK genel bakımı açısından ele alınmış ve son durumu gözler önüne serilmiştir. Birçok noktasında oluşan bakım eksikleri ortaya konmuştur. Bu bakım eksiklerinin yanı sıra Teknik ve Uçuş Günlüklerinde de eksikler bulunması UÇAK'ın bakım, uçuşa elverişlilik durumu ve fiyatının değerlendirilmesinde önemli bir etken oluşturmaktadır. (Örn: Motor bakımlarının ... A.Ş. ve .... Tic. A.Ş. firmalarının aralarındaki sözleşmenin Eylül 2016 yılında fesh edilmesinden sonra, ... firmasının Motor Bakımlarının Pragrama dâhil edilmesi amaçlı ... firmasına bakım amaçlı başvurduğu durumda; ... firmasının da bu belirsizliğin giderilmesi amaçlı olarak motor kullanımının en yüksek olduğu seviye olarak değerlendirmesi ve bu bakım işleminin 841.275 USD şekilde faturalandırması olmuştur.) Bu raporda göze çarpan noktalardan biri de bazı bölgelerde cıvataların eksik olması, yağlama işlemlerinin eksikleri veya bazı mekanizma ve komponentlerde oluşan sorunlar gibi özensiz yapılan motor harici bölgelerin bakımlarında da sıkıntılar olduğudur. Bu seviyede lüks bir uçağın bu şekilde işletilmesinin ciddi teknik ve güvenlik sorunları oluşturabileceği görüşü de oluşmaktadır. Bu rapor sonucu yapılan ek bakımlar 123.559 USD olarak yaptırılmıştır. Bu bakımların yapılması ile UÇAK kullanılabilir duruma gelmiş ve satış işlemleri ancak bu bakımlardan sonra yapılabilmiştir.Yapılan üçüncü değerlendirme uçağın satış fiyatının değer kaybetmesi konusudur. Davacının sunmuş olduğu 3,900,000 USD olan eşdeğer ... (2007 model) bir uçağın fiyatının yapılan araştırmalarda tutarlı bir fiyat olduğu görülmüştür ve aşağıda Resim- 1 ve Resim -2 de gösterilen benzer ve iyi durumdaki 2007 model uçakların 3,500,000 USD - 4,100,000 USD arasında satışa sunulduğu görülmüştür. UÇAK'ın bahsi konu geçen motorların program dışı kalması ve gerekli bakımlarının yapılmaması sebebi ile uçuşa uygun olmaması durumu ile değer kaybı oluşmuştur.\" şeklinde tespite yer verilmiş, Ek raporda ise; \"Dava konusu ... (2007 model) bir uçağın fiyatının yapılan araştırmalarda benzer ve iyi durumdaki 2007 model uçakların 3.490.000 USD - 4.100.000 USD arasında satışa sunulduğu görülmüştür. UÇAK'ın bahsi konu geçen motorların program dışı kalması ve gerekli bakımlarının yapılmaması sebebi ile uçuşa uygun olmaması durumu ile değer kaybı oluşmuştur. Ancak davacının 831.275 USD yeniden programa alınma masrafı ve 123.559 USD tutarında bakım onarım masrafı karşılığı işlemleri yapmadan UÇAK satışını 2.000.000 USD karşılığı gerçekleştirdiği görülmektedir. Davacının 954.834 USD karşılığı, total bakım-onarım ve programa alınma işlemlerini gerçekleştirmiş olarak UÇAK'ı emsalleri doğrultusunda alt limit olarak 3.490.000 USD bedele satabileceği gerçeği mevcuttur. Görüleceği üzere; uçak bakım sözleşmesinde tanımlı görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak dava konusu ... Tipi ... seri nolu ... Tescilli UÇAK 3.490.000 USD'ye satılabilecekken 2.000.000 USD'ye satılmış; 1.490.000 USD zararın talep edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.\" şeklinde kanaat bildirilmiştir. Mahkemece, bilirkişi raporunda belirtilen 1.490.000,00 USD esas alınarak değer kaybı yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de raporda uçağın mevcut hali ile hangi bedele satışının yapılabileceği, davacının satışı yaptığı 2.000.000 USD bedelin, uçağın rayiç bedeli olup olmadığı hususu değerlendirilmemiştir. Değer kaybı hesabında öncelikle dava konusu uçağın satış tarihi itibariyle (davacı tarafça bildirilen satım bedeli gözetilmeksizin) gerçek satış değerinin tespit edilmesi, daha sonra söz konusu uçağın yaşı, kullanım süresi dikkate alınarak davalının üzerine düşen bakım ve onarım yükümlülüğünü yerine getirmiş olması ihtimalinde hangi bedelle satışının yapılabileceğinin tespit edilmesi ve değer kaybının bu iki bedel belirlendikten sonra hesap edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında alınan raporun ise bu tespitleri içermediği için hükme esas alınamayacağı anlaşılmakla, mahkemece eksik inceleme neticesinde karar verildiği görülmektedir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece mevcut bilirkişi heyetinden ek rapor yada yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, Dairemizin kararına uygun şekilde yargılama yapıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/02/2020 tarihli 2016/1086 E. 2020/127 K. sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,3-Davalı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,5-Davalının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/11/2023