T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/5 - 2023/1018
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/5
KARAR NO\t: 2023/1018
KARAR TARİHİ\t: 09/11/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
KATİP\t\t: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 15/10/2020
NUMARASI\t\t: ... Esas, ... Karar
DAVACI\t: ...-...
VEKİLLERİ\t: Av...\t
\t Av...
DAVALI\t: ... OTOMOTİV AKARYAKIT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ
VEKİLİ\t: Av. SALİH ...\t
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 09/11/2023
YAZIM TARİHİ : 09/11/2023
Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; davacı şirket ile davalı arasında 16/08/2010 tarihinde akdolunan ... sayılı Satış Noktası Sözleşmesi ile taraflar arasında ticari münasebet tesis edildiğini, davalıya bu sözleşmenin Özel Şartlar başlıklı F. bendi gereğince KDV dahil toplam 20.000,00 TL reklam yeri bedelinin ödendiğini, davalı tarafından sözleşmede belirlenen kotanın tamamlanmaması ve işyerini kapatması sebebiyle borcun ifa edilemediğini, borçlunun sözleşmenin koşullarına riayet etmediğinden davacı tarafından nakit olarak yatırılan paranın iadesinin talep edildiğini, borçlunun adresine gönderilen ihtarnameyi teslim aldığını ve ödemeyi yapmadığını bu nedenle müvekkilinin alacağın tahsili için Adana 5. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile takip başlattığını, ancak borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz ederek takibin durdurulduğunu belirterek davanın kabulü ile, itirazın iptaline, takibin devamına, lehlerine %20'den aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davanın bu yönüyle reddini, taraflar arasında usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir sözleşme bulunmadığını, ortada geçerli bir sözleşme olduğunun kabulü halinde ise davacı tarafça müvekkiline reklam ve satış yeri adı altında ödeme yapıldığını, sözleşmenin imzalanmasından sonra müvekkili olan şirkete ait iki işyerinde davacıya ait ürünler satıldığını ve davacı şirkete ait ürünlerin reklamı yapıldığını, müvekkili tarafından 2,5 yıllık süre zarfında 3.000 koli üzerinde ürün satıldığını, bu husus dikkate alındığında reklam bedelinin tamamının iadesinin talep edilmesinin hakkaniyetle örtüşmediğini, davacı tarafın icra inkar tazminatı talebinin reddini talep ettiklerini, müvekkilinin kararlaştırılan 2 yılın üstünde davacı tarafın ürünlerinin reklamını yaptığını, kotanın tamamlanamaması nedeniyle peşin ödenen reklam ve satış bedelinin tamamının iadesinin talebinin hakkaniyete uygun olmadığını belirterek davanın reddini, lehlerine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; davacı şirket tarafından davalı şirkete sözleşme kapsamında ödemesi yapılan satış ve reklam yeri bedeli karşılığı olan 20.000,00 TL için taraflar arasında sözleşme akdedildiği, sözleşmenin 2 yıl süre ve 6000 kasakoli kotalı olduğu, bu 20.000,00 TL bedelli ödemenin davalıya yapıldığına dair taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davalı şirketin ... Mahallesinde bulunan işyerini 05.02.2013 tarihinde ... Mahallesi'ne taşıdığı, sözleşme kapsamında 6000 kasakoli satışı amacıyla davalıya 20.000,00 TL ödeme yapıldığı, davalı tarafın 3000 kasakoli mal aldığını kabul etmiş ise de; sözleşmede belirtilen hükmün açık olduğu ve sözleşme kapsamında 6000 kasakoli satış yapılması halinde sözleşmenin ifa edilmiş sayılacağı, sözleşmede de belirtildiği üzere hiçbir suretle sözleşme süresinin 5 yılı aşamayacağı belirtilmiş olup, 5 yıllık süreç içerisinde sözleşmenin B bendinde belirtilen 6000 kasakolilik alımın davalı şirket tarafından yapılmadığı gibi sözleşme hükümlerinin davalı tarafından 3000 kasakoli alım yapılmış olmasının davalıya ödenen 20.000,00 TL'lik tutardan bir indirim yapılmasına imkan sağlamayacağı da gözetilerek davanın kabulüne, Adana 5. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın kısmen iptali ile; takibin 20.000,00 TL asıl alacak yönünden devamına, hükmolunan alacağın likit alacak olmaması nedeniyle yani alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olmaması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmemesi böylece borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunmaması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olmaması borcun ve varlığının ancak Mahkememizce yapılacak yargılama neticesinde tespit edilmiş olması nedeniyle icra inkar tazminatının reddine karar verilmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili istinaf talebi ile; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davanın öncelikle zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesinin usule aykırı olduğu, taraflar arasında usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir sözleşme bulunmadığını, dosyaya ibraz edilen sözleşme sureti tetkik edildiğinde, sözleşmenin dağıtıcı tarafından daha önceden hazırlanmış ve boş bırakılmış, bir kısım yerinin elle doldurulmak suretiyle düzenlendiği ve elle düzenleme yapılmış yerlerde tarafların imzasının olmadığının görüleceğini, takibe konu edilen sözleşme, münhasır satış sözleşmesinin yanında, reklam hizmeti ve yeri teminine ilişkin olduğunu, sözleşme ile, davacı tarafça müvekkili olan şirkete ödenmesi kararlaştırılan 20.000,00 TL; münhasır satış yetkisinin yanında, sözleşmede belirtilen süreler boyunca, davacı tarafın ürünlerini satma, davacı şirketin marka ve logolarını ihtiva eden ürünlerin kullanılması, marka ve logolarının müvekkil şirkete ait iş yerinin belirli yerlerinde gösterilmesi vs. reklam hizmetinin sunulmasını da ihtiva ettiğini, raporda bedelsiz verildiği belirtilen 20.000,00 TL, sadece ürün satış için değil, aynı zamanda reklam hizmeti için de verildiğinden bedelsiz bir meblağ vermekten söz edilemeyeceğini, müvekkil şirketçe iş yerlerinde, yaklaşık 2,5 yıla yakın bir süre boyunca davacı tarafa ait ürünlerin reklamı yapılmış ve bu süre zarfında 3.000 kolinin üzerinde ürün satıldığını, müvekkil şirket gıda sektöründen çekilmiş olduğundan davacı tarafa ait ürünleri satmayı sürdüremediği, ortada geçerli bir sözleşmenin olduğunun kabulü halinde davacı tarafın ürünlerinin reklamını yaptığı süre (2,5 yıl ) ile birlikte, satılan malların miktarının (3.000 koli üzeri) dikkate alınarak, sözleşmede belirlenmiş olan 2 yıl süre ve 6.000 koli mala oranlamasının yapılması ve satılan mal ve reklam yapılan süre için hesaplanacak miktarın peşin olarak ödenen 20.000,00 TL'den tenzilini talep ettiklerini, müvekkilinin sözleşme ile üzerine düşen yükümlülüğünün büyük kısmını yerine getirdiğini, ifa edilemeyen kısmın ise, elinde olmayan nedenlerden kaynaklandığını, sözleşmenin bir maddesinin yerine getirilmemiş olması, yerine getirilen yükümlükleri ortadan kaldırmayacağını, davanın 20.000,00 TL üzerinden kabulüne karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 15.10.2020 tarih, ... Esas ve ... karar sayılı ilamının, istinaf incelemesi neticesinde ortadan kaldırılarak yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı sayılı kararı
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesi ile, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davalının 2 yıl boyunca 6.000 kasakoli miktarındaki davacıya ait ürünü müşterilerine satmayı taahhüt ettiğini, bunun karşılığında satış ve reklam yeri için davalıya 20.000,00.TL'nin peşin olarak ödendiğini, davalının kotayı tamamlamadan ve sözleşme süresi dolmadan iş yerini devir ederek sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini ileri sürerek 20.000,00.TL'nin geri iadesi için davalı taraf aleyhine takip başlattığı, davalının takibe itiraz etmesi sonucu takibin durduğu ve davacı alacaklının iş bu itirazın iptali davasını açtığı görülmüş, davalı ise iddiaları kabul etmeyerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, iş bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
\tİnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 16.08.2010 tarihli \"Satış Noktası Sözleşmesi'nin incelenmesinde; davacının şirket, davalının işletici, davalının işletmekte olduğu iş yerinde şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtası ile dağıtımı yaptığı ürünlerini tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, bulundurmayı ve satmayı yüklendiği, sözleşmenin B-Süre bendinde \"2 yıl süre ve 6000 kasakoli kotalı olduğu\", C-... Borcu bendinde \"müşterinin ...'nin ve ürününün hakli isim ve şöhreti ile bağdaşır bir şekilde satış politikasını tayin etmeyi ve satışların optimum seviyede tutulmasını sağlayacaktır. Optimum seviyeden kasıt satışların haftalık/aylık en az ....... Ürün satışı gerçekleştirmektir. Bu miktarın hesaplamasında ...'nin defter ve kayıtlarında yer alan meblağlar esas alınır.\" hükmüne yer verildiği ve aynı sözleşmenin sözleşmeye aykırılık başlığını içeren 18/1-a Maddesinde \"...C-... Borcu maddesinde yazılı taahhüde uygun ürün satışını gerçekleştirmemesi..\" hükmüne yer verildiği, satış hak ve imtiyazının müşteri davalıya tanınması olduğu, davacı tarafından davalı müşteriye sözleşme özel şartları doğrultusunda münhasır satış, reklam yeri bedeli karşılığı 20.000,00 ödeme yapılacağı, sürenin dolmuş olmasına rağmen henüz belirlenen kotaya ulaşılmamış ise sözleşmenin kota doluncaya kadar devam edeceğini, sözleşmenin süresi veya kotasının dolması için geçecek zamanın hiçbir şekilde taraflarca imza edildiği tarihten itibaren 5 yılı geçemeyeceği belirlenmiştir.
İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle, dosya kapsamına göre davacının takip tarihi itibariyle davalıdan sözleşme edimlerinin yerine getirilmemiş olmasından dolayı bedelsiz ödenen 20.000,00 TL asıl alacağının olduğu, davacının noter masrafına ilişkin belge sunmadığı, davalının kotanın yarısını almış olmasının 20.000,00 TL bedelden indirim yapılıp yapılmayacağı hususunun mahkemece değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
\tSomut olayda, taraflar arasında satış noktası sözleşmesinin akdedildiği, sözleşmenin tarafların serbest iradeleri ile düzenlendiği ve her iki tarafça imza altına alındığı, elle düzenlenen yerlerde paraf yapılmamasının sözleşmenin geçerliliğine bir etkisinin olmadığı, sözleşmenin bu haliyle geçerli olduğu, bu sebeple davalı tarafın sözleşmenin geçerli olmadığı yönündeki istinaf sebebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Davacının sözleşme kapsamında satış ve reklam yeri karşılığı davalıya 20.000.00 TL ödeme yapacağının taahhüt edildiği, davacının bu ödemeyi davalıya yaptığı, ödemenin yapılmadığı yönünde taraflar arasında bir ihtilafın olmadığı, ödemenin 06.12.2010 tarihinde davalıya yapıldığı, alacağın TBK 146.maddesi gereği genel zamanaşımı süresi olan 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, takibin 20.09.2016 tarihinde yapıldığı ve davanın 05.12.2016 tarihinde açıldığı görülmekle davanın süresi içinde açıldığı anlaşılarak davalı tarafın aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.
Davalı tarafın, davacı tarafın ürünlerinin reklamını yaptığı süre ve satılan malların miktarı dikkate alınarak, sözleşmede belirlenmiş olan 5 yıl süre ve 6.000 koli mala oranlamasının yapılması ve satılan mal ve reklam yapılan süre için hesaplanacak miktarın peşin olarak ödenen 20.000,00 TL'den tenzilinin yapılması yönünde yapılan istinaf incelemesi sonucu; sözleşmeye aykırılık halinde ödenen paranın iadesinin, sözleşmenin karşılıksız kalan süresi bakımından hesaplanması gerekmektedir.Başka bir ifadeyle, sözleşme süresinden önce sona erdiğinden, davacının iade talep edebileceği tutarın kıstelyevm usulüne göre, yani oranlama yapılarak hesaplanması gerekir. Çünkü davacı, sözleşmenin hayatta kaldığı dönemde istediği iktisadi menfaati elde etmiş, sözleşmenin bakiye süresi için elde edememiştir. Bu bakımdan, salt davalı tarafça sözleşmenin feshine sebebiyet verilmiş olması, satış faaliyetlerini artırmak amacıyla ödenen paranın tamamının iadesini gerektirmez. Sözleşmeye aykırılık halinde ödenen katkı payının kıstalyevm usulüne göre belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre, 5 yıllık süreç içerisinde sözleşmenin B bendinde belirtilen 6000 kasakoli alımının davalı şirket tarafından yapılmadığı ancak dosya kapsamındaki belgelere göre 3000 kasakoli alımının yapıldığı, bu miktarın toplam miktara oranlandığında davalının sözleşmedeki yükümlülüğünü %50 oranında yerine getirdiği kabul edilmiştir. Davalıya ödenen bedel oranlandığında 10.000 TL bedelin hak edildiği, bakiye10.000,00 TL'lik bedele hak edilmediği ve davacıya iade edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesince oranlama yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın tümden kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığı davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle haklı olduğu ancak mahkemece kararda hata edilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğiden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın kısmen kabulüne, karar verilerek hüküm fıkrasının aşağıdaki şekilde kurulması uygun görülmüştür.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Davalı vekilinin Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2)-6100 sayılı HMK.nun 353/1-b/2. maddesi uyarınca Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 353/1-b-3 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,
4-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE,
a)Adana 5. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazının kısmen iptali ile takibin 10.00,00.TL asıl alacak miktarı üzerinden DEVAMINA,
b)Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
c)Alacak yargılamayı gerektirdiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
5-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 683,10.TL nispi karar ve ilam harcının peşin olarak alınan 236,50.TL harçtan mahsubu ile bakiye 446,60.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
6-a)Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/01/2021 tarih ve ... Esas, ... Karar, ... Harç nolu, Harç Tahsil Müzekkeresinin İPTALİNE, Harç tahsil edilmiş ise mahsubuna,
b) -Fazla tahsil edilmiş ise davalıya iadesine,
7-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 236,50.TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-6100 Sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından peşin yatırılan 29,20.TL başvurma harcı, 203,45.TL tebligat ve talimat gideri, 1.000,00.TL bilirkişi gideri, olmak üzere toplam 1.232,65.TL yargılama davada kabul/red oranına göre hesaplanan 616,32.TL nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
9-6100 Sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan 200,00.TL yargılama giderinin davada kabul/red oranına göre hesaplanan 100,00.TL'sinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, kalan yargılama giderinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,
10-6100 Sayılı HMK'nın 330 maddesi gereğince davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 10.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
11-6100 Sayılı HMK'nın 330 maddesi gereğince davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca red edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 10.000,00.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
İstinaf incelemesi yönünden;
1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davalıdan peşin alınan 341,55.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,
2-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan 148,60.TL istinaf başvuru harcı ve 48,50.TL posta gideri olmak üzere toplam 197,10.TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
3-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
4-6100 sayılı HMK.nin 333 maddesi uyarınca peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde İlk Derece Mahkemesince taraflara İADESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince karar tarihindeki dava değerinin 238.730,00.TL'nin altında olması nedeniyle kesin olmak üzere 09/11/2023 tarihinde karar verildi.\t
\t\t\t\t
Başkan
¸e-imzalıdır\t
Üye
¸e-imzalıdır\t
Üye
¸e-imzalıdır\t
Katip
¸e-imzalıdır\t